सिउँडी : मनयुद्ध

विमल निभा

काठमाडौँ — नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का युगल अध्यक्षमध्ये एक अध्यक्ष अध्यक्ष कमरेड पुष्पलाल दाहाल ‘प्रचण्ड’ एकपटक फेरि आन्दोलन गर्ने आकस्मिक मुडमा देखिएका छन् ।

एक अर्धसरकारी समारोहमा उनले महाप्रचण्ड शैलीमा उद्घोष गरे- ‘म पुन: क्रान्तिमा जान सक्छु ।’ अब खुद क्रान्तिले चाहिँं कमरेड प्रचण्डलाई उही जोश एवं स्फुर्तीका साथ स्वीकार गर्ने हो या होइन, यो बेग्लै कुरो हो । म त्यतातिर नगएर फगत के भन्न चाहन्छु भने

कदाचित पुराना माओवादी कमरेड पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले एकपटक फेरि क्रान्तिको दुनियाँमा प्रवेश गरे के हुनेछ !


१. कुनै समय कमरेड पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले साँच्चिकै जनयुद्धमा नेतृत्वदायी भूमिकाको निर्वाह गरेका थिए । उनकै पहलमा क्रान्ति भएकोमा कुनै सन्देह छैन । यद्यपि जनयुद्धले एक प्रकारको अपूर्णता बेहोर्नुपरेको पनि सम्पूर्ण सत्य हो । जे होस्, कमरेड प्रचण्डले एकपटक फेरि क्रान्तिमा जाने मनस्थिति बनाएका छन् । त्यसउसले अबको युद्ध मनयुद्ध हुने निष्कर्षमा सहजै पुग्न सकिन्छ ।

यस्तो हुने हो भने यो क्रान्तिको नितान्त नयाँ मोडल हुनेछ । अर्थात फरक मोडल । कुन्नि, मनयुद्धको सार, स्वरुप र पहिचान के हुनेछ !


२. यो मनयुद्ध महान चिनियाँ क्रान्तिका सूत्रधार कमरेड माओत्सेतुङको वैचारिक ढबढाचा बमोजिम हुने कुनै सम्भावना छैन । यसको कारण के हो भने एकदमसँग मनयुद्ध गर्न तम्सिएका कमरेड पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ स्वयम् नै गैरमाओवादीमा परिणत भइसकेका छन् । तसर्थ वैकल्पिक हिसाब-किताबले कमरेड माओका समकालीन अर्का चिनियाँ नेता च्याङकाइसेकको नीति तथा नियममा मनयुद्ध हुने हो कि ?


३. कुनै बेलाको जनयुद्धका अर्का समानान्तर नेता अर्थात् पहिलेका कमरेड बाबुराम भट्टराई (मतलब लालध्वज कमरेड) को साथ कमरेड पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को मनयुद्धमा हुनेछ अथवा हुने छैन, यो ज्ञात हुनसकेको छैन । मेरो विचारमा त उनले बाबुरामको सरसहयोग पाउने पक्कापक्की रहेको छ । किनभने यो जनयुद्ध नभएर मनयुद्ध हो । शतप्रतिशत मनयुद्ध । र मनयुद्धका लागि हालका बाबुराम भट्टराई जतिका उपयुक्त योद्धा अरु को हुनसक्छ ?


४. जनयुद्धकालको ‘प्रचण्डपथ’को कमरेड पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले मनयुद्धमा के गर्नेछन्, यो पनि एउटा रोचक विषय हो । मलाई त उनले मनयुद्धमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का अर्का अध्यक्ष याने वर्तमान प्रधानमन्त्री कमरेड खड्गप्रसाद शर्मा ओलीको पथको पूर्णतया अनुशरण गर्नु हुनेछ भन्ने लागेको छ । किनभने मनयुद्धका निम्ति ओलीपथ जतिको व्यावहारिक एवं भरपर्दो अरु हुनै सक्दैन ।


५. यस सन्दर्भमा मेरो ‘मनयुद्ध’ गर्न अग्रसर कमरेड पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’लाई एउटा व्यक्तिगत सुझाव रहेको छ । मेरो भन्नु के हो भने उनले तमाम झञ्झट-सञ्झटको त्याग गरेर सोझै कुनै विदेशी अथवा स्वदेशी एनजीओलाई मनयुद्धको सम्पूर्ण अभिमारा किन नदिने ? यसले एकसाथ दुई लाभ हुनेछ । एक, आफ्नो आरामीमा कुनै खलल पुग्ने छैन । र अर्को के भने एनजीओको देशी/विदेशी सम्बद्धताले मनयुद्ध सुचारु ढंगले हुने ग्यारेन्टी प्राप्त हुनेछ ।


अन्त्यमा,

ऐतिहासिक जनयुद्ध बाह्र बुँदेमा टुंगिएको थियो । अब मनयुद्धको समाप्तिचाहिँं कति बुँदामा हुनेछ, यो पनि कम्ता रोचक विषय होइन । अर्थात् एकचोटी फेरि बाह्र बुँदेमा मनयुद्ध पनि सकिनेछ या यसमा अरु एकाध बुँदा थपथाप हुनेछ, यो प्रतीक्षाको विषय हो ।


प्रकाशित : कार्तिक ९, २०७६ ०९:०८

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कमरेडको हाइट

विमल निभा

काठमाडौँ — कमरेडको अवस्था पहिलेजस्तो थिएन । एकाएक उनको हाइट स्वाट्टै घटेको थियो । र, यो कम भएको हाइटलाई उनी पटक्कै बिर्सन सकिरहेका थिएनन् । यसको कारण उनको बेडरुमको ठूलो ऐना थियो । यो बदमास ऐना बराबर सम्झाइरहन्थ्यो उनलाई, ‘कमरेड यो के भएको हो ?’

‘के भयो ?’ उनी ऐनामा हेरेर भन्थे ।
‘कमरेडलाई थाहै छ नि !’
‘के थाहा छ मलाई ?’
‘तपाईंको हाइट कम भएको छ कमरेड ।’
‘के गरुँ त म ?’ कमरेड झर्किएर भन्थे ।
‘यसलाई साविक बमोजिम गर्नोस् कमरेड ।’
यसरी आफ्नो खस्किएको हाइटले कमरेड निकै दु:खी थिए । यसको स्तरवृद्धि गर्न के गर्ने ? उनलाई केही सुझिरहेको थिएन । यसलाई बेसरी तन्क्याएर लामो गर्न सकेको भए कति बेस हुन्थ्यो कमरेड प्राय: सोच्ने गर्थे । तर यो विलकुलै सम्भव थिएन । त्यसैले यही घटेको हाइटसहित लुखुर–लुखुर हिँडिरहन्थे । घरदेखि पार्टी कार्यालयसम्म । र, सबभन्दा दु:खको कुरा के भने पार्टी कार्यालयमा उनको कुनै मान–मर्यादा रहेको थिएन । अर्थात् हाइटसँगसँगै सबथोक घटेको थियो । (यही समयमा संयोगले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी, नेकपाका वरिष्ठ नेता कमरेड माधवकुमार नेपालको हैसियत पनि खस्किएको थियो । उनी अर्का वरिष्ठ नेता कमरेड झलनाथ खनालभन्दा एक स्तर तल पुगेका थिए । तर यो नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी, नेकपाका नेताहरूका परस्परको प्राविधिक मामला हो) ।
‘कमरेड, हजुर केही किन गर्नुहुन्न ?’ एक दिन उनको एक कार्यकर्ताले भन्यो ।
‘के गरुँ म ?’ उनले उसरी नै झर्किएर भने ।
‘हजुरको हाइट बढाउनुपर्‍यो कमरेड ।’
‘कसरी बढाउने हाइट ?’
‘मसँग एउटा उपाय छ ।’ कार्यकर्ताले अघि
बढेर भन्यो ।
‘के उपाय छ ?’ कमरेड थोरै उत्साहित भए ।
‘हजुर नियमित व्यायाम गर्न थाल्नोस् ।’ कार्यकर्ताले विस्तारै भन्यो, ‘जिमले पनि हाइट बढाउन राम्रो मद्दत
मिल्छ कमरेड ।’
‘यो कुनै शारीरिक हाइट हो र ?’ कमरेड सहसा क्रुद्ध भए, ‘यो त राजनीतिक हाइट हो ।’
‘ए, हो र कमरेड ?’
‘एकदमै हो नि !’
‘त्यसो भए हजुर विचारको सहयोग लिनोस् कमरेड ।’ कार्यकर्ताले गम्भीर भएर भन्यो, ‘मार्क्सवादले हजुरको हाइट बढ्न सक्छ ।’
‘हुन त हो ।’ कमरेड पनि गम्भीर भए, ‘तर मैले वर्गसंघर्ष, लालझन्डा, जनतन्त्र, हँसिया–हथ्यौडा, साम्यवाद आदि छाडेको धेरै भइसक्यो ।’
‘समाजवाद त बाँकी छ नि कमरेड ।’
‘ए, त्यो त नक्कली समाजवाद हो ।’
‘अब के गर्नु हुन्छ त कमरेड ?’ कार्यकर्ता
निराश भयो ।
‘मार्क्सवादमा जाने अब कुनै अभ्यास नै रहेन ।’ कमरेडले मानौं आफैंसँग सुस्तरी भने, ‘तर हाइट बढाउन केही न केही गर्नु पर्ला ।’
‘के गर्नु पर्ला ?’ एकछिन पछि फेरि
आफैंसँग भने ।
‘केही त जरुर गर्नेछु ।’ कमरेड आश्वस्त भए । (मनमनै) ।
केही दिनपश्चात् के अचम्म देखियो भने कमरेड बढेको हाइटसहित लमक–लमक अघि बढिरहेका छन् । उनको हाइट हलक्कै बढेको थियो । अब कमरेड अग्लो हाइटका भइसकेका थिए । यसको परिणामस्वरूप पार्टीमा पनि कमरेडको मान–मर्यादा कायम भएको थियो । उनी एक पटक फेरि हाइटवाला कमरेड भएका थिए । यसको कारण के हो भने कसैले प्रश्न गर्दा उनी प्रत्युत्तरमा तनक्क तन्किन्थे । र,
आफ्नो वरिपरि उभिएका डन, तस्कर, कालाबजारी, भ्रष्ट, भूमाफिया, दलाल, दुईनम्बरी, मण्डले आदितिर हेरेर रहस्यमयी पाराले हलुका मुस्कुराउँथे ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७६ ०८:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×