सिउँडी : कुइँकेल किचेन

विमल निभा

‘कुइँकेल किचेन’ मा निकै चहलपहल थियो । कविहरू यथासमयमा आइपुगेका थिए । एकाध कवि सडकजाममा फँसेकाले आइपुगेका थिएनन् । अन्यथा समयसँग हिंँड्न अभ्यस्त कविहरू समयमा नआइपुग्ने कुरै थिएन । कोही-कोही अतिरिक्त समयचेतका उत्साही कवि समयभन्दा अगावै आइपुगेका थिए ।


‘माननीय कविज्यू कहिले
आइपुग्नु हुनेछ ?’
‘खोइ, बेलैमा आइपुग्नेछु भन्नुभएको थियो मसँग ।’
‘मसँग त वाचा नै गर्नुभएको थियो, माननीय कविज्यूले ।’
‘निकै अबेर भइसकेको छ ।’
‘रात पनि पर्न लागिसक्यो ।’
‘अब आउनै लाग्नुभएको होला
माननीय कविज्यू ।’
‘कुनै खबर पनि आएको छैन ।’
आज ‘कुइँकेल किचेन’ मा विशेष खाले काव्य जमघट हुने भएको थियो । यसको कारण कुनै कवितादि नभएर अर्थोक थियो । किनभने प्रमुख अतिथिमा सत्ताधारी पार्टीका सांस्कृतिक विभागका प्रधान माननीयज्यू आउन लागेका थिए । र संयोगले उनी कविता लेख्ने एक कवि नै । वास्तवमा उनै माननीय कविज्यूको व्यग्र प्रतीक्षा भइरहेको थियो । कविहरू लामबद्ध भई मूलद्वारमा उभिएका थिए । (हातमा एक-एकवटा फूलमाला) । एकाएक के फोन आयो भन्ने विशेष कारणवश माननीय प्रमुख अतिथिको आगमन रद्ध भएको छ । यो अप्रत्यासित खबरले मर्माहत कविगण उदास मुद्रामा मास्तिर उक्ले । (एक तला माथि) ।
‘के भयो हँ ?’ कुइँकेल हात हल्लाउँदै किचेनबाट निस्किए ।
‘माननीय प्रमुख अतिथि नआउने
खबर आयो ।’ सबै कवि एक स्वरमा अभिव्यक्त भए ।
‘किन कविज्यूहरू ?’
‘खोइ, विशेष कारणले मिलेन रे !’ एक कविले सुस्केरा हाले ।
‘आउनु त पर्ने हो, माननीय कविज्यू ?’
‘धत्तेरिका !’ किचेनका मालिक कुइँकेल दु:खी भए, ‘आज विशेष हाँसको मखमली छोएला बनाउन लगाएको थिएँ ।’
कविहरू निराश भावमा एउटा ठूलो कोठामा पसे । त्यहाँ चारैतिर नरम-नरम चकटी राखिएको थियो । र ठीक बीचमा काठको लम्बोत्तर तर पुड्को खालको टेबुल । यसकै वरिपरि लहरै बसेर कविहरू आआफ्ना कविता, गीत, गजल, मुक्तक, हाइकु, तांका, सनेट, सायरी आदि सुन्ने/सुनाउने गर्थे । यही मासिक काव्य गोष्ठीको मोटामोटी नियम थियो । तर आज भने कविहरू चुपचाप टाउको निहुराएर केही सोचिरहेका थिए । सबै अति चिन्तित पनि देखिन्थे । अर्थात् अब के गर्ने ? अन्तत: यो समसामयिक प्रश्नको उत्तर दिन मासिक काव्य गोष्ठीका संयोजक कवि चकटीबाट उठे, ‘कविहरू, आज काव्यगोष्ठी यहीं स्थगित गर्नुपर्ने बाध्यता आइपरेको छ ।’
‘आज विशेष कविता लेखेर ल्याएको थिएँ मैले ।’ एक कवि कुनाको चकटीमा चलमलाए ।
‘मैले पनि आफ्ना नयाँ गजल सुनाउने विचार गरेको थिएँ ।’ अर्का कविको मन्द स्वर आयो ।
‘तपाईहरूका संगतले मैले पनि
एउटा मुक्तक कोरेको थिएँ ।’ कुइँकेल पनि निराश भए, ‘प्रमुख अतिथिलाई सुनाउने
मन थियो ।’
‘मेरो आज हुने गीतिकाव्य संग्रहको विमोचनको के हुने भयो ?’ एक युवाकविले चिन्ता व्यक्त गरे, ‘माननीय कविज्यू
आउनु भएन ।’
प्रत्येक महिनाको आखिरी शनिबार ‘कुइँकेल किचेन’ मा केही समकालीन युवाकवि भेला हुने गर्थे । कुनै-कुनै शनिबार ‘वयप्रतिष्ठित’ अर्थात केवल उमेरले पाका कवि पनि सामेल हुन आउँथे । प्रमुख अतिथि अथवा विशिष्ट अतिथिको रूपमा तत्पश्चात थरीथरीका कवित्त आदिको विशेष कार्यक्रम चल्ने गर्थ्यो । (ठोस एवं तरल) ।
‘हाम्रो अर्को मासिक काव्य भेलाको समय दसैं पर्ने भएकोले के गर्ने ?’ अघिदेखि मौन एक कविको बोली सुनियो, ‘आउने महिना दसैं हो ।’
‘हो, त्यसबखत भेला हुन गाह्रो हुन्छ । अर्का एक कविले समर्थनमा भने, ‘दसैंमा किचेन पनि बन्द हुन्छ क्यारे !’
‘अनि के गर्ने त ?’ कविहरूका चिन्ता घनिभूत भयो ।
काव्य गोष्ठी संयोजक केही सोचिरहेका थिए । पुरै गम्भीर पनि देखिन्थे । एक्कासी उनी फेरि चकटीबाट उठे, ‘यस सम्बन्धमा मेरो एउटा प्रस्ताव छ, कविज्यूहरू ।’
‘के प्रस्ताव छ ?’ सबै कविहरू
उत्सुक देखिए ।
‘दसैंको शुभ अवसरमा हामी कविहरूले सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूकहाँ कविता सुनाउन गए के हुन्छ ?’ संयोजकले एक सासमा भने, ‘उहाँ काव्यप्रेमी हुनुहुन्छ ।’
‘सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यू त राष्ट्रकविको कवितामात्र सुन्न रुचाउनु हुन्छ ।’ एक कविले विस्तारै भने, ‘उहाँले हाम्रो कविता सुन्नु होला र ?’
‘हो, उहाँ राष्ट्रकविको घरैमा गएर कविता सुन्नु हुन्छ ।’ अर्का कविले लगत्तै थपे, ‘सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूले लैनचौर पुगेर राष्ट्रकविलाई आफ्नो कविता पनि सुनाइ सक्नुभएको छ ।’
‘त्यसो भए यो दसैंको खाली समयमा हामीले के गर्ने त ?’ सबै कविहरूका एउटै स्वर थियो, ‘कुइँकेल दाइलाई किचेन खुला राख्न भन्नुपर्‍यो ।’
‘हेर्नोस्, सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यू मान्नु भएन भने हामीले उहाँको साटो कुनै एक माननीय मन्त्रीज्यूलाई कविता सुनाए पनि हुन्छ ।’ एक कविले समाधान प्रस्तुत गर्न खोजे, ‘मेरो साडुभाइ एक माननीय मन्त्रीज्यूको पीए भएकोले म समय
मिलाउन सक्छु ।’
‘हुन्छ, हुन्छ ।’ सबै कविका एकमुष्ट सहमति भयो, ‘हामीले माननीय मन्त्रीज्यूलाई दसैंको अवसरमा एक-एकवटा ताजा
कविता सुनाउने ।’
‘म आफ्नो नयाँ खण्डकाव्यबाट केही महत्त्वपूर्ण पंक्तिहरू सुनाउनेछु ।’
‘माननीय मन्त्रीज्यूका लागि म आज राति नै कविता लेख्नेछु ।’
‘मसँग थुप्रै नयाँ कविताहरू छन् ।’
‘मेरो गीतिकाव्य संग्रहको माननीय मन्त्रीज्यूसँग विमोचन गराउन पाए हुन्थ्यो ।’
यस प्रकार वर्तमान सरकारको एक माननीय मन्त्रीज्यूको सरकारी निवासस्थानमा गई, आआफ्ना कविता सुनाउने सर्वसम्मत निर्णय गरेर समकालीन चर्चित एवं अचर्चित (चर्चा हुन बाँकी) युवाकविहरू परम सन्तुष्ट मुद्रामा ‘कुइँकेल किचेन’ बाट निस्की रातको सुनसानमा आआफ्ना घरतर्फ जाँदा भए ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७६ ०८:२५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

क्यान निर्वाचन : विनयराज पाण्डे र चतुरबहादुर चन्दबीच लडाइँ

विनोद पाण्डे

काठमाडौँ — झन्डै साढे तीन वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा निलम्बन रहेको नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले शनिबार नयाँ नेतृत्व पाउने भएको छ । विशेष साधारणसभा तथा कार्यसमिति निर्वाचनसँगै क्यानमाथि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले लगाएको प्रतिबन्ध हट्ने विश्वास लिइएको छ ।

अध्यक्षका प्रत्याशी विनयराज पाण्डे र चतुरबहादुर चन्द आ-आफ्नो प्यानल बनाएर चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन् । अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, सचिव, कोषाध्यक्ष र १३ सदस्य शनिबारको निर्वाचनबाट चुनिने छन् । १३ सदस्यमा एक महिला हुनुपर्ने क्यानको नयाँ विधानमा रहेको छ ।

नेपाली क्रिकेटमा सरकारी हस्तक्षेप भएको, निष्पक्ष निर्वाचन गर्न नसकेको भनी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले २०७३ को वैशाखमा क्यानलाई निलम्बन गरेको थियो । नेपाली क्रिकेटलाई नयाँ ढंगले ब्युँत्याउनेक्रममा आईसीसीले सल्लाहकार समिति हुदै स्वतन्त्र समितिबाट आएको नयाँ विधानमार्फत क्यानको निर्वाचन गराउन लागेको हो ।

साधारणसभाको उद्घाटन गर्दै युवा तथा खेलकुद मन्त्री जगतबहादुर विश्वकर्माले साढे तीन वर्षसम्म नेपाली क्रिकेट निलम्बन हुनु निकै दुर्भाग्य भएको बताए । उनले हिजो कसका कारण निलम्बन भएको भन्दा पनि अब भोलिका दिनमा कसरी नेपाली क्रिकेट अगाडि बढाउने भन्नेमा केन्द्रित हुनुपर्नेमा सुझाए । राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य-सचिव रमेशकुमार सिलवालले क्यानको निलम्बन फुकुवाका लागि निर्वाचन एउटा पाटो भए पनि अन्य धेरै पक्षमा ध्यान दिनुपर्ने हुनाले सबैले मिलेर सर्वसम्मत नेतृत्व ल्याउन आह्वान गरे ।

चन्द २०७२ मा भएको निर्वाचनबाट अध्यक्षमा चुनिएका थिए । तत्कालीन अध्यक्ष टंक आङबुहाङसहितको टोलीले त्यो साधारणसभालाई बहिष्कार गरेको थियो भने राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले त्यसलाई मान्यता दिएको थिएन । प्रहरीले हस्तक्षेप गरेको त्यही साधारणसभाबाट चन्द अध्यक्षमा आए पनि आईसीसीले केही समयपछि नै क्यानलाई निलम्बन गरेको थियो । जयकुमार नाथ शाह अध्यक्ष हुँदा झन्डै चार दशक महासचिव रहेका पाण्डे २०६२ मा सरकारले बनाएको तदर्थ समितिका अध्यक्ष थिए । उनले ५ वर्ष क्यान सम्हालेका थिए ।

चन्दको प्यानलबाट उपाध्यक्षमा राजुबावु श्रेष्ठ, अशोकनाथ प्याकुर्‍याल महासचिव र रोशन सिंह कोषाध्यक्षमा उठ्दैछन् । त्यस्तै पाण्डे प्यानलबाट मिङमा डन्डु शेर्पा उपाध्यक्ष, विनोद मैनाली सचिव र उपेन्द्रप्रसाद भट्टराई कोषाध्यक्षमा उम्मेदवारी दिँदै छन् ।

चन्द समूहका सदस्य सूचीमा प्रशान्त मल्ल, दाउद अन्सारी, माधव कर्माचार्य, अमित पाण्डे, सञ्जय सिंह, दुर्गा पाठक, पदमबहादुर खड्का, ऋषिराम गौतम, कैलाश विष्ट, वीरेन्द्रबहादुर चन्द रहेका छन् भने आकांक्षीमा करण महतारा क्षेत्री देखिएका छन् । कैलाश राखेपका निवर्तमान सदस्यसचिव केशवकुमार विष्टका छोरा हुन् । त्यस्तै पाण्डे समूहबाट पवन अग्रवाल, लाक्पा लामा, कैलाश प्रधान सदस्यमा उठ्दै छन् । दुवै टोलीले अझै सदस्यमा उठ्ने सूचीको पूर्ण टुंगो लगाइसकेको छैन ।

प्रत्येक प्रदेशमा एक सदस्य
शुक्रबारको बन्दसत्रले प्रत्येक प्रदेशमा एक अनिवार्य सदस्य हुनुपर्ने मतदानबाट पारित गरेको छ । ‘प्रत्येक प्रदेशमा एक सदस्य हुनुपर्नेछ, तर त्यसका लागि ५९ जनाले नै मतदान गर्नुपर्ने नियम पारित भएको छ,’ स्वतन्त्र समितिका कानुनी सल्लाहकार राजेश्वर श्रेष्ठले कान्तिपुरसँग भने, ‘विधानमा स्पष्ट छैन, हरेक प्रदेशबाट एउटा ल्याउनुपर्छ भन्ने छ, सदस्य नै हुनुपर्ने भनेको छैन । अब हरेक प्रदेशमा एक सदस्य अनिवार्य हुनुपर्नेछ ।’

एकमात्र महिला प्रतिनिधि
क्यानका लागि प्रतिनिधि भएर आएकामा जयन्ती भट्ट एकमात्र महिला सदस्य हुन् । क्यानको विधानमा १३ मध्ये एक महिला सदस्य हुनुपर्ने भन्ने छ । शुक्रबारको बन्दसत्रले त्यसको पनि टुंगो लगाएको कानुनी सल्लाहकार श्रेष्ठले जनाए । उनले भने, ‘उहाँ (भट्ट) ले चुनाव नलडेको खण्डमा पद स्वत: खाली हुनेछ र केन्द्रीय कार्यसमितिमा १२ जनामात्र सदस्य हुनेछन् । उम्मेदवारी दिएको खण्डमा उहाँ स्वत: निर्वाचित हुनुहुनेछ ।’

आईसीसीद्वारा गठित स्वतन्त्र समितिको ५ सदस्य र राखेपका दुई पर्यवेक्षक र श्रेष्ठसहितको व्यवस्थापन समितिले शनिबार क्यान निर्वाचन गराउने छ । स्वतन्त्र समितिमा रहेका आईसीसीका तीन व्यक्ति मध्ये नितिशा कोठारी र इम्तियाज अली शुक्रबार साधारणसभाको उद्घाटन समारोह र बन्दसत्रमा रहेका थिए । अलीले नेपाली क्रिकेटको पछिल्लो अवस्थाबारे आईसीसी अवगत रहेको बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७६ ०८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT