युक्रेनी भूभाग रुसमा गाभ्दै पुटिन- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

युक्रेनी भूभाग रुसमा गाभ्दै पुटिन

लुहान्स्क, दोनेत्स्क, जापोरिजिया र खेर्सनका जनताले जनमत संग्रहमार्फत रुसमा गाभिने निर्णय गरेका रुसी अधिकारीको दाबी
एजेन्सीहरू

किभ/मस्को — रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनका ४ वटा भूभागलाई औपचारिक रूपमा आफ्नो देशमा गाभेको घोषणा गर्ने भएका छन् । रुसले पाँच दिन लामो जनमतसंग्रह गरेपछि त्यसको नतिजाअनुसार युक्रेनका लुहान्स्क, दोनेत्स्क, जापोरिजिया र खेर्सनलाई शुक्रबार औपचारिक रूपमा आफूमा गाभिएको घोषणा गर्न लागेको हो ।

युक्रेनको दक्षिण पूर्वमा रहेका ती क्षेत्रहरू रणनीतिक रूपमा निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । जनमतसंग्रहमा ती क्षेत्रका लगभग सबैजसो नागरिकले रुसमा गाभिने पक्षमा मत दिएका रुसी अधिकारीहरूले दाबी गरेका छन् ।

रुसी राष्ट्रपति पुटिनले एक समारोहबीच ती क्षेत्र आफ्नो देशमा गाभिएको घोषणामा हस्ताक्षर गरेपछि विशेष भाषण गर्ने कार्यक्रम रहेको राष्ट्रपति कार्यालय क्रेमलिनले जनाएको छ । त्यसका लागि राजधानी मस्कोस्थित रेड स्क्वायरमा भव्य मञ्च तयार गरिसकिएको बीबीसीले जनाएको छ ।

समारोहमा अतिक्रमित क्षेत्रका दुई पृथकतावादी नेताहरूसमेत सहभागी हुने जनाइएको छ । त्यसैगरी, राष्ट्रपति पुटिनले आफ्नो ७० औं जन्मदिनको तीन दिनघघि अर्थात् अक्टोबर ४ मा रुसको माथिल्लो सदनमा सम्बोधन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अस्वीकार गरेका भए पनि रुसी संसद्ले ती क्षेत्र आफ्नो देशमा गाभिएको अनुमोदन गर्ने जनाइएको छ ।

रुसको पछिल्लो कदमले सन् २०१४ मा क्राइमियालाई आफूमा गाभ्ने कदमको झल्को दिएको छ । अमेरिका, युरोपेली संघलगायत पश्चिमा शक्तिले क्राइमियाको जस्तै यो पटकको जनमत संग्रहलाई पनि यसअघि नै अवैधानिक घोषणा गरिसकेका छन् ।

यद्यपि, रुस आफ्नो निर्णयबाट पछि हट्ने कुनै सम्भावना छैन । युक्रेनका लुहान्स्क, दोनेत्स्क, जापोरिजिया र खेर्सनमा रुसले पाँच दिन लगाएर जनमतसंग्रह गरेको हो । रुसले सुरक्षाकर्मी र कर्मचारीलाई मतदानका लागि घरघरमा खटाई ती भूभाग आफ्नो देशमा गाभ्ने पक्षमा मत दिन दबाब दिएका कतिपयको दाबी छ ।

त्यसका साथै, रुसी राष्ट्रिय गान बजाएर मतदान सुरु गरिएको र रुसी पक्षले सर्वसाधारणलाई प्रभावित पारेका कारण जनमतसंग्रह औपचारिकता मात्रै भएको पश्चिमा देशका अधिकारीहरूको दाबी छ ।

क्रेमलिनले मतपरिणम यसअघि तयार गरिसकेको र जनमत संग्रहलाई युक्रेनी क्षेत्रलाई अवैध रूपमा हडप्ने साधनका रूपमा प्रयोग गरेको पश्चिमा देशहरूको दाबी छ । जनमतसंग्रह अवैध बताउँदै ती देशहरूले रुसी कदमलाई स्वीकार नगर्ने बताउँदै आएका छन् ।

जनमतसंग्रहपछि अमेरिकाले रुसमाथि थप प्रतिबन्धहरू लगाउने जनाएको छ । त्यस्तै युरोपेली संघले पनि आठौं चरणको प्रतिबन्धको तयारी गरेको छ । जर्मन विदेशमन्त्री अनालेना बयरबोकले रुसले बन्दुकको त्रासमा अतिक्रमित भूभागका जनताको घर, कार्यक्षेत्र र जीवन लुटेको आरोप लगाएका छन् । ‘यो स्वतन्त्र र निष्पक्ष चुनावको विपरीत हो । यो शान्तिको विपक्षमा छ र यो तानाशाही शान्ति हो,’ उनले भनेका छन् ।

रुसले आफूमा गाभ्ने निर्णय गरेका ४ वटा भूभाग शतप्रतिशत भने आफ्नो नियन्त्रणमा छैनन् । लुहान्स्कको लगभग सबै क्षेत्र रुसले कब्जा गरेको भए पनि दोनेत्स्कको ४० प्रतिशत भूभाग युक्रेनको नियन्त्रणमा छ ।

रुसले सन् २०१४ मार्चमा पनि रुसले युक्रेनी क्षेत्र क्राइमियालाई पनि आफूमा गाभोका थियो । त्यतिबेला ९५ प्रतिशतभन्दा बढी जनताले रुसमा समाहित हुने मत दिएका जनाइएको थियो ।

राष्ट्रपति पुटिनले गत बुधबार युक्रेनमा युद्धलाई तीव्रता दिन थप ३ लाख अतिरिक्त सैनिक परिचालन गर्ने घोषणा गरेका थिए । त्यसको विरोधमा रुसभित्रै पनि विरोध प्रदर्शनहरू भइरहेका छन् भने युद्धमा सहभागी हुनुपर्ने चिन्ताले रुस छाड्नेहरूको संख्या बढेको छ ।

२९ लाख सैनिक रहेको रुसमा अहिले ९ लाख मात्रै सक्रिय सेवामा छन् । यसअघि कुनै पनि समय सैन्य सेवा रहेका करिब २० लाख जगेडा सैनिकमध्ये अहिले ३ लाखलाई युक्रेन युद्धमा खटाउनका लागि सेवामा फिर्ता बोलाइएको हो । युक्रेमाथिको युद्धमा परिचालन गर्न लागिएको छ । सरकारको घोषणाअनुरूप युद्धमा सामेल हुन नपरोस् भन्न हजारौं रुसी नागरिक परिवारसहित नै मुलुक छोडिरहेका छन् ।

पुटिनको घोषणाको विरोधमा सहभागी करिब २५ सय प्रदर्शनकारी पक्राउ परिसकेका संयुक्त राष्ट्रसंघले जनाएको छ । करिब तीन दर्जन रुसी सहरहरूमा प्रदर्शनहरू भइरहेको र पक्राउ परेका करिब ८ सय जना हाल हिरासतमै रहेका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

युक्रेनले उत्तर एट्लान्टिक सन्धि संगठन (नाटो) को सदस्यता लिने तयारी गरेपछि रुसले फेब्रुअरी २४ मा युक्रेनमाथि सैन्य कारबाही थालेको हो । त्यसयता युक्रेन तथा रुसका हजारौं सैनिक तथा सर्वसाधारणको ज्यान गइसकेको छ भने दसौं लाख विस्थापित भइसकेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७९ ०६:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कहाँ गइन् जेरुसा ?

आमा र बहिनीलाई सम्बोधन गरेको ‘नोट’ फेला
वाग्मती किनारमा ६ प्रहरी परिचालन
लिला श्रेष्ठ, सुशीला तामा‌ङ

काठमाडौँ — अघिल्लो बिहीबार बेलुका ७ बजेतिर गायिका जेरुसा राईले परिवारसँगै बसेर खाना खाइन् । तर, उनको अनुहारको भाव अन्य दिनभन्दा भिन्न थियो । मौन रहेकाले आमाले वातावरण रमाइलो बनाउन अनेक प्रसंग निकाल्दै बोल्ने प्रयास गरिरहिन्, उनले कुनै प्रतिक्रिया जनाइनन् ।

‘बिहानदेखि नै छोरीको अनुहार अँध्यारो थियो,’ आमा चम्पा घिमिरेले कान्तिपुरसँग भनिन्, ‘बेलुकासम्म पनि त्यस्तै थियो । चुपचाप खाना खाएर कोठातिर सुत्न गइन् ।’

चम्पाका अनुसार ८ बजेतिर सुत्ने तरखर गर्दैगर्दा जेरुसाको कोठामा हेर्दा उनी त्यहाँ देखिइनन् । घर वरपर खोजी गर्दा नभेट्टाएपछि परिवारले राति १० बजेतिर सानेपास्थित प्रहरी प्रभागमा निवेदन दिए । प्रहरीले खोजी कार्य जारी राखेको जनाए पनि सातायता जेरुसाको अवस्था अज्ञात छ । ‘उनका साथी, आफन्त र चिनजान भएका ठाउँ सबैतिर खोजिसकेका छौं, अहिलेसम्म केही पत्ता लागेको छैन,’ उनले भनिन्, ‘हामीले हराएकै राति प्रहरीलाई खबर गरेपछि तुरुन्तै बाहिर जाने सबै नाकामा खबर गरेको भए हुन्थ्यो होला । तर, उहाँहरूले त्यस्तो गर्नुभएको छैन रहेछ ।’ छोरी उपत्यकाबाहिर पनि जान सक्ने आशंका गर्दै उनले प्रहरीले उपत्यका र नदी किनारमा मात्र खोजी सीमित राखेको बताइन् । ‘दसैं आइसक्यो, घरमा छोरी छैन । हामीलाई कति गाह्रो भएको होला,’ उनले भनिन्, ‘प्रहरी अझ सक्रिय र संवेदनशील भएर खोज्ने हो भने छोरी भेटिन्छिन् भन्ने आशा छ ।’

प्रहरीका अनुसार हराएको बेलुका ७:४० बजे जेरुसा वाग्मती पुलतिर गइरहेको सीसीटीभी फुटेजमा देखिएको थियो । ‘उहाँको परिवारले पनि सीसीटीभी फुटेजका आधारमा पहिचान गर्नुभएको हो । अन्तिम पटक धोबीघाटमा देखिनुभएको छ,’ ललितपुर प्रहरी प्रवक्ता एसपी सुधीरराज शाहीले भने । धोबीघाट वरपर देखेपछि प्रहरी परिचालन गरेर सम्भावित स्थानमा खोजी तीव्र पारिएको प्रहरी दाबी छ । परिसरले प्रहरी प्रभाग सानेपा, भैंसेपाटी र प्रहरी वृत्त कीर्तिपुरबाट पनि प्रहरी खटाएर खोजी गरिरहेको जनाएको छ । वाग्मती नदीको दुईतिरकै किनारमा ३/३ जना प्रहरी परिचालन गरेको एसपी शाहीले बताए । ‘उहाँलाई सकुशल उद्धार गर्ने गरी खोज्दै छौं, जस्तोसुकै अवस्थामा भए पनि फेला पार्छौं,’ उनले भने, ‘उहाँको विगतको इतिहास पनि विश्लेषण गरेर खोजी कार्य अघि बढाएका छौं ।

केन्द्रीय प्रहरी कुकुर तालिम केन्द्रबाट कुकुरको सहयोग लिएर सम्भावित स्थानमा खोजी गरेको प्रहरीले जनाएको छ । कुकुरले जलविनायक चोभारतिर संकेतमात्र गरेको थियो । त्यसपछि ललितपुर प्रहरीले काठमाडौं प्रहरीको सहयोगमा चोभार क्षेत्रका सम्भावित स्थानमा खोजी गर्‍यो । काठमाडौं उपत्यका तथा मकवानपुर र सर्लाहीमा समेत जेरुसाको हुलिया सर्कुलर गरेको प्रहरीको भनाइ छ । उनले प्रयोग गर्ने मोबाइल घरमा नै छाडेकाले मोबाइलको प्राविधिक पक्षबाट अनुसन्धान गर्ने पाटो भने बन्द भएको एसपी शाही बताउँछन् । ‘उहाँ हराउनुभन्दा केही दिन अगाडिबाट नै मोबाइलमा सम्पर्क भएको देखिँदैन । मोबाइल घरमा नै छोडेर जानुभएको छ,’ उनले भने ।

जेरुसाका परिवार, आफन्त र साथीभाइसमेत फोटो बोकेर सम्भावित स्थानहरूमा खोजीमा लागेका छन् । सामाजिक सञ्जालमा पनि स्वस्फूर्त जेरुसाको खोजी अभियान नै चलेको छ । स–सानो टोली नै बनाएर युवाको समूहले ड्रोन उडाएरसमेत उनको खोजी गरिरहेका छन् ।

प्रहरीले जेरुसाको घरबाट आमा र बहिनीलाई सम्बोधन गरेर लेखेको ‘नोट’ भने फेला पारेको छ । नोटमा उनले आफू हराएको कारण समेत खुलाएकी छन् । आफूले सम्पूर्ण जीवन बाँचिसकेको र आफ्नै खुसीले निर्णय गरेको नोटमा उल्लेख छ । त्यसमा वाग्मतीसमेत उल्लेख गरिएको एसपी शाहीले बताए । प्रहरीलाई जेरुसा वीरगन्जको गाडी चढेर गएको समेत जानकारी आएपछि ललितपुर, मकवानपुर, सर्लाही र पर्सा प्रहरीले सम्भावित गाडी रोकेरसमेत खोजी गरेको थियो ।

अध्ययनकै क्रममा जेरुसा बेलायतमा ४ वर्ष र अमेरिकामा ५ वर्षदेखि बस्दै आएकी थिइन् । त्यस क्रममा नेपाल आउने–जाने गरिरहन्थिन् । पछिल्लो पटक उनी तीन महिनाअघि आएर धोबीघाटमा बसिरहेकी थिइन् । बेलायत र अमेरिकामा गीत गाउने उनी नेपाल आउँदा कन्सर्ट गर्ने गर्थिन् । ३१ वर्षीया जेरुसाका बारुद, सुनसान, लाटोकोसेरोलगायत नेपाली र अंग्रेजी गीत चर्चित छन् ।

प्रकाशित : आश्विन १३, २०७९ २३:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×