सी-पुटिन वार्ताको प्राथमिकतामा युक्रेन युद्ध- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सी-पुटिन वार्ताको प्राथमिकतामा युक्रेन युद्ध

चिनियाँ राष्ट्रपति सी ऐतिहासिक रूपमा तेस्रो कार्यकाल सत्तामा रहिरहन चाहन्छन् भने युक्रेनमाथिको सैन्य आक्रमणपछि रुसी राष्ट्रपति पुटिनको पश्चिमा देशसँगको सम्बन्ध निकै खस्किएको छ
एजेन्सीहरू

मस्को/बेइजिङ — युक्रेनसँगको युद्ध चर्किरहेका बेला रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले चिनियाँ समकक्षी सी चिनफिङसँग भेटवार्ता गर्ने भएका छन् । दुई नेताबीच हुने भेटमा युक्रेन युद्धका साथै विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय मुद्दामा छलफल हुने बीबीसीले जनाएको छ ।

उज्वेकिस्तानमा बिहीबार र शुक्रबार हुने सांघाई कोअपरेसन अर्गनाइजेसन (एससीओ) को शिखर सम्मेलनको अवसरमा दुई नेताबीच भेट वार्ता तय भएको हो । सन् २०२० को सुरुवातमा कोरोना भाइरसको महामारी सुरु भएयता चिनियाँ राष्ट्रपति सी पहिलो विदेश भ्रमणमा निस्कन लागेका हुन् ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी ऐतिहासिक रूपमा तेस्रो कार्यकाल सत्तामा रहिरहन चाहन्छन् भने युक्रेनमाथिको सैन्य आक्रमणपछि रुसी राष्ट्रपति पुटिनको पश्चिमा देशसँगको सम्बन्ध निकै खस्किएको छ ।

आगामी अक्टोबरमा हुने चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको महाधिवेशनबाट उनी अभूतपूर्व तेस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित हुने विश्लेषकहरू बताउँछन् । चिनियाँ राष्ट्रपति सीले बुधबारदेखि आफ्नो तीनदिने भ्रमण सुरु गरिसकेका छन् । बुधबार कजाकस्तान पुगेका सी बिहीबार उज्वेकिस्तान पुगेर एससीओ शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुनेछन् । उज्वेकिस्तानको समरकन्दमा उनले रुसी राष्ट्रपति पुटिनसँग भेटवार्ता गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । मस्को र बेइजिङ दुवैले दुई नेताबीचको वार्ताका विषयमा थप जानकारी भने सार्वजनिक गरेका छैनन् ।

एससीओ शिखर सम्मेलनमा उज्वेकिस्तानसँगै भारत, पाकिस्तान, इरान, कजाकस्तान, किर्गिस्तान र ताजिकिस्तानका नेताहरू सहभागी हुनेछन् । सीबाहेक पुटिनले भारत, पाकिस्तान, टर्की र इरानका नेताहरूसँग पनि वार्ता गर्ने तय भएको छ । ‘तर चिनियाँ राष्ट्रपतिसँगको भेट ठोस रुपमा महत्त्वपूर्ण हुनेछ,’ क्रेमलिनका विदेश नीति प्रवक्ता युरी उसाकोभले भने । बृहत् तहको राजनीतिक परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा सम्मलेन हुन लागेको उनको भनाइ छ ।

कोरोनाविरुद्ध शून्य सहनशीलता नीति लागू गरेको चीनका अधिकांश सहर हाल लकडाउनको अवस्थामा छन् । भाइरससँगसँगै बाँच्नुपर्ने भन्दै विश्वका विभिन्न देशमा सबै सेवाहरू खुला गरिएको भए पनि बेइजिङले पछिल्लो समय संक्रमण फैलिएका सहर पूर्ण रूपमा बन्द गर्दै आइरहेको छ । यसअघि राष्ट्रपति सीले सन् २०२० को जनवरीमा म्यान्मारको भ्रमण गरेका थिए । त्यसयता उनी हङकङबाहेक अन्यत्र गएका थिएनन् ।

गत जुलाईमा इरानको राजधानी तेहरानमा पुटिनले टर्की र इरानी नेताहरूसँग भेट गरेका थिए । पुटिन र सीबीच यसअघि गत फेबु्रअरीमा बेइजिङमा भएको शीतकालीन ओलिम्पिक्सका अवसरमा भेट भएको थियो ।

रुस–युक्रेन युद्ध जारी रहेका बेला दुई नेताबीच हुने भेटवार्तालाई विश्लेषकहरूले ‘पश्चिमा देशहरूविरुद्धको शक्ति प्रदर्शन’ का रूपमा हेरेका छन् । दुई नेताबीच फेब्रुअरीमा भएको भेटपछि जारी संयुक्त विज्ञप्तिमा दुई देशबीच सम्बन्धको सीमा नरहेको उल्लेख गरिएको थियो । त्यसको केही दिनमा रुसले युक्रेनमाथि सैन्य आक्रमण सुरु गरेको हो ।

रुसी कदमको हालसम्म आलोचना नगरेको चीन रुसविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धमा पनि सामेल भएको छैन । पछिल्लो समय दुई देशबीचको व्यापार बढ्दै गएको बीबीसीले उल्लेख गरेको छ । युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि भारत र चीनमा रुसी तेलको आयात बढेको छ ।

रुससँग मात्र नभई पछिल्लो समय अमेरिकालगायतका पश्चिमा देशको चीनसँग पनि सम्बन्ध चिसिएको छ । खासगरी अमेरिकी सभामुख नान्सी पेलोसीको ताइवान भ्रमणका कारण पनि अमेरिका–चीन सम्बन्ध तनावपूर्ण छ । चीनले ताइवानलाई आफ्नो भूभाग भएको दाबी गर्दै उचित समयमा मूल भूमिमा गाभ्ने जनाउँदै आएको छ ।

दुई वर्षभन्दा बढी समयमा, लकडाउन र धरमराएको अर्थतन्त्रजस्ता विभिन्न राष्ट्रिय चुनौतीहरूका बाबजुद चीन छोड्ने निर्णयलाई चिनियाँ जानकारहरूले राष्ट्रपति सीको आफ्नो नेतृत्वप्रतिको आत्मविश्वासका रूपमा व्याख्या गर्छन् ।

सन् २००१ मा स्थापित एससीओ एक युरेसियाली राजनीतिक, आर्थिक र सुरक्षा संगठन हो । चीन, रुस, कजाकस्तान, किर्गिस्तान, ताजिकिस्तान र उज्वेकिस्तानले स्थापना गरेको एससीओमा इरान पनि आबद्ध हुने प्रयासमा छ । सम्मेलनका क्रममा सदस्य राष्ट्रहरूले व्यापारका विविध आयामबारे छलफल गर्ने गर्छन् ।

चीनले युरोपमा आफ्नो व्यापार विस्तार गर्न नयाँ रेलमार्गहरूको सञ्चालन गर्न चाहिरहेको छ । तर अन्य माध्यमार्फत पनि चीनसँग जोडिन मध्य एसियाली देशहरू निकै उत्सुक रहेका कतिपयको भनाइ छ । यसअघि किर्गिस्तानले चीन र उज्वेकिस्तान जोड्ने नयाँ मार्ग सन् २०२३ मा निर्माण सुरु गर्ने घोषणा गरिसकेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७९ ०७:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

युक्रेनले गुमेको भूमि फिर्ता ल्याउन सक्ला ?

पूर्वी क्षेत्रमा रूसी सेनामाथि कडा प्रत्याक्रमण गर्दै युक्रेनी फौज
३ हजार वर्गकिलोमिटर भूभाग पुनः नियन्त्रणमा ल्याएको युक्रेनी राष्ट्रपतिको दाबी
एजेन्सीहरू

किभ/मस्को — रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण सुरु गरेको दुई सय दिन नाघिसकेको छ । यस अवधिमा दुवैतर्फ गरी हजारौंको संख्यामा सेना र युक्रेनी सर्वसाधारणको मृत्यु भइसकेको छ । लाखौं युक्रेनी सर्वसाधारण विस्थापित तथा घरबारविहीन भएका छन् ।

युद्धका क्रममा युक्रेनले निकै ठूलो भूभाग गुमाइसकेको छ । तर पछिल्लो समय युक्रेनले रुसद्वारा अतिक्रमित भूभाग फिर्ता ल्याउन थालेको जनाइएको छ । हिउँद लाग्नुअघि नै युक्रेनी फौजले रुसी सेनालाई कमजोर पार्ने प्रयास गरिरहेको बीबीसीले जनाएको छ ।

युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लोदिमिर जेलेन्स्कीले करिब ६ महिनामा लामो युद्धका क्रममा रुसले नियन्त्रणमा लिएकोमध्ये करिब ३ हजार वर्गकिलोमिटर भूभाग आफ्नो देशको सेनाले फिर्ता ल्याएको दाबी गरेका छन् । तर यसको स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन नसकेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन् ।

युक्रेनी सेनाले पछिल्लो २४ घण्टामा उत्तर–पूर्वी क्षेत्रका २० वटा गाउँमाथि पुनः नियन्त्रणका कायम गरेको जनाएको छ । युक्रेनी सेनाको सफलताले रुसको समग्र कारबाहीको योजनामा फेरबदल ल्याउन सक्ने बेलायती रक्षा मन्त्रालयका अधिकारीको भनाइ छ । राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले गत बिहीबार, शनिबार र आइतबार ३ हजार वर्गकिलोमिटर भूभागमाथि पुःन नियन्त्रण कायम गरेको दाबी गरेका हुन् । युक्रेनले पछिल्लो केही साताहरूमा नियन्त्रणमा लिएका क्षेत्रमा पत्रकारलाई जान रोक लगाइएको बीबीसीले उल्लेख गरेको छ । सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरिएका केही दृश्यहरूमा यसअघि रुसी सेनाको कब्जामा रहेका स्थानमा युक्रेनी सेनाको उपस्थिति देखिएको छ ।

रुसी राष्ट्रपति कार्यालयका प्रवक्ताले भने पहिले नै निर्धारण गरिएको लक्ष्य प्राप्त नभएसम्म युक्रेन युद्ध नरोकिने बताएका छन् । पछिल्लो समय युक्रेनले पुनः नियन्त्रणमा लिएका क्षेत्रमा आक्रमण जारी रहेको रुसी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै बीबीसीले जनाएको छ । युक्रेनी सेना गत शुक्रबार बालाक्लिया सहर प्रवेश गरेको थियो । तर रुसले भने दोनेत्स्कको सैन्य मोर्चा थप मजबुद बनाउन आफ्ना सैनिकहरू उक्त सहरबाट फिर्ता भएका हुन् । रुसी फौजका लागि सामान आपूर्ति गर्न निकै महत्त्वपूर्ण मानिएका दुई सहर इज्युम र कुपिआन्स्क शनिबार पुनः युक्रेनी सेनाको नियन्त्रणमा आएका हुन् ।

इज्युम सहर गत मार्चमा रुसी सेनाले कब्जा गरेको थियो । त्यसयता त्यहाँका स्थानीय करिब एक सातामा सहर फर्कन सक्ने मेयर भलेरी मार्चेन्कोले भनाइ छ । ठूलो भौतिक क्षति तथा ऊर्जा र पानीको अभाव भए पनि अधिकांश मानिस आफ्नो स्थानमा फर्कन चाहेको उनले बताए ।

डोन्बास क्षेत्रको स्लोभियान्स्क र क्रामातोर्स्कको प्रवेशद्वार भएकाले इज्युममा सम्भवतः रुसी सेनाको सर्वाधिक ठूलो केन्द्र रहेका बताइएको छ । भूराजनीतिक रूपले महत्त्वपूर्ण भएका कारण रुसले स्लोभियान्स्क र क्रामातोर्स्कमाथि नियन्त्रण कायम गर्न चाहन्छ । सैन्य सहयोगका लागि पश्चिमा साझेदार देशसँग आग्रह गरिरहेको बेला भएको पछिल्लो उपलब्धिले युक्रेनी सेनासँग रुसले नियन्त्रणमा लिएका भूभाग फिर्ता लिन सक्ने क्षमता भएको ठानिएको छ । युक्रेनले एक साताअघि देशको पूर्वी भेगमा रुसी फौजविरुद्ध प्रत्याक्रमण सुरु गरेको हो । तर दक्षिणी सहर खेर्सननजिकै प्रत्याक्रमण हुन सक्ने भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान त्यतातिर केन्द्रित रहेको थियो । रुसले अनुभवी सैन्य समूहलाई सहर प्रतिरक्षाका लागि त्यसतर्फ पठाएको जनाइएको छ ।

एक युक्रेनी अधिकारीले भने दक्षिणी क्षेत्रमा पनि सफलता हात परिरहेको दाबी गरेका छन् । युक्रेनी सेनाको दक्षिणी कमान्डका प्रवक्ता नातालिया गुमेन्युकले ‘आफूहरूले निकै ठूलो भूभागमा रुसी फौजविरुद्ध प्रत्याक्रमण गर्दै अघि बढेको’ बताएका छन् । पछिल्ला केही दिनमा युक्रेनी सेनाले केही भूभाग रुसबाट फिर्ता ल्याउन सफल भए पनि युक्रेनको करिब २० प्रतिशत भूभाग रुसको नियन्त्रणमा छ । तर उक्त भूभाग आफ्नो नियन्त्रणमा ल्याउन भने युक्रेनका लागि असम्भव नै देखिन्छ ।

यसैबीच, युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले रुसले युक्रेनी प्रत्याक्रमणविरुद्ध पूर्वी युक्रेनमा विद्युत् कटौती गरेर ‘मानिसहरूलाई उज्यालो र न्यानोबाट वञ्चित’ गरेको बताएका छन् । विद्युत् पूर्ण रूपमा काटिनुले खर्किभ र दोनेत्स्कलगायत पूर्वी क्षेत्रका करिब ९० लाख मानिस प्रभावित भएको बीबीसीले उल्लेख गरेको छ । खर्किभका मेयर इहोर तेरेखोभका अनुसार रुसले नागरिक पूर्वाधारमा आक्रमण गरेका कारण सहरका अधिकांश क्षेत्रमा बिजुली र पानी आपूर्ति बन्द भएको छ ।

युक्रेनी सेनाको पछिल्लो सफलताविरुद्ध रुसी फौजले एक दुखद र निन्दनीय प्रयास गरेको उनको भनाइ छ । मेयर तेरेखोभ र त्यस क्षेत्रका गभर्नरले स्थानीयलाई शान्त र संयमित रहन आग्रह गर्दै आपत्कालीन सेवाका अधिकारीले विद्युत् आपूर्ति सहज पार्ने र आगो नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरिरहेको जनाएका छन् । सुमी क्षेत्रका गभर्नरले कम्तीमा एक सय ३० भन्दा बढी बस्तीमा विद्युत् अवरुद्ध रहेको बताएका छन् । विद्युत् कटौतीपछि राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले ‘रुसले नागरिक पूर्वाधारलाई लक्षित गरेर आतंकवादी कार्य गरेको आरोप लगाएका छन् । ‘अन्धकार, चिसो, भोक र तिर्खा हाम्रा लागि तिमीहरूसँगको मित्रता जतिको भयानक र घातक छैन,’ उनले भनेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७९ ०८:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×