फेरि राष्ट्रपति बन्न पाउलान् ट्रम्प ?- विश्व - कान्तिपुर समाचार

फेरि राष्ट्रपति बन्न पाउलान् ट्रम्प ?

कागजपत्र लुकाएको आरोप पुष्टि भए ट्रम्प सन् २०२४ को राष्ट्रपतीय चुनावमा उम्मेदवार बन्न नपाउने कानुनविद्हरुको भनाइ
एजेन्सीहरू

वासिङ्टन — चुनावमा साँठगाँठ गरेको, संसद् भवनमा भएको दंगामा संलग्न रहेको तथा परिवारका सदस्यसँग जोडिएको व्यवसायलगायतका विषयमा अनुसन्धान जारी रहेका बेला अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पमाथि अर्को आरोप थपिएको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले आफ्नो कार्यकाल सकिएपछि सबै चिठीपत्र, कामकाजसँग सम्बन्धित कागजपत्र र इमेल राष्ट्रिय अभिलेखालयलाई हस्तान्तरण गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ । ट्रम्पले आफू राष्ट्रपति भएका बेला महत्त्वपूर्ण सरकारी कागजात घरमा लुकाएको आरोपमा संघीय जाँच ब्युरो (एफबीआई) ले ट्रम्पको फ्लोरिडास्थित घरमा सोमबार छापा मारेको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूको अभिलेख व्यवस्थापन गर्ने राष्ट्रिय अभिलेखालयले गत फेब्रुअरीमा न्याय मन्त्रालयलाई सरकारी कागजपत्रको व्यवस्थापनको विषयमा ट्रम्पमाथि छानबिन गर्न निर्देशन दिएको थियो । ट्रम्पले आफूमाथि लगाइएका आरोपको खण्डन गर्दै आएका छन् ।

एफबीआईले छापा मारेपछि ट्रम्पले एक वक्तव्य जारी गर्दै फ्लोरिडास्थित मार–ए–लागो रिसोर्टमा रहेको घर ‘एफबीआई एजेन्टको ठूलो समूहले कब्जा गरेको’ आरोप लगाएका थिए । एफबीआईले छापा मारेको समयमा ट्रम्प भने न्युयोर्कस्थित ट्रम्प टावरमा थिए ।

सन् २०२४ मा हुने राष्ट्रपतीय चुनावमा आफूलाई उम्मेदवार बन्न नदिन ‘न्याय प्रणालीलाई हतियारका रूपमा प्रयोग गरिएको’ ट्रम्पको आरोप छ । तर पछिल्लो छानबिनपछि भने ट्रम्पको राजनीतिक भविष्यबारे पनि प्रश्न उठेको छ । पहिलेका तुलनामा पछिल्लो आरोप गम्भीर प्रकृतिको रहेको कानुनविद्हरूको भनाइ छ । आफ्नो कार्यकालमा कागजात लुकाएको छानबिनमा ट्रम्प दोषी ठहरिए भने पुनः राष्ट्रपतीय उम्मेदवार बन्न नपाउने दाबी कतिपयको छ । मार–ए–लागो रिसोर्टस्थित निवासमा छापा मारिएको र कागजात लुकाएको विषयको अनुसन्धान ट्रम्पमाथि मुद्दा लाग्न सक्ने दिशामा अघि बढेको अमेरिकी न्याय मन्त्रालयका पूर्वसरकारी वकिल जोसेफ मोरिनोको भनाइ छ । ‘राष्ट्रपतीय अभिलेख वा वर्गीकृत कागजपत्रसम्बन्धी कानुन उल्लंघन भएको एफबीआई वा संघीय वकिलले ठानेका छन् । त्यस कारण उनीहरूले अनुसन्धान अघि बढाएका हुन्,’ बीबीसीसँग मोरेनोले भने ।

अमेरिकी अपराध कानुनअनुसार कसैले जानीजानी कुनै पनि सरकारी अभिलेख, कामकारबाही, पुस्तक, नक्सा, कागजात वा अन्य वस्तु गैरकानुनी रूपमा नष्ट गरे, हटाए वा क्षति पुर्‍याए ३ वर्षसम्म कारावास सजाय हुन्छ । उक्त कानुनअनुसार दोषी ठहर भएको व्यक्ति कुनै पनि संघीय कार्यालयमा काम गर्न अयोग्य हुने उल्लेख छ । जसका आधारमा ट्रम्पमाथि लगाइएको आरोप पुष्टि भए उनको ह्वाइट हाउस फर्कने सकिन्छ । तर सन् २०२४ मा हुने राष्ट्रपतीय चुनावमा ट्रम्प उम्मेदवार हुने टुंगो भने लागिसकेको छैन ।

‘यदि डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी अपराध कानुन उल्लंघन गरेका रहेछन् भने संघीय कार्यालयमा फेरि कहिल्यै काम गर्न नपाउने गरी सजाय हुन सक्छ,’ राष्ट्रपतीय इतिहासविद् माइकल बेसलसले भनेका छन् । तर यस्तो व्यवस्थाले कसैलाई पनि राष्ट्रपतीय चुनावमा उम्मेदवार हुन नरोक्ने केही कानुनविद्हरूको दाबी छ । नागरिकता, उमेर र आवासका आधारमा मात्रै कसैलाई राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बन्न रोक्न सकिने उनीहरूको भनाइ छ । कुनै पनि कानुन संविधानभन्दा माथि नहुने संवैधानिक कानुनका प्राध्यापक बरिन काल्ट बताउँछन् । फौजदारी अभियोगमा दोषी ठहरिएका व्यक्तिलाई राष्ट्रपतीय चुनावमा उम्मेदवार हुन नदिने प्रावधान नरहेको संवैधानिक तथा कानुनी विज्ञहरूको भनाइ छ ।

पूर्वराष्ट्रपति जर्ज डब्लू बुस मादक पदार्थ सेवन गरेर सवारी चलाएको अभियोगमा दोषी साबित भएका थिए । तर उनी दुई कार्यकाल अमेरिकाको राष्ट्रपति बने । अमेरिकी राष्ट्रपतिका लागि उम्मेदवार बन्न संविधानमा नै न्यूनतम मापदण्ड तोकिएको छ । ३५ वर्ष उमेर पुगेको र अमेरिकामा जन्मेर कम्तीमा १४ वर्षदेखि त्यहाँ बसोबास गरिरहेको व्यक्ति उम्मेदवार हुन पाउँछ । यसको आधारमा संविधान र कानुन बाझिएको देखिन्छ । किनकि संविधानको प्रावधानविपरीत संघीय कानुनले फौजदारी अभियोगमा दोषी ठहर भएका व्यक्तिलाई राष्ट्रपतीय चुनामा उम्मेदवार हुन रोक लगाएको छ ।

‘संसद्ले नै महाभियोग अधिकार प्रयोग गरेर अयोग्य ठहर्‍याएको अवस्थामा बाहेक ट्रम्प राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बन्न पाउने मोरेनोको भनाइ छ । कतिपय विज्ञहरूले भने ट्रम्पमाथि मुद्दा दायर भएको अवस्थामा सरकारी वकिलहरूले उनीमाथि उठ्न सक्ने योग्यताको प्रश्नमा पनि अदालतबाट स्पष्ट गर्न माग गर्न सक्छन् । तर पूर्वराष्ट्रपतिलाई अदालतबाट पनि उम्मेदवार हुनबाट रोक लाग्ने सम्भावना निकै कम रहेको काल्ट बताउँछन् ।

यसैबीच, पूर्वराष्ट्रपति ट्रम्पले न्युयोर्कमा जारी एक अनुसन्धानका क्रममा सोधिएका प्रश्नको जवाफ दिन अस्वीकार गरेका छन् । अन्तर्वार्ता रोक्न प्रयास गरेको भन्दै उनीविरुद्ध मुद्दा लगाइएको छ । ऋण र करका विषयमा ट्रम्प अर्गनाइजेसनले आफ्नो सम्पत्तिको झूटो मूल्यांकन गरेको अधिकारीहरूको भनाइ छ । ट्रम्पले भने आरोपको खण्डन गर्दै नागरिक अनुसन्धान गर्न चुनौती दिएका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७९ १०:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘देवता जगाउने’ ठेचोको १२ वर्षे जात्रा

कान्तिपुर संवाददाता

ललितपुर — ललितपुर गोदावरी नगरपालिका–१२ ठेचोका ७७ वर्षीय रामगोविन्द मालीलाई बुढ्यौलीले छोपिसक्यो । तैपनि उनी गुठीको काममा भने दैनिक खटिरहेकै हुन्छन् । उनीजस्तै हेराबहादुर माली, भाइराम माली, बेखाबहादुर मालीलगायत ३४ जना ठेचो नवदुर्गा गुठीयार अरु कामै छाडेर गुठीको काममा जुटिरहेका छन् ।

साउन १० गतेयता ठेचो नवदुर्गा भवानी नाचको १२ वर्षे जात्रा चलिरहेको छ । वर्ष दिन चल्ने जात्रामा विभिन्न २८ वटा पर्वपूजा चलाउनुपर्छ । तीमध्ये अहिले नवदुर्गाको मूल डबलीमा वृन्दावनको रूपमा ‘बलः’ (छाप्रो) बनाउने काम भइरहेको छ । जुन जात्राको मुख्य पाटोमध्ये एक हो ।

गुठीका देवगण रामगोविन्द माली भन्छन्, ‘प्रायःले वृन्दावन भन्नेबित्तिकै नवदुर्गा नाचलाई द्वापर युगका भगवान् श्रीकृष्णको कथासँग जोडेर हेर्ने गर्छन् । तर, नाच र श्रीकृष्णबीच सम्बन्ध छैन । ‘बलः’ को अर्थ घरबारविहीनहरूले बनाउने छाप्रो पनि होइन ।’ उनका अनुसार ठेचोमा १२ वर्षे जात्राका क्रममा एकपटक देवगणहरूको नयाँ मुकुट, कलेवर पोसाक, गरगहना बनाइन्छ । नयाँ बनाइएका सरसमानमा साधना गरी देवता प्रतिस्थापन गर्ने चलन छ । ‘नवदुर्गा देवगणको उत्पत्ति वृन्दावनमा भएको मानिने भएकाले त्यसको स्वरूपमा ‘बलः’ बनाइएको हो,’ उनले भने, ‘जहाँ नाथ गुरु र नवदुर्गा प्रतिस्थापन गरिन्छ ।’

साउन १० गते घण्टाकर्ण चतुदर्शीमा मन्दिरमा ताल्चा लगाएपछि जात्रा सुरु भएको हो । जात्रा सुरु भएसँगै ठेचो बस्तीमा भोजभतेर, विवाह तथा व्रतबन्धका कार्यक्रम निषेध गरिएको छ । पाटी वा अन्य ठाउँमा बस्दा खुट्टा भुन्ड्याएर बस्न, परदेशीलाई बास बसाल्ने गरी पाहुना सत्कार गर्न, राति हिँडडुल, सिट्टी, ताली, घण्ट बजाउन पाइँदैन । नवदुर्गा गुठीको बाहेक अन्य बाजागाजा बजाउन मिल्दैन । पर्वपूजामा भने नवदुर्गा गुठीबाहेकका बाजा पनि बजाउन मिल्ने चलन छ । यो बन्देज नवदुर्गा गुठीको धुःखः नामक नाच सम्पन्न नभएसम्म लागू हुन्छ । धुःखः नामक नाच फागुन/चैतमा हुने गर्दछ । गुठीमा आवद्ध भइसकेपछि नाचलाई असर पर्ने गरि ठेचो बस्ती छोडेर जान पनि रोक लगाइएको छ ।

भाद्र ९ गते जुग चह्रे तिथिमा पूजाआजा गरी घण्टार्कण चतुदर्शीमा मन्दिरमा लगाइएको ताल्चा खोलिन्छ । त्यसपछि नवदुर्गा गुठीयारका तर्फबाट राष्ट्रप्रमुखलाई सुपारी चढाइन्छ । अनि क्रमशः अन्य पर्वपूजाहरू सुरु हुन्छन् । ‘जुग चह्रेको दिन मन्दिरमा हुने पूजाको प्रसाद चढाउन पर्ने भएकाले भाद्र १० मा सुपारी चढाउन समय मिलाउन अनुरोध गरिसकेका छौं,’ नवदुर्गा गुठीका देवगण बाबुराज मालीले भने । उनका अनुसार राष्ट्रप्रमुखलाई सुपारी चढाउन गुठी संस्थान तःबहाल कार्यालयमा निवदेन दर्ता भइसकेको छ । गुठी संस्थानका प्रशासक किरण शाक्यले यस विषयमा राष्ट्रपति कार्यालयमा पत्राचार गरिसकेको बताए ।

जात्रा अवधिभर पाटन दरबार क्षेत्र, सुनाकोठी, ठेचो, चापागाउँ, बुङ्मतीमा नृत्य प्रस्तुत गराइन्छ । दे भ्वए (देश भोज) भनी ठेचो र सुनाकोठीवासीलाई भोज खुवाउने, श्वेतभैरवको नृत्य गराउनेलगायतका चलन छन् । नवदुर्गा नाचमा भैरव, काली, बाराही, कुमारी, गणेशलगायत गरेर १३ देवगण छन् । परम्पराअनुसार गणेश हुने देवगणले तन्त्र साधना गरिएको तिलक लगाइदिएपछि सबै देवगणमा देवता चढेको विश्वास छ । देवगणहरूको तान्त्रिक र यान्त्रिक तवरबाट छुट्टाछुट्टै नृत्य गर्ने गर्छ । नवदुर्गा गुठीका अनुसार वर्षभरि गरिने पूजापाठका लागि ७६ लाख रुपैयाँ आवश्यक पर्छ । गोदावरी नगरबाट ५० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ ।

बजेट विनियोजनबारे कतिपयले आलोचना गरेपछि नवदुर्गा गुठीका नाइके भक्तलाल मालीले संस्कृति र परम्परा जोगाउन नगरले बजेट दिएको बताए । ‘जात्राका क्रममा के कस्ता कर्म पूजा गर्नुपर्छ र त्यसका लागि कति खर्च हुन्छ भन्ने कुरा बजेट विनियोजनको आलोचना गर्ने व्यक्तिलाई के थाहा ?,’ उनको प्रश्न छ, ‘सारा काम छाडेर संस्कृति जोगाउने गुठीयारको दुःख कसले बुझ्ने ?’

गोदावरी नगरपालिका मेयर गजेन्द्र महर्जनले संस्कृति सम्पदा संरक्षण प्रवर्द्धन गर्ने दायित्व स्थानीय सरकारको भएको बताए । ‘नेपालकै गौरवको रूपमा रहेको यो १२ वर्षे जात्रा ठेचोवासीको मात्र नभई सम्पूर्ण गोदावरीवासीको जात्रा हो,’ जात्रा अवधिभर हुने सांस्कृतिक गतिविधिबारे जानकारी दिन आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले भने, ‘कला संस्कृतिलाई पर्यटनसँग जोडेर लैजान सक्नुपर्छ ।’ १२ वर्षे नवदुर्गा नाचको पाटन दरबार क्षेत्रका लिच्छवि राजा मानदेवका इष्टदेवता मनमानेश्वरी देवी (पायो जात्रा) सँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको छ । किराती वंशलाई लिच्छविहरूले हराएको इतिहाससँग पनि जोडिएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७९ ०९:१९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×