पानी प्रयोगबारे भारत-पाक वार्ता- विश्व - कान्तिपुर समाचार

पानी प्रयोगबारे भारत-पाक वार्ता

कान्तिपुर संवाददाता

नयाँदिल्ली — दक्षिण एसियाका ‘स्थायी शत्रु’ भारत र पाकिस्तान पानीको विषयमा लामो समयदेखि जारी विवाद अन्त्यका लागि सोमबार वार्ता सुरु गरेका छन् । पानीका साझा स्रोतका विषयमा दुई देशका अधिकारीहरूबीच भारतीय राजधानी नयाँदिल्लीमा सुरु वार्ता दुई दिनसम्म चल्नेछ । 

पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शेहबाज सरिफले भारत पठाएको पाँच सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलले सिन्धु जल सम्झौताअन्तर्गत पानी प्रयोगका विषयमा भारतीय अधिकारीहरूसँग वार्ता सुरु गरेको हो ।

भारत र पाकिस्तानबीच सिन्धु जल सम्झौताअनुसार एक हजार मेगावाटको पकाल दुल जलविद्युत् परियोजनाका विषयमा पनि छलफल भएको बताइएको छ । त्यस्तै, भारतले बनाइरहेको ४८ मेगावाटको लोअर कालनाई र ६२४ मेगावाटको किरु जलविद्युत् परियोजनाका विषयमा पनि वार्ता मा कुराकानी भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।

दुई देशबीच साझा रहेको सिन्धु र त्यसका शाखा नदीहरूको पानी प्रयोगका विषयमा सन् १९६० मा सिन्धु जल सम्झौता भएको थियो । त्यसमा ६ नदीको पानी प्रयोगका विषयमा दुई देशले सहमति गरेका थिए । भारत र पाकिस्तानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरू र अयुब खानले सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए । त्यसयता त्यही सम्झौताअनुसार दुवै देशका अधिकारीहरूबीच पानीका विषयमा नियमित वार्ता हुने गर्छ । दिल्लीमा हुन लागेको वार्ता ११८ औं हो । यसअघि इस्लामाबादमा ११७ औं बैठक भएको थियो ।

सम्झौतामा सिन्धु नदीसँग जोडिएका ६ नदीको पानी प्रयोगका विषयमा सहमति भएको थियो । त्यसअनुसार ६ नदीलाई पूर्वी र पश्चिमी नदीमा बाँडिएको छ । त्यसमा व्यास, रावी र सतलजलाई पूर्वी मान्दै त्यसको पानी भारतले निर्बाध रूपमा प्रयोग गर्ने भनिएको छ । सिन्धु, चेनाब र झेलमलाई पश्चिमी नदी मान्दै त्यसको उपयोग पाकिस्तानले गर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ ।

सम्झौताअनुसार भारतले पूर्वी नदीको पानीको बिनारोकटोक उपयोग गर्न पाउँछ भने पश्चिमी नदीको प्रयोगका लागि सीमित अधिकार पाउँछ । भारतले पश्चिमी नदीको २० प्रतिशत पानी प्रयोग गर्न सक्छ । त्यसलाई जलविद्युत् वा सिँचाइ प्रयोजनका लागि प्रयोग गर्न पाउँछ ।

पाकिस्तानका लागि पश्चिमी नदी लाइफलाइन हो । पानीको आवश्यकता पूरा गर्न पाकिस्तान यी नदीहरूमा निर्भर छ । तर यी तीनवटै नदीको उद्गम स्थल भने पाकिस्तानमा पर्दैन । चेनाब र झेलमको उद्गम स्थल भारतमा पर्छ भने सिन्धु चीनबाट भारत हुँदै पाकिस्तान पुग्छ । सिन्धु नदीको पाकिस्तानमा ४७, भारतमा ३९, चीनमा ८ र अफगानिस्तानमा ६ प्रतिशत हिस्सा छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७९ ०८:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दुई तिहाइ डाक्टर फेल

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपाल मेडिकल काउन्सिलले लिएको चिकित्सक लाइसेन्स परीक्षामा ६८.४८ प्रतिशत अनुत्तीर्ण भएका छन् । काउन्सिलले जेठ १२ देखि तीन दिनसम्म लिएको परीक्षामा सहभागीमध्ये दुई तिहाइभन्दा बढी अनुत्तीर्ण भएका हुन् । बाहिरबाट समेत पढेर आएका ११ सय ५५ जना एमबीबीएस डाक्टरमध्ये ३ सय ६५ जना मात्र पास भएका छन् । 

दन्त चिकित्सा (बीडीएस) गरेकाहरूको लाइसेन्स परीक्षामा पनि ६६ प्रतिशत अनुत्तीर्ण भएका छन् । परीक्षामा सहभागी ३ सय ३९ मध्ये १ सय १३ जना उत्तीर्ण भएका छन् । काउन्सिलले दुई दशकदेखि एमबीबीएस र बीडीएस गरेकाहरूका लागि लाइसेन्स परीक्षा लिँदै आएको छ ।

सर्वोच्च अदालतले २०५८ फागुन २५ पछि एमबीबीएस पढेर आउने सबैलाई लाइसेन्स परीक्षा अनिवार्य हुने आदेश दिएपछि चिकित्सा अभ्यासका लागि लाइसेन्स परीक्षा उत्तीर्ण गर्नुपर्ने हुन्छ ।

चिकित्सा क्षेत्रका जानकारहरू ठूलो संख्यामा परीक्षार्थी अनुत्तीर्ण हुँदा समग्र मेडिकल शिक्षा गुणस्तरमै प्रश्न उठ्ने बताउँछन् । ‘लाइसेन्स परीक्षामा धेरै फेल हुनुको पहिलो कारण चिकित्सा शिक्षाको गुणस्तरमा ह्रास आउनु नै हो,’ चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानका पूर्वडिन प्रा.डा.जगदीशप्रसाद अग्रवालले भने, ‘गम्भीर भएर चिकित्सा शिक्षामा आमूल परिवर्तन गरिएन भने आउने दिनमा अवस्था भयानक हुन सक्छ ।’ काउन्सिलका सदस्य डा. हरिहर वस्ती पनि विद्यार्थीको गुणस्तरमै कमी आएको ठान्छन् । ‘एमबीबीएसका विद्यार्थीको गुणस्तर घटेकै कारण लाइसेन्स परीक्षामा अत्यधिक फेल हुने अवस्था देखिएको हो,’ उनले भने, ‘गुणस्तर नियन्त्रणको मुद्दामा थप ध्यान नदिइए अवस्था झन् भयावह हुनेछ ।’

केही वर्षयता एमबीबीएस/बीडीएस अध्ययन पूरा गरेर चिकित्सकीय अभ्यासका लागि काउन्सिलको लाइसेन्स परीक्षामा सहभागीमध्ये करिब आधा परीक्षार्थी मात्र उत्तीर्ण हुने गरेका छन् । सन् २०१९ मा त एमबीबीएस पूरा गरेकामध्ये ७५ प्रतिशत अनुत्तीर्ण भएका थिए । काउन्सिलका रजिस्ट्रार डा. कृष्णप्रसाद अधिकारीका अनुसार काउन्सिलमा १७ हजार ५२ जना एमबीबीएस र ४ हजार ८१ जना बीडीएस गरेका दन्त चिकित्सक गरी ३० हजार १ सय ३३ जना डाक्टर दर्ता छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७९ ०८:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×