समुद्री किनारमा किन फस्छन् ह्वेल ?- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

समुद्री किनारमा किन फस्छन् ह्वेल ?

नारायण खड्का

सिड्नी — अस्ट्रेलियाको तास्मानियास्थित समुद्री किनारमा सन् १९९७ मा ६३ वटा स्पर्म ह्वेल अलपत्र परेका भेटिए । २५ वर्षअघि भएको उक्त घटनामा कुनै पनि ह्वेललाई उद्धार नगरिएको भए पनि त्यस क्षेत्रलाई सामान्य बनाउन साता बढी लाग्यो ।

सन् २०११ मा २० वटा स्पर्म ह्वेल तास्मानियाको सामुद्रिक किनारमा नै अलपत्र परेर फसेको भेटिएको थियो । जसमध्ये १६ को उद्धार गरिएको भए पनि ४ वटा मरेका थिए । सन १९९६ मा पश्चिम अस्ट्रेलियामा ३ सय २० वटा लंगफिन ह्वेल अलपत्र भेटिएका थिए जसमा २० वटा मात्र बाँच्न सफल बनेका थिए ।

केही दिनअघि तास्मानियाकै पश्चिमी क्षेत्रको सामुद्रिक किनारमा सयौं ह्वेल फँसेको भेटिए । उनीहरूलाई उद्धार गरेर समुद्रमा फर्काउन प्रयास भइरहेको भए पनि ४ सय ७० मध्ये जम्मा ७० लाई मात्र उद्धार सम्भव भयो भने कम्तीमा ३ सय ८० वटा ह्वेल मरे । अस्ट्रेलियाको इतिहासमै पहिलोपटक यति धेरै संख्यामा ह्वेल मरेको भनिए पनि अस्ट्रेलियाको सामुद्रिक किनारमा कहिलेकाहीं ह्वेल फस्नु र मर्नु धेरै नौलो कुरा भने होइन । उक्त क्षेत्रको म्याक्वारी हार्बरमा अलपत्र भेटिएका ह्वेलको उद्धारका लागि जनावरलाई उद्धार गर्ने संस्था लगायतका अन्य अधिकारी लागिपरेका भए पनि अहिलेसम्म ३ सय ८० बढी ह्वेल मरिसकेको उद्धारमा खटिएका तास्मानिया पार्क तथा वाइल्ड लाइफकी उद्धार संयोजक निक डेकाले राष्ट्रिय समाचार संस्था एबीसीलाई बताएका छन् ।

आखिर किन फस्छन् त ह्वेल सामुद्रिक किनारमा ? म्याक्वारी युनिभर्सिटीकी प्राध्यापक डा. भेनेसा पिरोटा ह्वेलले क्लिक र आवाजबाट आफ्नो संसार देख्ने र ध्वनिका माध्यमबाट बाटो तय गर्ने गरे पनि उनीहरू किन सामुद्रिक किनारमा फस्छन् अहिलेसम्म रहस्यमै रहेको बताउँछिन् । उनी आफ्नो बाटो तय गर्ने क्रममा उनीहरू डराएको हुन सक्ने वा उनीहरूमा उत्सुकता भएका कारणसमेत समस्यामा पर्ने गरेको हुन सक्ने सुनाउँछिन् । ‘तर अहिलेको घटना भने ह्वेलको समूहलाई नेतृत्व गरिरहेको एक वा जोडी ह्वेलले गलत बाटो हिँडेको कारण यो समस्या आएको हुन सक्छ,’ उनले भनेकी छन् ।

पार्क, पानी तथा वातावरण विभागका अनुसार गत सोमबारदेखि अलपत्र परेका ह्वेल तास्मानियाको विभिन्न तीन क्षेत्रमा अलपत्र परेका थिए । स्ट्राहन, ओसनबीच र म्याक्वारी हार्बरमा ह्वेलहरू फसेको अवस्थामा भेटिएका हुन् । अस्ट्रेलियाका सामुद्रिक किनारमा हरेक वर्षजसो ह्वेल सामुद्रिक किनारमा अलपत्र परेको अवस्थामा भेटिन्छन् । अस्ट्रेलियामा किन ह्वेल अलपत्र भेटिन्छन भन्नेबारे हालसम्म कुनै तथ्य फेला नपरेको भए पनि मरिन कन्जरभेसन कार्यक्रमका वन्यजन्तु बायोलोजिस्ट डा. क्रिस कार्लियोनले भने खाना खोजी गर्ने क्रममा नै किनारसम्म आइपुगेको र समस्यामा परेको हुन सक्ने सञ्चारमाध्यमलाई बताएका छन् ।

उनले ह्वेल अत्यन्तै सामाजिक जनावर भएको तथा आवाज र बानीव्यहोराले एकअर्कालाई प्रेरित गर्ने भएकाले समेत यो समस्यामा परेको हुन सक्ने बताउँछन् । ‘यिनीहरूको समूहमा हुने व्यवहार अत्यन्तै सबल हुने हुँदा अहिले समस्यामा परेका ह्वेल एकआपसमा प्रेरित भएको हुन सक्छ,’ डा. कार्लियोनले भनेका छन्, ‘तर पनि उनीहरू कसरी यस्तो समस्या परे यसको मुख्य कारण सायदै पत्ता लगाउन सकिएला ।’

युनिभर्सिटी अफ तास्मानियाको इन्स्टिच्युट फर मरिन एन्ड एन्टार्कटिक स्टडीका अनुसार सामान्यतः अस्ट्रेलियामा ह्वेल अलपत्र पर्नु सामान्य मानिए पनि तास्मानियामा ठूलो संख्यामा अलपत्र पर्ने गरेका छन् । डा. पिरोटाले मानिसका भीडभाडका कारणसमेत ह्वेल गलत दिशामा जाने बताउँछिन् ।

प्रकाशित : आश्विन ९, २०७७ ११:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अस्ट्रेलियामा नागरिकता लिने प्रावधान फेरियो

परिवर्तन हुने परीक्षामा अस्ट्रेलियाली मूल्यमान्यता र सिद्धान्तसँग सम्बन्धित प्रश्नहरु थप गरिएको हो ।
नारायण खड्का

सिड्नी — अस्ट्रेलियाले विदेशीलाई नागरिकता दिने प्रावधानमा परिवर्तन गरेको छ । अस्ट्रेलियाका निमित्त अध्यागमन तथा नागरिकतामन्त्री एलज टजले एक दशकअघिदेखि निरन्तर चलिआएको परीक्षा प्रणालीलाई परिवर्तन गर्ने बिहीबार घोषणा गरेका हुन् । उनले अस्ट्रेलियाली मूल्यमान्यता अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भएका कारण यो परिवर्तनमा यसैलाई प्राथमिकता दिएको बताएका छन् ।

‘हामी अस्ट्रेलियाली नागरिक बन्न चाहने जो–कोहीलाई हाम्रो मूल्य र मान्यतालाई गहिरोसँग बुझ्न र यसप्रति प्रतिबद्ध रहन आग्रह गर्छौं,’ उनले भनेका छन् । नोभेम्बर मध्यदेखि परिवर्तन हुने परीक्षामा अस्ट्रेलियाली मूल्यमान्यता र सिद्धान्तसँग सम्बन्धित प्रश्नहरू थप गरिएको हो ।

अस्ट्रेलियाली नागरिकका लागि योग्य हुन कम्तीमा अस्ट्रेलिया बसेको चार वर्ष पुगेको हुनुपर्छ भने एक वर्ष स्थायी बसोबासको अनुमति (पीआर) पाएको हुनुपर्छ । योग्यता पुगेपछि सरकारले तोकेको परीक्षा पास गरेपछि मात्र नागरिकताका लागि आवेदन दिन पाइन्छ । सामान्यतः एक वर्षसम्म लाग्ने यो प्रक्रिया निर्धारित समयभन्दा छिटो र ढिलोसमेत निर्णय हुने गर्दछ । परिमार्जन गरिएको परीक्षामा जम्मा २० वटा प्रश्न सोधिनेछ, जसमा अस्ट्रेलियाली मूल्यमान्यता र सिद्धान्तसँग सम्बन्धित थप ५ प्रश्नको सही उत्तर दिनुपर्नेछ भने समग्रमा ७५ प्रतिशत अंक ल्याउनुपर्नेछ । सबै प्रक्रिया पूरा गरेपछि स्थानीय काउन्सिलले कार्यक्रमको आयोजना गरेर नागरिकता वितरण गर्ने गर्दछ ।

अस्ट्रेलियाको अध्यागमन कानुनका ज्ञाताहरू भने यो नियम परिमार्जनको मुख्य उद्देश्य अस्ट्रेलियाको आफ्नै मान्यता र सिद्धान्तलाई नमान्नेलाई नागरिक बन्नबाट दुरुत्साहित गर्नु रहेको बताउँछन् । नेपाली कानुन व्यवसायी भरत पोखरेल अस्ट्रेलियाको नागरिक बन्ने तर यहाँका नागरिक र देशले स्वीकार गरेको मूल्यमान्यता र सिद्धान्तलाई पालना नगर्नेलाई नागरिकता लिने प्रक्रियामा कडाइ गरिएको हुन सक्ने बताउँछन् ।

‘पछिल्लो समयमा आतंककारी गतिविधि बढेपछि सरकारले देशको नियम र कानुनलाई पालना गर्ने व्यक्तिलाई मात्र नागरिक बनाउने नीतिअन्तर्गत यो परिमार्जन गरेको हो ।’ पोखरेल अस्ट्रेलियामा नागरिकता लिइसकेको व्यक्तिलाई अन्य भिसा वा पीआरमा रहेका नागरिकलाई जसरी सहजै फिर्ता पठाउन वा नागरिकता रद्द गर्न नमिल्ने भएकाले यो परिवर्तन गरिएको विश्लेषण गर्छन् ।

यो परिवर्तनले नेपालीलाई खासै असर नपर्ने दाबी पोखरेलको छ । नेपाली सहजै बहुसांस्कृतिक समुदायमा घुलमिल हुन सक्ने, अपराधलगायतका गलत कार्यमा खासै नलाग्ने कारणले समेत यो परिवर्तनले खासै असर नगर्ने दाबी गर्छन् । ‘यो परिवर्तन मुख्य गरेर यहाँको नागरिक बन्छु भन्ने तर अस्ट्रेलियाली भावनालाई कदर नगर्ने व्यक्तिलाई लक्षित हो ।

यसले कुनै नेपालीलाई असर गर्ने सम्भावना छैन ।’ सन् २०१६ को राष्ट्रिय जनगणनामा करिब ५५ हजार नेपाली अस्ट्रेलियामा बसोबास गरिरहेको तथ्यांक छ । जसमा ३५ हजार बढीले नागरिकता लिइसकेको अनुमान छ । गत आर्थिक वर्षमा मात्र २ लाख ४ हजार विदेशीले अस्ट्रेलियाको नागरिकता लिइसकेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७७ ०९:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×