तालिवानसँग ‘ऐतिहासिक’ शान्तिवार्ता सुरु- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

तालिवानसँग ‘ऐतिहासिक’ शान्तिवार्ता सुरु

अफगानिस्तानलाई सबै जातजाति प्रेमपूर्वक बस्न सक्ने इस्लामिक प्रणालीसहितको स्वतन्त्र देशका रुपमा हेर्न चाहेको तालिवानका सहसंस्थापकको भनाइ
एजेन्सीहरु

दोहा — अफगान सरकार तथा तालिवान विद्रोही समूहबीचुको पहिलो प्रत्यक्ष शान्तिवार्ता कतारको राजधानी दोहामा शनिबार सुरु भएको छ । वार्ताको उद्घाटन सत्रमा उपस्थित हुन दोहा पुगेका अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पियोले दुई पक्षबीचको वार्तालाई ‘ऐतिहासिक’ भनेका छन् ।

फेब्रुअरीमा अमेरिका र तालिवानबीच सुरक्षा समझदारी भएलगत्तै यो वार्ता हुने ठानिएको थियो । तर बन्दीहरूको आदानप्रदानबारेको विवादास्पद समझदारी लागू गर्ने विषयका कारण वार्तामा ढिलाइ भएको हो । जसका कारण त्यसयता पनि अफगानिस्तानमा हिंसा जारी रह्यो ।

वार्तामा भाग लिन अफगान सरकारको टोली सेप्टेम्बर ११ मा दोहा पुगेको हो । १९ वर्षअघि अमेरिकामा आतंकवादी आक्रमण भएपश्चात् अफगानिस्तानमा तालिवानको शासन अन्त्य भएको थियो । बिहीबार अन्तिम ६ जना बन्दी रिहा भएपछि तालिवान समूह वार्तामा भाग लिन तयार भएको थियो । निकै घातक आक्रमणमा संलग्न ६ जनालाई रिहा गर्ने विषयमा केह देशले कडा आपत्ति जनाएका थिए । खासगरी फ्रान्स र अस्ट्रेलियाले उनीहरूले आफ्ना देशका नागरिकलगायत सहायताकर्मीमाथि निर्मम आक्रमण गरेको बताएका थिए ।

अफगान सरकारी टोलीका नेता अब्दुल्लाह अब्दुल्लाहले आफूहरूले ‘न्याय र सम्मानपूर्ण शान्ति’ खोजेको बताएका छन् । अब्दुल्लाहले ४२ वर्षदेखिको उथलपुथल साम्य पार्ने समय आएको भन्दै वाक् स्वतन्त्रता तथा महिला अधिकारको सम्मान गरिनुपर्ने जनाए ।

राष्ट्रिय मेलमिलाप उच्च आयोगका अध्यक्ष अब्दुल्लाह अब्दुल्लाहलगायतका अधिकारी तालिवानसँगको शान्तिवार्ताका लागि दोहामा तस्बिर :रोयटर्स

दशकौंदेखिको द्वन्द्व अन्त्य गर्ने ठानिएको वार्ताको मध्यस्थता अमेरिकाले गरेको छ । अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पियोले अफगानिस्तानमा प्रत्येक व्यक्तिको अधिकार सुरक्षित हुन हिंसाको साङ्लो तोडिनुपर्ने बताएका छन् ।

पोम्पियोले वार्ता टोलीका सहभागीलाई आफ्नोबारे मात्र नभई आगामी पुस्ताबारे सोच्न सुझाव दिएका बीबीसीले उल्लेख गरेको छ । उनले शान्तिवार्ताले अफगान नागरिकलाई निर्भरताको जन्जीरबाट समेत फुत्काउने अपेक्षा गरिएको बताए । तालिवान समूहका सहसंस्थापक मुल्लाह अब्दुल घानी बरादरले ‘आफ्नो समूहले अफगानिस्तानलाई सबै जातजातिहरू प्रेम र भाइचाराका रूपमा बस्न सक्ने इस्लामिक प्रणालीसहितको स्वतन्त्र देशको रूपमा हेर्न चाहेको’ बताएका छन् । ‘वार्ताका क्रममा समस्याहरू आउन सक्छन् तर हामीले धैर्यता राख्दै अगाडि बढ्नुपर्छ,’ उनले भने ।

दोहामा शनिबार भएको भेट अफगान सरकार तथा तालिवान प्रतिनिधिबीचको पहिलो प्रत्यक्ष भेट हो । हालसम्म तालिवान विद्रोहीहरूले अफगान सरकार शक्तिहीन तथा अमेरिकाको कठपुतली भएको बताउँदै वार्ता गर्न अस्वीकार गर्दै आएका थिए ।

वार्ता सुरु गरेका दुई पक्षले सन् १९७९ मा सोभियत अतिक्रमणपश्चात्को दशकौं लामो हिंसालाई राजनीतिक मेलमिलापमार्फत अन्त्य गर्ने उद्देश्य राखेका छन् । अफगान सरकार र तालिवानबीच मार्च महिनामै वार्ता सुरु हुने भनिएको भए पनि बन्दी आदानप्रदानसम्बन्धी विवादका कारण स्थगित भएको थियो ।

अफगान द्वन्द्वसँगै सम्बन्धित अमेरिका र तालिवानबीच भएको सम्झौताले विदेशी फौजहरू फिर्ताको समयसीमा निर्धारण गरेको छ । उक्त सम्झौतामा अमेरिका र नेटोका सदस्य राष्ट्रहरू अफगानिस्तानमा तैनाथ सुरक्षा फौज १४ महिनाभित्र फिर्ता गर्न सहमत भएका थिए ।

तालिवान पक्षले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रमा अल कायदा तथा अन्य चरम आतंककारी समूहलाई आक्रमण गर्न नदिने प्रतिबद्धता जनाएको थियो । त्यसैगरी, अमेरिकाले तालिवानमाथिको प्रतिबन्ध हटाउने तथा आफ्ना केही सैनिक क्याम्प बन्द गरी सेनाको संख्या १२ हजारबाट ८ हजार ६ सयमा झार्ने बताएको थियो ।

सहमतिमा करिब ५ हजार तालिवान बन्दी तथा एक हजार अफगान सुरक्षा फौज रिहा गरिनेसमेत सहमति भएको थियो । उक्त निष्कर्षमा पुग्न दुवै पक्षलाई एक वर्षभन्दा बढी लागेको थियो । तर बन्दीको संख्या र कुन कुन तालिवान नेतालाई रिहा गर्ने भन्ने विषयमा भने सरकार र विद्रोहीबीच असहमति उत्पन्न भएको थियो ।

तालिवानले रिहा गर्न चाहेका केही कमान्डरहरू मुख्य आक्रमणमा संलग्न भएका जनाइएको थियो । ‘हाम्रा जनतालाई मार्ने हत्यारालाई रिहा गर्न सक्दैनौं,’ सरकारी टोलीका एक वार्ताकारले त्यतिबेला भनेका थिए ।

शान्ति वार्तामा सहभागी तालिवान प्रतिनिधिहरु तस्बिर : रोयटर्स

अमेरिकी अखबार वासिङ्टन पोस्टले गत महिना जनाएअनुसार अमेरिकी सेनाको ज्यान गएको आक्रमणका जिम्मेवार ठानिएका तीन जनालाई मुक्त गर्ने विषयमा पनि कुरा मिलेको थिएन । तर अफगानिस्तान सरकारले अगस्टमा ४ सय तालिवान बन्दीलाई रिहा गर्ने प्रक्रिया सुरु गरेपछि वार्ता प्रक्रियाले गति लिएको हो ।

अफगानिस्तानमा १९ वर्षदेखि अमेरिकी सेना तैनाथ छन् । अल कायदा प्रमुख ओसामा बिन लादेनलाई हस्तान्तरण गर्न तालिवानले अस्वीकार गरेपछि अमेरिकाले अफगानिस्तानमा हवाई आक्रमण सुरु गरेको थियो । सन् २००१ को सेप्टेम्बर ११ मा अमेरिकामा आतंकवादी आक्रमण गरेको अल कायदा नेता लादेनलाई तालिवानले संरक्षण गर्दै आएको थियो । अमेरिकी आक्रमणपछि तालिवानको सत्ता गुमेको हो ।

तालिवान र सरकारबीचको वार्तामा सहमति पहिल्याउन त्योभन्दा कठिन हुने ठानिएको छ । शान्तिवार्ताप्रति आशाका साथसाथै कतिपयले कतिपयको आशंका छ । खासगरी शान्ति प्रक्रियाका नाममा भर्खर भर्खर हासिल भएको तर अझै कमजोर अवस्थामा रहेको महिला अधिकारलाई बलि चढाइने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

हालसम्म तालिवानले भने आफ्नो राजनीतिक दृष्टिकोण प्रस्ट पारिसकेको छैन । उसले केवल इस्लामिक प्रणाली र समावेशिताको मुद्दाबारे मात्रै बोल्दै आएको छ । यो वार्ता भने एउटा लामो प्रक्रियाको सुरुवात हो जसको सफलता सुनिश्चित छैन । तर अन्त्यहीन युद्धको अवस्थाका माझ यो सुरुवात हुनु नै पनि केही उपलब्धि हो । त्यसका साथै सरिया कानुनको कठोर व्याख्या गर्दै सन् १९९० को दशकमा शासन गरेको तालिवानमा आएको परिवर्तनबारे भने वार्ताका क्रममा प्रमाणहरू भेटिनेमा कुनै शंका छैन ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७७ ०६:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कहाँ छन् उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उन ?

एजेन्सीहरु

काठमाडौँ — उत्तर कोरियाली ‘सर्वोच्च नेता’ किम जोङ उनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे विभिन्न हल्ला फैलिइरहेका बेला उनले प्रयोग गर्ने रेलको स्याटेलाइट तस्बिर सार्वजनिक भएको छ । 

उत्तर कोरियाली मामिलामा विशेष अध्ययन गर्दै आएको वेबसाइट थर्टीएटनर्थडटओआरजीले किमले प्रयोग गर्ने रेलको स्याटेलाइट तस्बिर सार्वजनिक गरेको हो । उत्तर कोरियाको पूवी किनारमा गत हप्तादेखि रेल पार्किङ गरेर राखिएको उसले दाबी गरेको छ । थर्टी एट नर्थले रेलको तस्बिर सार्वजनिक गरे पनि किमको स्वास्थ्य अवस्थाका बारेमा भने केही खुलाएको छैन । उसले पनि दक्षिण कोरियाली सरकारले यसअघि दाबी गरेजस्तै नेता किम प्योङयाङभन्दा बाहिर रहेको संकेत गरेको छ ।

गत १५ अप्रिलमा आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका सबैभन्दा ठूला नेता मानिने किम इल सुङको जन्मजयन्ती समारोहमा सरिक नभएपछि उनको स्वास्थ्य अवस्थाका बारेमा विभिन्न अड्कलबाजी गरिएको छ । त्यस्तै गत शनिबार उत्तर कोरियाली सेनाको स्थापना दिवसमा पनि उनी सहभागी नभएको समाचार सार्वजनिक भएको छ ।

त्यस्तै दक्षिण कोरियाको राजधानीबाट सञ्चालिच डेली एनकेको एक रिपोर्टमा किम प्योङयाङको उत्तरी क्षेत्रको रिसोर्ट काउन्टी अफ् ह्याङसनमा उपचाररत रहेको बताएको थियो । अप्रिल १२ मा किमको मुटुको शल्यक्रिया गरिएको र त्यसपछि उनको अवस्था बिग्रेको अपुष्ट समाचार डेली एनएकेले प्रकाशित गरेको थियो । त्यस्तै केही समाचार संस्थाले कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट बच्न किम जोङ उन वोनसान गएको पनि बताएका छन् । अहिलेसम्म किम जोङ उनले अप्रिल १५ को समारोह नछुटाएको र त्यसमा अनुपस्थित भएको भन्दै उनको स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिएको आशंका गरे पनि अहिलेसम्म आधिकारिक रुपमा कसैले पुष्टि गर्न सकेका छैनन् ।

उत्तर कोरियाली नागरिकले ‘भगवान’ सरह मान्ने नेता किमको स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिएको वा केही भवितव्य आइलागेको भए उत्तर कोरियाली नागरिकमात्रै होइन, मुलुककै भविष्यमाथि गम्भीर संकट आइलाग्ने आकलन गरिएको छ । उनी उत्तर कोरियामा शासन गर्ने उनको परिवारका तेस्रो पुस्ता हुन् । सन् २०११ मा बुवा किम जोङ इलको निधनपछि उनले उत्तर कोरियाली सत्ता सम्हालेका थिए । उनको जन्ममिति आधिकारिक रुपमा सार्वजनिक नगरिए पनि उनी सन् १९८४ मा जन्मिएको आकलन गरिएको छ । जनवरी ८ मा उत्तर कोरियामा उनको जन्मदिन भव्यताका साथ मनाइने गरिएको छ ।

उत्तर कोरियाले आफ्ना नेतृत्वको बारेमा पहिलेदेखि नै एकदमै न्यून मात्रामा सूचना सार्वजनिक गर्ने गरेको छ । त्यसैले पनि किमको वास्तविक अवस्था के हो भन्नेबारे यसै भन्न सकिने अवस्था छैन । उत्तर कोरियामाथि जासुसी गर्ने दक्षिण कोरियाली खुफिया एजेन्सीले समेत मिश्रित प्रकारको सूचना प्राप्त गर्ने गरेको छ । सन् २०११ मा किम जोङ इलको मृत्यु हुँदा पनि दुई दिनसम्म उत्तर कोरियाबाहिर कमैलाई मात्र थाहा थियो । उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यमले दुई दिनपछि सार्वजनिक गरेको समाचारपछि मात्रै उनको मृत्युबारे बाहिरी दुनियाँले थाहा पाएको थियो ।

अमेरिकी अधिकारीहरु पनि उत्तर कोरियाली सर्वोच्च नेताहरुका बारेमा पहिलेदेखि नै यस्ता हल्ला फैलिने गरेकाले यसै भन्न नसकिने बताउँछन् । अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार ड्यानी रसेलका अनुसार किम, उनका बुवा किम जोङ इल र हजुरबुवा किम इल सुङका बारेमा पनि यस्तै अफवाह फैलाइएको थियो, तर पछि ती सबै गलत प्रमाणित भएका थिए ।

विगतमा उत्तर कोरियासँगको वार्तामा महत्वपूर्ण भूमिकासमेत खेलेका रसेल भन्छन्, ‘म सरकारी सेवामा रहँदा विभिन्न खुफिया स्रोतबाट उत्तर कोरियाका नेताका बारेमा कथित दुर्घटना, बिरामी भएको र हत्या प्रयास भएको सूचना आउँथे ।’

दक्षिण कोरियाको राष्ट्रपति कार्यालयले पनि गत हप्ता किमले उत्तर कोरियालाई सामान्य रुपमा चलाएको र शंकास्पद गतिविधि नभएको स्पस्ट पारेको थियो । साथै पहिचान नखुलाइ सरकारी अधिकारीहरुलाई उद्धृत गर्दै दक्षिण कोरियाली सञ्चारमाध्यमले किम वोनसानमा रहेको खुलाएका थिए । त्यस्तै गत शुक्रबार दक्षिण कोरियाली स्रोतको हवाला दिँदै रोयटर्सले किमलाई केही नभएको र छिट्टै नै सार्वजनिक हुने समाचार प्रकाशित गरेको थियो ।

त्यस्तै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि बिहीबार ह्वाइट हाउसमा आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनका क्रममा किमको स्वास्थ्य अवस्थाका बारेमा सार्वजनिक भएका समाचार गलत हुन सक्ने बताएका थिए । ट्रम्पले पत्रकार सम्मेलनमा भनेका थिए, ‘मलाई लाग्छ यी रिपोर्ट सही होइनन् ।’ तर ट्रम्पले उत्तर कोरियाली अधिकारीहरुसँग आफू सम्पर्कमा रहेको वा नरहेको बारे भने केही जानकारी दिएनन् ।

‘चीनबाट चिकित्सकको टोली पठाइयो’

केही अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले किम जोङ उनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे बुझ्न र उपचारका लागि चीनले बिहीबार चिकित्सकसहितको टोली पठाएको बताएका छन् । उत्तर कोरिया गएको चिकित्सकसहितको टोली चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध हेर्ने विभागका वरिष्ठ नेताको नेतृत्वमा गएको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ । चीनले उत्तर कोरिया मामिला हेर्ने विभागका उच्च नेतृत्व पठाएको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ । घटनाको संवेदनशीलतालाई मध्यनजर गर्दै उत्तर कोरिया जाने टोलीको पहिचान खुलाउन स्रोतले नमानेको रोयटर्सले बताएको छ । चिनियाँ अधिकारीले पनि केही दिनअघि उत्तर कोरियाली नेता किमको स्वास्थ्य अवस्था ठीक भएको बताएका थिए ।

उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यम के भन्छन् ?

विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा नेता किमको स्वास्थ्य अवस्थाका बारेमा विभिन्न अफवाह फैलिए पनि उत्तर कोरियाली सरकारी सञ्चारमाध्यमले भने यसबारेमा आधिकारिक रुपमा केही जानकारी दिएका छैनन् । उत्तर कोरियाली सरकारी सञ्चार माध्यम कोरियन सेन्ट्रल न्युज एजेन्सी(केसीएनए) ले पछिल्लो पटक शनिबार नेता किमले रुसी कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष जीए झुगानोवबाट शुभकामना सन्देश प्राप्त गरेको उल्लेख गरेको छ ।

रुसी कम्‍युनिस्ट पार्टीका अध्‍यक्ष झुगानोवले किमलाई पठाएको सन्देश

रुसी कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष झुगानोवले पठाएको सन्देश किमले अप्रिल २४ मा ग्रहण गरेको केसीएनले उल्लेख गरेको छ । अध्यक्ष झुगानोवले के अवसरमा सन्देश पठाए भनेर उल्लेख गरिएको छैन । तर सन्देशमा रुस र उत्तर कोरियाबीच इतिहासदेखिको सम्बन्ध रहेको उल्लेख गरिएको केसीएनएले जनाएको छ ।

किम जोङ उनले सिरियाली राष्ट्रपति बसर अल असदलाई पठाएको भनिएको सन्देश

त्यस्तै अप्रिल २२ मा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले सिरियाका राष्ट्रपति बसर अल असदलाई धन्यवाद ज्ञापन गरेको पनि केसीएनएले उल्लेख गरेको छ । किम इल सुङको जन्मजयन्तीका अवसरमा असदले पठाएको सन्देशप्रति किमले धन्यवादसहित जवाफी सन्देश पठाएको केसीएनएले जनाएको छ । केसीएनएले दिएको जानकारी मान्ने हो भने किम जोङ उन अप्रिल २४ सम्म सक्रिय नै छन् । ती सन्देश किमले नै पठाएको र प्राप्त गरेको भनेर केसीएनएले उल्लेख गरेको छ ।

त्यस्तै केसीएनएले किम इल सुङको १०८औं जन्मजयन्तीमा विभिन्न देशबाट किम जोङ उनलाई सन्देश प्राप्त भएको र त्यसको नेता किमले धन्यवादसहित जवाफी सन्देश पठाएको उल्लेख गरेको छ ।

तर किम जोङ उनको स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिएको हो वा उनी कुनै ग्रामीण भेगमा छन् भन्ने कुरा उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यमले सार्वजनिक नगरेसम्म पत्याउने कुनै आधार चाहिँ छैन ।

प्रकाशित : वैशाख १४, २०७७ १३:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×