सामान्य अपरेसनसमेत हुँदैन, बिरामी जति रेफर- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सामान्य अपरेसनसमेत हुँदैन, बिरामी जति रेफर

रोल्पा जिल्ला अस्पतालले एक वर्षमा एपेन्डिक्सका डेढ दर्जन, हाडजोर्नीका दुई दर्जन र सामान्य अपरेसनका दर्जन बिरामी जिल्लाबाहिर पठायो
काशीराम डाँगी

रोल्पा — रोल्पा नगरपालिका–६ का २६ वर्षीय हिमेन्द्र रोकालाई पेटको दुखाइ बढेपछि उपचारका लागि रोल्पा अस्पतालमा भर्ना गरियो । उनलाई चिकित्सकले एपेन्डिक्स भएकाले अपरेसन गर्नुपर्ने सुझाव दिए । तीन दिनसम्म अस्पतालमै राखिएपछि ‘यहाँ उपचार हुन नसक्ने’ भनेर दाङको घोराही रेफर गरियो । त्यहाँ पुग्दा एपेन्डिक्स फुटिसकेको थियो । ‘म छिट्टै दाङ नपुगेको भए मेरो ज्यान जाने रहेछ । यहाँका डाक्टरको भनाइ सुनेको भए म बाँच्न मुस्किल हुने रहेछ,’ उनले भने । दाङमा उनलाई उपचार गर्ने क्रममा आईसीयूमा राख्नुपरेको थियो । एपेन्डिक्सको लक्षण देखिनासाथ छिट्टै अपरेसन गर्न नसके ज्यान जान सक्छ । दाङमा एक निजी अस्पतालमा उनले उपचार गराएका थिए ।

यस्तै रोल्पा नगरकै एक महिलाको पेट दुख्न कम नभएपछि उनलाई रोल्पा अस्पतालमा भर्ना गरियो । एपेन्डिक्स भएको भनी केही दिन उनलाई अस्पतालमै राखियो । यहाँ अपरेसन गर्न सक्दैनौं भनेर चिकित्सकले रेफर गरिएकी ती महिलालाई बुटवलस्थित अस्पतालमा पुनः जाँच गर्दा एपेन्डिक्स नभएको पत्ता लाग्यो । बुटवलमा चिकित्सकले महिलाको पाठेघरमा पानीको फोका जम्मा भएर समस्या भएको पत्ता लगाए । उनको त्यहीं उपचार भयो । केही समयअघि रोल्पा नगरकै धबाङकी गर्भवती अस्पतालमा पुग्दा चिकित्सकले सही समस्या पत्ता लगाएनन् । उनको पेटमा जुम्ल्याहा बच्चा भए पनि चिकित्सकले एउटा मात्रै बच्चा भएको डाइग्नोसिस गरे । अपरेसन गर्न नसक्ने भनेर उनलाई रेफर गरेपछि ती महिला घर फर्किइन् । ‘घरमा पुगेपछि सुत्केरी हुने क्रममा उनको मृत्यु भयो,’ रोल्पा–१० का वडाध्यक्ष मतिलाल डाँगीले भने, ‘चिकित्सकले रिफर गरे पनि उनको घरायसी र पारिवारिक अवस्थाबारे बुझ्न नसन्दा ती सुत्केरी महिला र दुई बच्चाको ज्यान गयो । चिकित्सकको लापरबाही सुन्दा ज्यादै दुःख लाग्छ ।’

विगत एक वर्षयता रोल्पा अस्पतालमा अपरेसन गर्न सक्ने क्षमताका चिकित्सक खटिँदै आएका छन् । सरकारले खटाएबाहेक संस्थाहरूले समेत खटाएका चिकित्सक अस्पतालमा उल्लेख्य मात्रामा छन् । तर, सामान्य अपरेसनसमेत जिल्लामा गरिँदैन । अस्पतालमा आएका बिरामीलाई केही दिन भर्ना गरेर पहिले उपचार यतै हुन्छ भनी चिकित्सकले आश्वासन बाँड्छन् तर केही दिनपछि बाहिर रेफर गर्छन् । छोराको हात फ्याक्चर भएपछि माडी–५ भाबाङका वीरबल खत्रीले रोल्पा अस्पतालमा तीन दिन बस्दा पनि उपचार नभएपछि दाङ पुगेर छोराको उपचार गराएको सुनाए । ‘जिल्लामै उपचार होला भनेर थोरै पैसा लिएर आएको थिएँ, दाङ पुगेर उपचार गराउँदा निकै समस्या भयो,’ उनले भने, ‘एकातिर पैसा खर्च भयो, अर्कातिर तनाव बेहोर्नुपर्‍यो ।’

एक वर्षको अवधिमा रोल्पा अस्पतालले एपेन्डिक्सका डेढ दर्जन, हाडजोर्नी भाँचिएका दुई दर्जन र सामान्य अपरेसनका दर्जन बढी बिरामीलाई रेफर गरेको छ । बिरामीलाई जिल्लामै उपचार सहज होस् भन्ने उद्देश्यले अस्पतालको अनुरोधअनुसार निक साइमन संस्थाले एक जना विशेषज्ञ चिकित्सक एक वर्षअघि पठाएको थियो । एमडीजीपी विशेषज्ञ डा. रणबहादुर बोगटीलाई आकर्षक तलब दिएर उक्त संस्थाले रोल्पा अस्पतालमा पठाएको हो । अस्पताल स्रोतका अनुसार उनको क्षमताअनुसारको सेवा प्रवाह भएको छैन । डा. बोगटीसहित डा. प्रकाशबहादुर बुढा, डा. आधार वली र एक जना एनेस्थेसिया सहायकलाई अस्पतालमा निक साइमन संस्थाले काम गर्न खटाउँदै आएको छ । डा. बुढा र वली दुवै जना अपरेसन विभागमा काम गर्छन् । डा. बोगटीले भने अस्पतालमा आएका बिरामीले यहाँ उपचार गर्न नमानेको दाबी गर्छन् । ‘हामीले अपरेसन गर्न सक्ने भए पनि बिरामी डराउने र तर्सिने गरेकाले रेफर गर्नुपरेको हो,’ उनले भने ।

रोल्पा अस्पतालमा लामो समयदेखि अस्पताल प्रमुख (मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट) उपस्थित छैनन् । निरन्तर कार्यालय प्रमुख नभएपछि प्रदेश सरकारले लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालबाट हाडजोर्नी विशेषज्ञ डा. सोमबहादुर आलेलाई रोल्पामा काज सरुवा गरेको छ । तर, उनले पनि नियमित उपस्थिति जनाउन सकेका छैनन् ।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७९ ०८:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रित्तिए हिमाली जिल्लाका खाद्य गोदाम

‘पुरानो अन्न सकियो, नयाँ पाकेकै छैन, जुन महिना खाद्यान्न अभाव हुन्छ, त्यही समयमा खाद्यको चामल आउँदैन’
राजबहादुर शाही, डीबी बुढा

मुगु, जुम्ला — ठेकेदारको लापरबाहीले समयमै खाद्यान्न ढुवानी नहुँदा हिमाली जिल्ला मुगु र जुम्लाका खाद्य गोदाम रित्तिएका छन् । अहिले खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडको जुम्लास्थित गोदाममा ३ सय २५ र मुगुमा ७ सय क्विन्टल चामल मात्र मौज्दात छ । त्यो पनि आपत्कालीन अवस्थाका लागि जगेडा राखिएपछि स्थानीयले ढुवानी अनुदानको चामल पाउन सकेका छैनन् ।

ठेकेदारको लापरबाहीले बर्सेनि सरकारी अनुदानको चामल पाउन कठिन भएको छायानाथरारा नगरपालिका–१३ की जौमती लावडले बताइन् । ‘व्यापारीको चामल महँगो छ, खाद्यको चामल पाउनै गाह्रो,’ उनले भने, ‘आफ्नो उत्पादनले ३ महिना पनि खान पुग्दैन, छाक टार्नैका लागि ऋण काढ्नुपर्ने बाध्यता आयो ।’

खाद्य डिपोमा चामल नपाएपछि व्यापारीसित २५ किलोको १ बोरा चामल २२ सय रुपैयाँ तिरेर लैजानुपरेको सोरु गाउँपालिका–७ का हर्कसिंह बुढाले गुनासो पोखे । ‘पुरानो अन्न सकियो, नयाँ अन्न पाकेकै छैन,’ उनले भने, ‘जुन महिना खाद्यान्न अभाव हुन्छ, त्यही समयमा खाद्यको चामल आउँदैन ।’

यो आर्थिक वर्षमा चामल ढुवानीको ठेक्का प्रक्रियामा ढिलाइ हुँदा ठेकेदारले ढुवानी गरेका छैनन् । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा गमगढीमा ११ हजार क्विन्टल चामल ढुवानी हुनुपर्नेमा ठेकेदारले ८ हजार क्विन्टल मात्र ढुवानी गरेपछि चामलको मौज्दात कम भएको कम्पनीका सूचना अधिकारी पुष्कर भामले बताए । उनका अनुसार गोदाममा रहेको ७ सय क्विन्टल चामल आपत्कालीन अवस्थाका लागि राखिएको छ । खाद्यले अरुवा मोटो चामल ४६, मकवानपुर ४७, मध्यम ५० र सोना ५१ रुपैयाँ प्रतिकिलो बिक्री गर्ने गरेको छ ।

चामल नहुँदा मुगुको रातापानी र कालै बिक्री केन्द्र पनि लामो समयदेखि बन्द छन् । चामल नभएपछि साउने संक्रान्ति र जनैपूर्णिमा मनाउन समस्या भएको स्थानीय कमल शाहीले बताए । गमगढीमा यो वर्षका लागि ११ हजार क्विन्टल चामलको कोटा तोकिएको छ । सोरुकोट र पुलुका लागि १/१ हजार तथा श्रीकोट डिपोको निम्ति १ हजार ५ सय क्विन्टल कोटा तोकिएको छ । सरकारी अनुदानको चामल ढुवानीका लागि ठेकेदारहरूले कम्पनीसित प्रतिकिलो ६ रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरी सुर्खेत, नेपालगन्ज र बर्दियाको राजापुरबाट ढुवानी गर्दै आइरहेका छन् ।

सदरमुकाम गमगढीबाहेकका डिपोमा कर्मचारी नहुँदा ठेकेदारले मनपरी गरेका छन् । कर्मचारी नहुँदा ठेकेदारले आफैं ढुवानी र आफैं चामल वितरण गर्ने गरेका हुन् । श्रीकोट, पुलु र सोरुकोटमा ठेकेदारले चामल लगेर आफूखुसी बिक्री गरी फर्कने गरेका छन् । ‘डिपोमा कर्मचारी कोही छैनन, ठेकेदारले सरकारी चामल बिक्री गर्छन् अनि फर्किन्छन्,’ मुगुमकार्मारोङ गाउँपालिका अध्यक्ष छिरिङक्याप्ने लामाले भने, ‘त्यसैले जगेडा पनि कहिल्यै हुँदैन, अब त चाहिएको बेला गाउँमा चामल पाउनै मुस्किल छ ।’ उनका अनुसार स्थानीय डिपोमा चामल नहुँदा सोरु, खत्याड र मुगुमकार्मारोङका बासिन्दा जन्म र मृत्यु संस्कारको चामल पनि पाउन सकेका छैनन् । छिमेकी जिल्ला हुम्लाको सर्केगाड र श्रीनगर खाद्य डिपोमा पनि कर्मचारी नहुँदा ठेकेदारले चामल बिक्री वितरण गर्दै आएका छन् ।

अहिले जुम्लामा ३ सय २५ क्विन्टल मात्र मध्यम चामल छ । त्यो कारागारका कैदीबन्दीको लागि राखिएको हो । त्यस्तै, १ सय क्विन्टल बास्मती चामल मौज्दात भए पनि आपत्कालीन अवस्थाका लागि राखिएको छ । खाद्यमा २० किलो बास्मती चामलको मूल्य २ हजार ३ सय रुपैयाँ पर्छ । लिमिटेडका शाखा प्रमुख निर्मल विष्टका अनुसार कारागारका लागि चाहिने मध्यम चामल र बास्मती चामलबाहेक सबै प्रकारको चामल सकिएको छ ।

कम्पनीमा शाखामा अरुवा मोटो, मकवानपुर, मध्यम, सोना, स्टिम जिरा र बास्मती चामल आउने गरेको छ । जुम्लाका लागि ६ हजार क्विन्टल वार्षिक कोटा तोकिएको छ । जसमध्ये १३ सय क्विन्टल डोल्पाका डिपोहरूमा पठाइन्छ । बचेको ४ हजार ७ सय क्विन्टल चामलले ७ देखि ८ महिना धान्छ । ‘चामल अपुग हुँदा हरेक फागुन महिनामा थप कोटा माग गरिरहेका हुन्छौं,’ उनले भने, ‘यो पटक २ हजार ५ सय क्विन्टल चामलको कोटा थप भएको थियो ।’ पछिल्लो समय पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि भएपछि ठेकेदारले चामल ढुवानी गर्न ढिलाइ गरिरहेको उनले बताए ।

अहिले दैनिक ४० देखि ५० जनासम्म सेवाग्राही चामल किन्न आउने गरेका छन् । ‘चामल नभएपछि सेवाग्राहीलाई रित्तो हात फर्काउन बाध्य छौं,’ प्रमुख विष्टले भने, ‘थपिएको २ हजार ५ सय क्विन्टल चामल आएको भए दसैंसम्म राम्रैसँग बेच्न मिल्थ्यो ।’ कम्पनीका अनुसार यो वर्ष चामल ढुवानीको जिम्मेवारी खड्का निर्माण सेवाले लिएको थियो । छिटोमा भदौ १५ सम्म र ढिलोमा असोजको पहिलो सातासम्म चामल आइपुग्ने उनले जानकारी दिए । जुम्लाको धापा र जुम्लाकोट डिपो पनि झन्डै ६ महिनादेखि खाली छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७९ ०८:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×