सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा बढी

कान्तिपुर संवाददाता

पर्वत — जिल्ला अदालतमा दर्ता भएकामध्ये अधिकांश सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा  छन् । लैङ्गिक हिंसाविरुद्धको १६ दिने अभियान चलेपनि अदालतमा भने घरेलु हिंसापीडित महिला–पुरुषका समस्या र सम्बन्धविच्छेदकै मुद्दा बढी परिरहेका छन् । 

अदालतको तथ्याङ्कअनुसार हाल पुरुषले पनि सम्बन्धविच्छेद गर्न सक्ने व्यवस्थापछि मुद्दा दिने बढेका हुन् । अदालतमा अघिल्लो वर्ष र चालु वर्षको चौमासिक अवधिमा २ सय १६ सम्बन्धविच्छेदका मात्रै मुद्दा दर्ता भएका छन् । २०७४ मा फौजदारी दण्ड संहिता अदालतमा लागू भएपछि सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा बढेको श्रेस्तेदार जीवनकुमार पौडेलले बताए । ‘नयाँ संहिता आएपछि दुई तिहाई मुद्दा सम्बन्ध छुटाउन चाहनेका छन्,’ पौडेलले भने,‘ दैनिकजसो यस्ता मुद्दा दर्ता भइरहेकै छन् ।’

अदालतका अनुसार आर्थिक वर्ष ०७५/७६ मा १ सय ७१ र चालु वर्षको चार महिनामा ४५ सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा दर्ता भए । अदालतले गत वर्ष १ सय १५ सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा फर्स्योट गरेको थियो । चालु वर्ष पनि गत वर्षबाट लगत सरी आएका ४० मुद्दा फर्स्योट भएका छन् । गत वर्षका ५६ मुद्दा फैसला हुन बाँकी नै छन् भने यो वर्ष थपिएका ४५ गरी अहिले अदालतलाई १ सय १ मुद्दा फैसला गर्नुपर्ने दायित्व थपिएको छ । अदालतले चालु वर्ष सम्बन्धविच्छेदसहित अन्य १ सय १० अन्य मुद्दा फैसला गरेको छ ।

प्राय: वैदेशिक रोजगारीले सम्बन्धविच्छेद गराउने गरेको देखिन्छ । ‘दम्पतीमध्ये एक विदेश हुने हाम्रो समाजको बाध्यता छ,’ जिल्ला बाराका अध्यक्ष अधिवक्ता चन्द्रबहादुर क्षत्री भन्छन्, ‘बिदेसिएकाले घरमा बस्नेको विश्वास नगर्ने, छिमेकीले अनर्गल कुरा सुनाइदिने गर्दा दम्पतीको सम्बन्धमा विचलन आउँछ । त्यस्ता घटना धेरैजसो हामीसँग आउँछन् ।’ अदालतमा सम्बन्धविच्छेदका मुद्दामा धेरैजसो बहस गर्ने अधिवक्ता भोलानाथ शर्माले पछिल्लो समय दर्ता भएका सम्बन्धविच्छेदका मुद्दामा वैदेशिक रोजगारी नै प्रमुख कारक भएको बताए ।

त्यसका अलावा कम उमेरमा हुने विवाह पनि सम्बन्धविच्छेदको कारण भएको पाइएको छ । कम उमेरमा विवाह गर्ने जोडीले उमेर पुगेपछि एकअर्कालाई विश्वास गर्ने वातावरण नभएपछि सम्बन्धविच्छेदको बाटो नै रोज्ने गरेको कानुन व्यवसायी बताउँछन् । ‘परिपक्व नहुँदै बिहे हुने र पछि परिपक्व भएपछि सम्बन्धमा रहन नचाहने घटना पनि देखिएको छ, ‘अधिवक्ता हरिनारायण रेग्मीले भने, ‘उमेर नपुग्दै बिहे भएका जोडीले सम्बन्ध छुटाउन चाहेको भेटिन्छन् ।’ कानुनले विवाह गर्ने उमेर महिलाको २० तोकेको छ । तर, स्वयं केटाकेटीले नै १४ वर्ष नपुग्दै भागेर विवाह गर्दै आएका छन् ।

पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालको प्रयोगले किशोरकिशोरीलाई वैवाहिक सम्बन्ध र त्यसपछिको जिम्मेवारीबोध नहुँदै वैवाहिक बन्धनमा गाँसिँदा त्यसको नकारात्मक असर जीवनभर रहिरहने अधिवक्ताको तर्क छ । ‘यस्तो अवस्थालाई रोक्न विद्यालय शिक्षामै पाठ्यक्रमको विकास हुनुपर्छ,’ रेग्मी भन्छन्, ‘सामाजिक सञ्जालमा पनि चेतनामूलक सन्देश राख्नुपर्छ ।’ सम्बन्धविच्छेद गर्ने जोडीका छोराछोरीमा मानसिक समस्या देखिने, समाजमा सम्बन्धविच्छेद गर्नेलाई राम्रो नजरले नहेर्नेजस्ता समस्या पनि देखिन थालेको बार अध्यक्ष क्षत्रीले बताए ।

अदालतका अनुसार संहिता लागू हुनुअघि आर्थिक वर्ष ०७४/७५ मा जम्मा ८० मुद्दा दर्ता भएका थिए । हाल पुरुषले पनि सम्बन्धविच्छेदको बाटो खोज्न सक्ने व्यवस्था भएपछि पहिलो वर्षमै मुद्दाको संख्या दोब्बरभन्दा बढी बढेको हो । संहिता लागू भएपछिको बर्षमा १ सय ७१ मुद्दा परेका छन् । सम्बन्धविच्छेद हुनेमा अधिकांश वैदेशिक रोजगार, सामाजिक सञ्जाल र पारिवारिक बेमेलका कारण छन् ।

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७६ ११:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सडक छेकेर पसलै पसल

शिव पुरी

(रौतहट) — पूर्वपश्चिम राजमार्गमा पर्ने चन्द्रनिगाहपुर चोकमा प्राय भिडभाड रहन्छ । मेचीदेखि महाकालीसम्मका बस यहाँ रोकिन्छन् । केही समययता यहाँ सडकै ढाकेर फलफूल पसल राख्ने गरिएको छ । यसले चोकलाई कुरुप मात्र बनाएको छैन, सवारी दुर्घट्ना निम्त्याउने डर पनि उत्तिकै छ । 

नगरपालिकाले यस्ता पसल हटाउन पहल गरेको छैन । चन्द्रपुर–४ स्थित मुख्य चोकमा राखिएका पसलले राजमार्ग अवरोध भएको भन्दै चार महिनाअघि स्थानीयले चर्को विरोध गरे । त्यसपछि मेयर रामचन्द्र चौधरीले ईलाका प्रहरी, प्रशासन, डिभिजन सडक र जिल्ला ट्राफिक लगायत सरोकारवाला पक्षलाई बोलाएर राजमार्ग अतिक्रमण गरेर बसेकालाई हटाउने सर्वपक्षीय निर्णय गराए । तर, अझै कार्यान्वयन भएको छैन ।

गौर–चन्द्रनिगाहपुर सडक खण्ड पनि फलफूल पसल र म्याजिक गाडीले अस्तव्यस्त छ । व्यापारीले उत्तरतर्फको पेटीसमेत अतिक्रमण गरेका छन् ।

उपमेयर रामरती चौधरीले निर्णय कार्यान्वयनमा लागिपरेको बताइन् । ‘हामी सबै मिलेर मुख्य चोक अतिक्रमण गरी बसेका फलफुल पशल, ठेला हटाउने योजना बनाउँदै छौ,’ उनले भनिन्, ‘यसका लागी नगरपालीकाको बैठकले ठोस निर्णय लिने छ । मुख्य चोकमा पार्किङको पनि समस्या छ । सबै हल गर्नतिर लागेका छौ ।’

इलाका प्रशासन, प्रहरी र जिल्ला ट्राफिकलगायतले ६ वर्षयता पेटीमा व्यवसाय गर्न रोक लगाउदै आए पनि व्यवसायीले टेरेका छैनन् । चाडपर्वको मौका छोपेर उनीहरू सडकमै पसल राख्छन् । यही स्थानमा सवारीसमेत रोकिने भएकाले दुर्घटना निम्तिने डर रहेको ट्राफिकको भनाइ छ । जिल्ला ट्राफिक प्रमुख प्रहरी निरीक्षक शैलेश न्यौपानेले नगरपालिकाले पहल नगरेसम्म पसल हटाउन सम्भव नभएको बताए । ‘नियम मिचेर सडकमा फलफुल बिक्रि गर्न पाइँदैन,’ उनले भने, ‘जनप्रतिनिधिसहित लागेर हटाउनुपर्छ ।’

एक वर्षअघि नगरकाले मुख्य राजमार्ग र गौर खण्डको सडक अतिक्रमण गरि थापिएका पशल हटाएको थियो । तर निरन्तर अनुगमन नहुँदा फेरि राख्न थाले । सडक डिभिजनले समेत अतिक्रमण हटाउन पटकपटक सूचना प्रकाशित गर्दै आएको छ । पछिल्लोचोटि गत माघमा १५ दिने सूचना दिएको थियो ।

सडकमै बाँधिन्छन् पशु
राजमार्गमै पशुसमेत बाँध्ने गरिएका छन् । डिभिजन सडक प्रमुख दरोगा प्रसादले सडकमै पशु राख्नु दुर्भाग्य भएको बताए । ‘मानिसमा चेतना नभएर हो कि जबरजस्ती गर्न लागेको हो थाहा भएन,’ उनले भने, ‘चाँडै नै नगरपालिकासित समन्वय गरि अतिक्रमण हटाउँछौं ।’

चन्द्रनिगाहपुर–गौर खण्डमा एक दशकदेखि अतिक्रमण तीव्र छ । सडकको दुवैतर्फ पशु बाँधिएको, परालका टाल राखिएको देखिन्छ । दुर्घटना निम्त्याउने भन्दै स्थानीय प्रशासनले कडाइ गरेपछि स्थानीयले केही समय पशु र पराल सडकमा राख्न छाडे पनि अहिले उस्तै छ ।

सबैभन्दा बढी बालचनपुर–पडोरिया क्षेत्रमा अतिक्रमण भएको छ । राष्ट्रिय राजमार्गमा बीच भागबाट २५ र सहायक मार्गमा १५ मिटर छाड्नुपर्छ । तर यहाँ सडक मिचेर घरटहरा बनाईएको छ । सडक डिभिजनले यसको अनुगमन तथा नियन्त्रण प्रयास नगरेको स्थानीयको आरोप छ । ३ वर्षअघि स्थानिय पश््रासनले डोजर लगाएर अतिक्रमण हटाएको थियो ।

अहिले फेरि अतिक्रमणले सडक साँघुरिएर यातायात संचालनमा कठिनाइ भएको स्थानीयको भनाइ छ । चन्द्रनिगाहपुरदेखि ४२ किमि गौरसम्म सडकै जमिनमा पोखरी खनिएका छन् । कतै चिम्नि उद्योगले माटो खनेर ईट्टा उत्पादन गरिरहेको छ । केही स्थानमा मोटरसाईकलका ग्यारेज राखिएका छन् । यी ठाउँमा एकैचोटि दुई सवारी पार हुन मुस्किल पर्छ ।

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७६ ११:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×