आलुमा आत्मनिर्भर

जिल्लामा १२ हजार २ सय २४ टन आलु उत्पादन हुनेमा ९ हजार १ सय २३ मात्रै खपत
हरिराम उप्रेती

गोरखा — आलु उत्पादनमा जिल्ला आत्मनिर्भर बनेको छ । जिल्लामा वार्षिक २१ हजार ३ सय ४७ टन आलु उत्पादन हुने कृषि ज्ञान केन्द्रले जनाएको छ ।जिल्लावासीलाई ९ हजार १ सय २३ टन आलु भए पर्याप्त हुने केन्द्रकी प्रमुख मनिता थापाले बताइन् । ‘बाँकी १२ हजार २ सय २४ टन आलु वढी उत्पादन हुन्छ, वढी भएको उत्पादन जिल्ला वाहिर विक्रिका लागी पठाइन्छ,’ उनले भनिन् ।

जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रका अधिकांश स्थानीयवासी आलु खेतीमा संलग्न छन् । धार्चे गाउपालिकाको गुम्दा गाउँमा मात्र अढाइ सय स्थानीयले आलु खेती गर्दै आएका छन् । धार्चेका लाप्राक, गुम्दा, लापु, तथा चुमनुब्री गाउँपालिकाको अधिकांश ठाउँका स्थानीयले आलु खेती गर्छन् ।

‘एक घरले कम्तीमा १५ मुरीसम्म आलु उत्पादन गर्छन्,’ धार्चेका माइला गुरुङले भने, ‘आलु बेचेर चामल किन्ने हो ।’ लेकको आलु तल्लो क्षेत्रका स्थानीयले खरिदमा पनि रुचि राख्ने उनले बताए । आलु वेचेर चामल, नुन, तेललगायतका उपभोग्य सामग्री खरिद गर्ने उनको भनाइ छ । उत्तरी गोरखाका स्थानीय मुख्य खाद्य बालीका रूपमा गहुँ, जौ, आलु खेती गर्ने गर्छन् । उक्त क्षेत्रमा धान खेती नहुँदा तल्लो क्षेत्रबाट चामल ढुवानी गर्नुको विकल्प छैन । तल्लो क्षेत्रअन्तर्गत दरौदी, चेपे, भुसन्डे फाँटमा पनि आलुको उत्पादन हुँदै आएको छ । ‘पछिल्लो समय व्यावसायिक खेती गर्ने किसान पनि बढेका छन्,’ थापाले भनिन्, ‘आफ्नो परिवारलाई पुग्ने आलु केही किसानले आफैं उत्पादन गर्छन् ।’

तरकारीमा जिल्ला आत्मनिर्भर रहेको उनले बताइन् । २८ हजार १ सय ९६ टन तरकारी आवश्यक रहे पनि यहाँ वार्षिक ३१ हजार ८ सय ९७ टन तरकारी र आलु उत्पादन हुँदै आएको छ । ‘३ हजार ७ सय १ टन तरकारी र आलु यहाँबाट वार्षिक रूपमा निर्यात हुन्छ,’ उनले भनिन् । जिल्लाको घ्याल्चोकलगायत गाउँ तरकारी खेतीको पकेट क्षेत्रको रूपमा परिचित छन् ।
भूकम्पपछि खाद्यन्न उत्पादन भने घटेको थापाले बताइन् । यसले खाद्य संकटको जोखिम वढ्ने देखाउछ । ‘चुमनुब्री, धार्चे, वारपाक सुलिकोट गाउँपालिकामा बसाइसराइ गर्ने क्रम बढेको छ,’ उनले भनिन्, ‘यसो हँुदा खेतीयोग्य जमिन वाँझो छ, यसले उत्पादनमा असर गर्‍यो ।’


गत आर्थिक वर्ष ४५ हजार टन धान उत्पादन भएको कृषि ज्ञान केन्द्रको तथ्यांकमा उल्लेख छ । मकै ४१ हजार, गहुँ ७ हजार २ सय ३५, कोदो १४ हजार ३ सय र फाँपर ३ सय ९८ टन उत्पादन भएको कार्यालय प्रमुख थापाले बताइन् ।


जिल्लाका २ लाख ९३ हजार जनसंख्यालाई आधार मानेर केन्द्रले तथ्यांक निकालेको हो । खाद्यवाली प्रशोधनपछिको परिमाणलाई खानयोग्य सामग्रीको रूपमा लिइएको छ । यहाँ गत आर्थिक वर्ष ४७ हजार ६ सय ५ टन खाद्यान्न उत्पादन रहेको उनले बताइन् । ‘चामल, मकैको च्याङ्ख्ला, कोदोको पिठोलगायतका खानयोग्य खाद्यान्नको उत्पादन ४ हजार १ सय ६७ टन अपुग छ,’ उनले भनिन्, ‘आयात गरेर अपुग परिमाणको भरथेग भएको छ ।’ ५१ हजार ७ सय ७२ टन खाद्यान्न वार्षिक रूपमा आवश्यक रहेको उनले बताइन् ।


दालबालीमा पनि यहाँ मागभन्दा कम उत्पादन हुने केन्द्रले जनाएको छ । २ हजार ९ सय ८४ मेट्रिक टन दाल उत्पादन हुदै आएको उनले बताइन् । दाल वार्षिक ५ हजार २ सय २१ टन आवश्यक पर्ने देखिएको छ । २ हजार २ सय ३७ टन दाल अपुग रहेको कार्यालयले जनाएको छ । ३ हजार ३ सय २३ टन तेलहन वाली आवश्यक परे पनि ६ सय १८ टनमात्र उत्पादन रहेको उनले सुनाइन् । ‘तेलहन २ हजार ७ सय ५ टन अपुग देखिन्छ,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : कार्तिक ४, २०७६ १३:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विदेशी कलाकार मूर्ति कुद्ने

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — एकै सातामा उनले संघीय पर्यटन मन्त्रालयदेखि पर्यटन बोर्ड, गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्रीदेखि मन्त्रीसम्मलाई भेटे  । कहिले संसद् सचिवालय त कहिले नगरपालिका पुग्छन्  ।

यति धेरै दौडधुप गर्ने व्यक्ति कोही व्यापारी वा उद्योगी नभई सामाजिक अभियान्ता हुन् । त्यही पनि तन्नेरी होइनन्, ८१ वर्षका पूर्णबहादुर राना हुन् ।


भारतीय सेनाका पूर्वक्याप्टेन उनी निवृत्त भएर नेपाल फर्केको ४० वर्ष भइसक्यो । तर उनी जागिरे समयकै जस्तो फुर्तीसाथ सामाजिक काममा व्यस्त हुन्छन् । गलकोट नगरपालिका–५ हरिचौरका राना आफ्नो गाउँ चिनाउने अभियानमा छन् । हरिचौरको टेउवामा पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने योजना छ उनको । ‘उमेरले आराम गर्ने बेला हो, तर केही उपलब्धी गरेर छाड्न खोजेको छु,’ रानाले भने । टेउवाबाट गलकोट उपत्यका सबै देखिन्छ ।


टेउवा पुगेपछि जिल्लाकै अग्लो घुम्टे पहाड चढ्न आधा बाटो पनि काटिन्छ । ३ हजार मीटर अग्लो घुम्टे जाने पदमार्ग पनि टेउवाबाटै सुरु हुन्छ । टेउवासम्म मोटरबाटो पुगेको छ । त्यसमाथी जाने पदमार्गका लागि गतबर्षदेखि पदमार्ग निर्माण थालिएको छ ।

टेउवामा होमस्टे संचालनको तयारी छ । ३ घण्टाको उकालो चढेपछि घुम्टे पुग्न सकिने भएकाले यहाँ बास बसेर जाने व्यवस्थापनका लागि पर्यटक रमाउने गन्तव्य बनाउन लागेको रानाले बताए । ‘मैले कलामार्फत ऐतिहासिक, धार्मिक र सास्कृतिक महत्वका मुर्ति बनाउने योजना छ,’ रानाले भने, ‘त्यसका लागि १५ देशका बरिष्ठ कलाकारलाई निम्ता दिइसकेको छु ।’ उनले फ्रान्ससहित युरोपका कलाकार बोलाएको बताए । ढुंगा खोपेर बनाउने मुर्तिका लागि आगामी फागुनमा २२ दिनको अन्तराष्ट्रिय मुर्तिकला प्रदर्शनी संचालनको तयारीमा उनी जुटेका हुन् । बिदेशी कलाकारले २२ दिन बसेर ढुंगा खोपेर दर्जनौ मुर्ति बनाउने योजना छ ।


राना आफै पनि कलाकार हुन् । उनले अहिले गलकोट उपत्यकाको सिंगो नक्सांकन गरिसकेका छन् । माटोबाट उनले खोला, पहाड, वनजंगल, खेतबारी र बस्ती देखिने बनाइसकेका छन् । ‘मुर्तिकला प्रदर्शनी कार्यक्रमका लागि उनले २ टन बजनका ३० वटा ढुंगा टेउवा पुर्‍याइसकेका छन् । ती ढुंगालाई कुँदेर आर्कषक मुर्ति बनाएपछि नेपाली कला र संस्कृति झल्कने पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन लाग्ने बजेटको खोजीमा उनी हिडेका हुन् । प्रदर्शनी फागुन २ देखि सुरु हुनेछ । कार्यक्रमका लागि १ करोड ४१ लाख रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ । राना पहिलो संविधानसभाको सदस्य थिए । अहिले राजनीतिक रुपमा सक्रिय छैनन् ।


मेलाको उद्घाटन र समापन समय अवधिमा दिने आर्कषणबाट बिदेशी र स्वदेशी पर्यटक नियमित आउने वातावरण तयार गर्ने समेत उनले बताए । ‘हामीले २२ दिनसम्म दिने सन्देशले वर्षेनी सयौं पर्यटक पुग्ने वातावरण बन्छ,’ उनले भने, ‘ऐतिहासिक गलकोट राज्यसमेत भएकाले त्यसको पहिचान खुल्ने मुर्तिकला पनि बनाइनेछ ।’ जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख राजेन्द्र ढुंगानाले कार्यक्रमका लागि आर्थिक संकलन अभियानमा समेत साथ दिने प्रतिवद्धता जनाएका छन् ।

गलकोट नगरपालिकाले हरिचौरदेखि टेउवासम्मको झण्डै ५ किमी सडक स्तरउन्तीका लागि लगानी गर्ने नगरप्रमुख भरत शर्मा गैह्रेले बताए । राना अध्यक्ष रहेको गलकोट कला प्रतिष्ठानका अन्य सदस्य पनि खटेका छन् । उनीहरूको सक्रियता देखेर पर्यटन व्यवसायी, होटल व्यवसायी र उद्योग बाणिज्य संघका पदाधिकारीले पनि सहयोगको आश्वासन दिएका छन् । ‘गलकोट चिनाउने अभियानमा सबैको साथ र सहयोग रहन्छ,’ होटल संघ गण्डकीका अध्यक्ष अर्जुन चोखालले भने, ‘पर्यटक भित्राउने यो गतिलो काम हो ।’

प्रकाशित : कार्तिक ४, २०७६ १३:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT