तीन वर्षमा शून्यबाट उत्कृष्ट नगर

प्रकाश बराल

(बागलुङ) — पटक–पटक कर्मचारी समस्या झेलिरहेको बागलुङको गलकोट नगरपालिका स्थापनाको तीन वर्षमै जिल्लामा उत्कृष्ट घोषित भएको छ । महालेखा परीक्षकले गरेको अध्ययनमा पारदर्शिता, संस्थागत निर्णय र खर्चको व्यवस्थापनका आधारमा गलकोटलाई उत्कृष्ट ठहर गरेको हो । 

बागलुङको गलकोट नगरपालिकामा लेखा र फाइल व्यवस्थापन गरिँदै । तस्बिर : प्रकाश/कान्तिपुर

२०७२ सालमा गलकोट नगरपालिकाको रेखांकन भएको थियो । २०७३ को निर्वाचनपछि ११ वडाको नगरपालिका संस्थागत भयो । स्थापनादेखि अहिलेसम्म यो नगरपालिका भाडाको घरमा छ । अधिकांस स्थानीय तहले वित्तीय समानीकरणबाट तलब भत्ता खाने गरेका छन् । तर यो नगरपालिकाले आन्तरिक स्रोत परिचालनबाटै चालु खर्च व्यवस्थापन गरेको छ । ‘हामीले सम्पत्ति कर र व्यवसाय कर लगाएका छौं, त्यसबाटै कर्मचारी व्यवस्थापन पनि गरेका छौं,’ नगरप्रमुख भरत शर्मा गैह्रेले भने, ‘कर राजश्वबाटै वित्तीय साक्षरता, कर अभिमूखिकरण र सामाजिक क्षेत्रका काम पनि गरेका छौं ।’ जनप्रतिनिधि आएपछिको पहिलो वर्ष गत वर्ष १ करोड २८ लाख रुपैयाँ आन्तरिक कमाइ गरेको यो नगरले गत आर्थिक वर्ष १ करोड ५० लाख आम्दानी गरेको छ । संघीय सरकारले दिने अनुदानलाई यो नगरपालिकाले विकास निर्माणमा मात्र लगाएको छ । सशर्त अनुदान बाहेकको बजेटलाई तलबमा खर्च नगरेको प्रशासकीय अधिकृत तुलबहादुर विकले बताए । ‘हामी शून्यताबाट आएका हौं, तर पनि एउटा सिस्टम बनाएर काम गरौं भनेर लागेका छौं,’ उनले भने, ‘महालेखा परीक्षकले गरेको अनुगमनले देखाएको बाटोमा हिड्ने प्रयास गर्दैछौं ।’ कर्मचारी र जनप्रतिनिधिले जथाभावी भत्ता खाने प्रवृत्ति समेत यो नगरमा नदेखिएको हो ।

लेखा व्यवस्थापनका लागि महालेखाले विशेष शुत्रको व्यवस्था पनि गरेको छ । पहिलोपल्ट शुत्र व्यवस्थापन गरेर काम थाल्ने पनि गलकोट नगरपालिका हो । यहाँ लेखा, प्राविधिक लगायत २२ कर्मचारी करारमा राखेर काम भैरहेको छ । सातजना मात्र स्थायी कर्मचारीले सेवा दिएका छन् । वडाहरू पनि खाली छन् । कर्मचारी अभावमा एउटै कर्मचारीले ३ वटासम्म वडा हेर्नुपरेको विकले बताए । भाडाको घरमा भएपनि नगरपालिकाले राखेको फाइल व्यवस्थापन उत्कृष्ट भेटिएको महालेखाका निर्देशक पदमबहादुर बस्नेतले बताए । ‘उहाँहरूको कार्यक्षमता उत्कृष्ट र कुशल व्यवस्थापन देखियो,’ उनले भने, ‘तोकिएको शीर्षक बाहेक अन्यत्र खर्च केहि भएको छैन, नेतृत्वले पनि भत्ता खाएको देखिएन ।’ कर्मचारीको हकमा समेत अत्यावश्यक अवस्थामा मात्र भत्तामा खर्च भएको उनले बताए ।

आर्थिक वर्षको अन्त्यमा समयमै काम सकेर कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयमा हिसाव बुझाउनेमा पनि गलकोट अब्बल देखिएको हो । ‘हामी धमाधम काम गर्दै थियौं, गलकोटका साथीहरू काम सकेर कोलेनिकामा हिसाब बुझाउन आइसकेका थिए’ बागलुङ नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत भीमबहादुर कुँवरले भने, ‘थोरै कर्मचारी, नियमित मेहेनत र एकजुट भएर काम गर्दा सफल भइने रहेछ ।’ कुँवरले धेरै अदक्ष कर्मचारीबाट काम गर्दा समयमा काम फर्छ्यौट नभएको गुनासो गरे ।

नगरपालिकाले दर्जनबढी कानून बनाएको छ । बनाएका कानून कार्यान्वयनको काम समेत थालिएको उपप्रमुख रेणुका काउचाले बताइन् । ‘न्यायिक समिति बनाएर स्थानीय विवाद सभाधानको काम पनि गरेका छौं,’ काउचाले भनिन्, ‘नगरपालिका बनाउने मात्र नभई सफल कार्यान्वयन गरेर देखाउन सबै लागेर सफल भयौं ।’ यहाँका प्रमुख भरत शर्मा गैह्रे र उपप्रमुख काउचा दुवै अधिवक्ता समेत हुन् ।

यस अघि बागलुङको ३ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा विभाजित भूगोल समावेश गरेर नगरपालिका बनाइएको थियो । गलकोट भन्ने पुरानो राज्य समेत भएकोले बिरासत थेग्न समेत सबै लागेको देखिएको गैह्रेले बताए । ‘यो पुरानो सदरमुकाम थियो, बिभाजित भयो र बिकास हुन सकेन’ उनले भने, ‘अब एकजुट भएर केही गरेर देखाउने बेला आएको छ, त्यसमा हामी जुटेका छौं ।’ समायोजनमा आएका कर्मचारी र करारमा राखिएकाहरूले समेत मेहेनत गरेर सफलतामा पुगिएको उनले बताए । ‘बिकासको बाधक भ्रष्ट्राचार हो, हामीले भ्रष्ट्राचार हुन दिएका छैनौं’ गैह्रेले भने, ‘सबैले पारदर्शीता र सुशासन दिनुपर्छ भन्ने मान्यता बोक्दा सफलतामा पुगिएको छ ।’ लेखा व्यवस्थापन र कार्यालय चुस्त भएपछि बिकास र समृद्धिमा जान सहज हुने उनले बताए ।

यो नगरपालिकाले चक्रपथ निर्माण मार्फत वस्तीमा पुग्ने स्तरीय सडकको योजना कार्यान्वयनमा ल्याएको छ । एक घर, एक धारा अभियानमार्फत कोष संकलन गरेर खर्च व्यवस्थापनको काम थालेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७६ १०:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

८० नाघेका वृद्धवृद्धाको घरमै स्वास्थ्य जाँच

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — गोरखा ९० वर्षीय रविलाल अम्गाइलाई बुढ्यौलीसँगै श्वासप्रश्वासको समस्या छ । स्वास्थ्यमा सामान्य समस्या देखिए मेडिकलका स्वास्थ्यकर्मी गुहार्छन् । स्वास्थ्य चौकी पुग्न परे परिवारको सहारा चाहिन्छ । बारपाक सुलिकोट गाउँपालिका–८ प्रन्दुङमा रहेको देउराली भञ्ज्याङस्थित उनकै घरमा बुधबार स्वास्थ्यकर्मी पुगे । स्वास्थ्य जाँच गरे । पानी परिरहेकाले चिसो, खानामा चिल्लो तथा धुवाँ धुलोबाट बच्न सुझाए ।

‘अहिले दोस्रोपल्ट डक्टर घरमै आएर जाँच गर्नुभयो,’ उनले टेलिफोनमा भने, ‘डाक्टर हामीले खोज्नुपरेन, हामीलाई खोज्दै आउँनुभयो, साह्रै खुसी लाग्यो ।’ बारपाक सुलिकोट गाउँपालिकाले ८० वर्ष नाघेका वृद्घवृद्घाको घरमै पुगेर स्वास्थ्य जाँच सुरु गरेको हो ।

कार्यपालिका बैठकको निर्णय अनुसार गत भदौ १ बाट घरमै पुगेर सेवा सुरु गरेको गाउँपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक मोदराज भट्टले बताए । भने, ‘अब विरामी भएपनि/नभएपनि घरमै पुगेर कम्तिमा महिनाको एकचोटी वृद्घवृद्घाको स्वास्थ्य चाँज गर्छौं ।’ वृद्घवृद्घाको स्वास्थ्यमा समस्या देखिए आवश्यकताको आधारमा स्वास्थ्य जाँचका लागि घरमै जान स्वास्थ्य चौकीका स्वास्थ्यकर्मीलाई निर्देशन दिइएको छ । ‘आवश्यकताको आधारमा विरामीको अवस्था हेरेर २–३ पटक पनि जान सक्छौं,’ उनले भने ।

नारी, प्रेसर, श्वास प्रश्वास, मुटु घड्कन, दिसापिसावको स्वास्थ्य जाँच हुने उने बताए । ‘दीर्घरोगी भए के औषधि खानुहुन्छ, स्वस्थ्य अवस्था कस्तो छ, वुझेर परामर्श दिन्छौं,’ उनले भने, ‘सुगर, प्रेसर, मुटुको रोग भेटिए सम्बन्धित अस्पताल जान सुझाव दिन्छौं ।’

स्वास्थ्यमा सामान्य समस्या देखिए स्वास्थ्य चौकीबाट औषधि उपलब्ध गराउने उनले बताए । ‘औषधि लिन चाँहि संरक्षकलाई स्वास्थ्य चौकी नै आउन भन्छौं,’ उनले भने, ‘कुनै वृद्घवृद्घा औषधि खाँदा/खाँदै छाड्ने पनि हुन्छन्,
घर परिवारले भन्दा स्वास्थ्यकर्मीले औषधिलाई निरन्तरता दिन भनेपछि उहाँहरूलाई पनि भरोषा हुने भयो ।’ दीर्घरोगीले औषधि सेवनले स्वास्थ्यमा क्रमिक सुधार भए नभएको स्वयं थाहा पाउने उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७६ १०:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्