संग्रहालय नबन्दै आउन थाले पर्यटक

प्रकाश बराल

बागलुङ — शालिग्राम संग्रहालय धमाधम बन्दैछ । संग्रहालय पूरा निर्माण भइनसक्दै आन्तरिक पर्यटक भने बढिरहेका छन् । यसले स्थानीयवासी र निर्माण पक्षमा खुसी थपेको छ । 

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री लालबाबु पण्डितले यहाँ निर्माणाधीन शालिग्राम संग्रहालयको भ्रमण गर्दै भने, ‘पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य र कालीगण्डकी सभ्यता देखाउने योजनाबाट प्रभावित भएँ ।’


मन्त्री पण्डितमात्र होइन, जिल्ला आउने विशिष्ट व्यक्तिदेखि आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको समेत आकर्षक गन्तव्यका रूपमा यहाँ निर्माणाधीन संग्रहालय स्थापित बन्दै गएको छ । दामोदर कुण्डदेखि मुक्तिनाथ हुँदै त्रिवेणीसम्मका सबै धार्मिक र सांस्कृतिक धरोहरलाई एक सय मिटरमा देखाउने लक्ष्यसाथ संग्रहालय बनिरहेको छ ।


यहींभित्र एक लाख शालिग्राम संग्रह पनि हुनेछ । बागलुङ नगरपालिका–४ कुडुलेफेदीमा निर्माण सुरु भूमिगत शालिग्राम संग्रहालय नबन्दै धेरै पर्यटक आउन थालेका हुन् । यहाँ दैनिक १ सयदेखि २ सयसम्म आउन थालिसकेको विद्याश्रमकी प्रअ शान्ति ज्ञवालीले बताइन् ।


मुक्तिनाथ वेद विद्याश्रमसँगै बनेको रंगबेंकटेश्वर मुक्तिनारायण मन्दिर, भूमिगत संग्रहालय र कालीगण्डकी सभ्यताले पर्यटक तानेको हो । ‘भव्य मन्दिर बन्दैछ भन्ने सुनेर परिवारसहित घुम्न आयौं’ काठमाडौंका पुष्पमान शाक्यले भने, ‘अभियानलाई सहयोग पनि गर्नुपर्छ ।’ सुरुङमा नदी किनारका सबै दृश्य देख्न पाइनेछ । त्रिशूल आकारको सुरुङ मार्ग र भित्री डेकोरेसनका लागि झन्डै ३ करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ । यहाँ १ लाख शालिग्राम व्यवस्थित रूपमा रहनेछन् ।


कालीगण्डकी सभ्यताबारे सुरुङभित्रै बसेर वृत्तचित्र हेर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ । धार्मिक र पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा चिनिएकाले यहाँ विद्यालयबाट भ्रमण ल्याउने, सहकारी तथा आमा समूहबाट आउने क्रम पनि बढिरहेको छ । विद्याश्रमका अध्यक्ष ऋषि प्रपन्नाचार्यको अगुवाइमा अन्य संरचना पनि बनेका हुन् । ‘हामीले दानमुठी उठाएर बनाउन लागेकाले ढिला भएको हो,’ उनले भने, ‘माघे संक्रान्तिसम्म सर्वसाधारणका लागि सबै संरचना खुला हुन्छ ।’


झन्डै ६ करोडको लागत अनुमान गरिएको संग्रहालयका लागि दाताको सहयोगमात्र स्रोत हो । योजना पूरा भएमा मासिक १ लाख पर्यटक भित्र्याउन सकिने अनुमान प्रपन्नाचार्यले गरे । ‘मुक्तिनाथ जाने भारतीय पर्यटक अधिकांश यहाँ आउने वातावरण बनाउँदै छौं,’ उनले भने, ‘त्यसबाट स्थानीयले फाइदा कमाउने हो ।’


होटल, रेस्टुरेन्ट र अन्य व्यवसायका लागि पनि बाटो फराकिलो भएको उनले बताए । सुरुङ पूरै बनिसकेको छ । भित्री सजावट र व्यवस्थापनको काममात्र बाँकी छ । यो पूर्वाधार बनिसक्दा भारतीय पर्यटकको बढी आकर्षणको गन्तव्य हुने वडाध्यक्ष ध्रुवबहादुर केसीले बताए । ‘कालीगण्डकी सभ्यताको सिंगो अध्ययन १ घण्टाको बसाइमा गर्न पाउनेछन्,’ उनले भने, ‘भारतीय पर्यटक बढदा देशकै अर्थतन्त्र बलियो बन्नेछ ।’


महत्त्वाकांक्षी र आकर्षक योजना भए पनि सरकारी तहको सहयोगमा चासो भने नपुगेको स्थानीयले बताए । बाहिरी खण्डमा गेट निर्माण भइरहेको छ । सुरुङभित्रै धार्मिक पुस्तकालय, दामोदर कुण्डको डिजाइन्, धौलागिरि र नीलगिरि हिमालसमेत बनाइएको छ । मल्लकालीन डिजाइन र कलात्मक मन्दिरको कारणले यहाँको महत्त्व बढाएको छ । मन्दिरको छाना तामाले छाइएको छ ।


भजनकीर्तनका लागि बागलुङ उद्योग वाणिज्य संघका पूर्वअध्यक्ष सहदेव राजभण्डारीले झन्डै एक करोड रुपैयाँ खर्चेर सभाहल तथा गरुड शिलासमेत बनाइदिएका छन् । संग्रहालय संसारकै पहिलो र नयाँ हुने दाबी गरिएको छ । यहाँदेखि पदमार्गमार्फत संसारकै अग्लो कलश निर्माण गरिने पञ्चकोट जाने व्यवस्थापनको काम पनि योजनामा समावेश छ । प्रकाशित : भाद्र ३, २०७६ ०९:३४

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

श्रमदान गरेर बिजुली

प्रकाश बराल

बागलुङ — राष्ट्रिय प्रसारण लाइनको बिजुली छैन बडिगाड गाउँपालिकामा । त्यसैले चाहेको जस्तो उद्योग खोल्न सम्भव भएन । बिहानबेलुकी बिजुली बाल्दा भएको सबै ऊर्जा खपत हुन्छ । त्यसैले स्थानीयले आफ्नै लगानीमा सञ्चालित लघुविद्युत्को क्षमता बढाउन थालेका छन् । 

बडिगाड गाउँपालिका–२ का बासिन्दाले दैनिक श्रमदान, नगद लगानी र सहयोगी खोजेर विद्युत्गृह निर्माणको काम गरिरहेका छन । यसअघिको विद्युत्गृहको पानी पुनः प्रयोग गरेर थप बिजुली निकाल्ने अन्तिम तयारी भएको हो ।

दशकअघि निर्मित गिरिङदीखोला लघुजलविद्युत्ले क्षमता नपुगेपछि दोस्रो विद्युत्गृह बनाउन लागिएको उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष निमबहादुर भुजेलले बताए ।

यसअघिको ७५ किलोवाट क्षमताको विद्युत्ले स्थानीय त्रिभुवन माविमा सूचना केन्द्र, स्थानीय रेडियो र घरेलु दर्जनभन्दा बढी उद्योग सञ्चालनमा छन् । ‘बेलाबेला लोड नपुगेर उद्योग ठप्पै हुन्छन्, रेडियोमा पनि क्षमता कम हुन्छ,’ भुजेलले भने, ‘खेरगएको पानी सदुपयोग गर्दा थप ३५ किलोवाटको बिजुली निकाल्न सकिने भयो । त्यसका लागि गाउँले मिलेर लगानी बढाएका हौं ।’

कुखुरापालन, ग्रिल उद्योग सञ्चालन र राम्रो होटलमा लगानी गर्न खोज्नेलाई यहाँ विद्युत् अभाव हुन्थ्यो । सबैको आवश्यकतालाई पूरा गर्न पहिलो पटक विद्युत् उत्पादन भएको आयोजनाको पानी सदुपयोग गरेर फेरी दोस्रो विद्युत् बनाइएको वडाअध्यक्ष हिमा खरेलले बताइन् । विद्युत्का लागि वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रबाट पनि अनुदान पाएको भुजेलले बताए । ‘विद्युत् उत्पादन भएपछि नपुगेका घरमा बिजुली बाल्ने र घरेलु उद्योग सञ्चालन गर्नेलाई प्राथमिकता दिने योजना छ,’ भुजेलले भने, ‘वडा १ का ३ सय ४० घर र किटेनीतर्फका केही घरसमेत थपिएर ४ सय घरमा बिजुली पुर्‍याउने लक्ष्य छ ।’

वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रको अनुदान र श्रमदान जुटाएर १ करोड ३९ लाख रुपैयाँको लागतमा बिजुली बल्नेछ । असोज मसान्तभित्र बिजुली बाल्ने गरी थापा इन्जिनियरिङ कम्पनीले निर्माणको काम गरिरहेको छ । कुल रकमको ३० प्रतिशत स्थानीयले श्रमदानबाटै खर्चनेछन । बिजुली उत्पादन भएपछि हाल बालिरहेका ९ सय ३० घरमा पनि क्षमता विकास हुने खरेलले बताइन् । खरबाङ क्षेत्रमा दुई दर्जन घरेलु उद्योग छन् । उद्योगले चाहेजति उर्जा पाएपछि उत्पादन बढ्ने विश्वास उनको छ ।

बुटवल जाने र बागलुङ बजार आउने केन्द्रमा रहेकाले खरबाङमा तीव्र बजार विस्तार भएको छ । बढो बजारका कारण विद्युत्को आवश्यकता पनि बढी छ । ‘विद्यालयमा सूचना केन्द्र चलिरहेको छ, अझै यसलाई बढाएर अत्याधुनिक बनाउने लक्ष्य छ,’ त्रिभुवन माविका प्रअ ढालमणि भण्डारीले भने । यहाँ सञ्चालित मेडिकलहले एक्सरे सेवा सञ्चालनमा पनि सहयोग पुग्नेछ ।

पछिल्लो समय घरेलु तानमा ढाकाको कपडा बुन्ने बढेका छन् । उनीहरूका लागि विद्युत्बाट चल्ने मेसिन ल्याउने सपना पनि यो विद्युत्ले दिएको स्थानीय जमुना सुनारले बताइन् ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७६ १०:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×