बिमा कार्यक्रम रोकिँदा बिरामी घटे

नवीन पौडेल

नवलपुर — ज्येष्ठ नागरिक बिमा कार्यक्रम रोकिँदा पूर्वी नवलपरासीको दुम्कौली स्वास्थ्य संस्थामा एकै वर्षमा ४ हजार सेवाग्राही घटेका छन् । आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा देवचुली नगरपालिकाले सञ्चालन गरेको ज्येष्ठ नागरिक बिमा अन्तर्गत २ हजारले बिमा गरेका थिए ।

निःशुल्क हुने भएपछि यसले ज्येष्ठ नागरिकलाई उपचार सेवामा सहज भएको थियो । बिमा हुँदा नियमित जाँचका लागि स्वास्थ्य संस्थामा आउने गरेका ज्येष्ठ नागरिक अहिले कार्यक्रम रोकिएपछि निजी स्वास्थ्य संस्थामा जान थालेका छन् ।

नगरपालिकाको बिमा कार्यक्रमबाहेक दुम्कौली स्वास्थ्य संस्थाले आफ्नै समितिमार्फत सर्वसाधारणका लागि सामान्य बिमा कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो । गाउँगाउँमा बिमा परिचालक परिचालन गरेर करिब ५ हजारको स्वास्थ्य बिमा भएको थियो । एक हजार रुपैयाँमा भिडियो एक्सरे, ईसीजीदेखि अन्य सेवा लिन पाएपछि सर्वसाधारणको आकर्षणबढेसँगै बिरामीको चाप अत्यधिक थियो ।
नेपाल सरकारले राष्ट्रिय बिमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने नीति ल्याएपछि नगरपालिका र स्वास्थ्य संस्था दुवैले बिमा कार्यक्रम स्थगित गरे । बिमा नभएपछि बिरामी सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा आउनुभन्दा निजीमा जान थालेपछि बिरामीको चाप घटेको दुम्कौली स्वास्थ्य संस्थाले जनाएको छ । राष्ट्रिय बिमा कार्यक्रम पूर्वी नवलपरासीमा अझै सुरु भएको छैन ।

दुम्कौली प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा एक वर्षको अवधिमा ४ हजारभन्दा बढी सेवा लिन आउनेको संख्या घटेको हो । केन्द्रका स्वास्थ्यनिरीक्षक छविलाल सुवेदीका अनुसार स्वास्थ्य ४ हजार बढी बिरामी घटेका हुन् । उनका अनुसार आव २०७४/०७५ मा २६ हजार ९ सय ४ जनाले उपचार तथा अन्य सेवा लिएकोमा ०७५/०७६ मा २२ हजार ३ सय २२ जनाले मात्र सेवा लिए । ‘जिल्लाको अन्य सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा भन्दा हामीकहाँ उपकरण र चिकित्सक हुनुहुन्छ,’ उनले भने, ‘उपकरण र चिकित्सक हुँदाहुँदै पनि बिमा कार्यक्रमले निरन्तरता नपाउँदा बिरामी अन्यन्त्र जान थाले । निःशुल्क हुँदा सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा आउने ररकम तिर्नुपर्दा निजीमा जाने प्रवृत्ति देखियो ।’

यसैगरी कावासोती–१२ मा रहेको पिठौली स्वास्थ्य केन्द्रमा पनि सेवा लिन आउनेको संख्या घटेको छ । अहेव कृष्ण महतोका अनुसार अघिल्लो आवमा ३ हजार २ सय २८ जनाले सेवा लिएकोमा गत वर्ष घटेर २ हजार ९ सय ७८ ले मात्र सेवा लिए । विशेष गरी सरकारी स्वास्थ्य केन्द्रमा कर्मचारी समायोजन, तत्काल बिरामीका लागि प्रदान गर्नुपर्ने औषधि अभाव र दक्ष कर्मचारी नहुँदा सरकारी स्वास्थ्य केन्द्रले सोचेजति सेवा प्रदान गर्न सकेका छैनन् ।

सरकारी स्वास्थ्य केन्द्रमा आवश्यक समयमा सेवा लिन नपाएपछि महँगो शुल्क तिरेर निजी स्वास्थ्य संस्थामा जानुपरेको सेवाग्राही बताउँछन् । सरकारीमा दक्ष चिकित्सक अभाव, उचित स्रोत साधनको कमीलगायत कारणले आफूहरू निजी अस्पताल धाउनुपरेको कावासोती–२ की सीता नेपालीले बताइन् । ‘सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा गए पनि औषधि र उपकरण अभाव देखाउँछन् । अनि निजीमा नगई सुखै छैन’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सफ्वेयर नचल्दा सेवाग्राही मर्कामा

बिना थापा

कास्की — कोही निदाएका छन् । कोही मोबाइल चलाउँदै त कोही एकआपसमा कुरा गरिरहेका छन् । झट्ट हेर्दा उखरमाउलो गर्मीका कारण शीतल बसेजस्तो देखिन्थ्यो ।

तर त्यस्तो भने होइन, पोखरा महानगरपालिका कार्यालयको राजस्व कर महाशाखामा कामका लागि आएका सेवाग्राही कार्यालयमा काम नभएरहैरानी खेप्दाको दृश्य थियो त्यो ।

महानगरले तयार पारेको सफ्टवेयरले बेलाबेलामा ‘धोका’ दिंदा केही दिनयता सेवाग्राहीले सास्ती खेप्नुपरेको छ । कर तिर्न पनि नगरवासीले चार दिनसम्म लगाउनुपर्ने अवस्था छ । ‘बुधबारदेखि शुक्रबारसम्म दिनभर बस्दा पनि काम भएन,’ घर कर तिर्न आएकी पोखरा १४ चाउथेकी कमला खत्रीले आइतबार भनिन्, ‘आइतबार पनि काम नभएर फर्किनुपर्‍यो । यस्तो अवस्था कहिलेसम्म होला ।’ कर तिर्न पनि यस्तो अवस्थाको अन्त्य कहिले हुन्छ भन्दै उनले प्रश्न गरिन् । कर्मचारीले ‘सिस्टम’ चलेको छैन भन्दै
फर्काउने गरेको सेवाग्राहीको भनाइ छ ।

पोखराको रामबजारदेखि आएका इन्द्र रानामगरले पनि खत्रीलेजस्तै सास्ती व्यहोर्नु पर्‍यो । उनी पनि घर सम्पन्नको प्रमाणपत्र लिनका लागि ३ दिनदेखि धाइरहेका छन् । ‘साह्रै लापारबाही भयो यो त’ उनले भने, ‘सेवाग्राहीको समयको वास्ता गरिएन ।
हेलचेक्र्याइँ गरियो ।’ सफ्टवेयर नचल्ने समस्या महानगर कार्यालयमा मात्र होइन ।

विभिन्न वडामा पनि नचल्दा सेवाग्राहीलाई ठूलो आहात भएको छ । ‘वडामा काम नभएपछि महानगर कार्यालयमा आएर कर तिरौं भनेको,’ पोखरा–८ जनप्रिय टोलदेखि आएका कुमार क्षेत्रीले भने, ‘स्मार्ट सिटी र सूचना प्रविधिमैत्री बनाउने भन्छन् । तर केही व्यवस्थापन नगर्दा हामीलाई सास्ती भयो ।’

उनले जनप्रतिनिधि र महानगरको सम्बन्धित शाखाले व्यवस्थापन गर्नुपर्ने बताए । पटकपटक यस्तो समस्या दोहोरिइरहेको छ । तर महानगरले भने देखेको नदेख्यै र सुनेको नसुन्यै गरेर यस विषयमा बेवास्ता गरेको अर्की सेवाग्राही गौमाया गुरुङले बताइन् । उनी चाउथेबाट पसल बन्द गरेर आएकी थिइन् । सिस्टम चलेन भनेर कर्मचारी ढुक्कसँग बसेपछि कसरी समाधान हुन्छ ? भन्दै उनले यस्तो समस्यालाईगम्भीर रूपमा लिनुपर्नेमा जोड दिइन् ।

कर राजस्व महाशाखाका प्रमुख शिवहरि शर्माले पहिले अघिल्लो सातामा ३ दिन सिस्टम बन्द भएको र आइतबार पनि २ घण्टाजति नचलेको बताए । ‘सिस्टममा बेलाबेलामा समस्या आइराख्छ, त्यसमा कुनै भर हुँदैन,’ उनले भने, ‘यसको विकल्प केही छैन ।’ यस विषयमा महानगर प्रमुख मानबहादुर जीसीसँग सम्पर्क गर्दा उनले यसबारे बुझ्ने भनेर मोबाइल राखिदिए ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्