श्रमदान गरेर बिजुली

प्रकाश बराल

बागलुङ — राष्ट्रिय प्रसारण लाइनको बिजुली छैन बडिगाड गाउँपालिकामा । त्यसैले चाहेको जस्तो उद्योग खोल्न सम्भव भएन । बिहानबेलुकी बिजुली बाल्दा भएको सबै ऊर्जा खपत हुन्छ । त्यसैले स्थानीयले आफ्नै लगानीमा सञ्चालित लघुविद्युत्को क्षमता बढाउन थालेका छन् । 

बडिगाड गाउँपालिका–२ का बासिन्दाले दैनिक श्रमदान, नगद लगानी र सहयोगी खोजेर विद्युत्गृह निर्माणको काम गरिरहेका छन । यसअघिको विद्युत्गृहको पानी पुनः प्रयोग गरेर थप बिजुली निकाल्ने अन्तिम तयारी भएको हो ।


दशकअघि निर्मित गिरिङदीखोला लघुजलविद्युत्ले क्षमता नपुगेपछि दोस्रो विद्युत्गृह बनाउन लागिएको उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष निमबहादुर भुजेलले बताए ।


यसअघिको ७५ किलोवाट क्षमताको विद्युत्ले स्थानीय त्रिभुवन माविमा सूचना केन्द्र, स्थानीय रेडियो र घरेलु दर्जनभन्दा बढी उद्योग सञ्चालनमा छन् । ‘बेलाबेला लोड नपुगेर उद्योग ठप्पै हुन्छन्, रेडियोमा पनि क्षमता कम हुन्छ,’ भुजेलले भने, ‘खेरगएको पानी सदुपयोग गर्दा थप ३५ किलोवाटको बिजुली निकाल्न सकिने भयो । त्यसका लागि गाउँले मिलेर लगानी बढाएका हौं ।’


कुखुरापालन, ग्रिल उद्योग सञ्चालन र राम्रो होटलमा लगानी गर्न खोज्नेलाई यहाँ विद्युत् अभाव हुन्थ्यो । सबैको आवश्यकतालाई पूरा गर्न पहिलो पटक विद्युत् उत्पादन भएको आयोजनाको पानी सदुपयोग गरेर फेरी दोस्रो विद्युत् बनाइएको वडाअध्यक्ष हिमा खरेलले बताइन् । विद्युत्का लागि वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रबाट पनि अनुदान पाएको भुजेलले बताए । ‘विद्युत् उत्पादन भएपछि नपुगेका घरमा बिजुली बाल्ने र घरेलु उद्योग सञ्चालन गर्नेलाई प्राथमिकता दिने योजना छ,’ भुजेलले भने, ‘वडा १ का ३ सय ४० घर र किटेनीतर्फका केही घरसमेत थपिएर ४ सय घरमा बिजुली पुर्‍याउने लक्ष्य छ ।’


वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रको अनुदान र श्रमदान जुटाएर १ करोड ३९ लाख रुपैयाँको लागतमा बिजुली बल्नेछ । असोज मसान्तभित्र बिजुली बाल्ने गरी थापा इन्जिनियरिङ कम्पनीले निर्माणको काम गरिरहेको छ । कुल रकमको ३० प्रतिशत स्थानीयले श्रमदानबाटै खर्चनेछन । बिजुली उत्पादन भएपछि हाल बालिरहेका ९ सय ३० घरमा पनि क्षमता विकास हुने खरेलले बताइन् । खरबाङ क्षेत्रमा दुई दर्जन घरेलु उद्योग छन् । उद्योगले चाहेजति उर्जा पाएपछि उत्पादन बढ्ने विश्वास उनको छ ।


बुटवल जाने र बागलुङ बजार आउने केन्द्रमा रहेकाले खरबाङमा तीव्र बजार विस्तार भएको छ । बढो बजारका कारण विद्युत्को आवश्यकता पनि बढी छ । ‘विद्यालयमा सूचना केन्द्र चलिरहेको छ, अझै यसलाई बढाएर अत्याधुनिक बनाउने लक्ष्य छ,’ त्रिभुवन माविका प्रअ ढालमणि भण्डारीले भने । यहाँ सञ्चालित मेडिकलहले एक्सरे सेवा सञ्चालनमा पनि सहयोग पुग्नेछ ।


पछिल्लो समय घरेलु तानमा ढाकाको कपडा बुन्ने बढेका छन् । उनीहरूका लागि विद्युत्बाट चल्ने मेसिन ल्याउने सपना पनि यो विद्युत्ले दिएको स्थानीय जमुना सुनारले बताइन् ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७६ १०:२१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कालीगण्डकी करिडोर ६ महिनादेखि ठप्प

सरकारले २० करोड रूपैयाँ छुट्याएर बागलुङ र गुल्मी खण्ड चौडा पार्न सेनालाई जिम्मा दिएको थियो । जेठ १५ गते हस्तान्तरण गर्ने गरी सेनाले जिम्मा लिएकामा अहिलेसम्म सडक खुलेको छैन ।
प्रकाश बराल

बागलुङ — कालीगण्डकी करिडोर चौडा पार्ने काम नसकिँदा ६ महिनादेखि यातायात ठप्प भएको छ । माघमा करिडोर १० मिटर चौडा पार्न नेपाली सेनालाई जिम्मा दिइएपछि बागलुङको तल्लो गलुवादेखि बलेवाको धापाखोलासम्मको सडक अवरुद्ध छ ।

तोकिएको समय सकिए पनि सेनाले सडक बन्द गरिरहेको छ । यसले दैनिक दर्जनौं सवारी घुमाउरो बाटो हिँड्न बाध्य छन् ।

अर्थमन्त्री युवराज खतिवडा र परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले माघमा चौडा पार्ने कामको शिलान्यास गरेका थिए । सरकारले २० करोड रुपैयाँ छुट्याएर बागलुङ र गुल्मी खण्ड चौडा पार्न सेनालाई जिम्मा दिएको थियो । जेठ १५ गते हस्तान्तरण गर्ने गरी सेनाले जिम्मा लिएकोमा अहिलेसम्म सडक खुलेको छैन । अझै केही स्थानमा बम पडकाउने काम भरहेकाले खतरा भएपछि सवारी चल्न नदिइएको निर्माण कार्यदलका प्रमुख सेनानी रेश्मीराज भट्टराईले जानकारी दिए ।

तोकेको समयमा काम नसकी बाटो अवरुद्ध गरिरहँदा सयौं यात्रीले सास्ती बेहोरेका छन् । करिडोर हुँदै गुडने सवारी अहिले गलुवा, पाउजा, पानीट्यांकी हुँदै घुम्न बाध्य छन् । यसबाट १ घण्टा बढी समय लाग्ने गरेको छ । ‘एक घण्टा ढिला र अप्ठ्यारो बाटो हिँड्न बाध्य छौं,’ सदरमुकामदेखि छिस्ती जिप चलाइरहेका चालक सन्तबहादुर नेपालीले भने, ‘छिटो खुलिदिए यात्रीलाई पनि सहज हुन्थ्यो ।’ बाटो साँघुरो, हिलो र अप्ठ्यारो भएकाले जोखिम मोलेर हिँड्नुपरेको उनले गुनासो गरे ।

करिडोरबाट बस पनि सञ्चालन भएको थियो । वैकल्पिक सडकमा भने त्यो चल्न सक्दैन । ट्र्याक्टर र जिप मात्र चल्ने भएकाले यात्री सिट नपाएर हैरान छन् । बलेवातर्फ जाने यात्रीले पर्वतको कुस्मा गएर घुम्नुपर्ने बाध्यता छ । ‘जिपमा सिट नपाएपछि कुस्मा झरेर पैदल यात्रा गर्न बाध्य छौं,’ अमलाचौरका मुक्तिराम शर्माले भने, ‘बजार आउन दैनिक एक घण्टा पैदल हिँडेर मात्र पर्वतको बस चढ्नुपरेको छ ।’

जेठमै हस्तान्तरण गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि सेनाले अहिलेसम्म जानकारी नदिएको सडक विभागका उपमहानिर्देशक शिवहरि सापकोटाले बताए । ‘अहिलेसम्म काम सम्पन्न भएर प्रतिवेदन बुझाएको थाहा छैन,’ उनले भने, ‘सडक बन्द गरिरहनु राम्रो होइन ।’ काम पर्दा रोकेर अन्य समय खुलाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

सेनाले भने बम पडकाएर पहरा फोर्ने काम भइरहेकाले सडक रोक्नुपरेको प्रस्ट्याएको छ । यो खण्डमा नियमित बम पड्काउँदा पोखरा–बागलुङ खण्डको पर्वतस्थित नयाँपुल र सहस्रधारामा गुड्ने सवारीसमेत बेलाबेला रोकिने गरेका छन् । २०७२ असार १५ मा पहिलो पटक शिलान्यास भएपछि नेपाली सेनाले २ वर्षमा यो खण्डको ट्र्याक खोलेको थियो । ८ मिटर चौडा रहेको यो सडकलाई १० मिटर बनाउन भन्दै बजेट रकमान्तरण गरेपछि माघदेखि सेनाले काम थालेको थियो ।

बम पड्काएर पहरा फोड्दै सडक बनाउनुपर्ने भएकाले सडक डिभिजनले ठेक्का नलगाई सेनालाई दिएको थियो । सुनौलीदेखि कोरला नाकासम्म ४ सय १७ किमि खण्डमा यो सडकले भारत र चीन दुई देश जोड्छ । करिडोरमा नियमित सवारी चल्दा १० लाख ३० हजार जनसंख्यामा बसाइँ सराइ कम हुने विश्वास गरिएको छ ।

करिडोरले बलेवा, बिनामारे, जैदी, छिस्तीका फाँट, गुल्मी, पाल्पा र पर्वतका समेत बस्तीले आफ्नो कृषि उपजलाई नारायणगढ, गैंडाकोटसम्म सहज बिक्रीका लागि पठाउन सक्छन् । चीनका पर्यटक लुम्बिनी र भारतीय पर्यटकलाई मुक्तिनाथ लैजान यो मार्ग बढी उपयोगी हुने भएकाले छिटो काम सक्न सेनालाई दिइएको प्रतिनिधिसभाका सांसद सूर्य पाठकले बताए । निर्माण कार्यदलले राष्ट्रिय गौरवको आयोजना भएकाले समयमै सक्ने दाबी गरेको थियो ।

५ घरमा क्षति
नियमित बम पड्काउँदा बागलुङ खण्डका ५ घरमा क्षति पुगेको छ । उनीहरूले आफ्ना घर जोखिममा परेको भन्दै मानवअधिकार आयोगमा उजुरी दिएका छन् ।

बागलुङ नगरपालिका १० र १३ को सिमानामा स्थानीय कुलराज लामिछाने, दयाराम लामिछाने, खगराज लामिछाने, महेश्वर लामिछाने र कृष्णप्रसाद लामिछानेले आफूहरूको घर जोखिममा परेको भन्दै उजुरी पनि दिएका हुन् । घरमा नियमित ढुंगामाटो खस्ने खतरा भएकाले उजुरी दिइएको उनीहरूले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७६ १०:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×