प्राथमिकतामा पुनर्निर्माण

पुनर्निर्माण लगभग सक्नुपर्ने अवधिमा पनि अझै अपूरो
हरिराम उप्रेती

गोरखा — भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर चाडो सम्पन्न गर्न यहाँका सरोकारवालाले माग गरेका छन् । 

गोरखाको धार्चे गाउँपालिका–७ लापुमा भूकम्प प्रतिरोधी घर निर्माण गरिँदै ।फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

२१ औं राष्ट्रिय भूकम्प सुरक्षा दिवसको अवसरमा बुधबार भएको अन्तक्रियाका सहभागीले पुनर्निर्माण लगभग सक्नुपर्ने अवधिमा पनि अझै अपुरो रहेको विषयमा छलफल हुनु लज्जाको विषय बनेको बताए ।

पुनर्निर्माणका क्रममा समस्या देखिएका ठाउँको पहिचान गरी समाधानमा केन्द्रित हुनुपर्नेमा सहभागीको जोड थियो । भूमिहीन र जोखिम बस्तीका पीडितको अवस्था ४४ महिनासम्म उस्तै रहेकोमा सहभागीले चिन्ता जनाए । कार्यक्रममा पुनर्निर्माण प्राधिकरणको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइको भवनतर्फका इन्जिनियर युवक श्रेष्ठले भूकम्प प्रतिरोधी मापदण्ड पूरा नगरी बनेका घरलाई किस्ता सिफारिसमा समस्या परेको भनाइ राखे । ‘२ हजार ४ सय ८९ लाभग्राहीले मापदण्ड पूरा नगरेको पाइएको छ,’ उनले भने ।

विशेषगरी प्राविधिक फिल्डमा परिचालन हुनुपूर्व बनेका घरहरूको किस्ता सिफारिसमा समस्या परेको उनले बताए । ती घरहरूलाई भूकम्प प्रतिरोधी मापदण्डभित्र ल्याएर किस्ता सिफारिसको तयारी गरिएको जानकारी उनले दिए । ‘आरसीसी स्ट्रक्चरमा बनेका तर न्यूनतम मापदण्ड पनि नपुगेका घरहरूको प्रवलीकरणमा पनि उस्तै समस्या छ,’ उनले भने ।

दक्ष कामदारको अभावले पनि भूकम्प प्रतिरोधी मापदण्ड नपुगेको प्राविधिकको बुझाइ छ । ‘मापदण्ड नपुगेका निजी आवासहरू सुधार र प्रवलीकरणका लागि लाभग्राही इच्छुक पनि देखिएनन्,’ उनले भने, ‘स्थानीय जनप्रतिनिधिले यसमा सहजीकरण गर्नुपर्ने देखियो ।’ भूकम्पले क्षति पुर्‍याएको कृषि, हुलाक, सरकारी वकिल, भूसंरक्षण कार्यालय र जिल्ला अदालतको भवन निर्माणाधीन अवस्थामा छन् ।

लाभग्राही सूचीमा नाम समावेश भएर पहिलो किस्ता बुझेकामध्ये ५८ हजार ५ सय ६७ घरको निर्माण सुरु भइसकेको उनले बताए । ७० हजार ५ सय २८ लाभग्राही संख्या रहेकोमा ६२ हजार ४ सय ८१ ले पहिलो किस्ताको ५० हजार बुझेका छन् । तीमध्ये ५४ हजार ४ सय ३८ लाई दोस्रो किस्ता सिफारिसका लागि प्रमाणित भइसकेको श्रेष्ठले बताए । तेस्रो किस्ताको माग गर्दै ५० हजार ४ सय ३४ जनाले निवेदन दिएकोमा ४४ हजार २ सय ३१ को प्राविधिकले प्रमाणित गरिसकेका छन् ।

पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ अनुदान न्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार इकाइको कार्यालयका अनुसार निजी आवासतर्फ ६२ प्रतिशत पुनर्निर्माण सम्पन्न भएको छ । यहाँ प्रवलीकरण सूचीमा नाम समावेश भएका अधिकांशले पूर्ण लाभग्राही सूचीमा पर्नुपर्ने माग राख्दै पुनरावेदन गरेका छन् ।

आंशिक क्षति पुगेर प्रवलीकरण सूचीमा नाम समावेश भएका लाभग्राही ५ हजार २ सय ६ जना छन् । प्रवलीकरणका लाभग्राहीले रेक्ट्रोफिटिङ तथा मर्मतका लागि पहिलो किस्ता ५० हजार र दोस्रो किस्ता ५० हजार गरी १ लाख पाउँछन् । ढुंगा–माटोले बनेका घर मर्मत गरेर बस्न नसक्ने कारण देखाउँदै उनीहरूले पुनरावेदन गरेका हुन् ।

जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ शिक्षाका प्रमुख रामप्रसाद आचार्यले विद्यालय पुनर्निर्माणलाई तीव्रता दिइएको बताए । ‘गुरुयोजना बनाएरै विद्यालयको भवन पुनर्निर्माण भइरहेको छ,’ उनले भने । १ देखि ५ कक्षा भएका विद्यालयमा ९, १–८ मा १३, १–१० मा २० र १–१२ कक्षा चलेको विद्यालयमा २४ कोठा आवश्यक पर्ने भएकाले सोहीअनुसार भवन पुनर्निर्माण भइरहेको जानकारी उनले दिए । भूकम्पले भत्काएका ४ सय ३४ मध्ये ३ सयवटा विद्यालयका भवन निर्माण सम्पन्न भएको छ भने १ सय ३४ का निर्माणाधीन रहेको उनले बताए ।

भारत सरकारले जिम्मा लिएर लामो समयसम्म काम नथालेका विद्यालय भवनको पनि निर्माण सुरु भएको छ । भारत सरकारले १० विद्यालय भवन निर्माणको जिम्मा लिएको थियो । तिनमा रत्नलक्ष्मी मावि डुम्रीडाँडा, तारा मावि छेवेटार र महालक्ष्मी मावि लक्ष्मीबजारको भवन निर्माणको प्रक्रिया नै सुरु भइसकेको इकाइका प्रमुख आचार्यले बताए ।

गण्डकी मावि थुमी, जागेश्वर मावि बोर्लाङ, सूर्योदय मावि घ्याल्चोक र अमरज्योति जनता मावि लुइँटेलको विस्तृत सर्वेक्षण सम्पन्न भएर डीपीआर निर्माणको चरणमा छ । बुद्घ मावि सिर्दिवास र मञ्जुश्री मावि काशीगाउँको भने अझै सर्वेक्षणको काम नै सुरु नभएको आचार्यले बताए । भौगोलिक विकटताको कारण ती विद्यालयको सर्वेक्षणमा ढिलाइ भएका हुन् । कृष्ण ज्योति मावि गाखुको पर्याप्त जग्गा नहँुदा भवन निर्माण अन्योलमा छ । ‘कम्तीमा १० रोपनी जग्गा हुनपर्ने हो, जग्गा नभएपछि भवन बनाउन मिल्ने ठाउँ चाहियो भनेका छौं,’ उनले भने, ‘अहिले विद्यालयले जग्गा प्राप्तिका लागि प्रयास गरिरहेको छ ।’

प्रकाशित : माघ ३, २०७५ ०९:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बजार निगरानीमा नगर प्रहरी

बजारलाई व्यवस्थित राख्न नगरपालिकाद्वारा नगर प्रहरी परिचालन
कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — संघीय संरचनासँगै बेंसीसहर नगरपालिकाले राखेको नगर प्रहरीले बेंसीसहर बजारको निगरानी थालेको छ । नगरपालिकाले गठन भएको साँढे १ वर्षपछि नगर प्रहरी राखेको हो ।


बजारलाई व्यवस्थित राख्न नगरपालिकाले नगर प्रहरी परिचालन गरेको जनाएको छ । नगर प्रहरीले नेपाल प्रहरीसँगको समन्वयमा र एक्लैले बेंसीसहर बजारलाई व्यस्थित गर्ने काम गर्ने जनाएको छ । पोषाकसहित खटिएका नगरप्रहरीले बेंसीसहर बजारका चोक तथा सडकमा राखिएका निर्माण सामग्री, छेउछाउमा राखेका व्यावसायिक सामग्री हटाउन अनुरोध गर्दै हिँडेको छ ।

बेंसीसहर बजारको मनाङे चौतारादेखि सेराचोकसम्मको करिब १ किलोमिटर सडक दायाँ–बायाँ गस्ती हिँडेर नगर प्रहरीले बजार व्यवस्थितको सुरुवात गरेको छ ।

यसअघि बिनापोसाक नगरको अवस्था बुझ्दै आएको नगर प्रहरीले बुधबारदेखि पोसाक लगाएर बजारको निगरानी गर्न थालेको छ । पछिल्लो समय चोरीका घटनाहरू हुने गरेको भन्दै यसमा चनाखोपूर्ण तवरबाट बजारको अनुगमन गरिएको नगर प्रहरी प्रमुख असई यमबहादुर अधिकारीले बताए । उनका अनुसार एकजना हवल्दार र ७ जना जवानसहित ९ जनाले गस्ती थालेका छन् । ‘हामी ड्युटी मिलाएर नगरमा गस्ती थालेका छौं । आवश्यक परे सडक दायाँ–बायाँ बाँडिएर पनि गस्ती गरिरहेका छौं’ उनले भने, ‘हामीलाई नगरवासीले बिल्कुलै नयाँ तरिकाले हेरिरहेका छन् जस्तो लाग्छ । नगरवासीले हामीसँग हाम्रो कामकर्तव्यबारे जिज्ञासासमेत राख्नुभएको छ ।’

बजारमा जथाभावी पार्किङ नगर्न, जथाभावी फोहोर नगर्न, भएका फोहोरलाई नगरपालिकाले वितरण गरेको डस्टबिनमा कुहिने र नकुहिने भाँडामा राख्न अनुरोध गरिएको नगर प्रहरी असई अधिकारीले बताए । नगर प्रहरी हवल्दार राज सेढाईंले बजारमा सवारी र मानिसलाई अप्ठ्यारो पार्ने गरी सञ्चालन गरिएका ठेलागाडा व्यवस्थित गर्न थालिएको बताए ।

‘खासगरी बजारको समस्या भनेको अव्यस्थित पार्किङ हो । मानिसको अव्यस्थित हिँडाइ, अव्यवस्थित तरिकाले व्यावसायिक सामग्री राखिनुले सहर नराम्रो देखिन्छ । हामी नगरलाई राम्रो बनाउने र नगरवासीको शान्ति सुरक्षामा पनि खटिएका छौं’ उनले भने । नागरिकलाई आग्रह गर्दा सकरात्मक रूपमा लिएको उनले बताए ।

बेंसीसहर नगरपालिकाका प्रमुख गुमानसिंह अर्यालले बेंसीसहर नगरपालिका, खासगरी बजार क्षेत्रमा हुने हरेक किसिमका घटनालाई निगरानीमा राख्न नगर प्रहरी परिचालन गरिएको बताए । उनले बजार क्षेत्रमा जुनसुकै बेला घटना दुर्घटना हुन सक्ने र यस्ता कार्यलाई नेपाल प्रहरी तथा ट्राफिक प्रहरीसँग समन्वय गरेर कार्य सम्पादन गर्न नगर प्रहरीलाई आग्रह गरेको छ । ‘नगर प्रहरीको काम भनेको नागरिकलाई शान्तिसुरक्षा दिने र अमनचयनमा राख्नु पनि हो । नागरिकले सुरक्षित महसुस गर्न पाउनुपर्छ,’ उनले भने ।

नियम मिचेर वा अटेर गरेर सडकमा जथाभावी सामान राख्ने, सडक पेटीमा बटुवा हिँड्न नमिल्ने गरी सामग्री राख्ने कार्यले घटना दुर्घटना बढाएकाले यस्तो कामलाई चनाखोपूर्ण तवरले हेर्न आग्रह गरिएको नगर प्रमुख अर्यालले बताए । नगरपालिकाले स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ को दफा १०२ ले दिएको अधिकारको प्रयोग गरेर नगर प्रहरी परिचालन गरेको अर्यालले बताए ।

प्रकाशित : माघ ३, २०७५ ०९:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्