धादिङमा दैनिक बढ्दै डेंगु संक्रमित- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार

धादिङमा दैनिक बढ्दै डेंगु संक्रमित

धादिङमा साउन महिनामा ६२ र भदौ महिनाको हालसम्म ६४ गरी १ सय २६ जना संक्रमित छन् ।
सरिता श्रेष्ठ

धादिङ — गत असार ३ गते डेंगुको उपचार गराइरहेका ज्वालामुखी गाउँपालिका वडा नम्बर २ का ५६ वर्षीय रामचन्द्र श्रेष्ठको मृत्यु भयो । बिरामी भएर स्वास्थ्य परीक्षणका लागि धादिङ अस्पतालमा पुगेका उनको ल्याव परीक्षणबाट डेंगु रोगको संक्रमण पुष्टि भएको थियो ।

उपचारका क्रममा एक्कासी वान्ता सर्केपछि उनको मृत्यु भएको अस्पतालले जनाएको छ । जिल्लामा डेंगु संक्रमित बिरामीको संख्या बढ्दो छ । स्वास्थ्य परीक्षणका लागि धादिङ अस्पताल आएका एक सय २६ जनामा डेंगु संक्रमण भेटिएको हो । यस आर्थिक वर्षको साउन महिनामा ६२ जना र भदौको शुक्रबारसम्म ६४ जना गरी एक सय २६ जनामा डेंगु देखिएको धादिङ अस्पतालका सुचना अधिकारी विक्रम विकले जानकारी दिए । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा ४८ जनालाई डेंगु संक्रमित भएको थियो ।

टाउको दुख्ने, ज्वरो आउने लगायत समस्या भएर जाँचका लागि अस्पताल आएका अधिकांश बिरामीहरूमा डेंगुको संक्रमण भेटिएको अस्पतालका सूचना अधिकारी विकले बताए ।

‘धादिङमा डेंगुको प्रकोप नै फैलिएको छ, विगतका वर्षहरूमा भन्दा यो वर्ष संक्रमितको संख्या उच्च देखिन्छ’ उनी भन्छन्, ‘ज्वरो आउने, असाध्यै टाउको दुख्ने, ढाड, जोर्नी तथा मांसपेशी दुख्ने भएपछि डेंगुको लक्षण हो कि भन्दै बिरामी परीक्षणका लागि आउने गरेका छन् ।’

डेंगु लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने संक्रामक रोग हो । डेंगु भाइरसद्वारा संक्रमित एडिस एजिप्टाई जातको पोथी लामखुट्टेले यो रोग सार्ने बताइन्छ । यो रोग सार्ने लामखुट्टे ग्रामीण क्षेत्रमा भन्दा सहरी क्षेत्रमा बढी पाइन्छ ।

यो लामखुट्टेले सफा पानी जमेको स्थानमा फुल पार्ने गर्छ । विशेषगरी, वर्षाको पानी जम्ने जथाभावी फालेका बोतल, टिनका भाँडा, थोत्रो टायर, अलकत्रा वा मट्टितेलका खाली ड्रमहरू, गमला, पानीका ट्ंयाकी आदिमा यसले फुल पार्छ । सहरी क्षेत्रमा यस्ता वस्तुहरू थुप्रै हुने भएकाले पनि सहरमा बढी लामखुट्टे देखिने गर्छन् ।

एडिस एजिप्टाइ जातको पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट डेंगु रोग सर्छ । पोथी लामखुट्टेले अण्डा पार्न रगत चाहिने भएकाले दिनको समयमा यसले मानिसलाई टोक्ने धादिङ अस्पतालका निमित्त मेडिकल सुपरिटेन्डेण्ट डा. मधुकर दाहाल बताउँछन् । ‘उपचार गर्न अस्पताल आएका बिरामीहरूमध्ये एकै दिन ११ जनासम्म संक्रमित भेटिएका छन्, स्वास्थ्य संस्थाले न्यूनिकरण तथा उपचारमा केन्द्रित गरिरहेको छ तर नागरिक आफै पनि सचेत हुनुपर्छ’, डा. दाहाल भन्छन्, ‘सामान्य लक्षण देखिएको तर जटिल अवस्था नभएका बिरामीहरूलाई सिटामोल र झोलिलो खाना खान सुझाव दिइएका छौं ।’

घाम उदाएको दुइ घण्टापछि र घाम अस्ताउनुभन्दा दुइ घण्टाअघिसम्म यो लामखुट्टे सक्रिय रहन्छ । विशेषगरी घरगाउँ वरपर रेहेका खाल्डाखुल्डी पुर्ने, पानी जम्न नदिने, सवारी साधनका टायर भए सुरक्षित राख्ने, लामखुट्टेबाट सुरक्षित रहने जस्ता उपाय अपनाए डेंगुबाट बच्न सकिने उनले बताए । डेंगु ज्वरो आउँदा शरीरको तापक्रम १०२ डिग्रीदेखि १०३ डिग्रीसम्मको हुन्छ । त्यसैगरी, आँखा रातो हुने र दुख्ने, टाउको, पेट, जोर्नी र मांशपेशी दुख्ने, आलस्य हुनेजस्ता डेंगुका सुरुवाती लक्षणहरू हुन् ।

धादिङ अस्पतालमा डेँगु बिरामीको उपचार गर्न किट पर्याप्त रहेको अस्पतालका निमित्त मेडिकल सुपरिटेन्डेण्ट डा. दाहालले बताए । ‘अहिलेसम्म किट पर्याप्त छ, अस्पतालमा आएका सबै बिरामीलाई परीक्षण गरेर उपचार गर्न सक्ने अवस्थामा छौं,’ डा. दाहाल भन्छन्, ‘सिकिस्त बिरामीहरू आइसीयूमा राखेर उपचार गरिरहेका छौँ ।’

डेंगु लागेमा प्लेट लेट घट्छ । धेरै घटेमा नशा फुटेर बिरामीको मृत्युसमेत हुन सक्छ । त्यसैले सबै नागरिक डेंगुबाट बच्न सचेत रहनु पर्ने उनले बताए । स–साना बालबालिका, वृद्धवृद्धा तथा रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएकाहरूलाई चाँडै डेंगुको संक्रमण हुन सक्छ । शंकास्पद लामखुट्टले टोकेमा, उच्च ज्वरो आएमा, आँखाको पछाडि भाग दुखेमा, मांसपेसी दुखेमा, रगत बान्ता हुने जस्ता लक्षण देखा परेमा नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा गइ जाँच गरी उपचार गर्न आग्रह गरेका छन् । डेंगु रोग दोहोरिने सम्भावना पनि हुन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७९ १५:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बजार अनुगमन चाडपर्व केन्द्रित, अरू बेला बेवास्ता

पृथ्वी राजमार्ग आसपास सञ्चालित ११ होटललाई कारबाही
सरिता श्रेष्ठ

धादिङ — दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य अकासिएको छ । राजमार्गकेन्द्रित होटल व्यवसायले मूल्यमा मनोमानी गरिरहेका छन् । खाद्यान्नमा मिसावट र उपभोक्ता ठगी हुने गुनासो बारम्बार आइरहेका छन् । तर, अनुगमन र कारबाहीको जिम्मेवारी पाएका सरोकारवाला निकाय भने दसैंतिहार नजिकिएपछि मात्रै बजार अनुगमनमा सक्रिय देखिन थालेका छन् ।

विशेषगरी दसैं, तिहार, छठजस्ता ठूला चाडपर्वको मुखमा मात्र अनुगमन हुने र त्यसपछि वर्षैभर निष्क्रिय रहने क्रम यस वर्ष पनि दोहोरिएको हो ।

अहिले जिल्ला प्रशासन कार्यालय धादिङको टोलीले राजमार्ग क्षेत्रमा सञ्चालित होटल तथा खाजाघरको अनुगमन गरिरहेको छ । बिहीबार पृथ्वी राजमार्ग किनारमा सञ्चालित १८ वटा होटल तथा खाजाघरको अनुगमन गर्दा उपभोक्ता हितविपरित गरेको भेटिएपछि ११ वटा होटललाई कारबाही गरेको कार्यालयले जनाएको छ । जिल्लाका विभिन्न स्थानमा अखाद्य वस्तुको बिक्री भएको, तोकिएको मूल्यभन्दा बढी रकम लिएको र सरसफाइमा ध्यान नदिएको भन्ने गुनासोका आधारमा प्रशासन कार्यालय, घरेलु कार्यालयलगायतले बजार अनुगमनलाई तीव्रता दिएको जनाएका छन् ।

मुख्यगरी पृथ्वी राजमार्ग किनारमा सञ्चालित होटलहरूले खाना, खाजाको मूल्य अत्यधिक लिने गरेको गुनासो यात्रुहरूले सधैंजसो गर्दै आइरहेकै हुन्छन् । बढी नै मूल्य तिरे पनि स्वच्छ, ताजा र गुणस्तरीय खाना खान नपाएको गुनासोसमेत सुनिन्छ । होटल व्यवसायीको मनपरी बढ्दै गएको आवाज आइरहे पनि अरुबेला सरोकारवालाको त्यसमा खासै चासो रहने गरेको देखिँदैन । चाडर्वकै मुखमा मात्र अनुगमन किन त ? घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय धादिङका प्रमुख मेघनाथ गौतम भन्छन्, ‘राजमार्गका होटल र आसपासका किराना पसलले बढी मूल्य लिने गरेको सूचनाका आधारमा अनुगमन गरेका हौं । जहिले गुनासो सुनिन्छ, अनुगमन त्यसैबेला नै हुने गरेको छ ।’

उनका अनुसार अनुगमनका क्रममा गल्छी गाउँपालिका–७ भल्टारमा रहेको जुनतारा रेस्टुरेन्ट एन्ड लज र न्यू लुम्बिनी होटललाई १०/१० हजार रूपैयाँ जरिवाना तिराइएको छ । थाक्रे गाउँपालिका–२ स्थित न्यु काष्ठमण्डप होटललाई १५ हजार र होटल हिराचन एन्ड रेस्टुरेन्टलाई ५ हजार, धुनीवेशी नगरपालिका–८ खानीखोलामा रहेको आरपी कोल्ड स्टोर एन्ड खाजा घरलाई २० हजार, मच्छिन्द्र स्टाफ होटललाई ५ हजार रूपैयाँ जरिवाना तोकिएको छ ।

यसैगरी, बेनीघाट रोराङ गाउँपालिका–३ सलाङघाटमा रहेको सफल होटललाई १० हजार, चितवन स्टाफ होटललाई २० हजार, वडा–७ खटौटी खोलामा रहेको नेपाल माइक्रो खाना एन्ड खाजा घरलाई १० हजार, खोस्टेस्थित युनिक हाइवे होटललाई १० हजार र वडा–५ विशालटारमा रहेको बूढीगण्डकी हाइवे रेस्टुरेन्टलाई ५ हजार रूपैयाँ जरिवाना गरिएको छ ।

अनुगमनका क्रममा करिब १२ हजार ८ सय रूपैयाँ बराबरको म्याद गुज्रेका/सडेगलेका सामग्री बरामद गरी नष्ट गरेको समेत घरेलु कार्यालयले जनाएको छ । कारबाहीमा परेका होटलहरूले निर्धारित मूल्यभन्दा बढी रकम लिएको, सरसफाइमा ध्यान नदिएको पाइएकाले जरिवाना तिराइएको प्रशासन कार्यालयको भनाइ छ । उपभोक्तालाई सचेत बन्न र गुनासो गर्ने बानी बसाल्न पनि जिल्ला अनुगमन टोलीले आम उपभोक्तामाझ आग्रह पनि गरेको छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद लम्सालले उपभोक्ताको हितका लागि सदैव प्रशासनको ध्यान जाने दाबी गरे । ‘राजमार्ग क्षेत्रमा सञ्चालित होटल, पसलहरूले उपभोक्तालाई ठग्ने, सरसफाइमा देखिएको गम्भीर लापरबाही, मूल्य र गुणस्तरमा देखिएको कालोबजारीविरुद्ध अनुगमन कार्यलाई तीव्रता दिएका हौं,’ उनले भने, ‘चाडपर्वको समयमा उपभोक्ताहरूले दैनिक उपभोग्य सामान किन्दा कोही पनि नठगिऊन् भन्ने उद्देश्यले अनुगमनलाई तीव्र पारिएको हो ।’

चाडपर्वका बेला अनुगमन गर्ने तर अरुबेला नदेखे झैं गर्ने प्रवृत्तिले त्यस्ता व्यवसायीलाई झन् बल मिल्ने गरेको बताउँछन्, धादिङबेसीका नवीन श्रेष्ठ । ‘राजमार्ग आसपासका होटलमा गाडी रोक्छन् । प्यास लाग्छ पानी खानै पर्‍यो । २० रूपैयाँको बोतललाई ३५ रूपैयाँ लिन्छन् । प्याकेटमै लेखिएको ४० रूपैयाँको कुरकुरेलाई ७० रूपैयाँ लिन्छन् । खाना खाजामा पनि उस्तै महँगी छ,’ उनले गुनासो गरे, ‘अनुगमन वर्षभरि नै नगरेसम्म अवस्था फेरिनेवाला छैन ।’ मिसावट गर्ने, गुणस्तरहीन वस्तु बेच्नेलाई जेल सजायसम्मको कानुनी व्यवस्था भए पनि व्यवहारमा लागू हुन नसक्दा अनुगमन र जरिवाना केवल देखाउने दाँत मात्र भएको उनको ठहर छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७९ ०८:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×