‘अंकगणितले मात्रै स्थिरता दिँदैन’- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘अंकगणितले मात्रै स्थिरता दिँदैन’

देवेन्द्रराज पाण्डे

काठमाडौँ — वर्षभरमा घटनाक्रम मात्रै भए । कुनै संरचनागत परिवर्तन भएनन् । नयाँ कुरा केही भएनन् । समाज र राजनीतिमा कुनै नयाँ एक्टर पनि देखिएनन् । साहित्यमा केही युवा उदाएको देखिन्छ तर राजनीतिमा कोही उदाएनन् । 

नागरिक अगुवा देवेन्द्रराज पाण्डे ।

राजनीतिलाई परिवर्तन गर्ने सामाजिक संरचनाले नै हो । परिवर्तनका लागि नीति निर्धारण गर्ने काम समाजले गर्छ । निर्णय गर्न विभिन्न एक्टरहरू हुन्छन् । निर्णयमा प्रभाव पार्ने, दबाब दिने र सहयोग गर्ने समाज हुन्छ तर अहिले सबै संयन्त्र कमजोर भएका छन् । रोग लागेको अवस्थामा राजनीति पुगेको छ । रोग त पहिल्यैदेखि लागेको हो । अहिले झनै कडा हुँदै गएको छ । मजस्तो व्यक्ति चुप लागेर बस्ने ठाउँमा पुगेको छु । उपचारका लागि मरमसला मिलाइदिने कोही देखिएको छैन ।

लोकतन्त्र र सामाजिक न्यायको मुद्दा पञ्चायतकालदेखिकै हो । बहुदल आएपछि सब ठीकठाक हुन्छ, ठीक बाटोमा लैजान्छौं भन्ने हामी सबैले ठान्यौं । एउटा कालखण्डमा केही गर्नुपर्छ भनेर हामी पनि लाग्यौं । त्यतिबेला राजनीतिको गन्तव्य प्रस्ट थियो । सहयात्री को हो भन्नेबारे प्रस्ट थियो । एकातिर माओवादीको जनयुद्ध थियो, अर्कोतर्फ त्यसले जोडिएको हिंसा र पीडाको सागर थियो । त्यसको उपचार खोज्नुपर्छ भनेर गिरिजाबाबु लाग्नुभयो । हामी लाग्यौं । आन्दोलन भयो । बहुदल आयो । गणतन्त्र आयो । संविधानसभाबाट संविधान जारी भयो । अब त सब ठीकठाक होला भन्ने लाग्यो । समावेशी, संघीय चरित्र, शक्तिको बाँडफाँट, साधनस्रोतको बाँडफाँट, संस्कृति, परम्परादेखि दलितलगायत उपेक्षित समुदायको राज्य संयन्त्रमा पहुँचलगायतका मुद्दासम्म सम्बोधन गरेर अघि बढ्नुपर्ने थियो ।

यसैका लागि ०६२/०६३ को आन्दोलन भएको थियो । संविधानले यी सबै मुद्दालाई समेट्न नसकेको भए पनि संशोधनमार्फत सम्बोधन गर्न सकिने थियो । संविधान संशोधन गरेर जनताप्रति उत्तरदायी शासन व्यवस्था चलाउनुपर्नेमा एक प्रकारले एकलकाँटे किसिमले राज्य सञ्चालन गर्ने काम गरियो । सत्ताबाहिरका शक्तिहरू पनि निर्धक्क भएर राजनीतिक सोच र चिन्तनमा चुनौती दिने ठाउँमा आउन सकेनन् ।

राजनीतिक एक्टरहरू व्यक्तिगत स्वार्थ, शक्तिको खोज र सोचले काम गर्न थाले । राजनीतिक संस्कार, जनउत्तरदायी भावनाको विकास नेताहरूमा देखिएन । बरु सत्ताका लागि विदेशी शक्तिको शरणमा जाने काम भयो/भइरहेको छ । ०७८ सालमा पनि आशा गर्ने ठाउँ देखिएको छैन । प्रवृत्ति, संरचना र नीतिमा परिवर्तन हुँदै छ भन्ने आभास छैन । संसद्को अंकगणित भनेको सरकार बनाउनका लागि आवश्यक छ तर अंकगणितले स्थिरता दिने भन्ने कुरा कृत्रिम हो । सबैभन्दा ठूलो भूमिका एक्टरको हुन्छ । हाम्रोमा एक्टरकै अभाव छ । संसद्को अंकगणितको होइन ।

(कुराकानीमा आधारित)

प्रकाशित : चैत्र ३१, २०७७ ०८:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

डढेलो निभाउन जाँदा जलेर मृत्यु

जलेको शरीर रुखमा अड्केको अवस्थामा फेला
२०६१ देखि २०७५ चैत ५ सम्म मुलुकभर डढेलोले १०६ जनाको ज्यान लियो
प्रशान्त माली

ललितपुर — वनमा लागेको डढेलो निभाउने क्रममा जलेर ललितपुरको वाग्मती गाउँपालिका–७ गिम्दी, उर्लामा एक जनाको मृत्यु भएको छ । जिल्लाकै अति विकट र जोखिमयुक्त क्षेत्र मानिने उर्लाको धराप डाँडा सामुदायिक वनमा लागेको डढेलो निभाउन जाँदा ५९ वर्षीय सन्तलाल सिंगारको मृत्यु भएको हो ।

बुधबारदेखि सम्पर्कविहीन भएका सिंगारको शव भोलिपल्ट मात्रै जलेर रूखमा अड्किएको अवस्थामा फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ । ‘वनमा लागेको आगोको लप्काले घर भेटाउन खोज्यो । घर बचाउन डढेलो निभाउन जाँदा उनी चिप्लिएर रूखमा

अड्किएको देखिन्छ,’ महानगरीय प्रहरी वृत्त चापागाउँका प्रहरी निरीक्षक राजेन्द्र थापाले भने, ‘रूखमा नअड्किएको भए ज्यान जोगिन पनि सक्थ्यो ।’ घटनास्थल अति विकट क्षेत्र भएकाले पनि घटनाबारे ढिलो जानकारी मिलेको प्रहरीको भनाइ छ । नयाँ घाँस र पालुवाको लोभमा कसैले वनमा आगो लगाएको हुन सक्ने थापाको अनुमान छ । ‘आगो लगाउने व्यक्तिको खोजी भइरहेको छ,’ उनले भने ।

सामान्य परिवारका सिंगारका एक छोरा र श्रीमती छन् । गाउँपालिका अध्यक्ष वीरबहादुर लोप्चनले पीडित परिवारलाई आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउन छलफल भइरहेको बताए । ‘गाउँपालिकाको बैठकमा प्रस्ताव लैजाने तयारीमा छौं,’ उनले भने ।

उर्ला लगनखेलबाट करिब ४५ किलोमिटर दक्षिणमा पर्छ । दक्षिणी ललितपुरलाई उपत्यकाका तीन जिल्लामा डढेलोको ‘हटस्पट’ को रूपमा समेत लिइन्छ । गत साउनयता मात्रै यहाँका लेले, आस्राङ, भट्टेडाँडा, कालेश्वर, चौघरे, ठूलादुर्लुङ, बगुवालगायत ८ स्थानमा डढेलो लागिसकेको छ । जसबाट करिब ३० हेक्टरभन्दा बढी वनक्षेत्रमा क्षति पुगेको छ । प्रहरीको तथ्यांकअनुसार २०६१ देखि २०७५ चैत ५ सम्म मुलुकभर डढेलोले १०६ जनाको ज्यान लिएको थियो ।

सबैभन्दा बढी २०६६ मा ४९ जनाको मृत्यु र ९ जना घाइते भएका थिए । यो वर्ष मात्रै खोटाङ र गुल्मीमा गरी दुई जनाको मृत्यु भइसकेको छ । वन विभागका प्रवक्ता बलराम पौडेलले प्रत्येक वर्ष डढेलोका बारेमा जनचेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गर्दै आइरहेको बताए । ‘डढेलो नियन्त्रण गर्न गृह मन्त्रालयमा जस्तो स्थानीय तह, प्रदेश र केन्द्र सरकारबीच समन्वयको अभाव छ,’ उनले भने, ‘प्राकृतिक प्रकोप भएकाले पनि नियन्त्रणमा त्यति सजिलो छैन ।’

प्रकाशित : चैत्र ३१, २०७७ ०८:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×