हेटौंडामा कसरी भत्कियो एमालेको लालकिल्ला ? - स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ - कान्तिपुर समाचार

हेटौंडामा कसरी भत्कियो एमालेको लालकिल्ला ? 

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — तीन दशकदेखि एमालेको लालकिल्लाका रुपमा रहेको हेटौंडा उपमहानगरपालिका उसैबाट विभाजित भई गठित एकीकृत समाजवादीकी मीनाकुमारी लामाले कांग्रेस र माओवादी केन्द्रको सहयोगमा भत्काएकी छन् ।

सत्तारुढ गठबन्धनले हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको मेयरमा एकीकृत समाजवादीकी लामा र उपमेयरमा कांग्रेसका राजेश बाँनियालाई उम्मेदवार बनाएको थियो । लामाले एमालेका अनन्त पौडेल र बाँनियाले एमालेकै सुमित्रा काफ्लेलाई पराजित गरेर एमालेको लालकिल्ला भत्काएका हुन् ।

२०७४ सालको निर्वाचनमा एमालेबाट लामा हेटौंडाको उपमेयरमा विजयी भएकी थिइन् । त्यतिबेला कांग्रेस र माओवादीको गठबन्धनलाई पराजित गरेर मेयरमा एमालेको हरिबहादुर महत र उपमेयरमा लामा विजयी भएकी थिइन् । एमाले विभाजित हुने क्रममा उनले एकीकृत समाजवादी पार्टीलाई रोजेकी थिइन् । लामाले अहिले कांग्रेस, माओवादी र एकीकृत समाजवादीको गठबन्धनबाट एमालेलाई पराजित गरेकी छन् । पाँच वर्षअघिको चुनावी गठबन्धनलाई पराजित गरेर उपमेयर बनिन्, अहिले गठबन्धनबाट एमालेमाथि विजय प्राप्त गरेर मेयर बन्ने सौभाग्य उनलाई जुरेको थियो ।

मेयरमा लामाले २३ हजार ७५ मत प्राप्त गरेर विजयी भएकी छन् । उनको प्रतिद्वन्द्वी एमालेका पौडेलले २० हजार ९ सय ८ मत पाएका थिए । उपमेयरमा बाँनियाले ३२ हजार ५ सय ९३ मत पाएका थिए भने उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी एमालेकी सुमित्रा काफ्लेलाई ८ हजार ६ सय ८४ले मतले पराजित गरेका थिए । काफ्लेले २३ हजार ९ सय ९ मत पाएकी थिइन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा ७३ हजार ४ सय १४ मत खसेको थियो । उपमहानगरपालिकामा १ लाख ४ हजार ५ सय १३ मतदाता रहेका थिए ।

२०४९ सालदेखि एमालेले हेटौंडा उपमहानगरपालिकालाई 'राज' गर्दै आएको थियो । २०७९ वैशाख ३० मा भएको निर्वाचनले एमालेको नेतृत्वबाट हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले ३० वर्षपछि मुक्ति पाएको छ । २०७४ मा भएको निर्वाचनमा हेटौंडाको मेयर, उपमेयरसहित १२ वडामा एमाले विजयी भएको थियो । यस निर्वाचनमा एमालेले मेयर, उपमेयरमात्र गुमाएको होइन ९ वडाध्यक्षमा सिमित हुन पुगेको छ । अघिल्लो निर्वाचनमा ५ वटा वडाध्यक्षमा सिमित रहेको कांग्रेस अहिले उपमेयरसहित ८ वडामा जित हासिल गरेको छ । एकीकृत समाजवादी र माओवादी केन्द्रले एक-एक वडामा अध्यक्ष जितेका छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा १९ वडामा छन् ।

सत्तारुढ दलको गठबन्धनमध्ये धेरै मतदाता भएको र ठूलो दल कांग्रेस भित्रको चर्को विवाद र एकीकृत समाजवादीको संगठनको आधार कमजोर रहेको अवस्थामा उमेदवारीसँगै विजयको माला लगाइरहेको एमालेले यस्तो नतिजा आउँछ भनेर कल्पनासमेत गरेको थिएन । त्यतिमात्र होइन, राप्रपाको तर्फबाट एक्कासी दिपकबहादुर सिंहले मेयरको उम्मेदवारी दिएपछि अझ एमाले हौसिएको थियो । राप्रपाका सिंहले लामाको मत काट्छ भन्ने एमालेको ठम्याइ थियो ।

राप्रपाका सिंहलाई कांग्रेस भित्रका असन्तुष्टहरूले मत हाल्ने 'खाल्टे' उमेदवारको रुपमा उभ्याएका थिए । सत्ता गठबन्धनबाट उम्मेदवारी दिएकी लामालाई कमजोर देखाउनका लागि एमाले नेताका सार्वजनिक रुपमै 'हाम्रो प्रतिस्पर्धा लामासँग होइन, सिंहसँग हो' भन्ने अभिव्यक्तिले सिंहले उत्साहित हुँदै आफूतिर मत आकर्षित गर्न सबै किसिमका हर्कतहरू गरे । उनका विविध खाले हर्कतले एमालेका सोझासिधा कार्यकतालाई आकर्षित गर्‍यो । सिंहका विगतका चरित्र र प्रवृत्तिहरूका बारेमा एमाले मौन रह्यो जसले गर्दा नयाँ र तल्लो पिँधमा रहेका कार्यकर्ताहरूको मत राप्रपाले लिन सफल भयो । एमालेका १५ देखि १७ प्रतिशत मतदाताले ६ वटा सूर्य र मेयरमा हलो चिह्नमा मतदान गरे ।

मकवानपुरको एमाले नेतृत्वमा कार्यकर्ताहरूको भावना नबुझ्ने,व्यक्तिवादी एवं गुटगत चिन्तन, पुस्तान्तरण नगर्ने र पार्टीभित्र अलोकतान्त्रिक प्रणालीलाई प्रश्रय दिएका कारणले हेटौंडा उपमहानगरपालिकालगायत सिंगो जिल्लामा पराजय भोग्नु परेको वाम वुद्धिजिवी देवप्रसाद श्रेष्ठको विश्लेषण छ । उनले भने, ‘पार्टीभित्र अलोकतान्त्रिक पद्धति अपनाउने कुनै पनि दलले लोकतन्त्रमा विजय हासिल गर्न सक्तैन।’

एमालेले कमल थापा नेतृत्वको राप्रपा, नेपालसँग तालमेल गरेर पार्टी विभाजनको क्षति रोक्ने प्रयास गरेको थियो । त्यसले पनि पराजयलाई रोक्न सकेन । हेटौंडाका राप्रपा, नेपालका कार्यकर्ताहरूले राप्रपाका उम्मेदवार सिंहलाई मतदान गरेका थिए । एमालेको अधिकांश नेतृत्वले कम्युनिस्ट आचरण र जीवनशैली छाड्दै गएकाले आधारभूत जनताले पनि उनीहरूलाई क्रमशः पत्याउन छाडेका छन् । यहाँका एक वाम बुद्धिजीवीले भने,‘यो निर्वाचनको परिणामल उनीहरूको चेत खुल्छ कि !’

सादा जीवनशैली, हसिलो अनुहारकी लामाले जनजाती, आदीवासी र महिलाहरूको मत आकर्षण गर्न सफल भइन् । कांग्रेसभित्रको विवादका विषयमा निर्वाचनभरि पक्ष र विपक्षमा नबोलिकन कांग्रेसी मत बढीभन्दा बढी आफूतिर तान्न सफल भइन्‚ जसले गर्दा लामाले विजयको माला पहिरिइन् । गठबन्धनमा रहेको माओवादी केन्द्रले पनि इमान्दारपूर्वक गठबन्धनका उमेदवारहरूलाई मतदान गरेका थिए । २०४६ सालदेखि विद्यार्थी जीवनबाट राजनीति सुरु गरेकी लामाले समाजशास्त्रमा एमए र एलएलबी गरेकी छन् । उनी २०३३ सालमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका ११ जन्मेकी हुन् ।

उपमहानगरपालिकाको सेवालाई एकद्वार प्रणालीबाट सञ्चालन गर्ने, सफा, सुन्दर र स्वच्छ हेटौंडा बनाउने उनको योजना छ । नगरभित्रका लोपोन्मुख र सीमान्तकृत समुदायको उपमहानगरपालिकाले स्वास्थ्य बिमा गरिदिने बताएकी छन् । हेटौंडाको समग्र विकास गर्न अधिकार सम्पन्न हेटौंडा विकास प्राधिकरण गठन गर्ने उनको योजना छ ।

वाग्मती प्रदेशको राजधानी हेटौंडा उपमहानगपालिकाको नेतृत्वमा महिला पुगेको यो नै पहिलो पटक हो । वाग्मती प्रदेशको योमात्र एक उपमहानगरपालिका हो । मुलुकमा रहेको ११ वटा उपमहानगरपालिकामध्ये सम्वभतः महिलाले नेतृत्व गरेको योमात्र एक उपमहानगरपालिका हो । उपमहानगरपालिकामा २०७८ सालको जनगणनाअनुसार १ लाख ९५ हजार ९५१ जनसंख्या रहेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७९ ०८:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

थाहामा गठबन्धन र एमालेबीच कडा प्रतिस्पर्धा

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — उम्मेदवारहरुको दैनिकी आजभोलि अति व्यस्त र थकानपूर्ण देखिन्छ । बिहान सवेरै उठ्ने, समर्थक र कार्यकर्ता जम्मा पार्ने, झण्डा हातमा बोकेर र्‍याली निकाल्ने, टोलटोल धाउने , वडा–वडामा पुगेर सभा गर्ने । दिनभर व्यस्त देखिन्छन् उनीहरू ।


जतिजति चुनावको दिन नजिक आउँदै छ, उति नै उनीहरूको दौडधुप बढ्दो छ । चुनावी प्रचार प्रसार, घरदैलो र कोण सभा गर्दागर्दै उनीहरुको दिन बित्ने गरेको छ । उम्मेदवार र कार्यकर्तारुको यस्तो क्रम केही सातादेखि नै चलिरहेको छ ।

पर्यटकीय नगरीको रुपमा परिचित मकवानपुरको थाहा नगरपालिकाका मेयर र उपमेयरका उम्मेदवारहरु मतदातालाई आफूतिर आकर्षित गर्न घरदैलो, र्‍याली र कोणसभामा व्यस्त छन् । सत्ता गठबन्धनको तर्फबाट माओवादी केन्द्रका विष्णुबहादुर विष्टले मेयरमा उम्मेदवारी दिएका छन् भने एमालेको तर्फबाट अच्युतम ढकाल मेयरको प्रतिस्पर्धामा छन् ।

सत्ता गठबन्धन आफ्नो विरासतलाई निरन्तरता दिन चुनावी माहोल बनाउँदै घरदैलोमा पुगिरहेको छ । त्यसैगरी एमालेका उम्मेदवार र कार्यकर्ताहरु पनि बिहानैदेखि अवेरसम्म घरदैलो र कोणसभामा व्यस्त छन् । शनिबार गठबन्धनका उम्मेदवार र एमालेका उम्मेदवार साविकको आग्रा गाविसमा घरदैलो गर्न पुगेका थिए ।

२०७४ सालको निर्वाचनमा माओवादी र कांग्रेसको गठबन्धनबाट माओवादीका लवशेर विष्ट उक्त नपाको मेयरमा विजयी भएका थिए । यसबीचमा विष्टको कामलाई लिएर थाहा नगरपालिकासँगै जिल्लामा पनि सकारात्मक प्रतिक्रिया आए ।

अहिलेको निर्वाचनमा पनि माओवादी र कांग्रेस गठबन्धन गरेर निर्वाचनमा होमिएका छन् । गठबन्धनबाट माओवादीको तर्फबाट विष्टले मेयरमा उम्मेदवारी दिएका छन् भने कांग्रेसका भरत गोपालीले उपमेयरमा उमेदवारी दिएका छन् । १२ वटा वडामा फैलिएको उक्त नगरपालिकाका २ वटा वडामा मात्र कांग्रेस र माओवादीबीच गठबन्धन भएको हो ।

सत्ता गठबन्धनको विरासतलाई चुनौती दिँदै एमालेले अच्युतम ढकाललाई मेयरमा र कल्पना बलामीलाई उपमेयरमा उमेदवारी गराएको छ । रुपचन्द विष्ट (थाहा) को जन्मथलो र पर्यटकीय क्षेत्र भएकाले थाहा नगरपालिकाको निर्वाचन सबैको चासोको विषय बन्न पुगेको छ । रुपचन्द्र विष्ट‘थाहा’को योगदानलाई चिरस्थायी बनाउन भन्दै उक्त नपाको नाम थाहा नगरपालिका नामाकरण गरिएको थियो। दामन, पालुङ, आग्रा, बज्रबाराही, चित्लाङ र टिष्टुङसहित साविकको ६ वटा गाविस समेटेर उक्त नगरपालिका घोषणा गरिएको हो ।

यसअघि माओवादीले जितेको यस नपामा गठबन्धनको विरासत भत्काउन एमाले प्रयासरत देखिएको छ । आफूहरूसँग प्रस्ट मिसन र जुझारु संगठन भएको एमालेका नेताहरू बताउँछन् । गठबन्धनका नेताहरू भने आफूहरूसँग जनताको साथ रहेको बताउँछन् ।

२०७४ को निर्वाचनमा राष्ट्रिय जनमोर्चाले माओवादीका उम्मेदवारलाई सघाएको थियो । तर जनमोर्चाले अहिले मेयरमा आफ्नै उमेदवार शुभराज गोलेलाई उठाएको छ । जसकारण गठबन्धनको उम्मेदवारलाई चुनौती थपिएको छ ।

२०७४ को निर्वाचनमा गबन्धनका उम्मेदवार लवशेर विष्टले ९ हजार ९१ मत ल्याएर विजय भएका थिए भने उनका निकटतम प्रतिष्पर्धी विष्णुप्रसाद ढकालले ६ हजार ५ सय ४९ मत ल्याएका थिए । उपमेयरमा खड्ग गोपालीले ७ हजार ३ सय ७ मत ल्याएर जितेका थिए भने उनको प्रतिद्धन्द्धी कल्पना बलामीले ६ हजार ७ सय ४५ ल्याएका थिइन् ।

यद्यपि थाहा नगरपालिकामा २०७४ निर्वाचनभन्दा अहिलेको निर्वाचन गठबन्धन र एमाले दुवैका लागि पेचिलो बन्दै गएको छ । थाहा नगरपालिकाका मेयर लवशेर विष्ट पदबाट राजीनामा दिएर गठबन्धनका उमेदवारलाई जिताउन मैदानमा उत्रेका छन् । आफूले गरेका राम्रा कामलाई निरन्तरता दिन गठबन्धनको उम्मेदवार विजयी गराउन पदबाट राजीनामा दिएर चुनाव प्रचार प्रसारमा लागेको बताए ।

एमाले थाहाका इन्चार्ज ढकाल भने पार्टी विभाजनको खासै असर नपरेको र विगतको भन्दा संगठन विस्तार व्यापक रुपमा गरेकाले आफूहरूको अवस्था बलियो भएको बताउँछन् । संयोग नै मान्नु पर्छ, गत निर्वाचनमा थाहाको मेयरमा विष्ट र ढकालबीच प्रतिष्पर्धा थियो भने अहिले पनि मेयर पदमा उनीहरूबीच प्रतिष्पर्धा छ ।

प्रकाशित : वैशाख २७, २०७९ १२:३७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×