प्रताप विष्ट

प्रताप विष्टका लेखहरु :

ऐतिहासिक हात्तीसारको रूप फेरिँदै

मकवानपुरको पुरानो सदरमुकाम भीमफेदीमा उपयोगविहीन अवस्थामा रहेको ऐतिहासिक सम्पदा हात्तीसारको संरक्षणसहित पर्यटकीय गन्तव्य बनाइँदै छ । वाग्मती प्रदेश सरकारले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको अधिनमा रहेको हात्तीसारलाई आफ्नो मातहत ल्याई संग्रहालयको रूपमा संरक्षण गर्ने र स्वदेशी एवं विदेशीहरूको आकर्षणको केन्द्र बनाउने योजनाअनुरूपको काम भइरहेको हो ।

प्रहरी जनताको साथी : मुख्यमन्त्री शाक्य

वाग्मती प्रदेशको मुख्यमन्त्री अष्टलक्ष्मी शाक्यले प्रहरी जनताका प्रिय साथी बन्दै गएको बताएकी छिन् । प्रदेश प्रहरी कार्यालय हेटौंडाद्वारा आयोजित ६६औं प्रहरी दिवसको अवसरमा मुख्यमन्त्री शाक्यले सोच चिन्तत र व्यवहार समय अनुकूल रुपान्तरित हुँदै गएकाले प्रहरी जनताको साथी बन्दै गएको बताएकी हुन्  ।

कुपोषणको मारमा बालबालिका

उमेर २ वर्ष । तौल साढे २ केजी । पेट ठूलो छ । तिघ्राको मासु मुजा परेको छ । गाला ख्याउटे छ । मकवानपुरको विकट कैलाश गाउँपालिका–४ लिक्चेका सोमलाल चेपाङको अवस्था हो यो । कटुन्जेस्थित स्वास्थ्य चौकीका स्वास्थ्यकर्मीका अनुसार उनलाई कुपोषण भएको छ ।

फेरिँदै वङ्गेरी बस्ती

गाउँमा स्कुल थिएन, अहिले पढ्न थालेका छन् । हिउँदमा खोलाको, वर्षामा बलेसीको पानी पिउँदै आएकाले अहिले शुद्ध पानी पिउन पाएका छन् । घामपानी दुवै छिर्ने खरको छानामा अहिले जस्तापाता टल्किँदै छ । ‘मेयर साब आएर गाउँको अवस्था हेरेपछि विस्तारै परिवर्तन आउन थालेको छ,’ स्थानीय युवक तीर्थराज चेपाङले भने ।

मकवानपुरका दुर्गम बस्तीमा बढ्दै गाँजा खेती

कोरोना कहरको मौकामा मकवानपुरको दुर्गम बस्तीहरुमा गाँजा खेती बढ्दै गएको छ । गाउँका व्यापारी एवं तस्करहरुको उक्साहट र लगानीमा जिल्लाका पश्चिमी क्षेत्रमा पर्ने राक्सिराङ र कैलाश गाउँपालिकाका अधिकांश भागमा गाँजा रोप्ने क्रम एक सातादेखि तीव्रगतिमा चलिरहेको छ । यो वर्ष असारमा व्यापक रुपमा गाँजाको ब्याड राख्ने काम गरिएको थियो । गाँजाको ब्याड कसैले नदेख्ने गरी कुनाकानी र चारैतिर मकैको बोटले छेक्ने गरी राखिएको थियो । ‘यो वर्ष गाउँमा व्यापक रुपमा गाँजा खेती गरिँदैछ’, कैलाश गाउँपालिकास्थित भवानी माविका एक शिक्षकले भने,‘उन्नत जातका गाँजाको बिरुवा कोदो रोपेको जसरी गाउँमा रोप्न थालेका छन् ।’

वाग्मतीमा खेलकुदलाई न्यून बजेट

वाग्मती प्रदेश सरकारले चालु आर्थिक वर्षका लागि खेलकुद क्षेत्रलाई एक प्रतिशत बजेट पनि विनियोजन गरेको छैन । प्रदेश खेलकुद विकास परिषद्को योजनाअनुसार प्रदेश सरकारले विनियोजन गरेको रकम अत्यन्त न्यून भएको टिप्पणी परिषद्को छ । चालु आवका लागि वाग्मती प्रदेश सरकारले ल्याएको ५७ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँको बजेटमा खेलकुदले प्राथमिकता पाउन सकेन । बजेट रकम निर्धारणपछि खेलकुदले ससर्त अनुदानसहित प्रदेशको कुलमा बल्लतल्ल १ प्रतिशत बजेट पाएको छ ।

भरिँदै कुलेखानी जलाशय

जलाधार क्षेत्रमा लगातार वर्षा भएकाले कुलेखानी जलाशय (ईन्द्र सरोवर) भरिन लागेको छ । इन्द्रसरोवर गाउँपालिकामा पर्ने जलाशय भरिन अब ६९ सेन्टिमिटर मात्र बाँकी छ । बिहीबार दिउँसो ३ बजेसम्म जलाशयमा पानीको सतह एक हजार ५ सय २९.३१ सेन्टिमिटर पुगेको छ ।

बालविवाहको विकराल रूप

मुलुकी देवानी संहिता ऐन २०७४ ले २० वर्ष नपुगी गरिएको विवाहलाई बालविवाहका रूपमा परिभाषित गरेको छ । यस्तो विवाह गरे–गराइए सजाय हुने र विवाह पनि स्वतः खारेज हुने व्यवस्था पनि छ । तर यति हुँदाहुँदै पनि प्रदेशका विशेषगरी दुर्गम क्षेत्रमा बालविवाह गर्नेको संख्या र अवस्था चिन्ताजनक देखिएको छ ।

मकवानपुरमा पाहा मार्न गएका दुई युवाको डुबेर मृत्यु

पाहा मार्न गएका दुई युवाको खोलामा डुबेर मृत्यु भएको छ । मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिका-५ सुपिङका २२ वर्षीय नविन दोङ र २० वर्षीय राजन दोङको मंगलबार राति धुन्धुरे खोलामा पाहा मार्न जाँदा डुबेर मृत्यु भएको हो ।