खोलाको किनारामा, राज्यको किनारामा  - कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

खोलाको किनारामा, राज्यको किनारामा  

मृत्युजस्तो जीवनको अन्तिम सत्यमा पनि सहारा दिने कोही नभएपछि बादीहरु खोला किनार खोज्दै बस्न थाले । पाउनु–गुमाउनु केही नभएका उनीहरुको जीवन खोला किनारामै सहज भयो । बहिष्करणले खोला किनारामा पुर्‍यायो बादीहरुलाई । किनारालाई सहारा बनाएका बादी आज पनि त्यहीँ छन् । 
अस्मिता बादी

चाहे व्यक्ति होस् या समुदाय सबैका आ–आफ्नै कथा छन् । माया, प्रेम, सद्भाव र अभावका कथा छन् । बादी समुदायको भोगाइ पनि आफैंमा एउटा कहालीलाग्दो कथा हो, जसमा अभावै अभाव छ अनि छ— जमिनको ब्यथा । अन्धकार भविष्य र पिल्सिएको एक मुठी सासभन्दा बाँकी केही छैन त्यहाँ ।

मान्छेहरू जस्ता देखिने यी ‘अमान्छे’ हरू इतिहासदेखि नै एकाधबाहेक अधिकांश खोला किनारमा घर बनाई बसेका छन् । जीविका धान्नका लागि बालुवा चाल्न वा माछा मार्न सहज होस् भनेर ‘अमान्छे’ हरू खोला किनारामा बसेका होलान् भनी अन्दाज लगाउनुभो भने तपाईंको अन्दाज स्वाभाविक छ, तर वास्तविकता यस्तो छैन, निकै तीतो छ । जात व्यवस्थामा आधारित समाजको पीँधमा रहेका बादी समुदाय सदियौंदेखि बहिष्करणको दलनमा भासिन बाध्य भए । बहिष्करणको कुनै हद थिएन ।

कथित उच्च जात कहलाइनेहरूले बादी समुदायका मान्छेलाई छुँदा पनि छुँदैनथे । दलितभित्रको पनि दलित मानिने यो समुदाय अन्य दलित समुदायबाटै पनि अपहेलित र तिरस्कृत बन्यो । मानिसका जीवनमा भैपरी आउने दुःख र सास्तीहरूमा, अझ भनौं मर्दा–पर्दा पनि समाजको साथ पाएन बादी समुदायले । ‘जिउँदाको जन्ती, मर्दाको मलामी’, सुन्दा सुन्दर लाग्ने यो कहावत अभिशाप बन्यो यो समुदायका लागि । बादी हुनु भनेको अपशकुन हुनु थियो बादीबाहेकका मान्छेका लागि । त्यसैले परिवारका मरुहरू पनि एक्लै सामाना गर्नुपर्‍यो बादिहरूले । मृत्युजस्तो जीवनको अन्तिम सत्यमा पनि सहारा दिने कोही नपाएपछि बादीहरू खोला किनारहरू खोज्दै बस्न थाले ।

परिवारले सहजै आफ्नै बलबुतामा लास गाड्न सकून् भनेर उनीहरू खोला किनारामा बसेका हुन् । पाउनु र गुमाउनु केही नभएका बादीहरूले खोला किनारामै जीवन सहज भएको महसुस गर्न थालेपछि बस्तीहरू बसाउन तम्सिए । बस्ती बाक्लिएपछि लास जलाउने चलन अवलम्बन गरे पनि पहिले गाड्ने गरिन्थ्यो । यसरी बहिष्करणले खोला किनारमा पुर्‍यायो बादीहरूलाई । जीवन धान्ने बाध्यताले खोला किनारमा पुर्‍यायो बादीहरूलाई । किनारालाई सहारा बनाएका बादीहरू आज पनि त्यहीँ छन्– राज्यको किनारामा, खोलाको किनारामा । दुवैको किनारामा ।

***

सुर्खेतको वीरेन्द्रनगर कर्णाली प्रदेशको राजधानी अर्थात् मुटु हो । यहीँबाटै विकास र समृद्धिका सपना सञ्चार हुने गर्छन्, यहीँ छ बादी बस्ती– वीरेन्द्रनगरबाट करिब दस किलोमिटर पूर्वको झुप्रा खोलाको किनारामा । यहाँ करिब १ सय १६ घर धुरीको बाक्लो बस्ती छ, जो आज पनि समृद्धिको सपना बुन्दै अन्धकारमै रुमलिइरहेको छ । यो बस्तीको अवस्था काठमाडौंका लागि कर्णाली भनेझैँ छ, जहाँ आज पनि बिजुली, पिउने पानी, शिक्षा तथा स्वास्थ्यजस्ता आधारभूत आवश्यकता पुगेकै छैन । बाटोघाटो र रोजगारी त दूरको कुरा भयो । घना जंगलबीच बग्ने झुप्रा खोला किनारलाई सहारा बनाई जीवन धानेका उनीहरूको जीवनको केन्द्रविन्दु भनेकै खोलाको बालुवा मात्रै हो ।

बालुवामै उनीहरूको जीवन निर्भर छ । तर, अहिले त्यही बालुवा उठाउन पनि ठेकेदारलाई ठेक्का दियो स्थानीय सरकारले । उनिहरूको जिउने आधार खोसियो । कस्तो विडम्बना ! किनाराको बालुवा देख्ने स्थानीय सरकारले त्यही बालुवाकै सहारामा ‘बाँचेका’ हरूलाई देखेन, तिनका आँखाबाट झरिरहेका आँसुका भेल देखेन । वर्षात्मा छाना र खाना दुवैबाट बन्चित उनिहरूका भोको पेट र आङमा टाँस्सिएको च्यातिएको थोत्रो लुगा देखेन । अहिले पनि वर्षामा ढुङे युगझैं ओढारमै बस्नुपर्ने बादीको बाध्यतालाई नियालिरह्यो मात्रै स्थानीय सरकारले ।

यस विषयमा बादी समुदायले आवाज नउठाएको होइन, कयौं बिन्ती नगरेको होइन, सानोतिनो विद्रोह पनि गरिएकै हो, तर स्थानीय सरकारले हाम्रा आवाजलाई ध्यान दिएन । सुनेन कि नसुनेझैं गर्‍यो ? उही जानोस् । यो बस्तीको आहत न स्थानीय सरकारले देख्छ, न प्रदेश, न संघले । कर्णालीको राजधानी सहरको केन्द्रविन्दुमै रहेको यो बस्ती त चरम दमन र शोषणमा छ भने अन्य ठाउँमा बादी समुदायको अवस्था कस्तो होला ? सम्झेरै आङ सिरिङ्ग हुन्छ ।

बादी समुदायभित्रैको यो कथा, इतिहास र वर्तमान आजसम्म कमै सुनिए, लेखिए । अझ समुदायका महिला तथा बालबालिकाको अवस्था झनै दयनीय छ । आधारभूत आवश्यकता पनि पूर्ति नहुँदा अधिकांश बालबालिकाको भविष्य अन्धकार भइरहेको छ । महिलाहरूको त अस्तित्वमै बारम्बार सवाल उठाइन्छन् । फरक–फरक समयमा अनेकन् पात्रहरूले बादी महिलाको बाध्यतामा टेकेर शोषण गरे । उनीहरूको स्वाभिमान–इमानको हुर्मत काढे । बादी महिलाको विवशतालाई यो वर्तमानले गम्भीर विवेचना गरोस् । यो कस्तो व्यवस्था हो, जहाँ सधैं कसैलाई कसैले नङ्ग्याइरहन्छ ? र, नङ्ग्याउनेहरू शानको जिन्दगी बाँच्छन् र नाङ्गिनेहरूको विवशतालाई यही व्यवस्थाले बारबार उदाङ्गो बनाइरहन्छ ?

मलाई अच्चम लाग्छ, ती मान्छे देखेर जसले प्रकाश सपुतको गीती भिडियोको पन्ध्र सेकेन्डको क्लिपलाई लिएर वकालत गरे, नारीहरूको अस्मिता र अस्तित्वको बयान गरे, तर बादी महिलाको चरित्रलाई खुलेआम लिलाम गर्दा पनि तिनले चुइँक्कसम्म बोलेनन् ।

राज्य व्यवस्थाले नै मान्छे नमानेको यो समुदायभित्रका महिलालाई पुरुषप्रधान समाजका पितृसत्तात्मक मनोविज्ञानका मान्छेले कसरी महिला मानून् त ?

जात व्यवस्थाले जकडिएको यो संरचनामा बादी समुदायले कहिल्यै आत्मासम्मानका साथ सास फेर्न पाएन । र, यही सामाजिक संरचनाभित्र बादीहरू कहिल्यै अरूको जस्तो समान सपना देख्न सक्ने अवस्थामा छैनन् र पनि समानताका खोक्रा सपनाहरू बुनिइरहन्छन् ।

देशमा संविधान आयो । त्यसको मौलिक हकमै लेखिए दलितका हक अधिकार, जमिन, आवास, सम्मान, समानता आदि इत्यादि, तर ‘कागलाई बेल पाक्यो हर्ष न विस्मात’ भने झैं भयो बादी समुदायका लागि । मौलिक हकअन्तर्गत नै दलित हक अधिकार समेटिएपछि बादी समुदायले पनि राहतको सास नफेरेको कहाँ हो र ? तर, ती हक कागजमै सीमित भए । यता बादी समुदायको दैनिन्दिनको मिहिनेत भनेकै एक छाक टार्नु मात्रै हो । न यहाँ वर्तमान छ न भविष्य । छ त केवल बालुवा, गिट्टी अनि असीमित दुःख ।

सदियौंदेखि जीवन र जमिनका लागि लडाइँ लडेको बादी समुदाय किनारामै छ, भोक– प्यासमा छट्पटिँदै । राज्यले आफ्नो संरचनाभित्र अटाउन नसकेको यो समुदाय अब पहिचान र भोकको मात्रै होइन, अझ भनौं ‘तिम्रो व्यवस्थाभित्र बादी समुदायलाई पनि अटाइदेऊ’ भनी आफ्नो रोदन मात्र देखाउने छैन । अब तिम्रो समाजिक संरचना र तिम्रो सत्ताविरुद्ध सडकमा संघर्ष गर्नेछ, किनभने बारबार फेरिएको तिम्रो व्यवस्थाले मेरो अर्थात् समग्र बादी समुदायको अवस्था फेर्न सकेन । अब बादी समुदायले आफ्नो अवस्था आफैं फेर्नेछ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७९ २०:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एक गाली एक ‘अभिशाप’

मेरी आमाको दुःखको साक्षी हुँ म । अहिले पनि आमा मगन्ते जीवन बाँचिरहेकी छन् । तर, उनी अब नुन, तेल, पिठो माग्दिनन् । अलिकति आत्मसम्मान र इज्जत माग्छिन् ।
अस्मिता बादी

नारी–शरीर पुरुषको दैनिक उपभोग्य साधनभन्दा बढी केही हुन सकेन । मानौं महिला मानिस होइनन्, रिमोट कन्ट्रोल पुतलीहरू मात्र हुन् । पुरुषको उद्देश्यका लागि बाँचिदिनुपर्ने ! आफ्ना रहर थन्क्याएर पुरुषकै नीतिनियममा चलिदिनुपर्ने ! जीवनभरिको सारा मिहिनेत सिर्फ पुरुष जातिका लागि खर्चिनुपर्ने !

मानवजातिको आधाभन्दा बढी भाग ओगटेका महिलाको अस्तित्व एकचौथाइ पनि छैन । विश्वका समृद्ध र जतिसुकै शक्तिशाली भनिएका राष्ट्र नै किन नहुन्, त्यहाँ पनि महिला स्वतन्त्र छैनन् ।

नेपालको सन्दर्भमा कुरा गरौं, यहाँ स्वतन्त्रता त परको विषय भैगयो, नारीहरू सुरक्षित पनि छैनन् । पितृसत्ताले जरो गाडेको समाज न हो, छोरी भन्ने थाहा पाउनेबित्तिकै गर्भ तुहाउन हतारिन्छन् मान्छेहरू । यदि छोरी जन्मिहाले पनि ऊमाथि पिताको सत्ता हावी हुन्छ । अलि प्रौढ भइसकेपछि श्रीमान्को सत्ता अनि बुढेसकालमा छोराको सत्ता । यसरी नारीले जन्मेदेखि नमरुन्जेल पुरुषकै सत्तामुनि कुल्चिइनुपर्छ । स्वतन्त्रता फगत एक सपना भइदिन्छ ।

यो त भयो समग्र नेपाली आम महिलाका पीडा, तर आज पनि हाम्रो देशमा यस्ता महिला छन्, जसले एक पूर्ण नारीको अस्तित्व बाँच्न पाएका छैनन् । उनीहरू बाँचेका त छन्, तर आज पनि ‘नेपाली महिला’ भइसकेका छैनन् । उनीहरू सदिऔंदेखि भए त केवल गालीका भागीदार । अनि भए ‘भाड’ (अरूको घर भाँड्ने) ‘पात्तर’, र ‘भल्ला’, जसको सोझो अर्थ हुन्छ– एक वेश्या ।

***

जात व्यवस्थामा आधारित नेपाली समाजमा बादी हुनु र मान्छे नहुनु दुवै उस्तै हो । त्यसमाथि झन् छोरी हुनु त अभिशापै हो । बादी समुदायका आफ्नै कहालीलाग्दा कथा छन् । र, त्यहीँभित्रका महिलालाई यो समाजले यसरी नाङ्गो पारेको छ कि मानौं उनीहरू यस समाजका केही होइनन्, कोही होइनन् । मानौं उनीहरू पछि कहीँबाट आफ्नो अस्तित्व माग्न आएका अमान्छे हुन् । बादी महिलाको चरित्रहत्या गर्नु नेपाली समाज र पुरुषवादी सोच भएकाहरूको आदतै बनेको छ । बादी महिलालाई दमन गर्न कुनै कसर छोड्दैनन् मान्छेहरू । अक्सर दिनमा मर्यादाका कुरा गरिरहेकाहरू नै हुन्, जो रातमा लात र हात दुवै चलाउँछन् ।

नेपाली समाजमा बादी एक नाम होइन, केवल कलंकको अर्को उपनाम हो । बादी महिला समाजमा बाँचेका होइनन्, केवल सास फेरिरहेका हुन् । रोग, भोक अनि अभावमा पिल्सिएका उनीहरूका कथा कुनै कहालीलाग्दा दन्त्यकथाभन्दा बढी दर्दनाक छन् । दन्त्यकथाको त सुखद अन्त्य हुन्छ, तर बादी महिलाको हकमा यस्तो हुन सक्दैन किनभने उनीहरूले समाजबाट पाएको चरम उत्पीडन र तिरस्कारको न आदि छ न अन्त्य । बादी महिला सदियौंदेखि सामाजिक बहिष्करणमा परेका छन् । तर, मेरो राज्य यी सबै बहिष्करणबाट बेखबर छ, उहिलेदेखि अहिलेसम्मै ।

अन्य समुदायका महिलाभन्दा तुलनात्मक हिसाबले दलित महिलामा बढी हिंसा, दुर्व्यवहार हुने गरेको पाइन्छ भने दलितभित्रका पनि दलित मानिने बादी महिलाको त कुरै छाडौं । जन्मसिद्ध ‘वेश्या’ उपनाम पाएका बादी महिलामाथि हुने हिंसा, उत्पीडन, जबरजस्ती करणी आदिको हिसाबकिताब कसले राख्ने ?

इतिहासका अनेक कालखण्डदेखि अहिलेसम्मै हेपाइ र चेपाइमा परेका सबैको कहानी उस्तैउस्तै छ । सुरुवातदेखि नै दबाब र अभावमा बाँचेका उनीहरू आज पनि आत्मसम्मानको लडाइँ लडिरहेका छन् । देशको अवस्था फेरियो, व्यवस्था फेरियो, तर बादी महिलाको उत्पीडनको अँध्यारो कथा कहिल्यै फेरिएन 

परम्परागत रूपमा राजा–रजौटाहरूको घरमा हुने शुभकार्यहरूमा नाच्ने, गाउने, बजाउनेजस्ता मनोरञ्जनात्मक कार्य गर्थे बादीहरू, तर समयसँगै उनीहरू बाध्यताको परिधिभित्र कैद रहन बाध्य भए । आफ्नो स्थायी बसोबाससमेत नहुँदा महिनैपिच्छे गाउँ–ठाउँ परिवर्तन गर्दै मागेर बाँच्ने र परिवार बचाउन थाले । तर, सधैं मागेर जीवन चलाउनु सम्भव थिएन । सामाजिक रूपमा बहिष्कृत र वञ्चितीकरणमा परेका बादीहरूले बाध्यात्मक रूपमा यौन पेसा अपनाउन थाले । सर्वस्व लुटिएका बादी महिलासँग अब लुटाउन देहबाहेक के थियो ? बाँकी केही न भएपछि देह दिएर बाँच्न थाले ।

...

म मेरी हजुरआमा, आमा र मेरो पुस्ताको कहानी सुनाउँछु । एक छिन सुन्ने धैर्य गर्नुस् ।

मेरी हजुरआमा गाउँगाउँमा मागेरै परिवार चलाउँथिन् । मगन्ते जीवन बाँचेकी उनी खानाका लागि नुन, तेल, दाल, पिठोजस्ता दैनिक उपभोग्य वस्तु माग्थिन् मान्छेहरूसँग । लाज र अपमानभन्दा पनि ठूलो त भोक रैछ । जसले जे भने पनि बाँच्नैपर्ने अनि बाँच्नका लागि खानैपर्ने, तर खाने के ? खाने कसरी ? एउटै विकल्प हो— मागेर । तिरस्कार, अपमान, गालीगलौजका बावजुद पनि माग्नैपर्ने । उनीहरू रहरले मगन्ते भएका होइनन्, तर समाजले कुनै विकल्पै छाडेन । भनिन्छ नि— ‘मर्नुभन्दा बौलाउनु बेस ।’

सानै छँदादेखिकै मेरी आमाको दुःखको साक्षी हुँ म । अहिले पनि आमा मगन्ते जीवन बाँचिरहेकी छन् । तर, उनी नुन, तेल, पिठो माग्दिनन् । अलिकति आत्मसम्मान र इज्जत माग्छिन् । कसैले हामीलाई गालीका रूपमा ‘बादी’ शब्द प्रयोग गरेको उनलाई सह्य हुँदैन । कसैले गल्ती गरे भन्ने गरिन्छ– ‘कस्तो बदेनीजस्तो ?’ मानौं बादी महिलाहरू नै गाली हुन्, जसलाई जहाँ मन लाग्छ त्यहीँ प्रयोग गर्ने ।

विद्यालयमा पनि बारम्बार म गालीकै रूपमा प्रयोग हुन्थेँ । गालीहरू चसक्क मुटुमा बिझ्थे । तर, कहिल्यै केही बोल्न सकिनँ । यस्तो लाग्थ्यो, बादी हुनुमा मेरै मात्र दोष छ । म एक गाली हुँ, म एक अभिशाप हुँ– मनमनै बादी हुनु परेकामा आफैंलाई धीत मरुन्जेल यसरी गाली गर्थें । कहिलेकाहीँ आमालाई पनि सोध्थेँ । आमाको सधैं उत्तर एउटै हुन्थ्यो– ‘त्यसैले त धेरै पढ् भनेको !’

शिक्षाले नै हो मानिसको चेतनास्तर निर्माण गर्ने । तर, बादी समुदायका महिलाले विद्यालयको ढोका टेक्नसम्म पनि पाएनन् । ‘छोरी मान्छे अर्काको घर जाने जात पढाउनु हुँदैन’ भन्ने पितृसत्तात्मक सोच अझै छ । त्यसमाथि बादी महिलाको जवानी त मज्जाले चल्छ, तर छोएको पानी, टेकेको जमिन पनि अछुत मानिन्छ । यस्तो समाजमा बादीका लागि शिक्षा सहज छँदै थिएन ।

संविधानको मौलिक हकअन्तर्गत लेखिएको छ– महिलाहरूलाई लैंगिक विभेद नगर्ने, राज्यका सबै निकायमा महिलाहरूको समानुपातिक समावेशिता आदि । तर, मौलिक हकले नै आधारभूत शिक्षा अनिवार्य भने पनि बादी महिलाले त्यो ‘शिक्षा’ पाएका छैनन् । उनीहरू शिक्षाबाट वञ्चित छन् । पढ्ने रहर नभएको हो र ? तर, अवसरै पाएका छैनन् । विद्यालय गइहाल्ने वातावरण छैन, एकाध कोही गइहाले पनि समाजको गिद्धे नजर र लाल्छनाको सामना गर्न सक्ने हिम्मत कमैले गर्छन् । शिक्षाले शिक्षित बनाउनुपर्ने हो, तर शिक्षाले नै विभेदको जरो मानिसको मगजभित्र भर्दोरहेछ । नपत्याए हामी बाँचिरहेको यही समाजका ‘शिक्षित’ हरूका अनुहार हेर्नुस् । यहाँ त शिक्षालयबाटै शोषण सुरु हुन्छ । गुरुहरूबाटै शोषित हुनुपर्छ ।

म पनि हुँ एक भुक्तभोगी । मेरो घरनजिकै शर्मा सरको घर तियो । घर पनि सँगै र विद्यालयको बाटो पनि एउटै । त्यसैले प्रायः सर र मसँगै विद्यालय पुग्थ्यौं । सर छिटो हुँदा हामीलाई कुर्थे, हामी छिटो हुँदा सरलाई कुर्थ्यौं । सर सधैं अपाच्य शब्दहरू बोलेर मलाई अवाक् बनाउँथे । तर, एक दिन त अति नै गरे । भने, ‘तेरो त पोइ धान्ने बेला, मलाई धान्न सक्छेस् कि नाइँ ? एक दिन विचार गरौंला ।’ त्यसो भन्न उनलाई सजिलो लाग्यो होला, तर त्यो दिन मेरो आकाश खस्यो । ‘तेरो गरिखाने दिन आइसके, पढ्नमा मात्रै कति मिहिनेत गर्छेस् ?’ गाउँमा हरदिन मलक्षित यस्ता संवाद पनि सुनिरहन्थें । सरकी छोरी र म एउटै कक्षा पढ्थ्यौं । यसरी हेर्दा म उनकी छोरीकै उमेरकी थिएँ । अनि उनी थिए पेसाले शिक्षक । दमन हटाउन अभियन्ता बन्नुपर्ने उनै शिक्षक थिए– कलिला मस्तिष्कहरूमा दमनको बीउ रोप्ने एक शोषक । मलाई यति भन्न लाज लाग्दैन– बादी महिलाहरू घर, आँगन, विद्यालय, कलेज, मन्दिर कहीँ पनि सुरक्षित छैनन् ।

चेतनास्तर निर्माण गरी सक्षम नागरिक बनाउने शिक्षाको पहुँचमा नभएका बादी महिलाहरूको आत्मसम्मनको जीवन कल्पनाबाहिर छ । बादी महिला भएकै कारण कतिपय ठाउँमा क्षमता भए पनि पछि हट्नुपर्छ । र, कतिपय ठाउँबाट जबर्जस्ती हटाइन्छ । भन्नुपर्दा लाज लाग्छ– आज पनि महिलाहरू बेचिन्छन् । र, बेचिनेहरूको अग्रपंक्तिमा छन्— बादी महिला । यौन शोषण, छुवाछुत, विभेद र चरम हिंसाले थला परेका छन् उनीहरू । समाजमा बादी महिलाको हैसियत भनेकै यौनपिपासु पुरुषहरूको यौन कुण्ठा मेटाउने कठपुतलीको मात्रै हो ।

बाँच्नका निम्ति दिन–रात एक गर्नु, एक गाँसका निम्ति रगत–पसिनाले अरूको माटो भिजाउनु, पुरुषसरह खोलामा होमिएर बालुवा, गिट्टी निकाल्नु अनि लालाबालाको पेट भर्नु– यत्तिमै सीमित छ बादी महिलाको जीवन । शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारीजस्ता आधारभूत आवश्यकताबाट वञ्चित गरिएका बादी महिलाको जीवनमा कहिले उदाउँछ घाम ? उनीहरूले चाहेरै पनि जीवन बदल्न सकेका छैनन् । चाहेरै पनि आत्मसम्मानका साथ बाँच्न पाएका छैनन् ।

बादी महिलाले अस्तित्व रक्षाको लडाइँ नलडेका पनि होइनन् । पितृसत्ताले वर्षौंदेखि नाङ्गो पार्दै आएका बादी महिला राजधानीको मुटुमा आफैं नाङ्गिए । चोट, पीडा, चीत्कार, आर्तनाद र जीवनभरिको अपमानको आक्रोश पोख्न मात्रै उनीहरू नाङ्गिएनन् । उनीहरू यस मानेमा नाङ्गिए कि जीवनभरि सबैसबैले हामीलाई नाङ्गो पारिसके, अब त आत्मसम्मानका साथ बाँच्न देऊ ।

जतिसुकै विभेद, समानता, समता, स्वतन्त्रता र कानुनका कुरा गरे पनि सामाजिक, राजनीतिक र आर्थिक पक्षमा बादी महिलाको सहभागिता शून्य छ । छिमेकमा पनि अपहेलित–उपेक्षित बादी महिलाको दैनिक–संघर्ष रोटीका लागि मात्रै हो । भोको पेट भर्न आफ्नो देह बेच्दा वेश्या कसरी ? अनि रहरले वेश्याकहाँ आउनेहरू बलात्कारी हुनहोइनन् ? बलात्कारीलाई यहाँ सम्मानित जीवन दिइन्छ, तर बादी महिलालाई समाजबाट बहिष्कार गरिन्छ । राज्य यी सब बुझ्छ, तर बेखबर बन्छ र मौन बस्छ । बादी महिलालाई राज्यले नै सौतेलो व्यवहार गरेको छ । समतामूलक समाजका लागि बादी महिला नचाहिने हुन् ? यदि चाहिने हुन् भने किन राज्यले उनीहरूको अस्तित्व रक्षामा कुनै पहलकदमी नगरेको ?

राज्यले करिबकरिब बादी महिलालाई नागरिकको दर्जासम्म दिन भुलेको छ । रोग, भोक अनि अभावमा तड्पिएका बादी महिलाको अवस्था भयानक दर्दनाक छ । पितृसत्तात्मक समाजमा हरेक नारी पीडित छन्, पिल्सिएका छन् । यस्तो लाग्न थालेको छ, पुरुषप्रधान समाजमा योनि लिएर जन्मिनु नै अभिशाप हो । र, अवसरहरूबाट वञ्चित हुनु हो । आफ्ना रहरसँग पुरुषको सहायक बन्ने सम्झौता गर्नु हो । र, पटकपटक बलात्कृत भई असुरक्षित जीवन बाँच्नु हो ।

घर, गृहिणीसम्मको अस्तित्वमा सीमित छ अधिकांश महिलाको पहिचान । तर, सबैभन्दा दर्दनाक र उपेक्षित छ– बादी महिलाको जीवन । आफ्नै रगत–पसिनामा बाँचे पनि समाज बादी महिलालाई ‘वेश्या’ भन्छ । बादीहरूलाई आत्मसम्मानको जिन्दगी बाँच्ने अधिकार छैन ?

प्रकाशित : फाल्गुन २८, २०७८ १०:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×