एकान्डो

विमल निभा

मुनसाइनको एक घुट्को

गोरा मालिकहरु हो
म तिम्रा धूर्त उपस्थितिलाई
अस्वीकार गर्छु ठाडै
दोस्रो घुट्को मुनसाइनको

तिम्रो हिंस्रक साम्राज्यवादले
कब्जा गर्‍यो मेरो जमिन
र बलजफ्ती खोस्यो
मेरो आदिवासी सपना
मुनसाइनको तेस्रो घुट्को

मलाई कमजोर नेटिभ भन
भन बुद्धू रेड इन्डियन या पिछडिएको थारु भन
तिमीहरुले जेसुकै भने पनि मेरा पुर्खाहरुका हाडखोरले
हिसाब माग्न छाड्ने छैन
चौथो घुट्को मुनसाइनको

तिम्रो धुन्धुकारी बन्दुक
र तोपको निसाना सोझिएको छ अहिले पनि
मेरो गन्दुमी रंगको छालामा
मुनसाइनको पाँचौं घुट्को

एक घुट्को
दुई घुट्को
तीन घुट्को
चार घुट्को
पाँच घुट्को
त्यसपछिको मुनसाइनको आखिरी घुट्कोको
चरम बेहोसीबाट मुक्त हुन चाहन्छु म
र मुक्त हुन चाहँदिनँ पनि।

प्रकाशित : भाद्र २१, २०७६ १०:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

टोल उत्सव

विमल निभा

काठमाडौँ — [१]ध नमायाको कुखुराको भाले बिहान–बिहानै कराउने गर्थ्यो ।आज धनमाया नै पहिले बिउँझेर यताउता फर्‍याकफुरुक गरिरहेकी छन् ।हंसमान दाइ बारीमा ठिङ्ग उभिएर कतै हेरिरहेका छन् ।बल्ल कुखुराको भाले कराउँछ– कुखुरी काँ.....।

[२]
खरेलनी बजैको प्रभात भजनको नियमितता चालु छ ।
भजनको सुर र ताल भने केही बेग्लै महसुस गर्न
सकिन्छ आज ।
एउटा लयात्मक रफ्तारमा उक्लेर खरेलनी बजैको भक्तिभाव टुप्पोमा अडेको छ ।
र अचम्मको कुरो के छ भने यसमा भूतपूर्व कमरेड श्रीमान खरेल पनि आफ्नो कट्टर नास्तिकतासहित सामेल छन् ।
[३]
टोलको नामुद जुवाडे काजी घरको बरन्डामा देखापरेको छ ।
रात–रातभरि जागेर कौडा हान्ने जीवात्मा यसरी बिहानै देखिनु कुनै चमत्कारभन्दा
कम छैन ।
अर्को अचम्म के भने काजीको मुखारविन्द उज्यालो देखिएको छ । त्यहाँ अलिकति पनि रात्रि जाग्रामको थकान छैन । के हिजो राति काजीले दाउमा ठूलै जित हासिल गरेको हो त ? अथवा.....।
घरबाट तल बाटोमा हिँंड्नेलाई काजीले ‘गुडमर्निङ’ गरेको सुनिन्छ ।
[४]
टोलका भुसिया कुकुरहरू पनि त्यतिसारो भुकिरहेका छैनन् ।
एक–दुई अति उत्साहित कुकुरको छाउरालाई टोलका केटाहरूले मार्सल आर्ट स्टाइलमा लात्ती हानेर चुप गराएका छन् ।
श्वान बोलीको अभावमा टोल नै अर्को लागिरहेको छ आज ।
अनि सबै टोले कुकुरहरू परम सिद्ध महात्माझैं देखिएका छन् ।
[५]
सुब्बा–सुब्बेनीको नित्य झगडाको आवाज सुनेर टोल जाग्ने गर्छ ।
वास्तवमा कुरो के हो भने एक चौथाइ टोलबासीले दुवै जोइपोइका बाझाबाझको चर्को ध्वनि श्रवण गरेर
बिछ्यौनाबाट उठ्ने बानी बसालेका छन् ।
आजको ताजा बिहान भने सुब्बा–सुब्बेनीको झैझगडा बिना नै सहसा जागृत
भएको छ ।
‘सुब्बा निवास’ बिग्रिएको साउन्ड बक्सझैं विलकुलै शान्त एवं शब्दहीन ।
र सुब्बा–सुब्बेनी हँसिलो मुद्रामा घरको आँगनमा
उभिएका छन् ।
[६]
गुरजु स्वयम्भूनाथको दर्शन गरेर ब्रह्ममुहूर्तमै घर फर्की
पनि सक्छन् ।
टोलको केही परको स्वयम्भूसम्मको बाटो उनको नेवारी बोलीको भजनगानले गुञ्जने गर्छ ।
यही आशरत्न गुरजुको नित्यकर्मको आरम्भ हो । कुनै–कुनै दिन भने क्रम टुट्ने गर्छ । जस्तो, आज सत्तरी वर्ष नाघिसकेका ज्येष्ठ नागरिक गुरजु ‘हे भगवान द्य......’ भनेर
आफ्नो घर वरिपरि नै परिक्रमा गरिरहेका देखिन्छन् ।
[७]
टोलको उरन्ठेउली ग्वार्चा बेसुर तालमा सिनेमाको गीत गाइरहेको छ ।
यो गीत सुनेर आज कोही पनि उसलाई हप्काउने
मुडमा छैन ।
यसले ग्वार्चाको बेसुरपन चरममा पुगेको छ ।
लौ सुन्नोस्, यो टोलको ग्वार्चा संगीत ! (शब्द बुझ्न गाह्रो) ।
[८]
बिहानको उज्यालोमा पनि रातका आवारा लामखुट्टेहरू भुनभुन गरिरहेका छन् ।
एक लामखुट्टे– आज टोलमा के हो पार्टनर ?
अर्को लामखुट्टे– तिमीलाई थाहा छैन, आज टोलको सरकारी धारोमा पानी आउने दिन हो ।
तेस्रो लामखुट्टे– हो र पार्टनर ?
एक लामखुट्टे– हरेक पन्ध्र दिनमा नियमानुसार टोलमा पानी आउने गर्छ ।
अर्को लामखुट्टे– आजै त्यो दिन हो त पार्टनर ?
चौथो लामखुट्टे– हो, आज बिहानको ४ बजेदेखि ५ बजेसम्म घर–घरको धारोमा एक घन्टा पानी आउनेछ ।
[९]
टोलको समय घडीमा ४ बज्छ । त्यसपछि ५ बज्छ ।
अनि ६ बज्छ ।
र ७ बज्छ ।
८ पनि बज्छ ।
अब ९ बजिसकेको छ ।
हो, १० बज्यो । (५ मिनेट भइसकेको छ) ।
टोलको सरकारी धारोमा
पानी आउने कुनै लक्षण देखापरेको छैन ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ ०८:१९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्