चुनावको अस्त्र

‘क्लाइमेक्स’ अझ बाँकी छ । त्यो भनेको, मोदीको बायोपिक । निर्देशक उमंग कुमारले प्रधानमन्त्री मोदीको बायोपिक बनाउँदै छन् । २३ भाषामा प्रदर्शन हुने फिल्मको नाम राखिएको छ, ‘पीएम नरेन्द्र मोदी’ । यसमा विवेक ओवराय मोदीको भूमिकामा देखिनेछन् ।
गोकर्ण गौतम

काठमाडौँ — जनवरी दोस्रो शुक्रबार दुई हिन्दी फिल्म एकसाथ रिलिज भए, ‘द एक्सिडेन्टल प्राइम मिनिस्टर’ र ‘उरी’ ।

लगत्तै अर्को फिल्म आयो— ‘ठाकरे’ । तीनै फिल्मको लुकेको ध्येय एउटै हो— राजनीतिक एजेन्डा । ‘द एक्सिडेन्टल प्राइम मिनिस्टर’ भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री तथा कांग्रेसका वरिष्ठ नेता मनमोहन सिंहको अँध्यारो पक्षमा केन्द्रित छ । सन् २०१६ मा पाकिस्तानको आतंकवादी अखडामा भारतीय सेनाले गरेको सर्जिकल स्ट्राइकको अन्तरकथा भनिएको छ, ‘उरी’ मा । ‘ठाकरे’ चाहिँ शिवसेनाका संस्थापक तथा हिन्दु हृदय–सम्राट् भनेर चिनिने बाबासाहेब ठाकरेको ‘बायोपिक’ हो ।

समान चरित्र भएका तीन फिल्म एकै समय प्रदर्शन हुनु संयोग मात्र हो त ? पक्कै होइन । यही वर्ष भारतमा आम निर्वाचन हुँदै छ । यी फिल्मको सम्बन्ध त्यही चुनावसँग जोडिएको छ । नघुमाई भन्दा, तीनै फिल्म सत्तासीन भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को चुनावी अभियानका अस्त्र हुन् । अघिल्लो आमनिर्वाचनमा मूलधारका सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जाललाई प्रचारमा व्यापक प्रयोग गर्न सफल भाजपाको झुकाव यस पटक ‘सफ्ट पावर’ तिर पनि बढेको छ । यी सिनेमा निर्माणमा भाजपाको प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष साथ–सहयोगले त्यही देखाउँछ । चुनाव नजिकिँदै गर्दा राजनीतिक स्वार्थप्रेरित फिल्म प्रदर्शनमा आएपछि अलजजिराले आफ्नो अनलाइन संस्करणमा लेखेको छ, ‘हिन्दी फिल्मले राजनीतिक विषयलाई उठान गरेको इतिहास लामै छ तर यो वर्ष त्यस्ता फिल्म विगतभन्दा धेरै छन् ।’

हो पनि त्यस्तै । ‘द एक्सिडेन्टल प्राइम मिनिस्टर’ कै कुरा गरौं । यो फिल्म सञ्जय बारु लिखित यही नामको पुस्तकमा आधारित छ । सञ्जय सन् २००४ देखि २००८ सम्म तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहका मिडिया सल्लाहकार तथा प्रमुख प्रवक्ता थिए । पछि फाटो उब्जियो, एकाएक प्रधानमन्त्रीबाट टाढा भए र पुस्तक लेखे । पुस्तकमै विवाद बढ्यो । प्रधानमन्त्री कार्यालयले विज्ञप्ति निकालेर भन्यो, ‘किताब फिक्सन हो, सत्यता छैन ।’ तर, भाजपा समर्थकका लागि बारुको कृति मसला भइहाल्यो । आमनिर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा यही किताबमा आधारित फिल्म रिलिज हुनुले त्यही प्रमाणित गर्छ ।

मनमोहन सिंहको भूमिकामा पनि अरू होइन, नरेन्द्र मोदीका कट्टर समर्थक अनुपम खेर छन् । अनुपमले मनमोहन सिंहको चरित्र आफ्नो करिअरकै उत्कृष्ट काम भनेर दाबी गरे । तर, अभिनयका नाममा मनमोहनको ‘मिमिक्री’ गरेको आरोप लाग्यो उनीमाथि । द इन्डियन एक्स्प्रेसमा सुब्रा गुप्ता लेख्छिन्, ‘द एक्सिडेन्टल प्राइम मिनिस्टर पूरापूर प्रोपोगान्डा हो । फिल्मको उद्देश्य पूर्वप्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई निरीह, दुर्बल र गान्धी परिवारको कठपुतलीका रूपमा स्थापित गर्नु हो ।’

‘द एक्सिडेन्टल प्राइम मिनिस्टर’ को ट्ेरलर भाजपाले अफिसियल ट्विटर अकाउन्टबाट सेयर गर्‍यो । यो पार्टीका नेता र कार्यकर्ता प्रचारमा खटिए । यो राजनीतिक खेलोफड्कोमाझ निर्माता/निर्देशकले आरोप र लाञ्छनाको खन्डन गरिरहे । मिडियासामु निर्माता सुनील बोह्राको जिकिर थियो, ‘द एक्सिडेन्टल प्राइम मिनिस्टर संवेदनशील भएर बनाइएको गुदीयुक्त मनोरञ्जनात्मक फिल्म हो ।’ कसले पत्याउने ? तर फिल्म युनिट र भाजपाको चाहनाले मूर्तरूप पाएन । एकातिर, फिल्म प्रदर्शन दौरान कांग्रेसका कार्यकर्ताले तोडफोड गरे । अर्कातिर, बक्स अफिसमा पनि चिप्लियो । न सकारात्मक समीक्षा नै पायो ।

‘द एक्सिडेन्टल प्राइममिनिस्टर’ झैं ठाडै ‘उरी’ लाई ‘राजनीतिक हतियार’ भन्न मिल्दैन तर यो फिल्मबाट फाइदा पुग्ने चाहिँ भाजपालाई नै हो । तीन वर्षअगाडिको सर्जिकल स्ट्राइकले मोदी सरकारको लोकप्रियता ह्वात्तै बढाएको थियो । राहुल गान्धीले समेत मोदीको प्रशंसा गरे । यही घटनामाथि फिल्म बन्दा मोदी सरकार उत्साही नहुनु कसरी ?

एउटा जल्दोबल्दो उदाहरण, ‘उरी’ को एक दृश्यमा सर्जिकल स्ट्राइकमा जान तम्तयार सैनिक टोलीका सामु उभिएर मेजर बनेका विक्की कौशल ठूलो स्वरमा सोध्छन्, ‘हाउ इज द जोस ?’ टोलीले एकै स्वरमा जवाफ दिन्छ, ‘हाई सर ।’ ‘उरी’ को ‘आइकनिक’ दृश्य हो यो, ट्ेरलरमा पनि थियो । प्रधानमन्त्री मोदीले केही दिनअगाडि गिनेचुनेका बलिउडकर्मीसँग भेट गरे । दर्जनौं फिल्मकर्मीको अगाडि बसेर मोदीले उत्साही हुँदै सोधे, ‘हाउ इज द जोस ?’ फिल्मकर्मीका लागि त्यो ‘सरप्राइज’ थियो । उनीहरूले पनि सानले एकै स्वरमा भने, ‘हाई सर ।’ अर्थात्, मोदीले सर्जिकल स्ट्राइकको नेतृत्व गरिरहेको मेजरकै रूपमा आफूलाई उभ्याए ।

यति मात्र होइन, चलाख मोदीले ‘उरी’ टिमलाई यसअघि नै भेटेका थिए, फिल्मका केही फुटेज पनि हेरे । सेनाको साहस नागरिकसम्म पुर्‍याएको भन्दै धन्यवाद दिए । कति राज्यमा कर छुट भयो । रक्षामन्त्री निर्मला सिथारमनले पनि फिल्म युनिटलाई आफ्नो अफिसमा निम्तो दिइन् । यसको स्क्रिप्ट भारतीय सेनाबाटै ‘स्वीकृत’ भएको बताइन्छ । यो ‘उरी’ सँग भाजपा किन पनि हौसिएको छ भने एकातिर मोदी, उनका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभल र मन्त्रिमण्डललाई निकै निर्भीक र राष्ट्रभक्त पात्रका रूपमा उभ्याइएको छ । अर्कातिर, फिल्मलाई आमदर्शकले रुचाए । सय करोड क्लबमा प्रवेश गरिसक्यो ।

‘ठाकरे’ को निर्माण गर्नुको ध्येय पनि बालासाहेब ठाकरेको व्यक्तित्व ठूलो समुदायसम्म पुर्‍याउनु मात्र पक्कै होइन । आसन्न आमनिर्वाचनमा खासगरी शिवसेनाप्रति महाराष्ट्रवासीको सहानुभूति बटुल्ने ध्येय छ । यसबाट कालान्तरमा फाइदा पुग्ने भनेको भाजपालाई नै हो । ‘ठाकेर’ का कथाकार तथा सह–निर्माता सञ्जय राउत शिवसेनाका नेता हुन् । त्यसैले फिल्ममा बालासाहेबलाई ‘महान्’ देखाइएकोमा द्विविधा छैन । निर्देशक अभिजित पन्सेका अनुसार बालासाहेब कसरी कार्टुनिस्टबाट भारतका सम्मानित र शक्तिशाली नेता बने भन्नेमा केन्द्रित छ फिल्म । बालासाहेबका नाति आदित्य ठाकरे भन्छन्, ‘यो फिल्म राजनीतिक फाइदाका लागि बनाइएको भन्नु न्यायसंगत हुँदैन । हामी सिर्फ बालासाहेब र उहाँको कामको बारेमा नयाँ पुस्तालाई बताउन चाहन्छौं ।’ बालासाहेब बनेका प्रतिष्ठित अभिनेता नवाजद्दिन सिद्दिकी पनि यस फिल्मलाई राजनीतिक एजेन्डा मान्नतयार छैनन् ।

भाजपाको फिल्मी ‘प्रोपोगान्डा’ यत्तिमै सीमित छैन । ‘क्लाइमेक्स’ अझ बाँकी छ । त्यो भनेको, मोदीको बायोपिक । यसअगाडि ‘मेरी कोम’ बनाएर चर्चा बटुलेका निर्देशक उमंग कुमारले मोदीको बायोपिक बनाउन लागेका हुन् । २३ भाषामा प्रदर्शन हुने फिल्मको नाम राखिएको छ, ‘पीएम नरेन्द्र मोदी’ । यसमा विवेक ओवरायलाई मोदीको भूमिकामा देख्न पाइनेछ । भाजपा समर्थक कलाकार परेश रावलको पनि अभिनय रहनेछ । यस फिल्मको पहिलो पोस्टर सार्वजनिक कार्यक्रममा महाराष्ट्रका मुख्यमन्त्री देवेन्द्र फड्नाभिसले भनेका थिए, ‘मोदी विश्व नेता तथा राजयोगी हुनुहुन्छ । यो फिल्मले इतिहास बनाउनेछ ।’ देवेन्द्रको यही भनाइले संकेत गर्छ, फिल्ममा हुनेछ त केवल, मोदीको देवत्वकरण ।

प्रकाशित : माघ १२, २०७५ ०९:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

गोपी अर्थात् विपिन

नवीन र यथार्थपरक चरित्रमा रमाउने विपिन नयाँ फिल्म गोपीमा गाईपालक कृषक बनेका छन् । यो चरित्र र फिल्ममा विपिन कसरी जोडिए ?
गोकर्ण गौतम

काठमाडौँ — एकै बसाइमा स्क्रिप्ट पढिसक्न हम्मेहम्मे पर्छ, विपिन कार्कीलाई । कति त पढ्दा–पढ्दै बीचमै छोडिदिन्छन् ।

निर्देशक दीपेन्द्र लामाले गोपीको स्क्रिप्ट मेल गर्दा मध्यरात भएको थियो । ल्यापटप खोलेर विपिनले जब पढ्न थाले, छोड्नै मन लागेनछ । बिहान दुई बज्यो, स्क्रिप्ट सकियो । विपिन सम्झन्छन्, ‘स्क्रिप्ट पढ्दा म विपिन कार्की भएर पढ्दिनँ । मनलाई छोडिदिन्छु । गोपीको स्क्रिप्ट पढ्दा मेरो मनले बीचमै छोड्नै मानेन ।’ गाईपालक कृषकको चरित्र र उसको कथाले विपिनलाई मोहित बनाएछ । कथाको क्यानभास सानो तर मन छुने । भोलिपल्ट बिहानै निर्देशक दीपेन्द्रलाई म्यासेज गरे, ‘स्क्रिप्टमा मैले आफूलाई पाएँ । खेल्न तयार छु ।’

विपिनको यो जवाफले दीपेन्द्रलाई ठूलो अर्थ राख्थ्यो त्यतिबेला । चार महिना अगावै अनुबन्ध भएका हिरो खगेन्द्र लामिछानेले सुटिङ सुरु हुनुभन्दा एक साताअघि ‘धोका’ दिएका थिए, फिल्म छोडेर । त्यसैले त्यति छोटो समयमा विपिनजस्तो प्रतिभाशाली अभिनेता पाउनु निर्देशकमात्र होइन, फिल्म युनिटकै लागि खुस खबर थियो । दीपेन्द्र नढाँटी भन्छन्, ‘गोपीका लागि विपिन पहिलो रोजाइ थिएनन् तर सुटिङ सुरु भएपछि उनको ठाउँमा अरू कोही भए पात्रलाई नै अन्याय हुनेरहेछ भन्ने लाग्यो ।’ निर्देशनका हिसाबले यो दीपेन्द्रको दोस्रो फिल्म हो । अनि, विपिनसँगको सहकार्यचाहिँ पहिलो । फिल्म १८ माघमा प्रदर्शन हुँदै छ । अहिले दुवै एकै स्वरमा भन्छन्, ‘हामीलाई काम गर्न एकदमै सहज भयो ।’ दीपेन्द्र त विपिनको प्रशंसा गरेर थाक्दैनन् । उनकै शब्दमा, विपिनजति चरित्रमा बस्ने, लचिलो र कुरा बुझ्ने अभिनेता भेट्न मुस्किल छ ।

अहिले हामीकहाँ दुईकोटिका फिल्मको ‘आतंक’ छ । पहिलो, कमेडी । जसमा कथा, पात्र र कथा वाचनलाई पूरै बेवास्ता गरिएको हुन्छ, जबर्जस्ती हँसाउने ध्याउन्न हुन्छ । दोस्रो, रोमान्टिक लभस्टोरी । जसमा सुकिलामुकिला हिरो–हिरोइन हुन्छन्, विदेशका आकर्षक दृश्यमा छायाँकन गरिएका गीत हुन्छन्, हल्काफुल्का हास्य र रोनाधोना पनि हुन्छ तर कथा र प्रस्तुतिचाहिँ बासी । अर्थात् आवरण झकिझकाउ हुन्छ, आत्मा कमजोर । हलमा दर्शकको खडेरी लाग्नुमा यस्ता नीरस फिल्मको भूमिका ज्यादा छ । तर गोपीले ट्रेलरमार्फत अलग भएको छनक दियो । मुख्य कुरा, गाई पाल्ने कृषकको कथा परम्परागत र बजारु आँखाबाट हेर्दा ‘नबिक्ने’ र ‘नन–ग्ल्यामर’ भइहाल्यो । त्यसमाथि न यसमा रोटेपिङ घुम्नेवाला लोकगीत छ, न तिघ्रा देखाएर नाचिने आइटम । न चकलेटी हिरो, न विदेशी सिन । निर्देशक दीपेन्द्र भन्छन्, ‘बजारको मागलाई सम्बोधन गर्नेभन्दा मौलिक कथा भन्ने प्रयास गरिएको छ ।’ यस्तै ‘फिल्मी मसला’ नभएकै कारण गोपीले निर्माता पाउनै धौधौ परेको थियो । गोपी बन्नुको कथा आफैंमा रोचक छ ।

निर्माता मणिकर्ण केसीको भेट भयो, पत्रकार तथा पटकथाकार सामीप्यराज तिमल्सेनासँग । हिरो अनमोल केसीसँग सामीप्यराजको नजिकको सम्बन्ध छ भन्ने थाहा पाएपछि मणिकर्ण हौसिए । उनी जसरी हुन्छ, अनमोल केसीलाई लिएर फिल्म बनाउन लागिपरेका थिए । अनमोललाई ५० लाख रुपैयाँ पारिश्रमिक दिन पनि तयार थिए उनी । सामीप्यराजले त्यही बेला भनेछन्, ‘हिरोले मात्र फिल्म चल्दैन । एउटै हिरोका लागि किन त्यति धेरै पैसा तिर्नुहुन्छ ? ५० लाखमा फिल्म नै बन्ने कथा छ मसँग ।’ त्यसपछि मणिकर्णले कथा सुने, एक करोड नै लगानी गर्न तयार भए । त्यस अगाडि सामीप्यराज र निर्देशक लामालेकैयौं निर्माता भेटे तर गाईपालक किसानको कथा हो भन्ने थाहा पाउनासाथ तर्कन्थे । सामीप्यराज भन्छन्, ‘यो कतैबाट चोरचार गरिएको होइन । हाम्रै गाउँठाउँको कथा हो । हामीले इमानदार भएर पर्दामा देखाउने जमर्को गरेका छौं ।’ विपिनलाई गोपीको कथाले तान्नुको मुख्य कारण पनि त्यही नेपालीपन भएरै हो । त्यसमाथि गाईसँग विपिनको सम्बन्ध बच्चैदेखि प्रेमिल थियो ।

मोरङ बाहुनीमा जन्मे/हुर्केका विपिनलाई दूध दुहुन आउँछ । घाँस काटेका छन् । खोले पकाएका छन् । उनका बाबुआमा पनि यही काम गर्छन् । ‘म गाई, गोठ, गोबर, घाँसको गन्ध महसुस गर्न सक्छु । त्यसैले गोपीमा मैले आफूलाई पाएँ,’ विपिन भन्छन्, ‘त्यसैले अरू बेलाजस्तो चरित्रको तयारीका लागि एक–दुई महिना लागेन । स्क्रिप्ट पढेको दस दिनमै सुटिङमा जाने आँट आयो ।’ कृषकको छोरो भएर कृषकको भूमिका गर्न पाउँदा गौरवान्वित थिएँ, तर विपिन प्रचारप्रसारका क्रममा चितवन, हेटौंडा, पोखरा, बुटवलका गाई फार्ममा पुगेपछि अझ उत्साही भएका छन् । पोखराबाट विपिनले सुनाए, ‘कतिले अहिलेसम्म हलमा टेकेको छैन तर गोपीचाहिँ हेर्छु । यो त हाम्रै कथा रहेछ भन्नुभयो । यस्तो मायाले औधी खुसी दिँदोरहेछ ।’ गोपीमा विपिनसँगै वर्षा राउत र सुरक्षा पन्तको मुख्य भूमिका छ ।

व्यस्तता मात्र होइन, पारिश्रमिकका हिसाबले पनि विपिन उचाइमा छन् । यही फिल्मका लागि उनले १७ लाख रुपैयाँ लिएका थिए । प्रसादको सफलतासँगै उनको पारिश्रमिक अझ बढ्ने निश्चित छ । भलै उनी आफूलाई ‘स्टार’ होइन, तर सबैले माया गरेको कलाकार भन्न रुचाउँछन् । सामान्य र पर्दामा नआउने यथार्थपरक पात्रमै रमाइरहेका छन् । उनकै शब्दमा, हिरोज्म रोलप्रति अनुराग छैन । तर एकपटक गरेर देखाउनचाहिँ मन छ । र, अहिलेकै लागिचाहिँ ‘गोपी’ मार्काकै चरित्रमा मस्त छन्, दंग छन् । भन्छन्, ‘गोपीलाई दर्शकले मन पराउनुहुन्छ, फिल्म हिट हुन्छ भन्ने विश्वास छ । कदाचित त्यस्तो भएन भने पनि फिल्म र चरित्रप्रति सदैव गर्व गर्नेछु ।’
gokarna.gtm@gmail.com

प्रकाशित : माघ ११, २०७५ १०:२६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×