मंकीपक्सबारे जान्न पर्ने तथ्य- स्वास्थ्य - कान्तिपुर समाचार

मंकीपक्सबारे जान्न पर्ने तथ्य

कसरी बच्ने ? नेपालमा मंकीपक्स रोग फैलन सक्ने सम्भावना कति ?
डा. प्रज्वल पुडासैनी

विश्वका १२ युरोपेली देशमा ९२ जनामा पुष्टि भइसकेको मंकीपक्स रोग चासोको विषय बनेको छ । कोभिडले आक्रन्त पारेको विश्वलाई मंकीपक्स फेरि एक चुनौती बन्ने हो कि भन्ने डर हामी सबैमा रहेको छ।

यो रोग बिफर रोग लाग्ने प्रजातिको भाइरसद्वारा श्वासप्रश्वास, घाउचोट लागेका ठाउँ, थुकको माध्यमबाट आँखा, मुख र नाकबाट सर्न सक्छ । त्यस्तैगरी समलैंगिक यौन सम्पर्कबाट पनि यो सरिरहेको पाइएको छ ।

ज्वरो आउने, जिउ दुख्ने, टाउको दुख्ने, थकाइ लाग्ने, शरीरमा गाँठा बढ्ने, ज्वरो आएको १–३ दिन पछि अनुहार र हात खुट्टामा चिलाउने, पोल्ने खालको, बिमिरा, पानी फोका आउनेलगायतका लक्षणहरु हुन सक्छन् ।

धेरैजसो बिरामीमा २ देखि ४ हप्तामा यो रोग कुनै जटिलताबिना नै ठीक हुन्छ । अफ्रिकामा मंकीपक्स देखिएका १० मध्ये १ बिरामीको मृत्यु हुने गरेको देखिएको छ ।

जसरी पीसीआरमार्फत कोभिड पत्ता लगाइन्छ, त्यसरी नै मंकीपक्स छालाका पानी फोका, घाउ, बिमिरा, थुक, सिंगान, विर्य, श्वासप्रश्वास नलीको पीसीआर गरी पत्ता लगाउन सकिन्छ । त्यस्तै छालाको बायोप्सी गरी पनि यो रोग पत्ता लगाउन सकिन्छ ।

कसरी बच्ने ?

  • बाँदर, मुसालगायत जनावरबाट यो रोग सर्न सक्ने हुनाले तिनको सम्पर्कबाट टाढा रहने
  • मंकीपक्स रोग लागेका बिरामीलाई सुरुमै पहिचान गरि अलग राखी उपचार गर्ने
  • सामाजिक दूरी कायम गर्ने, हात धुने, मास्क लगाउने र स्वास्थ्यकर्मीले पीपीईको प्रयोग गर्ने
  • सुरक्षित यौनसम्पर्क मात्र गर्ने

नेपालमा मंकीपक्स रोग फैलने सम्भावना कति ?

मंकीपक्स रोग मूलत: पश्चिम र मध्ये अफ्रीकाका देशहरुमा व्याप्त रहेपनि अहिले असाधारण रुपमा विश्वका अन्य देशहरुमा देखिनु चिन्ताको विषय हो। समलैंगिक यौन सम्पर्कबाट निकै तीव्र गतिमा फैलने सम्भावना रहेको यस रोगमा योनीको वरिपरि, अनुहार र हातखुट्टामा चिलाउने, पोल्ने, बिमिरा, पानी फोका आउने हुन्छ । भाइरसको प्रकृति केही समयसम्म निष्क्रिय रूपमा रहनु र आफूलाई परिवर्तन गरी फरक रूपमा प्रस्तुत हुने हुन्छ, यसरी परिवर्तित भाइरसको संक्रामकता र जटिलता बढी गराउँछ ।

वैदेशिक रोजगारका लागि मानिस ओहोरदोहोर गरिराख्ने, चुनावका क्रममा हुलमुल र मानिसको भीड बढी हुने, मठ मन्दिर र जंगलमा बाँदर तथा मुसा व्याप्त रहेकाले यो रोग नफैलिएला भनेर भन्न सकिँदैन । कोभिड जस्तो संक्रामक र जटिलता नहुने भए पनि हामी सबै बच्नु र जानकारी लिनु उचित हुन्छ ।

मंकीपक्सको उपचार कसरी गर्ने ?

भाइरल संक्रमण भएकाले कुनै पनि भाइरल संक्रमणमा जस्तै ज्वरो आउने, जिउ दुख्ने, टाउको दुख्ने, थकाइ लाग्ने, शरीरमा गाँठा बढ्ने आदि समस्यालाई त्यही अनुसारको उपचार गर्नुपर्छ ।

ज्वरोको लागि सिटामोल, जिउ दुखाइका लागि इबुप्रोफेंन र ब्याक्टेरियल संक्रमणका लागि एन्टिबायोटिक औषधि चिकित्सकको सल्लाह बमोजिम खाने गर्नुपर्छ ।

त्यस्तै गरी निर्मूल भइसकेको बिफर रोगका निम्ति प्रयोग गरिएको एन्टिभाइरल औषधि ‘टेकोभिरीम्याट’ युरोपमा प्रयोगमा आइसकेपनि उक्त औषधि मंकीपक्सको उपचारमा अनुसन्धान अझै भइरहेको छ।

बिफर र मंकीपक्स एउटै प्रजातिका भाइरस भएकाले, बिफरमा प्रयोग भएकै खोपले करिब ८५ प्रतिशतमा मंकीपक्स रोग लाग्नबाट बचाउँछ र यदि मंकीपक्सको संक्रमण भइहाले पनि निकै हल्का किसिमका लक्ष्यण देखिन्छन् र ती कुनै जटिलता बिना आफैं ठिक हुन्छन् । तर बिफर निर्मूल भइसकेकाले धेरै मानिसले यसको खोप लगाएका छैनन् । त्यस्तै सन् २०१९ देखि मंकीपक्सका निम्ति दुई वटा डोजमा लगाइने खोप पनि प्रयोगमा ल्याइएपनि सरल रूपमा भने यो पाइएको छैन ।

डा. पुडासैनी निजामती कर्मचारी अस्पताल (सिभिल अस्पताल) तथा भक्तपुर स्किन एन्ड कस्मेटिक सेन्टर (बीएससीसी)मा छालारोग विशेषज्ञका रुपमा कार्यरत छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७९ ११:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

'सगरमाथा जाने फास्ट ट्य्राकको परिकल्पना मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्ने कि के गर्ने ?'

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष तथा पूर्वअर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले सरकारले आगामी बजेटका आधारहीन परियोजनाहरूको परिकल्पना गरेको बताएका छन् । मंगलबार ०७९/८० को बजेटमाथि प्रतिनिधिसभामा छलफलमा भाग लिँदै पौडेलले सरकारले प्राथमिकताबाहिर गएर योजना परिकल्पना गरेको बताएका हुन् । 

उनले कोसी र कर्णाली नदीको जलप्रणालीलाई भविष्यमा जोड्न सकिने अवस्था आए पनि आजको प्राथमिकताको विषय भने बन्न नसक्ने बताए । त्यस्तै सगरमाथा जान दुई-दुई वटा द्रुत मार्ग प्रस्ताव गरिएकोमा पनि उनले प्रश्न उठाए । 'सगरमाथा जान एउटाले पुग्दैन होला भनेर दुई-दुई वटा फास्ट प्रस्तावित गरिएको छ । एउटा चतरा-सगरमाथा र अर्को मिर्चेया-लुक्ला हुँदै सगरमाथा । यो कार्यक्रमको मुत्तकण्ठले प्रशंसा गर्ने कि के गर्ने सभामुख महोदय ? निजी क्षेत्रले सगरमाथा पुग्ने फास्ट ट्रयाक बनाइदेला भन्ने विकासको परिकल्पना गरेर हामी कुन ठाउँमा पुग्छौँ ?,' उनले भने ।

सरकारले आगामी बजेटमा सगरमाथा पुग्ने दुई वटा फास्ट ट्रयाकको परिकल्पना गरेको छ । सरकारले बुँदा नम्बर ९५ र २१३ मा सगरमाथा जाने दुई वटा फास्ट ट्रयाक निजी क्षेत्रको लगानीमा बनाउने भनेको छ ।

त्यस्तै चन्द्रागिरि हुँदै चितवन एक घण्टामै पुग्ने गरी बनाइने भनिएको फास्ट ट्रयाकबारे पनि टिप्पणी गर्दै पौडेलले भने, 'अनि चितवन एक घण्टामै पुग्ने द्रुत मार्गको परिकल्पना त छँदैछ यो त चाहिने नै परियोजना होला । छिट्टै कार्यान्वयनमा जानेछ भनेर पनि म आशा गर्न चाहन्छु ।'

प्रकाशित : जेष्ठ १७, २०७९ ११:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×