खर्कमा ‘भुटानी ज्वाइँ’- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

खर्कमा ‘भुटानी ज्वाइँ’

एउटै परिवारका भाले लगाउँदा सन्तान नफस्टाउने भएकाले बाहिरबाट ल्याएर नश्ल सुधार प्रयास
लक्ष्मी गौतम

पाँचथर — छुम्बाक फेदी समुन्द्री सतहबाट ५ हजार मिटर उचाइमा पर्छ । जहाँ किसानले ५० वटा निक्खर चौंरी (डी) भेला पारेका छन् । त्यो बगालका चौंरीलाई दुई वटा याक जतिबेला पनि पछ्याइरहन्छन् । यो खर्कमा रैथाने याक प्रवेश गर्न निषेध छ । चौंरीले संकेत नगरेसम्म याक अगाडि बढ्दैन तर जिस्क्याउन र पछ्याउन भने दुवैमा प्रतिस्पर्धा भइरहन्छ ।

कुनै डीले शारीरिक सम्पर्क राख्ने संकेत गरेमा दुईवटा याकको स्वार्थ बाझिन्छ, अनि बेस्सरी जुध्न थाल्छन् । यसरी जुध्दा छुट्याउन मान्छेकै आवश्यकता पर्छ, नत्र हार्ने भाग्छ, जित्नेले पूर्ववत् रुपमा तयार डीसँग यौनक्रीडा गर्छ । ठूलाे बथानसँग डुलिरहने याक नश्ल सुधारका लागि भुटानबाट ल्याइएका हुन् । रैथाने भाले लगाउँदा गोठका चौंरी फस्टाउन छाडेपछि यी याक नश्ल सुधारका लागि ३ वर्षअघि भुटान सरकारले उपहारमा दिएको हो ।

भुटानबाट ल्याइएकाले यिनलाई ग्वालाहरुले ‘भुटानी ज्वाइँ’ भनेर नामकरण गरिदिएका छन् । ०७७ फागुनमा ल्याइएका यी भाले याक वयस्क भएसँगै यहाँका चौरीपालक किसानमा उत्साह छ । फालेलुङका ३० जनाले 'फालेलुङ चौरी कृषक समूह' गठन गर्दै सामूहिक चौंरी पाल्न थालेका छन् । उनीहरू पछिल्लो समय सिक्किम, ताप्लेजुङ र पाँचथरका गोठबाट भेला पारेका डीसँग ‘भुटानी ज्वाइँ’ हरुको सहवास गराएर असली चौंरीका सन्तान बढाउने ध्याउन्नमा छन् ।

छुम्बाक फेदी ताप्लेजुङको सिरिजंगा–८ मा पर्छ । ‘ज्वाइँहरु गत वर्ष सक्रिय भएपछि तिनको संसर्गबाट जन्मेका १० वटा बाच्छाबाच्छी हुर्किंदै छन्, यो सिजन ५० वटा डीमा मिसाउने योजना छ । यहाँ भेला पारिएका डीसँग रैथाने याकको सहवास नहोस् भनेर एकान्त ठाँउमा ल्याइएको हो,’ फालेलुङ चौंरीपालक किसान समूहका अध्यक्ष थर्कमान गुरुङले भने । त्यही भएर छुम्बाक फेदी खर्कमा रैथाने याकलाई प्रवेश निषेध गरिएको उनी बताउँछन् ।

यहाँका सबै पोथी याकले गर्भधारण गरेपछि ‘भुटानी ज्वाइँ’ लाई अन्य गोठ र खर्कका चौंरीसँग मिसाएर राखिने छ । बाच्छाबाच्छी बढ्दै गएपछि पुनः बिउ याक प्रतिस्थापन गर्ने उनीहरुको योजना छ । ‘भुटानी ज्वाइँसँग अहिलेको पुस्ताका डीसँग मिसाएर उनीहरुका सन्तानमा पुनः लसपस हुन दिइएन भने नश्ल सुधार पक्का छ,’ चौरीपालक कृषक महासंघका सचिवसमेत रहेका स्थानीय अगुवा चौंरीपालक चन्द्रलाल नेपाल भन्छन्, ‘यसरी जन्मेका बाच्छाबाच्छी देशभरका खर्कमा पुर्‍याउने लक्ष्य छ ।’

मुलुकका उच्च पहाडी र हिमाली क्षेत्रबाट चौंरीपालन व्यवसाय लोप हुन थालेपछि प्रवर्द्धनका लागि पाँचथरको फालेलुङ–४ चाररातेमा गाउँपालिकाले आयोजना गरेको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय चौंरी महोत्सव ०७४ मा भुटानबाट आएका प्राविधिकले नश्ल सुधारको आवश्यकता औंल्याएका थिए । उनीहरुले नेपाललाई बिउ याक उपहार दिने इच्छा व्यक्त गरेसँगै ‘भुटानी ज्वाइँ’ ल्याउने प्रक्रिया सुरु भएको थियो ।

गाउँपालिकाको प्रस्ताव, नेपाल सरकार कृषि तथा पशुपन्छी मन्त्रालय मातहतको पशु सेवा विभाग र कञ्चनजंघा भू–परिधि विकास पहलको सहजीकरणमा २०७७ फागुनमा ती याक नेपाल ल्याइएको हो । भुटानको हाइल्यान्डबाट भारतको दार्जिलिङ हुँदै पिकअपमार्फत फालेलुङ ल्याउन ३ दिन लागेको थियो । त्यतिबेला करिब डेढ वर्ष उमेरका ती याकले वयस्क भएसँगै गत वर्षदेखि चौंरीसँग संसर्ग गर्न थालेका हुन् । चौंरीको खास प्रजातिलाई ‘डी’ भनिन्छ । यिनको मूल्य एक लाख रुपैयाँसम्म पर्छ । भुटानी ज्वाइँसँग सहवास गराइएका डीबाट जन्मेका बाच्छाबाच्छीमा नश्ल सुधार भई दूध र आम्दानी दुवै बढ्ने पशु चिकित्सकहरुले बताएका छन् ।

प्रकाशित : असार २६, २०७९ १३:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेविसंघले माग्यो त्रिवि पदाधिकारीको राजीनामा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपाल विद्यार्थी संघले त्रिभुवन विश्वविद्यालयले एकपछि अर्को परीक्षामा लापरबाही गरेको भन्दै त्रिविका पदाधिकारीको राजीनामा माग गरेको छ । निजी कलेजसँगको मिलेमतोमा प्रश्नपत्र बनाउने, गत वर्षकै प्रश्नपत्र यसपालि पनि हुबहु दोहोर्‍याउने र फरक विषयका प्रश्नपत्र वितरण गरी विद्यार्थीको भविष्यमा गम्भीर आघात पुर्‍याउने काम त्रिविबाट भइरहेकै नेविसंघको आरोप छ। 

त्रिविले असार २२ मा व्यवस्थापन संकायअन्तर्गत बिबिए छैटौं सेमेस्टरका लागि लिएको एमजिटी २०३: अर्गनाइजेसन बिहेबिएरको प्रश्नपत्र मोर्डन नेपाल कलेजको प्रि-बोर्डका लागि लिएको प्रश्नपत्रसँग हुबहु मिलेको छ । नेविसंघका अध्यक्ष दुजाङ शेर्पाले विज्ञप्तिमार्फत् देशकै ठूलो र प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयमै परीक्षाजस्तो संवेदनशील विषयमा लापरबाही भएका घटना हुनु लज्जास्पद भन्दै त्रिविका पदाधिकारीले राजीनामा दिनुपर्ने बताएका छन् ।

शनिबार मात्रै 'बिबिए छैटौं सेमेस्टरको नेप्लिज सोसाइटी एण्ड पोलिटिक्स एसओसी २०२' विषयको परीक्षामा पाँचौं सेमेस्टरको सोसोलोजीको प्रश्न सोधिएको भन्दै विद्यार्थीले विरोध गरेका थिए।

त्रिविको यस्तो गैरजिम्मेवार, शंकास्पद तथा लापरबाहीपूर्ण कदमप्रति नेविसंघ केन्द्रीय समितिको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ। यसअघि त्रिविले गत जेठमा एमए तेस्रो सेमेस्टरको ‘पब्लिक इकोनोमिक्स’ र प्रथम सेमेस्टरको ‘इन्टरनेसनल पोलिटिक्स’ विषयका प्रश्नपत्रहरू गत वर्षकै हुबहु दोहोर्‍याएको थियो।

‘उक्त घटनाको छानबिन गर्न गठित छानबिन समितिद्वारा तयार पारिएको प्रतिवेदन आजसम्म सार्वजनिक नगर्नु, दोषीलाई उम्काउने चलखेल गर्नु, पटकपटक परीक्षा प्रणालीको विश्वसनीयतामाथि प्रहार गरिरहनु, बिचौलिया/निजी कलेजसँग साँठगाठ गरिरहनु, आदि घटनाले विश्वविद्यालयका पदाधिकारी तथा जिम्मेवार निकायहरू पतित भएको पुष्टि भैसकेको छ,’ नेविसंघले भनेको छ ।

यस्तो छ नेविसंघको विज्ञप्ति :

प्रकाशित : असार २६, २०७९ १३:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×