चारगुणा बढ्यो क्यूआर कोडमार्फत हुने भुक्तानी- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

चारगुणा बढ्यो क्यूआर कोडमार्फत हुने भुक्तानी

वैशाखमा मात्रै १० अर्ब १९ करोड रूपैयाँ बराबरको भुक्तानी, कारोबार संख्यामा पनि उच्च वृद्धि
साना र खुद्रा कारोबारका लागि आफू रहेकै स्थानबाट पायक पर्ने समयमा भुक्तानी गर्न सकिने भएकाले उपभोक्ताको आकर्षण बढ्दो
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विद्युतीय भुक्तानीअन्तर्गत क्यूआर कोड प्रणालीमार्फत गरिने भुक्तानीको संख्या बढेको सरकारी तथ्यांकले देखाएको छ । वित्तीय कारोबारका लागि बैंकसम्म पुग्नु नपर्ने, आफू रहेको स्थानबाट पायक पर्ने समयमा भुक्तानी गर्न सकिनेलगायत कारण पछिल्ला वर्षमा यस्तो भुक्तानी बढेको हो ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको मासिक प्रतिवेदनअनुसार क्यूआर कोडमार्फत गत वैशाख महिनामा मात्रै १० अर्ब १९ करोड १० लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको छ । यो तथ्यांक गत वर्षको यही अवधिको भन्दा करिब ४ गुणा अर्थात् ७ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँले बढी हो । गत वर्षको वैशाखमा २ अर्ब ५२ करोड ९० लाख रुपैयाँको मात्रै कारोबार भएको थियो । कारोबार संख्यामा पनि भारी बढोत्तरी देखिएको छ । गत वैशाखमा ३० लाख ७१ हजार ८ सय ४३ वटा कारोबार हुँदा गत वर्षको वैशाखमा ६ लाख ७२ हजार वटा मात्रै कारोबार भएको थियो ।

साना र खुद्रा भुक्तानीका लागि सहज हुने हुँदा क्यूआर कोडमा आधारित भुक्तानीको परिमाण बढ्दै गएको छ । चैतमा ८ अर्ब ९४ करोड २० लाख, फागुनमा ७ अर्ब ७६ करोड २० लाख, माघमा ६ अर्ब ८९ करोड २० लाख, पुसमा ६ अर्ब ५२ करोड ५० लाख र मंसिरमा ६ अर्ब २८ करोड २० लाख भुक्तानी यसै माध्यमबाट भएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ । यसैगरी, कात्तिकमा ५ अर्ब ३६ करोड २० लाख, असोजमा ६ अर्ब ९ करोड ७० लाख, भदौमा ५ अर्ब ८५ करोड ७० लाख र साउनमा ५ अर्ब ५ करोड ६० लाख भुक्तानी भएको थियो ।

विद्युतीय भुक्तानीअन्तर्गत वैशाखमा मोबाइल र इन्टरनेट बैंकिङमार्फत हुने भुक्तानी भने घटेको छ । राष्ट्र बैंकको मासिक प्रतिवेदनअनुसार चैतमा मोबाइल बैंकिङमार्फत १ अर्ब १५ अर्ब ३९ करोड ८० लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएकोमा वैशाखमा घटेर १ खर्ब १३ अर्ब ६२ करोड २० लाख रुपैयाँ मात्रै भुक्तानी भएको छ । वैशाखमा कारोबार संख्या १ करोड ७७ लाख ९१ हजार र चैतमा १ करोड ६४ लाख ५९ हजार थियो । यसअघि, मोबाइल बैंकिङमार्फत फागुनमा १ खर्ब ७ अर्ब ११ करोड ९० लाख र माघमा ९२ अर्ब ७६ करोड ८० लाख भुक्तानी भएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ ।

यसैगरी पुसमा ९४ अर्ब ४० करोड ७० लाख, मंसिरमा ८८ अर्ब ५३ करोड १० लाख, कात्तिकमा ७८ अर्ब १५ करोड ७० लाख, असोजमा ८७ अर्ब ७३ करोड २० लाख, भदौमा ७४ अर्ब ३१ करोड र साउनमा ७२ अर्ब ८७ करोड ३० लाख रुपैयाँ बराबरको भुक्तानी

भएको राष्ट्र बैंकले बताएको छ । उता, वैशाखमा इन्टरनेट बैंकिङमार्फत २ लाख ५२ हजार वटा कारोबार हुँदा ११ अर्ब ९१ करोड ७० लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको छ । चैतमा २ लाख ७४ हजार वटा कारोबारबाट १३ अर्ब ५ करोड ९० लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको थियो । साउनको तुलनामा वैशाखमा कारोबार संख्या र रकममा भारी गिरावट देखिएको छ । साउनमा ३ लाख ४० हजार पटक कारोबार हुँदा १५ अर्ब १७ करोड १० लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको थियो ।

साउनयता कुनै पनि महिनामा १५ अर्बसम्मको भुक्तानी इन्टरनेट बैंकिङमार्फत नभएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । उसका अनुसार भदौमा १३ अर्ब ५० करोड ४० लाख, असोजमा १३ अर्ब ३४ करोड ४० लाख, कात्तिकमा ११ अर्ब ८३ करोड २० लाख, मंसिरमा १२ अर्ब ७३ करोड ५० लाख, माघमा १२ अर्ब ८९ करोड ९० लाख र पुसमा १३ अर्ब ४९ करोड ६० लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको छ । मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ, वालेट, क्यूआर कोड, पीआएस, ई–कमर्सलगायत विद्युतीय भुक्तानीअन्तर्गत पर्छन् ।


प्रकाशित : असार १३, २०७९ ०७:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हैजालाई हेलचेक्य्राइँ नगरौं

सम्पादकीय

काठमाडौं उपत्यकामा भित्रभित्रै हैजा फैलिरहेको केही दिन भइसक्यो । बागबजार, डिल्लीबजार, सानेपा, कालो पुल, कपन, बल्खु, बालाजु, बोहोराटार र थानकोटमा यसका बिरामीहरू देखिएका छन् । वर्षा लागेसँगै पानीजन्य संक्रमणहरू फैलिरहेको अवस्थामा हैजा देखिनु, र यसका बिरामी धेरैतिर भेटिनु चिन्ताको विषय हो ।

सरकार र नागरिक दुवै बेलैमा सतर्क नभएमा भोलि यसले महामारीको रूप लिन पनि सक्छ । तसर्थ, सरकारले तत्काल यसको रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि यथोचित कदम चाल्नुपर्छ । र, नागरिकले पनि यसबाट बच्न स्वच्छ पानी लगायत खानपिन र व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्छ ।

हैजाको संक्रमण मानव दिसाबाट प्रदूषित पानी र सडकछेउ अस्वास्थ्यकर ढंगले बिक्री–वितरण गरिएका खाद्य पदार्थको माध्यमले फैलिरहेको प्रारम्भिक जानकारी छ । यस्तो अवस्थामा सरकारले सर्वप्रथम त सार्वजनिक रूपमा वितरण गर्ने पानीलाई निर्मलीकरण गरी स्वच्छ तुल्याउनुपर्छ । चिकित्सकहरूले ‘मिनरल वाटर’ भनिएका जार लगायतका पानीबाट पनि यो फैलिएको जनाएकाले पानी व्यवसायीहरूसमेत यसतर्फ सतर्क रहनुपर्छ । उनीहरूले स्वच्छ पानी मात्र बिक्री–वितरण गर्नुपर्छ, र सरकारी निकायबाट पनि यसको प्रभावकारी अनुगमन हुनुपर्छ ।

यस्तै, नागरिकहरूले हैजाको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल राख्नुपर्छ । सबै उमेर समूहका व्यक्तिले जुनसुकै माध्यमको पानी भए पनि उमालेर मात्र पिउनुपर्छ, वा उपयुक्त मात्रामा क्लोरिन प्रयोग गरेर त्यसलाई शुद्ध बनाएर मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ । यस क्रममा खानेपानीमा मात्र सचेत भएर पुग्दैन, चम्चा–काँटा लगायत खाना खाने भाँडाकुँडादेखि सलाद–फलफूलसम्म धुन पनि स्वच्छ पानीकै प्रयोग गर्नुपर्छ । अन्यथा पानी उमालेर वा स्वच्छ बनाएर पिए पनि अन्य स्रोतबाट हैजा फैलन सक्छ । यस मामिलामा पर्याप्त सावधानी नअपनाइए पानीजन्य अरू संक्रमण फैलने सम्भावना पनि त्यत्तिकै हुन्छ । यसका साथै, सरसफाइमा पर्याप्त ध्यान नपुर्‍याइएका होटलहरूको खाना खानु हुन्न । खास गरी सडकछेउछाउ बेचिने खानेकुराबाट पनि हैजा फैलिएको देखिएकाले यसतर्फ पनि सबै सावधान रहनुपर्छ ।

अनियन्त्रित रूपमा चौलानीजस्तो पातलो दिसा हुने रोगलाई बोलीचालीमा झाडापखाला भनिन्छ भने रोगीको पखालामा ‘ब्याक्टेरियम भिब्रियो कोलेरी’ नामक ब्याक्टेरिया जीवाणु देखियो भने त्यो हैजा हो । यसको मतलब, भिब्रियो कलेरीबाट संक्रमित दूषित खाना वा पानी सेवन गर्दा कुनै पनि व्यक्तिलाई हैजा हुन सक्छ । र, महामारीको समय सामान्यतः हैजा संक्रमित व्यक्तिको दिसाबाट अन्य व्यक्तिमा फैलिन्छ । यसको संक्रमण भएमा प्यास बढी लाग्ने, नाडी मन्द हुने, पिसाब कम आउने र बेहोससम्म हुने समस्या देखिन्छन् । धेरै मात्रामा बान्ता र पखाला हुनाले बिरामीको शरीरमा भएको पानीसँगै लवण लगायतका शरीरका लागि आवश्यक पदार्थसमेत निस्किन्छन्, जसको समयमै आपूर्ति नभए संक्रमित व्यक्तिको मृत्युसमेत हुन सक्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) का अनुसार हैजाको जीवाणु शरीरमा प्रवेश गरेपछि यो रोगको लक्षण दुई घण्टादेखि पाँच दिनसम्म देखिन सक्छ । धेरै कम अवधिमै फैलिने भएकाले बेलैमा रोकथामका उपाय नअपनाइए यो संक्रमणले समाजमा विस्फोटकै रूप लिन सक्छ । डब्लूएचओको अनुमान अनुसार विश्वभर हरेक वर्ष १३ लाखदेखि ४० लाख जनामा हैजा देखिन्छ, र त्यसमध्ये २१ हजारदेखि १ लाख ४३ हजार जनासम्मको मृत्यु हुने गरेको छ । तसर्थ, हैजाबाट जोगिन नागरिकले सतर्कताका सम्पूर्ण उपाय अपनाउनुपर्छ, र संक्रमणको लक्षण देखिएमा अर्थात् एक–दुई पटक चौलानीजस्तो पखाला हुनासाथ उपचारका निम्ति अस्पताल जानुपर्छ । झाडापखाला त हो, सामान्य औषधिमुलो गरेपछि ठीक भैहाल्छ नि भनेर बिरामीले घरमै बस्ने गल्ती गर्नु हुँदैन । डब्लूएचओका अनुसार हैजाका ८० प्रतिशत संक्रमितमा कुनै लक्षण विकसित हुँदैन, सामान्य पखाला मात्र लाग्ने गर्छ । तर, लक्षण नदेखिएका संक्रमितबाट पनि १० दिनसम्म दिसाको माध्यमबाट संक्रमण फैलने जोखिम हुने भएकाले सबैले शौचालय प्रयोग आदिमा पनि ध्यान दिनुपर्छ ।

गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँणले शनिबार काठमाडौं उपत्यकासहित विभिन्न ठाउँमा देखा परेको हैजा नियन्त्रणमा लाग्न सम्बन्धित निकायहरूलाई निर्देशन दिएका छन् । गृहमन्त्रीको निर्देशन आफैंमा सकारात्मक भए पनि यसमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको विशेष तदारुकताको पनि उत्तिकै खाँचो छ । हैजा रोकथाम तथा नियन्त्रणमा स्वास्थ्य मन्त्रालयले अरू सम्बन्धित निकायसित उचित समन्वय गरेर प्रभावकारी पहल थाल्नुपर्छ । यसका निम्ति सर्वप्रथम त, उपत्यकामा विभिन्न स्रोतबाट वितरण हुने खानेपानीको परीक्षण गरी तदनुरूप प्रतिकार्य गर्नुपर्छ, र अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थाहरूलाई पनि तयारी अवस्थामा राख्नुपर्छ । नागरिकहरूलाई स्वास्थ्य सतर्कता अपनाउन सजग गराउनुपर्छ । महामारी नफैलियोस् भनेर सम्बन्धित सबैले सम्पूर्ण उपाय लगाउनुपर्छ ।

प्रकाशित : असार १३, २०७९ ०७:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×