रानीकोटमा बाख्रा स्रोत केन्द्र- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

रानीकोटमा बाख्रा स्रोत केन्द्र

५० लाख रूपैयाँबाट सुरू गरेको व्यवसायमा अहिलेसम्म ६ करोड लगानी
कान्तिपुर संवाददाता

सल्यान — शारदा नगरपालिका–५ रानीकोटमा बोयर जातको बाख्राको स्रोत केन्द्र स्थापना गरिएको छ । कर्णाली प्रदेशमै पहिलोपल्ट बोयर जातका बाख्राको व्यावसायिक उत्पादन बढाउने गरी स्रोत केन्द्र स्थापना गरिएको हो ।

स्थानीय युवाद्वारा सञ्चालित राष्ट्रिय कृषि विकास कम्पनीमार्फत करिब ६ करोड रुपैयाँ लगानीमा बाख्रा स्रोत केन्द्र स्थापना गरिएको हो । जसका लागि रानीकोटका २१ घरपरिवारले ३ वर्षदेखि सामूहिक रूपमा बाख्रापालन गर्दै आएका छन् । बाख्रा पालन गर्ने सबै युवा हुन् । उनीहरूले ५० लाख रुपैयाँबाट सुरु गरेको व्यवसायमा अहिलेसम्म ६ करोड लगानी भइसकेको छ । केन्द्र स्थापना गर्न कम्पनीमा आबद्ध युवाहरूले प्रतिव्यक्ति एक लाख रुपैयाँ सेयर लगानी गरेको कम्पनीका अध्यक्ष किरण शाहीले बताए । उनका अनुसार कम्पनीमा अहिले १ सय ८० बोयरलगायत अन्य जातका बाख्रा छन् । ‘अहिले पनि जिल्लामा उन्नत जातका बाख्रा बाहिरबाट ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ, उन्नत जातका बोकाबाख्रा किन्नका लागि बाहिर जान नपरोस् भनेर स्रोत केन्द्र खोलिएको हो,’ उनले भने, ‘अहिले फार्ममा वर्षमा कम्तीमा ५० वटा बोयर जातका पाठापाठी उत्पादन भइरहेका छन् ।’ उनले प्रत्येक वर्ष एक करोड रुपैयाँसम्मका बोयर जातका बोका उत्पादन गर्ने गरी कम्पनी खोलिएको बताए ।

जिल्लामा उत्पादित खसीबोकाको माग उच्च रहेकाले विगतमा दुई/चारवटा ‘खरी’ जातका बाख्रा पालेर सामान्य आयआर्जन गरिरहेका स्थानीयलाई उन्नत जातका बाख्रा पाल्न लगाइएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार बाख्राबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि एक लाख शेयर लगानी गरेका एउटा किसानको सेयर अहिले १३ लाखसम्म पुगेको छ । कम्पनीमा ८ युवाले प्रत्यक्ष रोजगारी पाएको उनले बताए । बाख्रा स्रोत केन्द्रका लागि करिब ३ सय रोपनी जग्गामा विभिन्न जातका ५० हजार घाँसका बिरुवा खेती गरिएको छ । सामूहिक बाख्रापालन व्यवसायसँगै स्रोत केन्द्र स्थापना भएपछि जीविकोपार्जनमा सहयोग भएको र वार्षिक ५० हजार रुपैयाँसम्म कमाइरहेको कम्पनीमा आबद्ध किसान खगेन्द्र शाहीले बताए । ‘बाख्रापालन व्यवसायमा लागेपछि घरमै रोजगारी मिलेको छ,’ उनले भने, ‘भर्खर मात्र व्यवसाय सुरु गरेकाले आम्दानी कम भए पनि व्यवसायबाट आत्मसन्तुष्टि मिलेको छ, परिवारको खर्च धान्न सजिलो भएको छ ।’

जिल्लामा उत्पादन भएका खसीबोकाको सुर्खेत, नेपालगन्ज, काठमाडौंलगायत सहरमा राम्रो माग भएकाले बाख्रापालन व्यवसाय फस्टाउँदै गएको पशु सेवा कार्यालयका प्रमुख कपिलप्रसाद उपाध्यायले बताए । उनका अनुसार जिल्लाबाट वार्षिक करिब ५२ हजार खसीबोका जिल्ला बाहिर गइरहेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन १२, २०७९ ०८:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बालबालिकाले पौष्टिक आहार पाएनन्

पहिरो र बाढीका कारण सडक बन्द भएपछि असारयता सामान ढुवानी हुन सकेको छैन
मनोज बडू

दार्चुला — दार्चुलाको उत्तरी भेगमा पर्ने दुहु र व्यास जोड्ने टिंकर सडक अझै सुचारु हुन सकेको छैन । असारदेखिको बन्द सडकका कारण ढुवानी रोकिएपछि दुहु र व्यासका २७ सय बालबालिकाले पौष्टिक आहार (खाजा) समेत खान पाएको छैनन् ।

पहिरो र बाढीका कारण सडक बन्द भएपछि असारयता विद्यालयका बालबालिकालाई दिइने पौष्टिक आहारसमेत ढुवानी हुन नसकेको हो । विभिन्न दैनिक उपभोग्यवस्तु ढुवानी हुन सकेको छैन । व्यास र दुहु गाउँपालिकाका ४३ विद्यालयका दुई हजार ७ सय बालबालिकाले दिउँसोको खाजा खान पाएका छैनन् ।

नर्सरीदेखि ५ कक्षासम्मका बालबालिकाको पढाइमा सुधारका लागि पौष्टिक आहार (खाजा) दिने व्यवस्था गरिएको हो । पौष्टिक आहारको खाजा कार्यक्रममा व्यास गाउँपालिकाका २४ र दुहु गाउँपालिकाका १९ विद्यालयमा लागू रहेको परियोजना इकाइ कार्यालयका दार्चुलाका पोषण सम्पर्क व्यक्ति एकेन्द्रबहादुर बमले बताए । उनका अनुसार सडक अवरुद्ध हुनु अघिसम्म दुई पालिकाका ४३ विद्यालयमा दुई हजार ७ सय बालबालिकालाई खाजा उपलब्ध गराइएको थियो ।

असारको अन्तिमतिर ठेकेदारले दार्चुला सदरमुकामसम्म पौष्टिक आहारको खाद्यान्न ढुवानी गरेका थिए । खाद्यवस्तु पुग्नेबित्तिकै दार्चुला–टिंकर सडक बन्द भएपछि ढुवानी हुन सकेको छैन । ठेकेदार नियमित सम्पर्कमा रहेकाले सडक खुल्नेबित्तिकै सदरमुकाम रहेको पौष्टिक आहारको खाद्यवस्तु ढुवानी गरिने पोषण सम्पर्क व्यक्ति बमले बताए । विश्व खाद्य कार्यक्रमले अनुदानको रूपमा देशभरका अधिकांश विद्यालयमा खाजा कार्यक्रम लागू गरेको छ । विश्व खाद्य कार्यक्रमले नै खाद्यवस्तु ढुवानीका लागि ठेकेदार छनोट गरिने हुँदा इकाइ कार्यालयको समन्वयमा स्थानीय तहका वितरण केन्द्रसम्म ठेकेदारले नै ढुवानी गर्ने बमले जानकारी दिए ।

सडक अवरुद्ध हुँदा दुहु र व्यास गाउँपालिकाका विद्यालयमा अध्ययनरत बालबालिकाले तीन महिना बढीदेखि खाजा पाउन सकेका छैनन् । व्यास गाउँपालिका–६ वसन्तपुर माध्यमिक विद्यालयका नर्सरीदेखि ५ कक्षासम्मका बालबालिकाले जेठसम्म दिउँसोको समयमा खाजा पाएका थिए । त्यसयता घरबाट नै खाजा लिएर विद्यालय आउने गरेको विद्यालयका प्रधानाध्यापक दौलतसिह खातीले बताए । उनका अनुसार ७३ विद्यार्थीलाई नियमित रूपमा खाजाको व्यवस्था गरिए पनि असारदेखि विद्यार्थीहरूको कोटाको खाद्यवस्तु विद्यालयमा पुगेको छैन । उनले जेठसम्म कोटा विद्यालयलाई उपलब्ध भएको छ । त्यसयता पाउन नसकेको बताए ।

स्थानीय तहको वितरण केन्द्रसम्म दातृ निकाय विश्व खाद्य कार्यक्रमले ठेकेदारमार्फत ढुवानीको व्यवस्था मिलाइएको छ । वितरण केन्द्रदेखि विद्यालयसम्म विद्यालयमा गठन भएका खाजा व्यवस्थापन समितिले ढुवानीको व्यवस्थापन गर्ने पौष्टिक आहार परियोजना इकाइ कार्यालयका दार्चुलाका पोषण सम्पर्क व्यक्ति बमले बताए । ठेकेदारले व्यास गाउँपालिकाको वितरण केन्द्र सुन्सेरा र दुहु गाउँपालिकाको धारीसम्म ढुवानी गर्दै आएको छ । दुहु व्यास जोड्ने टिंकर सडक सदरमुकाम नजिकको लास्कु खोलादेखि बन्द छ ।

आवतजावतमा सास्ती

दुहु र व्यास गाउँपालिका जोड्ने दार्चुला–टिंकर सडक असारयता बन्द भएपछि यहाँका स्थानीयलाई आवतजावतमा समेत सास्ती भएको छ । दैनिक उपभोग्यवस्तु आपूर्तिका लागि सदरमुकाममा आश्रित यहाँका स्थानीयले सडक खण्ड बन्द भएपछि जोखिमपूर्ण बाटोमा पिठ्युँमा बोकेर लैजानुपर्ने अवस्था छ । अति आवश्यक सरसामान स्थानीय आफैंले सदरमुकामबाट नै बोकेर घरसम्म लैजाने गरेका छन् । गाउँमा खाद्यान्नलगायत दैनिक उपभोग्य सामान सकिएको एक महिनाबढी हुँदासमेत स्थानीय तहहरूले खाद्यान्नको व्यवस्थापनमा ध्यान नपुर्‍याएको स्थानीयको गुनासो छ ।

वर्षात्भरि सडक मार्ग अवरुद्ध भएका कारण दुहु र व्यासमा दैनिक उपभोग्य वस्तु ढुवानी तथा बिरामीलाई अस्पताल लैजान साह्रै समस्या भएको दुहु गाउँपालिका–२ का पदम बडालले बताए । ‘सबैभन्दा ठूलो समस्या बिरामीलाई बोकेर अस्पताल पुर्‍याउन समस्या हुने गरेको छ,’ उनले भने, ‘बिरामीलाई एक्लै बोक्न अप्ठ्यारो हुन्छ । साँघुरो एवं भीरपाखाको बाटो भएर हिँड्नुपर्दा साह्रै समस्या छ ।’ पिठ्युँमा बोकेर बिरामीलाई समयमै अस्पताल पुर्‍याउन नसक्दा बाटोमै ज्यान गुमाउने बाध्य रहेको उनको दुःखेसो छ ।

स्थानीय खोलाहरूमा पुल निर्माण नभएपछि नदीहरूमा पानी सतह बढी हुँदा तत्काल यातायात सञ्चालनमा समस्या देखिएको छ । दुहु गाउँपालिकाले दार्चुला–टिंकर सडक योजनालाई पटक–पटक लिखित र मौखिक रूपमा सडक सञ्चालनमा ल्याउन सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराएको भए पनि खोलामा पानीको सतह बढी हुँदा समस्या देखिएको छ । दसैंअगावै दुहुसम्म सडक सञ्चालनमा ल्याउन स्काइभेटर लगाएर सडक सफा गर्ने र नदीहरूमा पानीको सतहलाई फराकिलो बनाएर ट्र्याक्टरसम्म चल्ने बनाउने प्रयास गरिरहेको दुहु गाउँपालिकाका अध्यक्ष नरेन्द्रबहादुर बडालले बताए । उनले पालिकाको स्काइभेटर दार्चुला–टिंकर सडक योजनासित सम्झौता गरेर काम भइरहेको छ । निजाङ खोला र लास्कु खोलामा सम्याउने काम भइरहेको अध्यक्ष बडालको भनाइ छ ।

प्रकाशित : आश्विन १२, २०७९ ०८:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×