जीर्ण बन्दै डोरबहादुरले बनाएका संरचना- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जीर्ण बन्दै डोरबहादुरले बनाएका संरचना

‘चौधबीस बदल्ने विष्टको ठूलो सपना थियो तर त्यो सपना कहाँ गयो ? कुन दैवले टुटायो पत्तै भएन’
डीबी बुढा

जुम्ला — पातारासी गाउँपालिका–५ चौधबीसस्थित जप्नगाउँका ६२ वर्षीय पूर्णबहादुर बुढाले मानवशास्त्री डोरबहादुर बिष्टको प्रतीक्षा गर्न थालेको झन्डै २६ वर्ष पुग्न लाग्यो । ‘न केही खबर पाइयो न खोजखबरीको खबर सुनियो,’ उनले भने, ‘अझै पनि उनी फर्किन्छन् भन्ने आशा छ ।’ उनका छिमेकी हरिचन्द्र बुढा पनि चौधबीस क्षेत्र बदल्ने डोरबहादुरको प्रतीक्षामा छन् । ‘बिष्ट अहिले हामीसँग त छैनन्, तर उनले गरेका कामहरू हाम्रा लागि प्रेरक छन्,’ उनले भने, ‘उनका कामहरू आँखाअगाडि देख्दा डोरबहादुरलाई बिर्सिनै मुस्किल हुन्छ ।’

स्थानीयका अनुसार बिष्ट चौधबिस क्षेत्रका भाग्य र भविष्यका रेखा हुन । मानवशास्त्री बिष्टले पातारासी–५ डोलकाटीमा २०४८ सालमा कर्णाली इन्स्टिच्युट खोले । उनको गाउँलाई नै अनुसन्धान केन्द्रको रूपमा विकास गर्ने धोको थियो । डोरबहादुरले पहिलोपल्ट गाउँमा शिक्षक ल्याएर चौधबीसमा शिक्षाको ज्योति फैलाएका थिए । उनले ऋणमोक्ष मावि स्थापना गरी विद्यार्थीको सहज पठनपाठनमा साथ दिए ।

२०५० सालमा नजिकैको लम्केली खोलामा विद्युत् निर्माण गरी गाउँ झिलिमिली बनाइदिए । चौधबीसको विकासका लागि उनैले विदेशी दाताहरू गाउँमा ल्याए । उनको सक्रियतामा हेलिप्याड बनेपछि आएको हेलिकोप्टर हेर्न आसपासका गाउँलेहरूको पनि भीड लागेको थियो । ‘चौधबीस बदल्ने बिष्टको ठूलो सपना थियो,’ बुढाले भने, ‘तर त्यो सपना कहाँ गयो ?, कुन दैवले टुटायो पत्तै भएन ।’

बिष्टले स्थानीयलाई विभिन्न कृषि उत्पादनसँग जोडे भने चौधबीस क्षेत्रबाट सडक खनेर सदरमुकाम खलंगा पुर्‍याउने योजना बुनेका थिए । हेलिकोप्टरबाट गाडी ल्याएर गाउँदेखि खलंगासम्म सवारी आवागमन सुरु गर्ने उनी बताउँथे । चौधबीसका ६९ वर्षीय कन्नबहादुर बुढाका अनुसार पातारासीको लासीमा बृहत् पर्यटकीय भवन बनाएर चौधबीस क्षेत्रका हरेक पर्यटकीय स्थलको अभिलेखीकरण राख्ने काम पनि बिष्टले थालेका थिए । ‘खस भाषा बचाउनेदेखि चौधबीसको समग्र समृद्धिको खाका कोर्ने काममा उनले क्रमशः काम गरिरहेका थिए,’ उनले भने, ‘गाउँमा पहिलोपल्ट इन्जिनियर ल्याएर विभिन्न विकास निर्माणका योजना उनैले बताएका हुन्, डोरबहादुर भएको भएको भए अहिलेसम्म पातारासीको मुहार फेरिन्थ्यो ।’

डोरबहादुरका छोरा केशर र नाति बिराज पनि चौधबीसमा पुगे । उनीहरू सरकारी लाभको पदमा समेत थिए तर छोरानाति मिलेर बाबुले थालेको काममा निरन्तरता दिन नसकेको स्थानीयको गुनासो छ ।

कन्नबहादुर अहिले पनि दैनिक एक पटक डोरबहादुर बिष्टको निवाससमेत रहेको कर्णाली इन्स्टिच्युटमा पुग्छन् । खरायोका लागि घाँस काट्छन् र डोरबहादुरलाई सम्झिँदै घर फर्किन्छन् । उनी हराएको लामो समय बित्दा पनि सरकारले कुनै पहल नगरेको उनको गुनासो छ । उनी बेपत्ता भएपछि उनले बनाएका संरचना जीर्ण बन्दै गइरहेका छन् ।

२०४७ सालको अन्त्यतिर जुम्ला पुगेका बिष्टले चौधबीस क्षेत्रको विकास र सामाजिक रूपान्तरण गर्न पातारासी–५ डोलकाटीलाई स्थायी कर्मथलो बनाउने निधो गरेका थिए  । बिष्ट २०५२ पुस २५ गते नेपालगन्ज जान्छु भनेर गाउँबाट हिँडे पनि अहिलेसम्म सम्पर्कमा छैनन् । कर्णाली इन्स्टिच्युटका सचिव पूर्णबहादुर बोहोरालाई संस्था जिम्मा लगाएर हिँडेका थिए । बिष्ट २०५२ पुस २७ गते नेपाल वायु सेवा निगमको जहाजबाट नेपालगन्ज गएर गाडीमार्फत कैलालीको चिसापानी गएको अनुमान छ ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७९ ११:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रदेशको नाम ‘किरात’ राख्न दबाब

कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — किरात राई यायोख्खाले प्रदेश १ को नाम ‘किरात प्रदेश’ राख्नुपर्ने भन्दै सोमबार विराटनगरमा दबाबमूलक कार्यक्रम गरेको छ । यायोख्खाले सुनसरीको इटहरीबाट विराटनगरसम्म किरात प्रदेश नाम राख्नका लागि मोटरसाइकल र्‍याली प्रदर्शन गरेको हो । 

उनीहरूले विराटनगरस्थित मुख्यमन्त्री कार्यालय एक घण्टा घेराउ गरेका थिए । कार्यालय घेराउपछि मुख्यमन्त्री राजेन्द्रकुमार राईलाई यायोख्खाका अध्यक्ष दिवस राईले स्मरण पत्र बुझाएका थिए । त्यसपछि प्रदेशसभाको मूल गेटमा समेत एक घण्टा कार्यालय घेराउ कार्यक्रम गरेका थिए । अध्यक्ष राईले प्रदेश सरकार तथा प्रदेश सांसदले प्रदेशको नाम ‘किरात प्रदेश’ पारित नगराए जस्तोसुकै कडा आन्दोलनमा उत्रिन बाध्य हुने चेतावनी दिएका छन् । उनले किरात कुनै जाति नभई ऐतिहासिक सांस्कृतिक पहिचान बोकेकाले सर्वस्वीकार्य हुने दाबी गरे । उनले प्रदेशसभाले प्रदेशको नामकरणमा पहिचान मास्न नपाइने बताएका हुन् ।

सभामुख प्रदिपकुमार भण्डारीले प्रदेशको नामकरणका लागि आउँदो शुक्रबार प्रदेशसभामा प्रतिनिधित्व गर्ने दलका नेताहरूको बैठक बोलाएका छन् । बैठकमा छलफलपछि सहमतिका आधारमा प्रदेशको नामकरण प्रक्रिया अगाडि बढाइने प्रदेशसभा सचिवालयले जनाएको छ । प्रदेशसभाको बैठक आउँदो आइतबार दिउँसो १ बजे बोलाइएको छ । मुख्यमन्त्री राईले प्रदेशको नाम प्रदेशसभाबाट पारित गराउन स्वास्थ्यमन्त्री तथा जनता समाजवादी पार्टीका नेता जयराम यादवको नेतृत्वमा दलहरूबीच सहमति जुटाउन कार्यदल गठन गरेको छ ।

कार्यदलका संयोजक मन्त्री यादवले अब सुरु हुन लागेको प्रदेशसभा बैठकमा प्रदेशको नामकरण प्रक्रिया अघि बढाउने प्रदेश सरकारको तयारी रहेको पुष्टि गरे । ‘दलहरूबीच सहमति जुटाएर एउटा मात्रै नाम प्रदेशसभामा प्रस्ताव गरेर पारित गराउने प्रदेश सरकारको पहिलो प्राथमिकता हो,’ उनले भने, ‘सहमति जुट्न नसके पनि प्रदेशसभामा नामकरणको प्रक्रिया सुरु भएपछि औपचारिक थलोमा बहस सुरु हुन्छ र त्यसपछि मतदान प्रक्रियामा जुन नाममा सहमति हुन्छ त्यही नाम पारित हुन्छ । अर्को विकल्प छैन ।’ प्रदेशको नाम प्रदेशसभाको दुई तिहाइ बहुमतले पारित हुनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ ।

प्रदेशसभाका सबैभन्दा ठूलो दल प्रमुख प्रतिपक्षी एमाले प्रदेशको नाम भूगोलको आधारमा ‘कोसी’ हुनुपर्ने अडानमा छ । दोस्रो ठूलो दल कांग्रेस पनि भूगोलकै आधारमा प्रदेशको नाम ‘सप्तकोसी’ अघि सारेको छ । तेस्रो ठूलो दल माओवादी केन्द्र, नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टी र संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चले पहिचानको आधारमा प्रदेशको नाम राख्नुपर्ने अडानमा छन् । पहिचान पक्षधर दलहरू पनि कुनै एउटा नाममा सहमति जुटाउन सकेको छैन । पहिचान पक्षधर सबै दलको आ–आफ्नै अडान छ ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७९ १०:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×