स्याउमा बढ्दै लगानी- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

स्याउमा बढ्दै लगानी

जुम्लामा स्याउ खेतीका लागि विभिन्न सरकारबाट बर्सेनि झन्डै ५ करोड रूपैयाँ खर्च 
एलपी देवकोटा

जुम्ला — जुम्लामा स्याउमा व्यावसायिक लगानी बढ्दै गएको छ । अहिले जिल्लाका विभिन्न ठाउँमा ठूलो लगानीमा फुजी स्याउको व्यावसायिक खेती गर्नेहरू बढिरहेका छन् । गुठीचौर गाउँपालिका–५ जलजलामा नेपालकै ठूलो फुजी स्याउ बगैंचा स्थापना भएको छ ।

गुठीचौर एग्रो फार्मका अध्यक्ष मीनबहादुर भण्डारीले उच्च घनत्व जातको आधुनिक स्याउ बगैंचा निर्माण गरी फुजी स्याउको व्यावसायिक खेती थालेका हुन् । झन्डै ८ करोड रुपैयाँको लगानीमा जलजलामा स्याउ बगैंचा बनाइएको छ । उनले बगैंचामा ३० हजार फुजी स्याउ रोपेका छन् । १ लाख ५० हजार वर्गमिटर जग्गामा विभिन्न पूर्वाधारसहितको स्याउ बगैंचा निर्माण गरिएको उनले जानकारी दिए ।

जुम्लाको झन्डै ३ हजार ४ सय ५० हेक्टरमा स्थानीय जातको स्याउ उत्पादन हुँदै आएको छ । २ वर्षयता भने व्यावसायिक रूपमा फुजी जातको स्याउ खेती भइरहेको छ । पहिलोपटक २ वर्षअघि जुम्ला एग्रो फार्मका सञ्चालक लोकदर्शन श्रेष्ठले चन्दननाथ भैरवनाथ गुठीको जग्गा लिजमा लिएर फुजी स्याउको व्यावसायिक खेती सुरु गरेका थिए । त्यसलगत्तै हाम्रो कृषि सहकारी संस्थाले पनि स्याउको व्यावसायिक र सामूहिक खेती थालेको थियो । जिल्लामा फुजी स्याउप्रति दिन प्रतिदिन आकर्षण बढ्दै गएको कृषि विकास कार्यालयका प्रमुख बालकराम देवकोटाले बताए । ‘कृषिमा ठूलो लगानी गर्न चाहनेले फुजी स्याउमा लगानी गरिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘साना लगानीमा पनि किसानहरूले गाउँगाउँमा स्थानीय जातको व्यावसायिक स्याउ बगैंचा निर्माण गरेका छन् ।’

तातोपानी गाउँपालिका–६ हियाखोलाका किसानले पनि १९ हेक्टर जमिनमा नमुना स्याउ बगैंचा निर्माण गरेका छन् । उक्त नमुना बगैंचाको २ किलोमिटर क्षेत्र सुरक्षित घेराबारसहितको छ । मालिका स्याउ उत्पादन कृषक समूहको सक्रियता तथा प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना स्याउ सुपरजोन र तातोपानी गाउँपालिकाको आर्थिक सहयोगमा स्याउ बगैंचा निर्माण गरिएको हो । जसमा कृषि अनुसन्धान केन्द्रले पनि लगानी थपेको छ । उक्त स्याउ बगैंचामा स्थानीय जातका ४ हजार ५ सय स्याउका बिरुवा रोपिएको छ । हियाखोला, धौलापानी र हाँकुका २ सय किसानले थप ४ हजार ५ सय बिरुवा रोपेका छन् । स्याउ खेतीप्रतिको स्थानीयको आकर्षणलाई देखेर उत्साहित भएको तातोपानी गाउँपालिका अध्यक्ष नवराज न्यौपानेले बताए ।

खेतीमा अनुदान बढ्दै

पछिल्लो समय जुम्लामा स्याउ खेती गर्ने किसानका लागि तीनवटै तहका सरकारले अनुदान बढाइरहेका छन् । स्याउका बिरुवाको मूल्य २५ रुपैयाँ पर्ने भए पनि जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले २ रुपैयाँमै बिरुवा उपलव्ध गराइरहेको छ । प्रदेश सरकारले पनि स्याउ बगैंचा निर्माण, घेराबारा, सिँचाइलगायतमा अनुदान दिइरहेको कृषि विकास प्रमुख देवकोटाले बताए । उनका अनुसार स्याउ खेतीका लागि विभिन्न सरकारबाट बर्सेनि झन्डै ५ करोड रुपैयाँ खर्च भइरहेको छ ।

यस्तै, जुम्ली स्याउको गुणस्तर बृद्धि गर्न यहाँका किसान बगैंचा व्यवस्थापनमा जुटेका छन् । एक महिनाअघि जुम्लामा भारी हिमपात भएको थियो । हिउँ परेसँगै किसानहरू स्याउको बिरुवा काँटछाँटमा जुटेका हुन् । चन्दननाथ नगरपालिकाका–१० की माया कुमाईले परिवारका ५ सदस्य बिहान सबेरैदेखि राति अबेरसम्म बिरुवा काँटछाँटमै व्यस्त हुन थालेको बताइन् । उनका अनुसार काँटछाँट गरे स्याउका बिरुवामा रोगकिराको प्रकोप कम हुन्छ भने गुणस्तरीय स्याउ फल्छ ।

कर्णाली राजमार्ग खुलेपछि स्याउ खरिद गर्न व्यापारीहरू बगैंचामै पुग्ने गरेपछि किसानहरू व्यावसायिक बन्दै गएको गुठीचौरका पूर्ण धितालले बताए । उनका अनुसार राजमार्ग सञ्चालनमा आउनुअघिसम्म प्रतिकिलो ५ रुपैयाँमा बिक्री नहुने स्याउ अहिले कम्तीमा ७० रुपैयाँ प्रतिकिलो बिक्री हुने गरेको छ । बगैंचा व्यवस्थापनमा जुटेका किसानले फागुन अन्तिम सातासम्म बिरुवाको काँटछाँट गरिसक्नुपर्ने कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ ।

कृषि विकास कार्यालयले कृषि प्रसार कार्यक्रम र स्याउ आत्मनिर्भर कार्यक्रममार्फत स्थानीय तहसँगको समन्वयमा स्याउ काँटछाँट अभियान नै चलाउने गरेको छ । प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण सुपरजोन स्याउ परियोजनाले पनि स्याउको बगैंचा व्यवस्थापनमा जोड दिइरहेको छ ।

अहिले कृषि प्राविधिकहरूले स्याउका बिरुवा काँटछाँट गर्ने, बोडोपेस्ट लगाउने, बोडो मिश्रण छर्नेदेखि मलखादको व्यवस्थापनमा किसानलाई सघाइरहेका छन् । समयमै स्याउका बिरुवा काँटछाँट गर्दा स्याउ उत्पादनमा वृद्धि हुने स्थानीय किसान हरि शाहीले बताए । जुम्लामा एक घर, एक बगैंचा कार्यक्रम लागू भएपछि स्याउ खेती गर्नेहरूको संख्या ह्वात्तै बढेको हो ।

प्रकाशित : चैत्र १६, २०७८ ११:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वारुणयन्त्रलाई अर्को जिल्लाको भर

पालिकाहरुले प्रमुख/उपप्रमुखले चढ्ने सवारीलाई प्राथमिकतामा राखेको स्थानीयको आरोप
शिव पुरी

रौतहट — डिभिजन वन कार्यालय चन्द्रनिगाहपुर अन्तर्गतको हातेमालो सामुदायिक वनमा दुई दिनअघि डढेलो लाग्यो । आगो नियन्त्रणमा लिन स्थानीयले प्रशासनसित हारगुहार गरे । चन्द्रपुर नगरपालिकामा एउटा मात्र वारुणयन्त्र भएकाले नियन्त्रणमा लिन कठिन हुने भन्दै निजगढ र सर्लाहीबाट समेत मगाउन माग गरे । 

कांग्रेस सांसद देवप्रसाद तिमल्सिनाले छिमेकी जिल्ला बारास्थित निजगढ नगरपालिकाका प्रमुख सुरेश खनाललाई वारुणयन्त्र पठाइदिन अनुरोध गरे । निजगढबाट पनि आउन ढिला भएपछि स्थानीय र सुरक्षाकर्मी मिलेर आगो मुस्किलले निभाए । त्यतिबेलासम्म दुईवटा घर जलेर नष्ट भइसकेको थियो । स्थानीय शिवध्यानी साहले वारुणयन्त्र नहुँदा समयमै आगो नियन्त्रणमा लिन नसकेको गुनासो पोखे । वारुणयन्त्रणको समस्या झेलेको यो पहिलो पटक भने होइन । पाँच वर्षदेखि प्रशासनले स्थानीय तहका प्रमुखलाई जिल्ला प्रशासन कार्यालयको मिटिङमा आगलागी, डढेलोको समयमा वारुणयन्त्रको समस्या पर्ने भएकाले यसलाई प्राथमिकतामा राखेर खरिद गर्न अनुरोध गर्दै आएको छ ।

पालिकाहरूले पनि चाँडै वारुणयन्त्र खरिद गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । जिल्लाका १८ वटा स्थानीय तहमध्ये चन्द्रपुर र गौरमा एक/एक वटा वारुणयन्त्र छ । ठूलो आगजनी भयो भने बारा र सर्लाहीबाट मगाउनुपर्ने बाध्यता छ । चन्द्रपुरमा फायरम्यान नियुक्ति नगरेकाले सशस्त्र प्रहरीले सहयोग गर्दै आएको छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णबहादुर शाहले स्थानीय तहका प्रमुखलाई बजेटले भ्याए प्रत्येक पालिकामा एक/एक वटा वारुणयन्त्र राख्न अनुरोध गर्दै आएको बताए । ‘चन्द्रनिगाहपुर र गौरबाहेकका पालिका मिलेर खरिद गर्न भन्दै आएको छु । जिल्लाको बीच भागमा पर्ने गरुडा आसपासका पालिका मिलेर खरिद गर्दा सहज हुन्छ,’ उनले भने, ‘पालिकाका प्रमुखहरू खरिद गर्छौं मात्र भन्छन् । तर वास्तै गर्दैनन् ।’

गरुडालाई प्रदेश सरकारले वारुणयन्त्र खरिद गरेर दिन लागेको प्रजिअ शाहलाई जानकारी गराएको थियो । तर अहिलेसम्म आएको छैन । दक्षिण भेगको कुनै पनि गाउँ, बस्तीमा आगजनी भयो भने बारुणयन्त्रको ठूलो समस्या पर्छ । एक वर्षअघि चन्द्रनिगाहपुरको पुरानो बजारको एक पसलमा आगजनी हुँदा सदरमुकाम गौर चन्द्रनिगाहपुर, बारा र सर्लाहीबाट बारुणयन्त्र आएर नियन्त्रणमा लिइएको थियो । गरुडा इलाकामा गत वर्ष १३ वटा आगलागीका घटना भए । वारुणयन्त्र अभावका कारण ती घटनामा क्षति बढी भएको इलाका प्रहरी कार्यालय गरुडाको भनाइ छ ।

पालिकाहरूले प्रमुख उपप्रमुखले चढ्ने सवारीलाई प्राथमिकतामा राखेको स्थानीयको आरोप छ । अधिकांश पालिका प्रमुख, उपप्रमुख र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतका छुट्टाछुट्टै सवारी छन् । माओवादीका स्थानीय नेता शम्भु सिंहले प्रमुख, उपप्रमुखका लागि गाडी प्राथमिकतामा परेको आरोप लगाए । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता डीएसपी सुनील मल्लका अनुसार गतवर्ष जिल्लाका १ सय ४५ स्थानमा आगलागी हुँदा ७५ वटा घर जले । आगलागीबाट १ को मृत्यु र १० जना घाइते भएका थिए ।

प्रकाशित : चैत्र १६, २०७८ ११:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×