प्रदेशमा दुई महिला मात्र निर्वाचित- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

प्रदेशमा दुई महिला मात्र निर्वाचित

महिला प्रतिनिधित्व न्यून, संघमा प्रतिनिधित्व गर्नेमा एमालेबाट एक्ली महिला
प्रतीक्षा काफ्ले

कास्की — २४ समानुपातिकसहित ६० सदस्यीय गण्डकी प्रदेशसभामा संविधानले व्यवस्था गरेको ३३ प्रतिशत महिला सहभागिता पुर्‍याउन कम्तीमा पनि २० जना चाहिन्छन् । गण्डकी प्रदेशसभाका ३६ निर्वाचन क्षेत्रबाट यस पटक दुई महिलामात्र निर्वाचित भएका छन् । 



गण्डकी प्रदेशका १७ प्रतिनिधिसभा र ३४ वटा प्रदेश निर्वाचन क्षेत्रको नजिता आइसकेको छ । गणना हुन बाँकी स्याङ्जा क्षेत्र नं. २ मात्र हो । यहाँ पनि प्रदेशसभामा महिला उम्मेदवार छैनन् । यसकारण प्रत्यक्षतर्फ महिला सहभागिता दुईमै सीमित रहने निश्चित छ । महिला सहभागिता पुर्‍याउन गण्डकी प्रदेशसभामा समानुपातिककै भर छ । १८ महिला लैजान राजनीतिक दललाई बाध्यता छ । चुनावी मैदानमा मुख्य प्रतिस्पर्धा ठूला दल कांग्रेस, एमाले र माओवादीको हो । यिनै दलले महिलालाई अवसर दिएनन् । जसका कारण महिला सहभागीता न्यून हुन पुगेको हो । गण्डकी प्रदेशसभामा प्रत्यक्षमा महिलातर्फ एमालेका २ उम्मेदवारले मात्र चुनाव जितेका हुन् । जसमा स्याङ्जा प्रदेशसभातर्फ १ (१) मा सीता सुन्दास र पूर्वी नवलपरासी २ (१) मा पद्मा जीसी श्रेष्ठ छन् ।

एमालेबाट कास्की प्रदेशसभातर्फ २ (२) मा मीना गुरुङ र स्याङ्जा १ (१) मा माओवादी केन्द्रले अमृता थापालाई उम्मेदवार बनाएकामा दुवै पराजित भए । एमालेकी सीताले स्याङ्जामा माओवादीकी अमृतालाई १ हजार ४ सय २४ मतान्तरले पराजित गरिन् । गण्डकीमा एमालेले ३ महिलालाई प्रत्यक्षमा उम्मेदवार बनाउँदा सत्ता गठबन्धनतर्फबाट अमृता मात्र एकल उम्मेदवार हुन् । प्रदेशमा प्रत्यक्षतर्फको ३६ सिटमा दल र स्वतन्त्र गरी २ सय ३५ जनाको उम्मेदवारी परेको थियो । जसमा महिला उम्मेदवार २९ मात्रै थिए । ‘अहिलेको निर्वाचन हेर्दा दलहरूले प्रत्यक्षतर्फ महिलालाई अवसर दिन अनुदार भएको प्रस्ट हुन्छ,’ महिला अधिकारकर्मी ईश्वरी चापागाईं भन्छिन्, ‘यसको अर्थ ठूला भनिएका प्रमुख राजनीतिक दलले महिलालाई अझै विश्वास गरेका छैनन् ।’ गण्डकी प्रदेशसभामा दुई सिट जितेको एमालेलाई समानुपातिक सांसद लैजान केही सहज भए पनि माओवादी र कांग्रेसलाई भने गाह्रो देखिन्छ । अघिल्लो निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ म्याग्दीबाट नरदेवी पुन (एमाले) र तनहुँबाट आशा कोइराला (माओवादी) सांसद थिए ।

गण्डकी प्रदेशबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा एमालेकी विद्या भट्टराई एक्ली महिला विजेता हुन् । कास्की निर्वाचन क्षेत्र नं. २ बाट विजयी भएकी हुन् । उनी यसअघि कास्की–२ बाटै निर्वाचित भएकी थिइन् । दोस्रो पटक निर्वाचित विद्या श्रीमान् रवीन्द्र अधिकारीको ठाउँबाट उपनिर्वाचन लडेकी थिइन् । गण्डकी प्रदेशमा प्रतिनिधिसभातर्फ १८ सिट छन् । जसमा स्याङ्जा निर्वाचन क्षेत्र नं. २ मा पनि एमालेले पद्मा अर्याललाई उम्मेदवार बनाएको छ । यस क्षेत्रको मतगणना हुन नसक्दा चुनावी परिणाम आएको छैन । यस्तै, बागलुङ निर्वाचन क्षेत्र नं. २ मा पनि मन्जु शर्मा चालिसे उम्मेदवार थिइन् । उनी माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार देवेन्द्र पौडेलसँग पराजित भइन् । गण्डकी प्रदेशमा एमालेले प्रतिनिधिसभा सदस्यतर्फ ३ महिला उम्मेदवार बनाएको थियो । संघीय सांसदका लागि कांग्रेस, माओवादीलगायत ठूला दलले स्थान दिएनन् ।

प्रकाशित : मंसिर १२, २०७९ ०९:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एमाले गठबन्धन सरकारको संकेत

५६ प्रदेशसभा सदस्यमध्ये एमाले २३ मा विजयी, एकमा अग्रता 
देवनारायण साह

मोरङ — प्रदेश १ मा एमाले गठबन्धनको सरकार बन्ने संकेत देखिएको छ । दुई वटा क्षेत्र जितेको राप्रपाले समानुपातिकतर्फ मत बढाएसँगै एमाले गठबन्धन सबल देखिएको हो । यस प्रदेशस्थित ५६ प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्रमध्ये ५० क्षेत्रको परिणाम सार्वजनिक भइसकेको छ ।

जसमा एमालेले २३, कांग्रेस १४, माओवादी केन्द्र ९, राप्रपा र नेकपा (एकीकृत समाजवादी) २/२ क्षेत्र जितिसकेका छन् । बाँकी ६ वटा क्षेत्रमध्ये एमाले १, कांग्रेस ३ र एकीकृत समाजवादी एउटा क्षेत्रमा अगाडि रहे पनि अन्तिम मत परिणाम आउन बाँकी छ ।

सुनसरी ३(२) मा एमालेले सुरुवाती अग्रता लिएपछि एमाले गठबन्धनको सरकार बन्ने संकेत देखिएको हो । एमालेको सरकार बन्नेमा समानुपातिक मतको रुझान पनि देखिएको छ । समानुपातिकमा मत प्राप्तिको आधारमा एमाले पहिलो, कांग्रेस दोस्रो, राप्रपा तेस्रो, माओवादी केन्द्र चौथो, जनता समाजवादी पाँचौं, एकीकृत समाजवादी छैटौं स्थानमा छन् । एमालेले जितिसकेका २३, जितनिकट रहेको सुनसरी १(२) र सुरुवाती अग्रता लिएको सुनसरी ३(२) गरी २५ सिट पुर्‍याउने सम्भावनामा राप्रपाको २ गरी एमाले गठबन्धनको प्रत्यक्षतर्फ २७ सिट पुग्ने देखिन्छ । सत्ता गठबन्धन दल कांग्रेसले जितिसकेको १४ र जितनिकट रहेको ३ सहित १७, माओवादी केन्द्रले ९ र नेकपा (एकीकृत समाजवादी) ले २ जितिसकेको र इलाम १(१) मा जितनिकट रहेको गरी २९ सिट पुग्ने देखिएको हो ।

पहिलो प्रदेशसभा निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फको ३७ प्रदेश सांसदमध्ये कुल १७ लाख ३६ हजार ७ सय ९ सदर मतमध्ये ६ लाख ७३ हजार ७ सय ९ मत ल्याएर १५ प्रदेश सांसद पाएका एमालेले आइतबार साँझ ६ बजेसम्ममा अहिले गणना भएकोमा ४ लाख ९२ हजार ३ सय ६९ मत प्राप्त गरेको छ । यस्तै, अघिल्लो प्रदेशसभामा समानुपातिकतर्फ ५ लाख ८६ हजार २ सय ४६ मत ल्याएर १३ प्रदेश सांसद पाएको कांग्रेसले ४ लाख १९ हजार ९ सय २५, गत प्रदेशसभामा ५७ हजार ३ सय ४२ मत ल्याएर एउटा समानुपाति प्रदेश सांसदमा चित्त बुझाएका राप्रपाले यसपटक १ लाख ४९ हजार ७० मत प्राप्त गरिसकेको छ ।

यस्तै, पहिलो प्रदेशसभामा २ लाख ६ हजार ७ सय ८१ मत ल्याएर ५ वटा समानुपातिकतर्फ प्रदेश सांसद पाएको माओवादी केन्द्रले १ लाख ४४ हजार २ सय ७१, ७० हजार ४ सय ७६ मत ल्याएर २ वटा समानुपातिकबाट प्रदेश सांसद पाएको तत्कालीन संघीय समाजवादी फोरम हालको जनता समाजवादी पार्टीले ४९ हजार ५ सय ४९ मत प्राप्त गरिसकेको छ । एकीकृत समाजवादीले ४५ हजार ३ सय ७० मत प्राप्त गरेको छ । अघिल्लो पटक २६ हजार १ सय २३ मत ल्याएर समानुपातिकबाट एउटा प्रदेश सांसद पाएको संयुक्त लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चले १९ हजार ४ सय २४ मत प्राप्त गरेको छ ।

समानुपातिकतर्फ दलहरूले प्राप्त गरिरहेको मतको रुझानका आधारमा एमालेले १४ देखि १५, कांग्रेसले १२ देखि १३, राप्रपाले ३ देखि ४, माओवादी केन्द्रले ३, जनता समाजवादी पार्टीले २, एकीकृत समाजवादीले एउटा प्रदेश सांसद पाउने देखिएको छ । यस प्रदेशको कुल ३३ लाख ९६ हजार ८ सय ६५ मतदातामध्ये ६० दशमलव ४९ प्रतिशतले मतदान गरेकामध्ये आइतबार साँझसम्ममा समानुपातिकतर्फ १४ लाख २५ हजार ७ सय ७१ मत गणना भइसकेको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ ।

९३ सदस्यीय प्रदेशसभामा समानुपातिकतर्फ विपक्षी गठबन्धन दल एमालेले १४/१५, राप्रपाले ३/४ र जनता समाजवादीले २ गरी २० र प्रत्यक्षतर्फ २७ गरी प्रदेश सरकार बनाउन आवश्यक ४७ प्रदेश सांसद पुर्‍याउने देखिएको छ । सत्ता गठबन्धन दल कांग्रेसले १२/१३, माओवादी केन्द्रले ३ र एकीकृत समाजवादीले १ गरी समानुपातिकतर्फ १६/१७ र प्रत्यक्षतर्फ २९ गरी कुल ४५/४६ प्रदेश सांसद पुग्ने देखिएको हो ।

समानुपातिकतर्फ संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चले १९ हजार ४ सय २४, मंगोल नेसनल अर्गनाइजेसनले १९ हजार ६३, जनमत पार्टीले १८ हजार ८ सय ९४ र हाम्रो नेपाली पार्टीले १७ हजार ५ सय ६८ मत प्राप्त गरिसकेका छन् । यी दलमध्ये कुनै पनि दलले प्रदेशसभामा कायम गरिएको १.५ प्रतिशतको थ्रेसहोल्ड कटाउन सकेको अवस्थामा त्यो दल नै प्रदेश सरकार गठनको निर्णायक बन्ने छन् । अघिल्लो प्रदेशसभामा समानुपातिकतर्फ एउटा प्रदेश सांसद पाएको संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चले ५ दलीय गठबन्धन सरकारमा राज्यमन्त्री प्राप्त गरेको छ ।

प्रदेश सांसदमा एमालेबाट निर्वाचित भएकामध्ये केन्द्रीय नेता अर्थात् पार्टीको स्थायी कमिटी सदस्य हिक्मत कार्की मात्रै छन् । उनी एमालेको संसदीय दलको नेता र गठबन्धनको सरकार बन्ने अवस्थामा मुख्यमन्त्रीका लागि निर्विकल्प रहेको निर्वाचित प्रदेश सांसदहरूको भनाइ छ । सत्ता गठबन्धन दलमा मुख्यमन्त्रीका आकांक्षीहरूले आ–आफ्ना दलको नेताका लागि निर्वाचित प्रदेश सांसदहरूसँग छलफल सुरु गरिसकेका छन् । सत्ता गठबन्धन दल कांग्रेसमा मुख्यमन्त्रीका आकांक्षी आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री केदार कार्की, केन्द्रीय सदस्यत्रय प्रदीपकुमार सुनुवार, अमृत अर्याल, भीम पराजुली, प्रदेश १ सभापति उद्धव थापा, प्रदेश समिति महामन्त्री भूपेन्द्र राईले दलको नेताका लागि पहल थालेका छन् । थापाको नाम कांग्रेसको समानुपातिक सूचीमा १ नम्बरमा सिफारिस छ ।

उनले पार्टीको प्रदेश सभापतिको हैसियतले पनि आफूले अवसर पाउनुपर्ने बताउँदै आएका छन् । मन्त्री कार्कीले आफूले पहिलो प्रदेशसभामा पनि दलको नेतामा प्रयास गरेर प्रमुख सचेतकमा चित्त बुझाएकाले यसपटक अवसर पाउनुपर्ने बताए । अर्यालले पार्टी नेतृत्वले प्रतिनिधिसभा सदस्यमा छाडेर प्रदेश सम्हाल्नकै लागि प्रदेशसभामा पठाएको बताएका छन् । उनीहरूमध्ये सुनुवार, अर्याल र राई पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवानिकट, पराजुली र थापा कांग्रेस नेता कृष्णप्रसाद सिटौला र कार्की कांग्रेस नेता शेखर कोइरालानिकट हुन् । माओवादी केन्द्रबाट मन्त्री इन्द्रबहादुर आङ्बो, माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालका ज्वाइँ जीवन आचार्य, हर्कबहादुर लावती र एकीकृत समाजवादीबाट मुख्यमन्त्री राजेन्द्रकुमार राई पनि मुख्यमन्त्रीका आकांक्षी देखिएका छन् । उनीहरूले आफूहरू निर्वाचित भएर गएपछि मुख्यमन्त्री बन्ने भन्दै मतदातासँग मत मागेर निर्वाचित भएका हुन् ।

पहिलो प्रदेशसभा निर्वाचनमा वाम गठबन्धनको बलमा ५६ प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्रमध्ये एमालेले ३६ र माओवादी केन्द्रले ११ गरी ४७ वटा क्षेत्रमा जितेका थिए । कांग्रेसले ८ र तत्कालीन संघीय समाजवादी फोरमले एउटा क्षेत्रमा चित्त बुझाएका थिए । यस प्रदेशमा कुल ३७ जना समानुपातिक प्रदेश सांसदमध्ये सबभन्दा बढी एमालेले १५, माओवादी केन्द्रले ५, कांग्रेसले १३, संघीय समाजवादीले २, राप्रपा र संयुक्त लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चले १/१ जना प्रदेश सांसद पाएका थिए । ९३ सदस्यीय प्रदेशसभामा एमालेले एक्लै बहुमत ५१ वटा सिट प्राप्त गरेको थियो । जसमा माओवादी केन्द्रसहित दुई तिहाइभन्दा बढी हैसियतको सरकार गठन गरेर साढे तीन वर्ष प्रदेशको बागडोर एमालेले सम्हालेको थियो । एमाले विभाजन भएर नेकपा (एकीकृत समाजवादी) भएपछि सरकारबाट बाहिरिनुपरेको थियो ।

प्रकाशित : मंसिर १२, २०७९ ०९:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×