खुद्रा व्यापारीले बेच्छन् दोब्बर महँगोमा तरकारी

व्यापारीले होलसेल मूल्यभन्दा दोब्बर बढी लिएर उपभोक्तालाई बेचिरहेका त छन् नै, तरकारीको मूल्यमा एकरूपतासमेत छैन
लीला श्रेष्ठ, प्रशान्त माली, सीमा तामाङ

काठमाडौँ — ललितपुर सानेपाकी सिर्जना कार्की शुक्रबार बिहान ११ बजे कालीमाटी तरकारी बजारमा तरकारीको स्टल चहार्दै थिइन् । टोलमा भन्दा सस्तोमा पाइने आसले उनी कालीमाटी पुगेकी हुन् । उनले केही सस्तोमा तरकारी त पाइन् तर उनले तिरेको मूल्य व्यापारीले होलसेलमा किनेको भन्दा झन्डै दोब्बर थियो । कालीमाटी तरकारी बजारमै भेटिएकी जुना सुनारले पनि व्यापारीले धेरै नाफा राख्ने गरेको गुनासो गरिन् । 


बजारमा तरकारीको भाउ ह्वात्तै बढेपछि सिर्जना र जुनाजस्तै उपभोक्ताहरू सोझै कालीमाटी तरकारी बजार पुग्ने गरेका छन् । तर त्यहाँ पनि स्वाभाविक मूल्यमा किन्न पाउँदैनन् । कालीमाटी तरकारी बजारमा होलसेलमा बिहान ५८ रुपैयाँमा किनेको गोलभेंडा व्यापारीले दिउँसो ९० रुपैयाँ प्रतिकिलोले बिक्री गरिरहेको भेटिन्छ । व्यापारीले १ सय ५५ रुपैयाँमा होलसेलमा अदुवा किनेर खुद्रामा २ सय ५० मा बेच्छन् ।

कालीमाटी र चाबहिल गणेश मन्दिरको तरकारी बजारको दूरी आठ किलोमिटर मात्रै छ । कालीमाटीबाट खरिद गरेर लगेको तरकारी चाबहिलका व्यापारीले दोब्बरभन्दा बढी मूल्य लिएर बिक्री गर्ने गर्छन् । कालीमाटीबाट शुक्रबार ५८ रुपैयाँमा खरिद गरेको गोलभेंडा चाबहिलका व्यापारीले बिहान ८ बजे एक सय रुपैयाँ प्रतिकिलोमा बेचिरहेका थिए ।

त्यही गोलभेंडा बल्खुमा ८० रुपैयाँमा, शान्तिनगर, सूर्यविनायक, गठ्ठाघर तरकारी बजारमा ७० रुपैयाँ, नख्खु तरकारी बजार, भक्तपुरको तौमडी र जडिबुटी मनोहरा तरकारी बजारमा ८० रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । कालीमाटीमा ९४ रुपैयाँ किलोमा होलसेलमा पाइने प्याज बजारमा एक सय २० रुपैयाँसम्म पर्छ । कालीमाटीमै खुद्रा मूल्य एक सय १० रुपैयाँमा छ । चाबहिलमा भने सबैभन्दा महँगो एक सय ३० रुपैयाँमा पसलेले बेचिरहेका छन् । नख्खु तरकारी बजार, सूर्यविनायकमा भने एक सय २० रुपैयाँ मूल्य छ । भक्तपुरको तौमडीमा एक सय रुपैयाँमा उपभोक्ताले किनिरहेका छन् ।

कालीमाटीमा ९५ रुपैयाँमा पाइने काउली लगनखेल तरकारी बजारमा १ सय ५० रुपैयाँसम्म बिक्री गर्ने गरेको पाइएको छ । चाबहिलमा एक सय ४० रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । कालीमाटीमा ८५ रुपैयाँमा होलसेलमा किनेको करेला लगनखेल तरकारी बजारमा दुई सय, चाबहिलमा १ सय ४०, मनोहरा तरकारी बजारमा १ सय ३०, कालीमाटी खुद्रा बजारमा एक सय, बल्खुमा एक सय २०, शान्तिनगरमा एक सय, ग्वार्कोमा १ सय २०, गठ्ठाघर तरकारी बजारमा एक सय १० मा बिक्री गर्ने गरेको पाइएको छ । कालीमाटी तरकारी बजारमा ९८ रुपैयाँ होलसेलमा किनेको बोडी चाबहिलमा एक सय ८० रुपैयाँसम्म बिक्री गर्ने गरिएको छ ।

त्यही बोडी बल्खुमा १ सय २०, शान्तिनगर, लगनखेलमा एक सय २०, नख्खु, तौमडी, गठ्ठाघर, मनोहरामा १ सय ३० मा बक्री गरिँदै छ । कालीमाटीमा १ सय ५५ पर्ने अदुवा २ सय ५० सम्ममा बेचिँदै छ । ९५ रुपैयाँमा पाइने सिमी १ सय ५० सम्म, ९८ रुपैयाँमा पाइने गाँजर १ सय ८० मा बिक्री गरिरहेका छन् । व्यापारी भने घाटा खाएर बिक्री गरिरहेको दाबी गर्छन् । ‘बोराको हिसाबले सामान ल्याएर किलोमा बेच्नु पर्दा कहिलेकाहीं घाटा हुन्छ,’ शान्तिनगरमा आलु र प्याज बिक्री गर्ने पुष्पा भुजेलले भनिन्, ‘बोरामा कहिलेकाहीं बिग्रेका पनि पर्छन् ।’

चाडपर्व भित्रिएसँगै तरकारीको बजार मूल्य अकासिएको हो । सर्वसाधारणको आयले धान्न नसक्ने गरी मूल्यवृद्धि भए पनि सम्बन्धित निकायको ध्यान जान नसकेको उपभोक्ताको गुनासो छ । मध्यपुर थिमि–३ गठ्ठाघरका भरत बुढाथोकीले भने, ‘व्यापारीले आफूखुसी मूल्य तोक्दा पनि सरकारले अनुगमनमा चासो दिएको छैन ।’ काठमाडौं–३२ मनोहराकी शर्मिला श्रेष्ठले एक महिनामा होलसेल मूल्य नै दोब्बर वृद्धि भएको बताइन् ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७६ ०७:१३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

अचाक्ली महँगो भयो तरकारी, २० दिनमै बढ्यो २८९ % 

राजु चौधरी

काठमाडौँ — चाडपर्व नजिकिएसँगै तरकारीको मूल्य अचाक्ली बढेको छ । कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिको तथ्यांकअनुसार २० दिनमा होलसेल मूल्य नै २ सय ८९ प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको छ । व्यवसायीले वर्षा र भारतमा मूल्यवृद्धि भएको कारण देखाउँदै तरकारीको मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढाएका हुन् । 

समितिका सूचना अधिकारी विनय श्रेष्ठले वर्षाका कारण हरियो सागमा क्षति पुगेर महँगो भएको बताए । तर मूल्यवृद्धि हरियो सागमा मात्र नभएर अधिकांश तरकारीमा भएको छ । भदौ २० गते ४५ रुपैयाँमा बिक्री भएको भेडे खुर्सानीको मूल्य असोज १० मा २ सय ८९ प्रतिशतले बढेर होलसेलमै १ सय ७५ रुपैयाँ प्रतिकेजी पुगेको छ । बोडी (तने) को २ सय २७ प्रतिशतले बढेर ९८ रुपैयाँ पुगेको छ । मकै बोडीको मूल्य १ सय ५८ प्रतिशतले बढेर ९८ रुपैयाँ, घिउ सिमीमा १ सय ३८ प्रतिशत बढेर ९५ रुपैयाँ, तीते करेला १ सय ५८ प्रतिशतले बढेर ८५ रुपैयाँ पुगेको छ ।

हरियो प्याजको मूल्य १ सय ९ प्रतिशतले बढेर १ सय १५ रुपैयाँ, रायोको मूल्य १ सय ६४ प्रतिशत बढेर १ सय ४५ रुपैयाँ, लौका १ सय ७ प्रतिशत बढेर ५८ रुपैयाँ पुगेको छ । समितिका अनुसार कालीमाटी तरकारी बजारले उपत्यकाको ७० प्रतिशत माग धान्छ । होलसेलमै मूल्य बढेपछि खुद्रा पसलमा पनि मनपरी मूल्यमा बिक्री भइरहेको छ । होलसेल र खुद्रामा प्रतिकिलो ५०/६० रुपैयाँ फरकमा बिक्री भइरहेको छ ।
जथाभावी मूल्यवृद्धिले उपभोक्तालाई मर्का परे पनि सरोकारवाला निकायहरूले अनुगमनमा चासो दिएका छैनन् ।

कालीमाटी तरकारी बजारको नियमन गर्ने मुख्य दायित्व कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको हो । मूल्यको सन्दर्भमा वाणिज्य आपूर्ति तथा उपभोक्ता हित संरक्षण विभागले अनुगमन गर्नुपर्छ । अनुगमन मौसमी हुँदा वर्षाको कारण देखाउँदै बिचौलियाले फाइदा उठाएको उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरू बताउँछन् । ‘किसानबाट उपभोक्तासम्म आइपुग्दा ५ तहमा मूल्य तोकिन्छ । यी विषयमा कृषिमन्त्री चक्रपाणि खनाल र उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मात्रिका यादव दुवै जानकार छन्,’ उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च नेपालका अध्यक्ष ज्योति बानियाँले भने, ‘मन्त्रीहरू बिचौलियासँग मिले । उनीहरूसँग मिल्दा किसान र उपभोक्तालाई मार पर्‍यो ।’

बानियाँले बजार मूल्य बिचौलियाकै कारण बढेको दाबी गरे । कृषि विज्ञ कृष्णप्रसाद पौडेलले पनि चाडबाड लाग्नेबित्तिकै व्यापारीले मूल्य बढाउने गरेको बताए । ‘वर्षाले केही असर गरे पनि केही व्यापारीले चलखेल गरे,’ उनले भने, ‘मूल्य बढ्नुको अन्य मुख्य कारण केही छैन ।’

आपूर्तिमन्त्री यादवले पनि मूल्यवृद्धि वर्षाका कारण भएको दाबी गरे । ‘तरकारी भण्डारण गरेर राख्न मिल्दैन । वर्षाका कारण तरकारी बिग्रिएको छ, यसले मूल्यवृद्धि भएको हो,’ उनले कान्तिपुरसित भने, ‘अरू कारण छैन ।’ मन्त्री यादवले अस्वाभाविक मूल्यवृद्धि गरी बेच्नेलाई कारबाहीको दायरामा ल्याइने बताए । यसका लागि आपूर्ति विभागलाई निर्देशन दिएको उनको भनाइ छ । ‘अस्वाभाविक मूल्य बढाउनेलाई छाड्दैनौं,’ उनले भने, ‘सबैतिर अनुगमन गर्छौं ।’

समितिका अनुसार भदौ २० गते ७८ रुपैयाँमा बिक्री भएको काउली असोज १० मा ९५ रुपैयाँ पुगेको छ । भन्टा लाम्चो १ सय २३ प्रतिशतले बढेर ७८ रुपैयाँ, रायो १ सय ६४ प्रतिशतले बढेर १ सय ४५ रुपैयाँ पुगेको छ । लौकाको मूल्य २८ रुपैयाँबाट बढेर ५८ रुपैयाँ, घिरौला ३३ रुपैयाँबाट ५८ रुपैयाँ पुगेको छ ।

समितिका सूचना अधिकारी श्रेष्ठले तरकारीको सिजन सकिन लागेकाले पनि मूल्य बढेको बताए । ‘बजारमा कम उत्पादन आउन थालेको छ,’ उनले भने, ‘त्यसले पनि असर गरेको छ ।’

वाणिज्य आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागका महानिर्देशक योगेन्द्र गौचनले पनि कालीमाटी बजारमा अनुगमन भइरहेको बताए । ‘दुई दिनअघि मात्रै अनुगमन गरेका थियौं । व्यवसायीहरूले वर्षा र भारतबाटै मूल्य बढेको जनाएका छन्,’ उनले भने, ‘विभागले पनि मूल्य विश्लेषण गरिरहेको छ । पुनः अनुगमन हुन्छ ।’

उत्यकामा मुख्यतः धादिङ, नुवाकोट, काभ्रे, चितवन, मकवानपुरलगायत तराईका जिल्लाबाट तरकारी भित्रिन्छ । ती जिल्लाबाट आयातित तरकारी कालीमाटी, बल्खु, टुकुचा, कोटेश्वर लगायत तरकारी बजारमा बिक्री हुन्छ । सरकारी निकायले छिटफुट रूपमा कालीमाटी र बल्खु बजारमा अनुगमन गरे पनि जथाभावी मूल्य बढाउने व्यवसायीलाई कानुनी दायरामा ल्याउन सकेको छैन । कृषि मन्त्रालयका प्रवक्ता तेजबहादुर सुवेदीले खपत बढेकाले केही मूल्य बढेको बताए ।

‘खपत ह्वात्तै बढेको छ । तर आपूर्ति सामान्य नै छ,’ उनले भने, ‘यही मौकामा व्यापारीले पनि एक/दुई रुपैयाँ बढाए ।’ मूल्यको सन्दर्भमा आपूर्ति विभागले अनुगमन गरिरहेको उनले बताए । कृषि मन्त्रालयले पनि बिलबिजक सम्बन्धमा अनुगमन गर्ने उनले बताए ।

खुद्रा तरकारी पसलमा अनुगमनको सुरुवातै गरिएको छैन । तरकारी बजारलाई व्यवस्थित गर्न ६ वटा प्रतिवेदन बने पनि ती दराजमै थन्किएका छन् । किसान र उपभोक्ता ठगी गर्ने बिचौलियालाई कारबाही गरिएको छैन । जसले गर्दा बजार अराजक बन्दै गएको जानकारहरू बताउँछन् । ‘व्यापारीले सरकार चलाएको छ । सरकार कारबाहीको दायरामा ल्याउने हैसियतमा छैन, उपभोक्ताप्रति उत्तरदायी छैन,’ कृषि विज्ञ पौडेलले भने ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७६ ०७:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×