कोठी - कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कोठी 

ओठमा कोठी हुने अभिनेत्री अनेक छन् । बलिउड अभिनेत्री रेखाको ओठमा शोभायमान् कोठीबारे के कुरा गर्नु ! त्यही खालको कोठी ओठको त्यही ठाउँमा अम्रिकाने मोडल सिन्डी क्राफोर्डको पनि छ । अनि पप क्विन –मटेरियल गर्ल– मडोनाको प्रख्यात कोठीको त झन् के कुरा गराइ भो र !
कुमार नगरकोटी

म बारम्बार आफ्नो दिमागको ‘प्लटिङ’ गरिबस्छु । मलाई लाग्छ, प्लटिङ गरिएको दिमाग सिर्जनशील एवं कल्पनाशील हुन्छ, जहाँ आख्यानको वैध/अवैध जन्म हुन्छ ।

दिमागमा जन्मित प्लटले मलाई कुन हदसम्म प्रभावित, आकर्षित गर्छ ? त्यो प्लटले मलाई कति ‘छक्क प्लस चकित इक्वल्स टु छकित’ पार्छ ? त्यसले नै मैले लेख्ने कथाको स्वरूप निर्धारण गर्छ ।

त्यसो त प्लटको एक्स्पायरी–डेट पनि हुने गर्छ । उक्त प्लट तपाईंको दिमागमा एकदुईतीन दिन मात्र बस्यो भने त्यो नालायक हुन्छ । कम्तिमा एकदुईतीन साता भन्दा बढी बस्यो भने चाहिँ लेख्नलायक हुन्छ ।

प्लट–प्राप्ति पश्चात सर्वप्रथम म कथाको अन्त्य खोज्छु । त्यसका निम्ति प्रशस्त डुल्छु । भुस्याहा कुकुरझैं टोल–गल्ली–चोक चहार्छु । मन–मस्तिष्कमा एउटा काल्पनिक ब्रम्हाण्डको रचना गर्छु । अजिब–ओ–गरिब पात्रहरूलाई प्लटमा ऊन्छु । उनीहरूका कुरा सुन्छु । यसरी म कथा बुन्छु ।

कहिलेकाहीं त कस्तो हुन्छ भने कथाको एक होइन, अनेक अन्त्य भेटिइन्छ । त्यस्तो बखत ‘कोठी’ जस्तो कथा लेखिइन्छ, जसलाई प्रस्तुत गर्न –फेसबुक लाइभ, रेडियो कोलिग्राम, कथार्सिस क्लब– जस्ता विविध न्यारेटिभ डिभाइसहरू खोजिइन्छ । यहि ‘खोज’ मा मेरो कथा–लेखनको अल्टिमेट आनन्द–ओ–आनन्द भेटिइन्छ ।

कथाको अन्त्य खोज्दै हिँड्ने यो प्रक्रियाप्रति मभित्र अगाध प्रेम छ ।

पल–पल क्लाइमेक्सिँदै जाने यो अप्रतिम प्रक्रियाको अन्त्यमा कथाले जुन कथार्सिस प्रदान गर्छ, त्यो अतुलनीय त हुन्छ नै, त्यो कथार्सिस –तौबा तौबा– अत्यन्त एडिक्टिभ पनि हुने गर्छ । तब एउटा कथाकार के गर्छ, जब ऊ कथार्सिसको एडिक्सनमा फस्छ ?

भन्नु परोइन, ऊ बारम्बार आफ्नो दिमागको प्लटिङ गरिबस्छ ।

– कथाकार

...

फेसबुक लाइभमा अन्तरालको संस्मरण

हेलो फ्रेन्ड्स, गुड इभनिङ ! यो फेसबुक लाइभमा जोडिइनुहुने तपाईंहरू सबैलाई अन्तराल अधिकारीको सन्ध्या–सलाम !

यो मेरो पहिलो फेसबुक लाइभ हो । हेर्नुस् न ! अलिकति नर्भस छु । यसरी बोल्ने अभ्यास मरु ! कसो गरूँ ? तैपनि आज बोल्नुपरेको छ । मेरो मनमस्तिष्कमा अल्झेको–बल्झेको कुरा तपाईंहरूसामु खोल्नुपरेको छ ।

पेसाले म सिनेमाटोग्राफर । फिल्महरू खिच्छु । थुप्रै फिल्महरूमा डीओपी अर्थात् –डाइरेक्टर अफ फोटोग्राफी– को रूपमा मैले आफ्नो जिम्मेवारी सफलतापूर्वक वहन गरेको छु । तर, मेरो विडम्बना के भने एकाधबाहेक आफूले छायांकन गरेका नेपाली कथानक चलचित्रहरू मैले हेरेको छैन ।

आफ्नो काम आफैंलाई चित्त बुझ्दैन । सन्तुष्टि नै मिल्दैन । दृश्यहरूको अमिल्दो कम्पोजिसन र गलत फ्रेमिङ देखेर कहिलेकाहीँ त घनघोर लाज लाग्छ ।

म्यारिटल स्टेटसको कुरा गर्दा म विवाहित हुँ । पाँच वर्षदेखि । अर्धांगिनीको नाम अन्तरा हो । अन्तरा तुलाधर । तपाईंहरूमध्ये अधिकांशले नाम सुन्नुभएकै होला । ऊ चित्रकार हो । प्रसिद्ध चित्रकार ।

उसलाई म क्यान्भासिका भन्न मन पराउँछु । किनभने ऊ प्राय: क्यानभासमै तल्लीत–लवलीन भइरहेकी हुन्छे ।

अन्तराको संसार भन्नु नै क्यानभास हो, जसलाई ऊ अनेक एक्रेलिक रङहरूले रंग्याउँछे । चित्रकारिताको संसारमा उसको आफ्नै पहिचान छ । नाम छ । प्रसिद्धि छ । वास्तवमा म प्रख्यात स्वास्नीको लोग्ने हुँ, जो उमेरका हिसाबले ऊभन्दा केही वर्षले कान्छो छु ।

पति छायाकार ! पत्नी चित्रकार ! पतिको नाम अन्तराल । पत्नीको नाम अन्तरा । गजब छैन त !

अन्तरासित मेरो प्रेमविवाह भएको हो ।

पाँच वर्षअघि लाजिम्पाटस्थित ‘ज्याक्सन पोलक आर्ट ग्यालेरी’ मा ऊसित मेरो पहिलो भेट भएको थियो । त्यहाँ उसको एकल चित्रकला प्रदर्शनी भएको थियो । उसका पेन्टिङ प्रदर्शनी प्राय: त्यहीँ हुने गर्छ । कहिले एकल । कहिले सामूहिक ।

विख्यात चित्रकार किरण मानन्धरले हाम्रो परिचय गराइदिनुभएको थियो । चिनापर्चीपश्चात् मानन्धरज्यूले हामीलाई भन्नुभएको थियो, ‘अन्तरा र अन्तराल ! क्या खुब ! एउटा चित्रकार अर्को छायाकार । तपाईंहरूको जोडी सुन्दर हुनेछ । डेटिङमा जाँदा हुन्छ ।’

मानन्धरज्यूले उक्त कुरा ठट्टैठट्टामा भन्नुभएको हुँदो हो ! तर, त्यसलाई हामीले सिरियसली लियौं । हाम्रो घर बस्यो । अब परिवार बसाउने तरखरमा छौं । आउँदो हिउँदमा हामी ड्याडी–मम्मी बन्दै छौं । कस्तो सुन्दर कुरो !

कुरैकुरामा यतिका कुरा गरेँ । यो कुरा मैले नगर्दा पनि हुने थियो क्यारे ! वास्तवमा मैले कुरा गर्न चाहेको कुरा त अर्कै खालको कुरा थियो । तर, हेर्नुस् न ! जिब्रोको भर हुन्न भन्छन् । त्यस्तै भयो । त्यस्तै भइरहेको छ ।

जिब्रोबाट शब्दहरू चिप्लिएको भए त तैबिसेक ठीकै थियो रे लौ ! तर, मेरो त विषय–प्रसंग नै चिप्लेर वित्यास पर्ने भो । खैर, एनिवेज ! अब म मूल विषय–प्रसंगमा आउँछु । त्यसबारे कुरा गर्छु, जसलाई भन्न आज मैले यो फेसबुक लाइभ गर्नुपरेको छ ।

अँ त ! कुरा खासमा यस्तो हो : यो घटना लगभग सात महिनाअघिको हो । मेरो मन–मस्तिष्कमा घटना अझै ताजा छ । ताजा मात्र होइन, उक्त घटनाले मेरो मन–मस्तिष्कलाई यसरी आघात पुर्‍याएको छ कि त्यसको साइड एफेक्टबाट म कसै गरी मुक्त हुन सकिरा’छैन । टोटल्ली मुक्त हुन कति समय लाग्ने हो, त्यो पनि मलाई थाहा छैन ।

निर्देशक अनुप बरालको नयाँ फिल्ममा मैले डीओपीको जिम्मेवारी सम्हालेको छु । प्रि–पोडक्सनको काम चलिरा’छ । फिल्मको सेन्ट्रल क्यारेक्टरमा हामीलाई नयाँ अभिनेत्री चाहिएको थियो । बिलकुलै नयाँ, फ्रेस अनुहार चाहिएको थियो । त्यसका निम्ति कास्टिङ–कल गरियो ।

थुप्रै महिला कलाकारहरू अडिसन दिन आए ।

अडिसनमा सहभागी सबै कलाकारहरू प्रतिभासम्पन्न थिए । आकर्षक थिए । सुन्दर थिए । बडी ल्यांग्वेज, डाइलग डेलिभरी एवं फेसियल एक्स्प्रेसनमा एक–सा–एक थिए । तर –एज अ सिनेमाटोग्राफर– एउटी युवतीप्रति म अलि बढी नै आकर्षित भएँ ।

ऊ सत्र नम्बरकी युवती थिई ।

हरेक एंगल र फ्रेमबाट ऊ फिल्मका निम्ति पर्फेक्ट थिई । कम–से–कम मलाई त्यस्तो लाग्यो । अरू युवती सुन्दर थिए, आकर्षक थिए । तर, ऊ सुन्दर–आकर्षक त थिई नै, त्यसमाथि हिसी परेकी पनि थिई ।

ओठमाथिको कालो कोठीले उसको मुहारमा हिसी थपेको थियो ।

मरीचको दानाजस्तो–जत्रो कोठीले उसको मुहारलाई विशेष बनाएको थियो । मौलिक, एवं अतुलनीय बनाएको थियो । त्यो कोठी उसको जन्मचिनो थियो । अ बर्थ–मार्क, यु सी !

अडिसन–हलमा अनुप बराल र म मात्र थियौं । युवती नम्बर सत्रलाई एक छिन वेटिङ–रुममा बस्न भनियो । फिल्मका निम्ति उक्त युवती उपयुक्त हुने कुरा मैले मिस्टर बराललाई बताएँ । तर, मेरो राय–सल्लाहलाई उहाँले अस्वीकार गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘फिल्ममा धेरै ठाउँमा एक्स्टि्रम क्लोज–अप–सट लिनुपर्छ । त्यस्तो बेला ओठमाथिको कालो भद्दा कोठीले डिस्टर्ब गर्छ । त्यो कोठीले उसको फेसियल एक्स्प्रेसनलाई डिस्ट्रयाक्ट, डिस्टोर्ट गरिदिन्छ । दृश्यमा त्यही कालो कोठी हावी हुन्छ ।’

उहाँको कुरा एकदमै जायज थियो । त्यसतर्फ त मैले ध्यानै दिएको रहेनछु ।

युवती नम्बर सत्रलाई बोलाएर अनुप बरालले त्यही कुरा भन्नुभयो । त्यसमाथि उहाँले थपेर बताउनुभयो, ‘तपाईंको ओठमा कोठी नभइदिएको भए तपाईं नै फिल्मको हिरोइन हुनुहुन्थ्यो । तर, कोठीले बिगार्‍यो । अर्को फिल्ममा तपाईंलाई कास्ट गर्नेबारे म जरुर सोचुँला ।’

अनुप बरालको कुरा सुनेर ऊ खिन्न भई । मलाई बडो नमज्जा लाग्यो । ऊ गएपछि त्यो विषय त्यहीँ ड्रप भयो ।

तर, अडिसन–हलमा ड्रप भएको विषय मेरो मनमा अल्झ्यो, मस्तिष्कमा बल्झ्यो । युवती नम्बर सत्रको मुहार –विशेषगरी कालो कोठी– मेरो दिल–ओ–दिमागमा बस्यो । त्यो मरीचदाने कोठी मेरो स्मृतिबाट हट्दै हटेन ।

ओठमा कोठी हुने अभिनेत्रीहरू अनेक छन् । बलिउड अभिनेत्री रेखाको ओठमा शोभायमान् कोठीबारे के कुरा गर्नु ! त्यही खालको कोठी ओठको त्यही ठाउँमा अम्रिकाने मोडल सिन्डी क्राफोर्डको पनि छ । अनि पप क्विन –मटेरियल गर्ल– मडोनाको प्रख्यात कोठीको त झन् के कुरा गराइ भो र !

ती प्रख्यात महिलाहरूको सन्दर्भमा ती कोठी, ती बर्थ–मार्कलाई सौन्दर्यको हिसाबले ब्युटी–मार्क भन्ने चलन छ । धेरै टाढा गइरहनै पर्दैन, त्यस्तो ब्युटी–मार्क हाम्रै देशका रेखा थापा र निशा अधिकारीजस्ता चर्चित अभिनेत्रीहरूको ओठमा पनि देखिन्छ ।

युवती नम्बर सत्रको कोठीलाई चाहिँ ब्युटी–मार्क भनिहाल्न मिल्दैन थियो क्यारे ! किनभने त्यो कोठी अस्वाभाविक रूपले केही ठूलो थियो, जसलाई तपाईं टाढैबाट स्पष्ट देख्न सक्नुहुन्थ्यो, जसका कारण तपाईंको सम्पूर्ण ध्यान त्यही कोठीमा गई बस्न सक्थ्यो ।

दिनभरि मलाई युवती नम्बर सत्रको कोठीले पछ्याइरह्यो । त्यो रात म अलि चाँडै सुतेँ । ठ्याक्कै के कस्तो सपना देखेँ, अहिले मलाई सम्झना छैन । पक्कै पनि भयप्रद सपना देखेँ हुँला । किनभने मलाई ऐंठन पर्‍यो ।

नाइटमेरबाट ब्युँझदा डर र त्रासले तपार्इंको शरीर कक्रक्क पर्छ । सास फेर्न कति गाह्रो हुन्छ ! त्यसको वर्णन गर्न मुस्किल पर्छ । दुस्वप्नबाट ब्युँझदा अन्तरा ओछ्यानमा थिइन । रातको साढे एक बजेको रहेछ । बाथरुममा गएँ र अनुहार पखालेँ ।

बाथरुमसितै जोडिएको कोठामा अन्तरालाई देखेँ । त्यो कोठा उसको स्टुडियो हो, जहाँ ऊ पेन्टिङसित सम्बन्धित क्रियाकलापहरू गर्ने गर्छे । अलिकति खुलेको ढोकाबाट मैले उसलाई चियाएर हेरेँ ।

अन्तरा एकसुरले क्यानभाससामु एकाग्र चित्तका साथ बसेकी थिई । मध्यरातमा ऊ चित्र कोरिरहेकी थिई । सिर्जनामा तल्लीन सर्जकलाई डिस्टर्ब गर्नु अपराध नभए पनि पाप त जरुर हो । मध्यरातमा बित्थामा किन पापी भइटोपल्नु ? उसलाई स्टुडियोमै छाडी म बेडरुम फर्कें र निदाइहालेँ ।

भोलिपल्ट ब्रेकफास्ट खाँदै गर्दा मैले अन्तरालाई सोधेँ, ‘तिम्रो पेन्टिङ पूरा भयो ?’ उसले एक बेर त मलाई अनौठो किसिमले हेरी । अनि बोली, ‘कुन पेन्टिङ ?’

मैले भनेँ, ‘राति तिमी चित्र बनाउँदै थियौ ।’ उसले भनी, ‘कहाँ बनाउनु ? मलाई याद छैन । मैले चित्र बनाएँ र ?’

मध्यरातको कुरा मैले अन्तरालाई डिटेलमा सुनाएँ । कसरी ऊ एकसुरले क्यानभासमा चित्र कोरिरहेकी थिई ! तर, अन्तरालाई यसबारे केही पनि सम्झना भइरहेको थिएन । त्यसपछि म झल्याँस्स भएँ । मलाई अकस्मात् आफ्नो गल्तीको आभास भयो ।

कुरा के भने अन्तरा कहिलेकाहीँ निद्रामा हिँडडुल गर्छे । ऊ स्लिप–वाकर हो । त्यस्ता निद्रामा हिँडडुल गर्ने मानिसहरूलाई सोम्नाम्बुलिस्ट भन्दा रहेछन् । अन्तरालाई रातिको कुनै कुरा पनि याद नहुनुको अर्थ के भने : ऊ निद्रामै स्टुडियो छिरेकी थिई र चित्र कोरेकी थिई ।

अन्तराले भनी, ‘मैले चित्र बनाएकी थिएँ भने त्यो चित्र त्यहाँ पक्कै पनि होला । लेट्स गो एन्ड सी !’

पाउरोटी टोक्दै गरेको मलाई अन्तराले तानेर स्टुडियोमा लिएर गई । जब मैले क्यानभासमा कोरिएको चित्र देखेँ तब म एकै पटक –छक्क प्लस चकित इक्वल्स टु छकित– परिगएँ । क्यानभासमा एक्रेलिक पेन्टिङ थियो ।

पेन्टिङमा युवती नम्बर सत्रको मुहार थियो । त्यो मुहारको ओठमा कालो कोठी थियो । मरीचदाने कोठी, यु सी !

क्यानभाससामु म नि:शब्द उभिइरहेँ । कसरी यस्तो भयो ? मेरो स्मृतिमा बसेको मुहार अन्तराको क्यानभासमा कसरी प्रकट भयो ? तर्क र विचारले काम गर्न छोड्यो । अचेतन संसारको सब्जेक्ट –त्यो मुहार– चेतन संसारको अब्जेक्ट –त्यो क्यानभास– मा कसरी प्रोजेक्ट भयो ?

यो घटना मेरा निम्ति रहस्यको यस्तो चक्रब्यूह बनेको छ, जसबाट म आजसम्म निस्कन सकेको छैन । मेरो मनमा चलेको यो रहस्यमय चक्रवातबारे अन्तरालाई केही थाहा छैन ।

अन्तरालाई त्यो पेन्टिङको पाश्र्वकथाबारे कुनै जानकारी नै छैन । किनभने युवती नम्बर सत्रको मुहार उसले निद्रामा बनाएकी थिई ।

अडिसन हलबाट खिन्न भई बाहिरिएकी युवती नम्बर सत्रलाई मैले त्यसपछि कहिल्यै देखेको–भेटेको छैन । ऊ कहाँ होली ? के गर्दै होली ? तपाईंहरूजस्तै उसले पनि के यो फेसबुक लाइभमा मलाई सुनिरहेकी होली ?

के युवती नम्बर सत्र आफ्नो औंलाले ओठको कालो मरीचदाने कोठी चलाइरहेकी, कोट्याइरहेकी या सुमसुम्याइरहेकी होली ?

रेडियो कोलिग्राममा अरोमाको सुगन्धित सम्झना

छोटो सांगीतिक विश्रामपछि रेडियो कोलिग्राममा तपाईंहरूलाई फेरि एकपटक स्वागत छ । भर्खरै मात्र ट्युन गर्नुभएको छ भने म राजन गोदार ! तपाईंहरूको आफ्नै मनप्रिय कार्यक्रम –साथीको सम्झना– को प्रस्तोता ।

भागदौडको यो संसारमा कति साथीहरू कहीँ–कतै छुटिजान्छन् । जिन्दगीको लामो यात्रामा कति साथीहरू घुम्ती, मोड र दोबाटोहरूमा छुट्छन् । त्यो कुन साथी थियो, जसले तपाईंको पहिलो प्रेमपत्र लेखिदिएको थियो ? त्यो साथी को थियो, जसले तपाईंलाई पौडी खेल्न, साइकल चलाउन र तास खेल्न सिकाएको थियो ?

अनि तपाईंको दु:ख, अभाव र संकटमा प्रेरणा एवं साथ दिने त्यो मायालु, आत्मीय साथीको नाम के थियो ?

रेडियो कोलिग्राम, मात्र रेडियो कोलिग्राममा प्रत्येक साँझ पाँच बजे प्रसारण हुने यो –साथीको सम्झना– तिनै तमाम साथीहरूको सम्झनामा, स्मृतिमा, यादमा समर्पित कार्यक्रम हो । सांगीतिक विश्रामअघि हामीले एक जना श्रोताको यादनामा सुन्यौं । म, राजन गोदार, अब तपाईंको फोन–कलको प्रतीक्षामा छु ।

आज दिनभरि ननस्टप पानी पर्‍यो/परिरह्यो, जुन रोकिने छाँटकाँट छैन । यो रिमझिम पानी परेको दिनमा, पल–छिनमा तपाईंलाई पनि आफ्नो साथीको सम्झना भइरहेको होला । तो, माई फ्रेन्ड्स, देरी किस बात की ! फोन गर्नुस् र मसित कुरा गर्नुस् । साथीको सम्झना रेडियो कोलिग्रामका साथीहरूलाई सुनाउनुस् ।

कोही टेलिफोन सम्पर्कमा आइसक्नु भएजस्तो छ । अलराइट, फ्रेन्ड्स ! लेट मी रिसिभ दिस फोन–कल । हेलो, कहाँबाट के बोल्दै हुनुहुन्छ ?

– म कालीमाटीबाट राधिका बोल्दै छु ।

– कार्यक्रममा तपाईंलाई स्वागत छ, राधिकाजी ।

– धन्यवाद ।

– यो कार्यक्रम कत्तिको सुन्नुहुन्छ ?

– रेगुलर सुन्छु । यो कार्यक्रम मलाई मन पर्छ ।

– सबैभन्दा बढी के मन पर्छ ?

– तपाईंले लेघ्रो तानेर ‘अलराईट फ्रेन्ड्स’ भनेको खुब मन पर्छ ।

– अलराइट राधिकाजी ! तपाईं आज आफ्नो स्पेसल साथीलाई सम्झन चाहनुहुन्छ, राइट ?

– राइट !

– अल गुड ! साथीको नाम ?

– अरोमा ।

– अरोमा ! अरोमाको अर्थ– ‘सुगन्धित’ हुन्छ, राइट ?

– अब्सोल्युट्ली राइट ! गोदारजी, यो लोकप्रिय कार्यक्रममा आज म आफ्नो बेस्ट फ्रेन्ड अरोमाको सुगन्धित सम्झना गर्न चाहन्छु ।

– अल गुड राधिकाजी, अल गुड ! अरोमाको सुगन्धित सम्झना ! लभ्ली एक्स्प्रेसन ! साथीबारे तपाईंले विस्तारमा भन्नुहुने नै छ । तर, त्यसअघि मलाई एउटा कुरा भन्नुस्, ल ! साथीको एउटा यस्तो चीज बताउनुस्, जसलाई तपाईं सबैभन्दा बढी सम्झनुहुन्छ । त्यो चीज के हो ? मेरा श्रोताहरूलाई भन्दिनुस् ।

– त्यो चीज हो, अरोमाको कोठी ।

– कोठी ! यु मिन बर्थमार्क ?

– यस्, अफकोर्स ! अ बर्थमार्क ! अरोमाको ओठमा एउटा कालो कोठी थियो, जसलाई म सबैभन्दा बढी सम्झने गर्छु । त्यो कोठी उसको दायाँ ओठमाथि थियो, जसले उसको अनुहारलाई विशेष बनाएको थियो । हामी साथीहरूमाझ त्यो कोठी निकै चर्चित थियो ।

– अल गुड राधिकाजी । डोन्ट स्टप, किप अन स्पिकिङ ! मस्तसँग कोठीवाली साथीको सम्झना गर्नुस् ।

– प्लिज गोदारजी । ‘कोठीवाली’ भन्ने शब्द प्लिज प्रयोग नगर्नुस् । यो ज्यादै अपमानजनक शब्द हो । यसले कोठी चलाउने आइमाई भन्ने बुझाउँछ । प्लेजर हाउसमा प्रोस्टिच्युसनको धन्दा चलाउने मोहतरमा भन्ने अथ्र्याउँछ ।

कलेजका केटाहरू अरोमालाई ‘कोठीवाली’ भन्ने गर्थे । यो अमर्यादित एवं, अश्लील सम्बोधनका कारण अरोमाले अनेक मानसिक कष्ट भोगी ।

ऊ मेरो असल साथी थिई । माई बेस्ट फ्रेन्ड । पढाइमा निकै तेज । नृत्य, नाटक र अभिनयमा उसको विशेष रुचि थियो । तर, ओठको कोठीका कारण ऊ निकै चिन्तित थिई । त्यो कोठी उसका निम्ति अभिशाप बन्यो । त्यही कोठीले उसलाई बर्बाद गर्‍यो ।

– भनेपछि राधिकाजी, त्यो एक श्रापित कोठी थियो ।

– ज्यु, ज्यु ! मलाई लाग्छ, त्यो श्रापित कोठी थियो ।

– कसैकसैलाई ओठको कोठी वरदान हुन्छ । ओठमा एकदमै सुहाउँछ ।

– तर गोदारजी, अरोमाको कोठी वरदान थिएन । तपाईंले सही भन्नुभयो, कसैकसैलाई कोठी सुहाउँछ । मेरो नजरमा अरोमाको मुहारमा त्यो कोठी खुब सुहाएको थियो । उसलाई पनि त्यस्तै लाग्थ्यो । कहाँसम्म भने आफ्नो कोठीप्रति अरोमा गर्वसमेत गर्थी । तर, जब केटाहरूले उसलाई ‘कोठीवाली’ भनी अशोभनीय एवं द्विअर्थी सम्बोधन गर्न थाले, तब ऊ निराश हुन थाली । कतिसम्म निराश भने उसले आखिर कलेज नै छाडिदिई ।

अरोमाले कलेज छाडे पनि ऊसित मेरो भेटघाट भइरहन्थ्यो । उसको ताहाचलको घरमा म आउजाउ गरिरहन्थेँ । ऊ पनि मकहाँ आउने गर्थी । मेरो बिहे भएपछि चाहिँ हाम्रो भेटघाट पातलो भएको थियो । तर, फोनमा कुराकानी भइरहन्थ्यो ।

उसलाई अभिनयमा केही गर्छु भन्ने लाग्थ्यो । फिल्म क्षेत्रमा आफ्नो बेग्लै नाम, परिचय र पहिचान बनाउँछु भन्ने लाग्थ्यो । ‘कोठीवाली’ भनेर हियाउने, जिस्क्याउने, अपमान गर्नेहरूलाई ऊ केही बनेर देखाउन चाहन्थी सायद । यही बीचमा उसले अभिनय र नृत्यको तालिम पनि लिई ।

आकर्षक एवं सुन्दर मुहार त उसले पाएकी थिई नै, त्यसमाथि उसको शरीर पनि चिटिक्क, बान्की परेको थियो । भन्ने नै हो भने कुनै कुशल मूर्तिकारले ताछेर बनाएको जस्तो शरीर थियो अरोमाको ।

एक दिन ऊ एउटा फिल्मको अडिसनमा भाग लिन गएकी थिई । फिल्मको निर्देशक अनुप बराल हुनुहुन्थ्यो । फिल्मका लागि उहाँ नयाँ हिरोइन खोजिरहनुभएको थियो । अरोमाले मलाई बडो उत्साहका साथ भनेकी थिई, ‘त्यो नयाँ हिरोइन मै हुँ, बुझिस् राधिका !’

उसले अडिसनका लागि राम्रै अभ्यास गरेकी थिई । फिल्ममा छनोट हुनेमा ऊ ढुक्क थिई । उसको आत्मविश्वास देखेर मै चकित परेकी थिएँ । तर, उसको आत्मविश्वास तब चकनाचुर भयो जब अनुप बरालले उसलाई पोइन्ट–ब्ल्याङ्क–रिजेक्ट गरिदिनुभयो ।

– एकछिन एकछिन राधिकाजी ! रिजेक्सन हुनुको कारण के थियो ?

– अरू के हुनु ? त्यो कोठी थियो ।

– कोठीको कारण रिजेक्सन ? दिस इज नट फेयर ।

– नथिङ इज फेयर गोदारजी ! जब उसको कोठीको कुरा आउँछ, नथिङ इज फेयर । तपाईंकै शब्द सापटी लिएर भन्नुपर्दा त्यो श्रापित कोठी थियो ।

त्यो श्रापित कोठीलाई उसले मेटाउने प्रयास नगरेकी पनि होइन । तर, त्यो कोठी त उसको जन्मचिनो थियो । भन्ने नै हो भने त्यो जन्मचिनो जिन्दगीले उसको ओठमा गरिदिएको दस्तखत थियो । र, जिन्दगीको दस्तखत मेटाउने इरेजर आजसम्म बनेको छैन ।

कोठीकै कारण अनुप बरालको फिल्मबाट ‘आउटकास्ट’ भएपछि अरोमालाई आफ्नो जीवन, आफ्नो अस्तित्व वास्तवमै आउटकास्ट रहेछ भन्ने लाग्न थाल्यो । ऊ ज्यादै हतास एवं झन् बढी निराश हुन थाली । यस्तैमा परिवारबीच उसको विवाहको कुरा चल्न थाल्यो । विवाह भएपछि, परिवार बसेपछि उसको जीवन सामान्य रूपले चल्ला थाल्यो भन्ने परिवारलाई लाग्यो होला । फेरि उसको विवाहको उमेर पनि घर्कंदै थियो ।

तपाईंलाई थाहा छँदैछ गोदारजी ! उमेरदार छोरीलाई परिवारले आफ्नो होइन, सधैं पराई नै ठान्छ । यो समाजले उमेरदार छोरीलाई उसको जन्मघरबाट जतिसक्दो चाँडो निकालेर पराईघरमा सुम्पन चाहन्छ ।

– राधिकाजी, उहाँको उमेर कति थियो ?

– मेरो जति थियो ।

– तपाईंको कति ?

– तपाईं एउटी नारीसित उसको उमेर सोध्दै हुनुहुन्छ ?

– यु आर राइट ।

– नारीसित उमेर अनि पुरुषसित तलब कहिल्यै नसोध्नू भन्छन् ।

– मेरो तलब पच्चीस हजार हो ।

– तपाईं केही बेग्लै हुनुहुँदो रहेछ गोदारजी !

– तपाईं पनि केही बेग्लै बन्नुस् । आफ्नो उमेर भन्नुस् ।

– मेरो उमेर सत्ताइस वर्ष हो ।

– अल गुड राधिकाजी ! भनेपछि तपाईंको साथी अरोमाको उमेर पनि सत्ताइस !

– ज्यु, ज्यु ! हामी दुवै सत्ताइस ।

– उहाँको प्रेमी, ब्याइफ्रेन्ड थिएनन् ?

– मलाई लाग्छ, थिएनन् । हुन्थ्यो भने मलाई थाहा नहुने कुरै थिएन । विवाहका निम्ति एक दिन एउटा सो–कल्ड योग्य वर अरोमाको घर आयो । यसलाई ‘केटी हेर्ने चलन’ भन्छन्, जो मलाई लाग्छ, झुर एवं क्रुर चलन हो । यो त सरासर नारी जातिकै घोर अपमान हो । नारी अस्मिता र अस्तित्वमाथि पुरुषले रचेको घीनलाग्दो षड्यन्त्र हो । खैर, म भन्दै थिएँ । के पो भन्दै थिएँ रे ?

– केटी हेर्न जाने वरबारे केही भन्दै हुनुहुन्थ्यो ।

– वर होइन, सो–कल्ड वर ।

– अलराइट, त्यही त्यही !

– सो–कल्ड वरले अरोमालाई हेर्‍यो । अनि उसले पनि अनुप बरालले जस्तै पोइन्ट–ब्ल्याङ्क–रिजेक्ट गरिदियो । कारण थियो– ओठमाथिको त्यही कोठी ।

त्यो घटनापछि अरोमासित अलिकति बचेखुचेको आत्मविश्वास पनि मर्‍यो । ऊ एकान्तवासी हुँदै गई । सबैसित उसले सम्पर्कविच्छेद गरी । मबाट समेत ऊ टाढिँदै गई ।

उसलाई भेट्न एक दिन म उसको घर गएकी थिएँ । ऊ आफ्नो कोठाबाट निस्कँदै निस्किइन । मसित कुरा गर्ने त टाढाको कुरा, मलाई भेट्नसमेत उसले अस्वीकार गरिदिई ।

अंकल भन्नुहुन्थ्यो, ‘अरोमाको कोठामा इरेजरै इरेजर छन् । यता इरेजर, उता इरेजर । यत्र–तत्र–सर्वत्र इरेजरै इरेजर । तिनै इरेजरले ऊ अचेल ओठको कोठी मेटाई बस्छे ।’

अंकलको कुरा सुनेर मलाई साह्रै ननिको लाग्यो । कोठीकै कारण उसले ठूलो मानसिक यातना झेलेकी थिई । उसको मानसिक उपचार पनि भइरहेको थियो । तर, त्यसको केही सीप लागेन । अन्त्यमा एक दिन घरको छतबाट हाम फालेर ऊ सदासदाका निम्ति यो क्रूर तथा बैगुनी संसारबाट बिदा भई ।

– अत्यन्त दु:खद निधन भएछ राधिकाजी ! तपाईंको साथीलाई मेरो हार्दिक श्रद्धाञ्जली । यो संसारमा उहाँलाई शान्ति मिलेन, परासंसारमा उहाँको आत्मालाई शान्ति मिलोस् । यो घटनाचाहिँ कहिलेको हो ?

– साउन सत्ताइस गतेको कुरा हो ।

– हालसालैको घटना रहेछ ।

– त्यो दिन रक्षाबन्धन परेको थियो । जनै पूर्णिमा । अब अद्भुत संयोग हेर्नुस्, त्यो दिन उसको जन्मदिन थियो । सत्ताइसौं जन्मदिन । म त्यो दिन कहिल्यै बिर्सन सक्दिनँ । बिहान साढे सात बजे उसले देहत्याग गरेकी थिई । मैले दिउँसो मात्र थाहा पाएँ ।

अंकल भन्नुहुन्थ्यो, ‘अरोमाले फूलबुट्टे नाइट ड्रेस लगाएकी थिई । नाइट ड्रेसको खल्तीमा इरेजरहरू थिए । घटनास्थलभरि इरेजरहरू यत्र–तत्र–सर्वत्र छरिएका थिए ।’

गोदारजी ! कहीँकतै जब म इरेजर देख्छु, तब म अरोमालाई सम्झन्छु । इरेजरले ऊ आफ्नो ओठको श्रापित कोठी मेटाउन चाहन्थी । मलाई अचेल पनि त्यो श्रापित कोठीको यादले घरीघरी सताउँछ ।

कथार्सिस क्लबमा अनुप्रासको एकालाप

कथार्सिस क्लबमा मेरो कथा सुन्न पाल्नुभएका तपाईं सम्पूर्ण भद्रभलाद्मीहरूलाई म हार्दिक नमन गर्दछु । सन्ध्या अभिवादन अर्पण गर्दछु । मेरो नाम अनुप्रास सापकोटा । कथार्सिस क्लबको रेगुलर भिजिटर । यहाँ मैले अनेक मानिसका अनेक कथाहरू सुन्ने अवसर पाएको छु ।

आज भने म आफ्नो कथा सुनाउन यो मञ्चमा प्रस्तुत भएको छु ।

सर्वप्रथम कथार्सिस क्लबका फाउन्डर–त्रय नारायण ढकाल, नयनराज पाण्डे र महेशविक्रम शाहलाई म मनैदेखि अभिवादन तथा धन्यवाद तथा आभार प्रकट गर्छु, जसले कथा सुन्ने–सुनाउने यस्तो महत्त्वपूर्ण प्लेटफर्म स्थापना गर्नुभयो । उहाँहरू तीनै जना मूर्धन्य कथाकार हुनुहुन्छ, जसले कथार्सिस क्लबको परिकल्पना मात्र गर्नुभएन, उक्त परिकल्पनालाई मूर्तरूप दिनुभयो । यो प्लेटफर्म रचना गर्नुभयो, जहाँ मजस्ता तमाम अज्ञात एवं अपरिचित मानिसहरूलाई यसरी आफ्नो जीवनमा घटित घटनाहरू सुनाउने अवसर प्राप्त भएको छ ।

यति कुरा राख्दै म अब हालसालै मेरो जीवनमा घटित एक अविस्मरणीय तथा अविश्वसनीय घटना तपाईंहरूलाई पेस गर्न चाहन्छु । यस्तो दुर्लभ घटना, जसलाई पत्याउन मलाई अझै गाह्रो भइरहेको छ ।

पेसाले म इन्सुरेन्स एजेन्ट हुँ । पेन्टिङहरूको इन्सुरेन्स गर्छु । विशेषगरी नेपाली आधुनिक चित्रकारहरूको क्यानभास–क्रियसन बिमा गर्नु–गराउनु मेरो काम, नाम र दाम हो । केही नाम लिनुपर्दा अस्मिना रञ्जित, एरिना ताम्राकार, सौरंगा दर्शनधारी, अन्तरा तुलाधर, विधाता केसी, रागिनी उपाध्याय ग्रेलाजस्ता कलाशिल्पीहरू मेरा क्लाइन्ट हुन् ।

सहरका तमाम आर्ट ग्यालेरीहरू चहार्नु मेरो कर्म र धर्म हो । पाँच महिनाअघिको कुरा हो । लाजिम्पाटको –ज्याक्सन पोलक आर्ट ग्यालेरी– मा म पुगेको थिएँ । प्रदर्शनीको अन्तिम दिन थियो सायद ।

त्यो दिन मेरी मनप्रिय चित्रकार अन्तरा तुलाधरले मलाई एउटा पोट्रेट–पेन्टिङ उपहार दिनुभयो । म यति खुसी भएँ, यति खुसी भएँ कि खुसीले समेत त्यति खुसी सायदै अनुभव गर्दो हो !

उक्त पेन्टिङबारे अन्तराजीले भन्नुभएको थियो, ‘यो निद्रालु पेन्टिङ हो । किनभने यसलाई मैले निद्रामा बनाएकी हुँ ।’

निद्रालु पेन्टिङमा एउटी युवतीको मुहारचित्र थियो ।

युवतीको मुहार अत्यन्त जीवन्त लाग्थ्यो । बोली नै हाल्छे कि जस्तो । युवतीको दायाँ ओठमाथि एउटा कालो कोठी थियो । त्यही कोठीको कारण युवतीको मुहार एक्स्ट्रा स्पेसल भएको थियो ।

चन्द्रमा किन सुन्दर छ ? किनभने त्यसमा दाग छ । युवतीको कोठीलाई तपाईं चन्द्रमाको दागसित दाँज्न सक्नुहुन्छ ।

पातमा बसेको शीतको दाना हुन्छ नि ! त्यस्तै र त्यत्रै शीतको दाना युवतीको ओठमा थपक्क बसेको थियो । यत्ति हो, त्यो शीतको दाना कालो रङको थियो ।

निद्रालु पेन्टिङलाई मैले बेडरुमको भित्तामा झुन्ड्याएँ ।

राति सुत्नुअघि मेरो आँखा युवतीको मुहारमा पथ्र्यो । बिहान निद्राबाट ब्युँझदा मेरो आँखा त्यही मुहारमा पथ्र्यो । के दिन, के रात ! के बिहान, के साँझ ! त्यो मुहारलाई म हरबखत नयनपान गर्थें । वास्तवमा त्यो मुहार नयनमारा थियो ।

कालान्तरमा त्यो नयनमारा मुहारप्रति नजानिँदो किसिमले मभित्र एक प्रकारको अनुराग पलाउन थाल्यो । आसक्ति जाग्न थाल्यो ।

त्यो मुहार आत्मिय लाग्न थाल्यो ।

तपाईंहरूसित मैले साँचो बोल्नुपर्छ । म त्यो मुहारको प्रेममा फसेँ । ‘फसेँ’ सायद उपयुक्त शब्द होइन । म त्यो मुहारको प्रेममा परेँ । यस्तो मुहार, जसलाई कालो शीतको थोपाले शृंगार गरिदिएको छ ।

त्यो मुहार मेरो सपनामा पस्यो । कल्पनामा बस्यो ।

त्यो मुहार कसको होला ? जसको होला, त्यसको ज्युँदोजाग्दो शरीर होला । हात होला । खुट्टा होला । नङ–मासु होला । रक्त–मासी होला । स्तन होला । योनि होला । यस्ता कुराहरू म कल्पन्थेँ र मानिसक रूपले विक्षिप्त हुन्थेँ ।

त्यो मुहार धारण गर्ने युवती पक्कै पनि कतै हुनुपर्छ भनी सोच्दा म पुलकित हुन्थेँ । तर, उसलाई कहाँ भेटुँला ? ज्युँदोजाग्दो !

म उसलाई क्याफेमा भेटुँला, ज्युँदोजाग्दो ! नाटकघरमा भेटुँला, ज्युँदोजाग्दो ! या मल्टिप्लेक्समा इन्टरभलको बेला पपकर्न र कोल्ड कफी लिन लाइनमा उभिएको अवस्थमा भेटुँला, ज्युँदोजाग्दो !

फेरि सम्झन्थेँ, त्यो मुहारलाई चित्रकारा अन्तरा तुलाधरले निद्रामा –अवचेतन लोक– मा भेट्नुभएको थियो । त्यो मुहार धारण गर्ने युवतीलाई म चेतन लोकमा कसरी भेटुँला ?

म दुविधाको दलदलमा फसेँ ।

मेरो दुविधाग्रस्त जीवनमा केही समयअघि ठूलो बज्रपात पर्‍यो । त्यो दिन म कसरी बिर्सन सकुँला र ! मेरो जीवनमा घटित त्यो एक अविस्मरणीय एवं, अविश्वसनीय घटना थियो, जसलाई म जीवनपर्यन्त सम्झिरहनेछु ।

त्यो जनै पूर्णिमाको दिन थियो । सदाझैं निद्राबाट ब्युँझेपछि निद्रालु पेन्टिङकी युवतीलाई मैले गुड मर्निङ विस गरेँ । नुहाईधुवाई गरीवरी नजिकैको मन्दिर गएँ । जनै फेरेँ । फेरेँ पनि के भन्नु ! खल्तीमा राखेँ । पुजारीको हातबाट नाडीमा डोरो बाँधेँ । चारू दिदीको पसलमा ग्वारमारी–मालपुवा–तरकारी खाएर घर फर्कें ।

बेडरुममा गई कपडा फेर्ने बेला मेरो नजर स्वभावत: भित्ताको पेन्टिङमा पर्‍यो । त्यहाँ मैले जे देखेँ, त्यो सम्झेर अहिले पनि मेरो आङमा काँडा उम्रेका छन् । भित्तामा सादा क्यानभास थियो । मात्र क्यानभास । युवतीको मुहार गायब भइसकेको थियो ।

नजिक गई क्यानभासलाई नियालेँ । केही बेरअघि मात्र मैले गुड मर्निङ विस गरेको मुहार एकाएक त्यसरी कसरी बिलायो ? कहाँ हरायो ? म छाँगाबाट खसेँ । थचक्क भुइँमा बसेँ ।

भुइँ पनि भास्सिन–धस्सिन लागेजस्तो भएपछि जुरुक्क उठेँ । रित्तो क्यानभासलाई विचारशून्य, तर्कशून्य, भावशून्य भई ट्वाल्ल हेरेँ । हेरिरहेँ ।

रित्तो क्यानभासमा युवतीको केही अवशेष बाँकी थियो भने त्यही कालो कोठी थियो । कालो शीतको दाना मात्र बाँकी थियो ।

त्यो क्यानभास मेरो बेडरुमको भित्तामा आज पनि ज्युँ–का–त्युँ छ । मेरो घर पाल्नुभएको खण्डमा तपाईंहरूले त्यो रित्तो क्यानभास देख्नुहुनेछ, जसमा मेरो मनप्रिय चित्रकारा अन्तरा तुलाधरले निद्रामा एउटी अज्ञात युवतीको मुहारचित्र बनाउनुभएको थियो ।

क्यानभासबाट गायब भएको उक्त अज्ञात युवतीको मुहार अब त मेरा यादहरूमा मात्र सीमित छ ।

क्यानभासमा चन्द्रमा छैन । केवल त्यसको दाग बाँकी छ ।

क्यानभासमा त्यो दाग अर्थात् शीतको दाना अर्थात् कालो कोठी मात्र बाँकी छ, जसलाई अज्ञात युवतीको ओठमा मृत्युले कोरेको दस्तखत भन्न सकिन्छ । मेरो एकालाप पनि अब यहीँ सकिन्छ ।

प्रकाशित : आश्विन १५, २०७९ १०:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ब्रह्मनाल–२०२८ (शिखरनाथ भाष्यको सहयोगमा)

के रातारात यो सहर फेरिएको हो ? के अहिले म उभिएको सहर नेपालगन्ज होइन ? हो भने म बसेको होटल कहाँ हरायो ? कसले लगाइदियो मेरो पाउमा चप्पल ? कसले थपक्क राखिदियो मेरो शिरमा भादगाउँले टोपी ?
नयनराज पाण्डे

कथा मेरा लागि पाठकको अदालतमा दर्ता गरेको फिरादपत्र या जाहेरी दरखास्त हो । म चाहन्छु, यो फिरादपत्र या जाहेरी दरखास्त पढेर पाठकहरू सर्जमिनका लागि घटनास्थलमा आऊन् र समाजमा व्याप्त बेथितिविरुद्धको मुचुल्कामा मसँगै हस्ताक्षर गरून् । म समयसितको झगडामा पाठकलाई आफूसँगै सामेल गराउनकै लागि कथा लेखिरहेको छु ।

– कथाकार

...

यो कुन ठाउँ हो ? म कहाँ आइपुगें ? राति सुत्दा त म धम्बोझीजस्तो व्यस्त ठाउँको सिटी प्यालेस भन्ने होटलको आरामदायक कोठामा बडेमानको पलङमा सुतेको थिएँ । तर, ब्युझँदा म केही खपडैल घर र खरका छाना भएका केही झुपडीहरूको सुनसान बस्तीभित्रको एउटा सानो झुपडीमा डोरी बुनेर बनाएको खटियामा उत्तानो अवस्थामा थिएँ । के कसैले मलाई निद्रामै अपहरण गरेर यो छाप्रोको आँगनमा अलपत्र छाडेर गएको हो ?

म अत्तालिएर खटियाबाट उठें र पैतानातिर एकछिन घोरिएर बसिरहें । धेरैबेर त्यसरी बस्न सकिनँ । मनमा अनेकथरीको आशङ्का उत्पन्न भएको थियो । हतारहतार त्यहाँबाट हिँडेर धूलौटे सडकमा आएँ । सडकमा फाट्टफुट्ट एक्का, टाँगा र लढियाहरू गुडिरहेका थिए ।

के रातारात यो सहर फेरिएको हो ? तर, रातभरिमा यसरी सिङ्गै सहरलाई पुरानो संरचनामा फेर्नु सम्भव छ र ? के अहिले म उभिएको सहर नेपालगन्ज होइन ? हो भने म बसेको होटल कहाँ हरायो ? मसित भएका मोबाइल र ल्यापटपहरू कसले लिएर गयो ? मेरो स्केचर्सको जुत्ता कहाँ गयो ? कसले लगाइदियो मेरो पाउमा चप्पल ? मैले लगाइरहेको हिजोको लुगा खै ? मलाई दौरा र सुरुवाल कसले लगाइदियो ? कसले थपक्क राखिदियो मेरो शिरमा भादगाउँले टोपी ?

आफूमा र आफू वरिपरिको परिवेशमा भएको यस्तो अकल्पनीय परिवर्तन देखेर म एकछिन नराम्ररी अत्ताल्लिएँ । त्यसैले शरीरमा धोती–कुर्ता लगाएका र काँधमा गम्छा बेरेर हिँडिरहेका एक जना अधबैंसे पुरुषसित सोधें, ‘यो कुन ठाउँ हो ?’

उनले सायद मेरो कुरो बुझेनन् । सायद मेरो भाषा पनि बुझेनन् ।

केहीबेर म अलमल्ल परेर हिँडिरहें । बिहानीको समय भएकाले मानिसहरूको चहलपहल खासै थिएन । एकछिनमा लोटा लिएर मैदान जाँदै गरेका एक जना अर्का व्यक्तिलाई देखें । मैले उनैसित अवधी भाषामा सोधें, ‘यो कुन ठाउँ हो ?’

उनले भने भोजपुरीमा जवाफ दिए, ‘नयाँ मुलुक । बाँके बजार ।’

बाँकेबजार ? यो त नेपालगन्जकै पुरानो या अर्को नाम हो । यो भने मलाई चकित बनाउने खालको जवाफ थियो । म केहीबेर ट्वाल्ल उभिएँ । उनले भोजपुरीमै सोधे, ‘तपाईं कहाँबाट आउनुभएको हो ?’

अहिले काठमाडौंमा बासस्थान भए पनि म हुर्किएको ठाउँ त नेपालगन्ज नै हो । बाल्यकालदेखि युवावस्थाको सबैभन्दा उर्वर दिनहरू मैले यही नेपालगन्जमै बिताएको छु । मेरो बुवा यहींको स्कुलमा हेडमास्टर हुनुहुन्थ्यो । हाम्रो घर पनि यहीं थियो । ‘तपाईं कहाँबाट आउनुभएको’ भन्ने उनको प्रश्नमा मैले अरू ठाउँको नाम लिनु जरुरी नै थिएन । त्यसैले भनें, ‘म त नेपालगन्जकै मान्छे हुँ । तर, हिजो रातिको नेपालगन्ज अर्कै थियो । सडकहरू पक्की र फराकिला थिए । अनेक खालका मोटरकारहरू गुडिरहेका थिए । पुराना रिक्सा र टाँगाहरू विस्थापित भएर ईरिक्साहरू चलिरहेका थिए । सहरभरि छ–सातवटा त क्यासिनो नै सञ्चालनमा थिए । भाटभटेनी सुपरमार्केट पनि थियो । सोल्टी होटल पनि थियो । राँझामा विमानस्थल पनि थियो । अङ्ग्रेजी माध्यममा पढाइ हुने विद्यालयहरू थिए । अनेक पुस्तक पसलहरू थिए । तर, यी सबै हिजोसम्मका कुरा थिए । आज बिहान म उठ्दा यहाँ ती कुनै कुरा पनि देखिनँ मैले । रातारात यो के चमत्कार भयो ? मैले त केही बुझ्नै सकेको छैन ।’

मेरो कुरा उनले बुझ्दै बुझेनन् । वाल्ल परिरहे । मैले भनेको कुरा खासमा उनले बुझ्ने खालको पनि थिएन । यतिखेर म उनका लागि दिमागको पेच खुकुलो भएको मान्छे भएको थिएँ ।

‘मचाहिँ यहाँको बासिन्दा होइन । म वीरगन्जबाट आएको हुँ । रक्सौलबाट कम्पनी तीन रुपैयाँको टिकट काटेर यहाँ आएको हुँ । सुगौली जक्सन, मुजफ्फरपुर, छपरा, भटनी अनि गोरखपुरबाट गोन्डा हुँदै करिब चार सौ माइलको यात्रा गरेर आएको हुँ । मेरो दामादलाई डकैतीको आरोपमा गोश्वाराबाट समन आएको रहेछन् । गिरफ्तार भएको पनि छ महिना भैसक्यो । पेसी चलिरहेछ । बिटिया त्यही पीरले मरिगई । त्यसैले म आफैं गोश्वाराका बडाहाकिमलाई भेट्न आएको हुँ । उनले चाहे भने मेरो दामादलाई माफी दिन सक्छन् । हिजो पनि एक्का चढेर गोश्वारा गएको थिएँ । तर, त्यहाँ नायब सुब्बा, तहरिर खरिदार र सुबेदार मात्र भेट भए । एक जना सुब्बाले मलाई भोलि अमिनी आउनू भनेका थिए । त्यहाँ आज देवानी र फौजदारी मुद्दाको फैसला गर्न बडाहाकिम आउने कुरा छ रे ।’

उनको कुरा सुनेपछि मैले बुझिहालें, म वर्तमानमा छैन । अतीतमा आइपुगेको छु । किनभने गोश्वारा र अमिनीजस्ता अड्डाहरू यहाँ अतीतमा थिए । अतीतमा पुगेको बोध हुनासाथ मलाई आफू कुन समय र कालखण्डमा छु भन्ने बुझ्नु जरुरी छजस्तो लाग्यो ।

उनी अवधी नबुझ्ने, म भोजपुरी बोल्न नसक्ने । त्यसैले दुवैलाई सजिलो हुने हिन्दी भाषामा सोधें, ‘आजको मिति थाहा छ तपाईंलाई ?’

‘विक्रम संवत् १९७१ साल आश्विन १५ गते ।’

०००

म लेखक हुँ । मेरा लागि अतीतका कुराहरू लेख्नु चुनौतीपूर्ण कुरा हो । किनभने त्यसका लागि मैले इतिहासको पर्याप्त अध्ययन गर्नुपर्ने हुन्छ । इतिहासमा घुसपैठ गरेर आफूलाई चाहिएको सामल बटुल्नु सजिलो कर्म होइन । तर, यो त मेरा लागि अचानक आइलागेको गजबको अवसर थियो । किनभने यतिबेला म आफैं इतिहासमा आइपुगेको थिएँ । मैले यो अवसरको सदुपयोग गर्ने निश्चय गरें । तर, मनभित्र कताकता एउटा संशय भने थियो । कतै म जीवनपर्यन्त अतीत या इतिहासमै प्रेतझैं भट्किइरहने त होइन ? बडो डरका साथ मेरो मनले मेरै मनसित सोध्यो, ‘भोलि बिहान उठ्दा म फेरि विक्रम संवत् २०७९ मा फर्किसकेको हुनेछु या १९७१ मै भौंतारिइरहनेछु ?’

मनले जवाफ दिन सकेन ।

तर, अहिले संशयबाट मुक्त भएर इतिहासमै चप्पलसहित चहलपहल गर्नु नै मेरा लागि उचित थियो । त्यसैले केहीबेर म वीरगन्जबाट बाँकेबजार आएका ती व्यक्तिसितै यहाँका धूले बाटामा हिँडिरहें । उनीसितै म अमिनी पुगें । अमिनीमा केही व्यक्तिहरू एउटा ज्यान मुद्दाको फैसलाको तयारी गर्दै थिए । तिनीहरू अमिनीका लेफ्टिनेन्ट, खरिदार र सुबेदार रहेछन् ।

एकछिन उभिएर त्यहाँको रमिता हेरेपछि वीरगन्जबाट आएका ती व्यक्तिलाई त्यहीँ छाडेर म भने डुल्दै–डुल्दै नजिकैको अर्को कार्यालयमा पुगें । त्यो भने अडिटरको अफिस रहेछ । एक जनासित सोधें, ‘यहाँ के भैरहेछ ?’

‘बाँकेमा भएका अड्डाहरूको ‘तहबिल मौज्दात’ को जाँच भैरहेको छ ।’

मैले कुरो खासै बुझिनँ । त्यहाँ टाढाको कुनै गाउँमा नदीले छाडेर गएपछि बढेको जग्गाको लगत थप्ने या बढाउने काम पनि भइरहेको थियो । यी सबै कुरा मेरा लागि एकदमै अनौठा थिए ।

त्यहाँबाट अलिबेर हिँडेपछि म ‘बजार अड्डा’ मा पुगें । त्यहाँ व्यापारीहरूको भीडभाड थियो । मैले तीमध्ये एक जनालाई सोधें, ‘तपाईं यहाँ किन आउनुभएको ?’

‘म महाजन हुँ । यहाँ अस्थायी दोकान लगाएर बिक्रीबट्टाका लागि मैले देशबाट केही लत्ताकपडा र सामान ल्याएको छु । त्यसको महसुल तिर्नु छ । आज वनकस, महुवा, मह, मइन, सतावरी र पिपलाको ठेक्का लिएका महाजनहरू पनि महसुल तिर्न आएका छन् यहाँ । अनि केहीले चाहिँ माथि पहाडबाट हर्रो, बर्रो, तेजपात, टिम्मुर, हलेदो, चिउरीको घिउ, जटामसी, खोटो लगायतका जडीबुटीहरू लिएर आएका छन् । केहीले च्याखुरा, मैना पनि बेच्न ल्याएका छन् । देशबाट यता आएको र यताबाट देशमा निकासी भएको मालको महसुल तिर्नुपर्छ यहाँ ।’

उनको कुरा सुनेर म झनै अलमलमा परें । सोधिहालें, ‘अनि देशबाट माल ल्याउने भनेको कहाँबाट ल्याउने हो ?’

उनी हाँसे र भने, ‘गोरखा भाषामा के भन्छन् थाहा छैन, यताको पक्की भाषामा देश भनेको इन्डियालाई भन्छन् हजुर ।’

त्यसपछि म अलिक अगाडिको अर्को एक भवनमा पुगें । त्यहाँ पनि भीडभाड थियो । त्यो भने ‘वनजाँच कचहरी’ रहेछ । त्यहाँ महाजनले बिक्रीका लागि ल्याएका लकडी र लट्ठाहरूको नापजाँच हुँदै थियो र लकडी चोर्ने केहीलाई पाता कसेर पनि राखिएको थियो ।

म त्यहाँ पनि रोकिइनँ । यताउता घुमिरहेँ । मैले देखें, लास बोकेर केही मानिसहरू दाहसंस्कारका लागि ‘राम नाम सत्य है’ भनेर लावा र पैसा छर्कंदै कतै जाँदै छन् । मैले मलामी जाँदै गरेका एक जनासित सोधें, ‘कहाँ जान लागेको ?’

उनले दु:खी स्वरमा भने, ‘नजिकै सिधनियाँ भन्ने सानो गंगा छ । हामी मृतकको दाहसंस्कारका लागि त्यतै जाँदै छौं । राप्ती टाढा पर्छ । त्यहाँसम्म जाने आदमी पनि कम छन् ।’

त्यही बेला कसैले पछाडिबाट मेरो नामै लिएर बडो मधुरो स्वरमा आत्मीयताका साथ बोलायो, ‘नयन बाबु ?’

०००

मैले आवाज आएतिर फर्केर हेरें । ती भर्खर–भर्खर जुँगाको रेखी बस्न थालेका एक किशोर थिए । उनले जीउमा तुनावाला भोटो, कम्मरमुनि इजारवाला सुरुवाल र शिरमा कालो भादगाउँले टोपी लगाएका थिए । तर, मैले उनलाई चिनिनँ । त्यसैले मैले सोध्नैपर्ने भयो, ‘मैले त बाबुलाई चिनिनँ नि ?’

ती किशोर मुस्कुराए र भने, ‘म गुरुप्रसाद मैनाली हुँ ।’

मलाई एकछिन भाउन्न होला–होलाजस्तो त भयो । तर, भएन । सोधें, ‘तपाईं त उहिल्यै खुस्किसकेको होइन र ?’

उनी फेरि उसैगरी मुस्कुराए र भने, ‘लेखक कहिले मर्छ र ? ऊ त आफ्ना रचनाहरूमा सधैं जीवित रहन्छ । फेरि यो त १९७१ साल हो । म मर्ने त दुई हजार अट्ठाइसमा हो नि । म मर्न त अझै झन्डै छ दशक बाँकी छ ।’

मैले अनौठो मानेर उनका कुरा सुनिरहेको थिएँ । उनले स्थितिलाई केही सहज बनाउँदै भने, ‘तपाईं भविष्यबाट यहाँ आउनुभयो र म पनि तपाईंले पढ्ने गरेको इतिहासबाट यहाँ आएको छु । हामी यस्तो कालखण्डमा छौं, जहाँ तपाईं जन्मनै बाँकी छ र मैले मर्नै बाँकी छ ।’

उनले यस्तो बोलिरहँदा, हल्काहल्का फुलबसिया हावा चलिरहेको थियो । त्यो हावामा मिसिएको थियो, सडक छेउछाउका धानका फाँटहरूमा लहलहै हुर्किरहेका कुनै रैथाने धानको वास्ना । उनी त्यही फुलबसिया हावामा आफ्नो आवाज मिसाएर भन्दै थिए, ‘नयन बाबु, नियतिले तपाईं र मलाई भेट गराइहाल्यो । अब मेरो एउटा काम गरिदिनुस् ।’

उनले आफूसित भएको एउटा गरुङ्गो फाइल मतिर बढाए र भने, ‘यो भविष्यमा निस्कने मेरो कथासङ्ग्रह ‘नासो’ को पाण्डुलिपि हो । कृपया अब यो तपाईं लिनुस् । यसको पहिलो संस्करण तपाईं जन्मनुअघि नै छापिनेछ । त्यसपछि तपाईंले लेखक भएपछि कुनै प्रकाशकलाई भनेर आकर्षक कलेवरमा यसको नयाँ संस्करण छपाइदिनुहोला । भविष्यमा एक जना सचिन यगोल श्रेष्ठ भन्ने कलाकार जन्मिनेछन्, आवरणको डिजाइन उनैलाई बनाउन लगाउनुहोला । किताब भने ‘फाइनप्रिन्ट’ या ‘बुकहिल’, जहाँबाट छापे पनि हुन्छ । तत्कालीन कपीराइट–कानुन अनुसार, त्यतिबेला त यो कपिराइट फ्री पनि भइसक्नेछ । प्रकाशकले लेखकस्व दिनै पर्दैन् । तिनलाई फाइँदै होला । बरु भविष्यमा जन्मिने गुरुङ सुशान्त नामका समालोचकले यसको पुनर्समालोचना गरिदिए त्यतिबेलाका नयाँ पाठकका लागि उचितै होला ।’

पाण्डुलिपि मेरो हातमा थमाएर छुट्टिने बेलामा किशोरवयका मैनालीले भने, ‘एक दिन भविष्यमा टहल्दा–टहल्दै मैले जमलस्थित एजुकेसन बुक हाउसमा तपाईंको ‘जियरा’ भन्ने कथासङ्ग्रह किनेको थिएँ । तर, हतारमा फेरि यो समयमा फर्किनुपर्‍यो । तपाईंको ‘जियरा’ समयको उलट–यात्रामा कौना स्टेसनमा, कौना ठाउँमा, कता छुट्यो कता । मेरा लागि एक प्रति ‘जियरा’ राखिछाड्नुहोला । त्यतिबेला कुमार नगरकोटीको ‘कल्पग्रन्थ’ पनि देखेको थिएँ । तर, त्यो प्रि–बुकिङ गरेका पाठकहरूले मात्र पाउने रहेछन् । यसो केही पाना पल्टाएर हेरें । केही बुझिनँ । अनि फेरि त्यहीं छाडेर हिँडेँ । कुनै बेला म यो समयबाट टहलिँदै–टहलिँदै त्यो समयमा पुगें भने तपाईंको ‘जियरा’ कथासङ्ग्रह भने म अवश्य पढ्नेछु ।’

यति भनेर उनी एउटा गल्लीमा पसे र अदृश्य भइहाले । तर, म एउटा अधबैंसे लेखकले किशोरवयका गुरुप्रसाद मैनालीलाई यसरी भेट्नु गजबको रोचक कुरा थियो । मैले एकछिनलाई यो अतीतबाट फेरि वर्तमानमा फर्कन पाउँछु कि पाउँदिनँ भन्ने चिन्ता बिर्सिएँ र धेरैबेर मैनालीजीको ‘नासो’ लाई सुम्सुम्याइरहें ।

त्यही बेला अचानक अर्का एक परिचितसित मेरो जम्काभेट भयो ।

०००

आफ्नासामु आफ्नै समयका लेखक तथा पत्रकार चन्द्रकिशोरजीलाई देखेर म जिल्ल परें । एकअर्कालाई इतिहासमा अलपत्र अवस्थामा देखेर हामी दुवै चकित भयौं । हाँस्यौं पनि ।

हाँसो रोकेर मैले सोधें, ‘तपाईं यहाँ कसरी ?’

‘विक्रम संवत् २०८२ को साहित्य सम्मेलनमा सहभागी हुने क्रममा यहाँ आएको थिएँ । राति धम्बोझीको सिटी प्यालेसमा सुतेको थिएँ । बिहान उठ्दा त म इतिहासमा आइपुगेछु ।’

अनि उनले हाँस्दै भने, ‘मित्र, जब इतिहासमै आइपुगियो भने, अब इतिहासकै मजा लिऊँ । यसो गरौं, हामी यतैबाट वीरगन्ज जाऊँ । केही दिन बसेर हामी दुवै सँगसँगै काठमाडांै जाउँला । हुन्न ?’

इतिहासमा मेरो समयको अर्को लेखक भेटिनु र उनीसँगै यात्रा गर्न पाउनु त मेरा लागि थप खुसीको कुरा थियो । मैले उनको प्रस्ताव सहर्ष स्वीकार गरें र मैनालीजीको पाण्डुलिपि काखीमा च्यापेर म चन्द्रकिशोरजीसितै यात्रारत् भएँ ।

हामी सीमापार गरेर भारतीय भूमिमा आयौं । रेल्वे स्टेसन पुग्नेबित्तिक्कै रेल पनि आइहाल्यो । हामी जसै रेल चढ्ने सुरसार गर्दै थियौं, रेलबाट ओर्लंदै गरेका एक जनाले मेरो पाखुरा समाते ।

‘नयन बाबु, म शिखरनाथ सुवेदी हुँ । चाँडै मेरो ‘शिखरनाथ भाष्य’ छापिँदै छ । तपाईं अतीतबाट यहाँ आइपुग्नुभएको रहेछ । भविष्यमा यसबारेमा जरुर कथाकहानी लेख्नुहुनेछ । तपाईंको आख्यानलाई आवश्यक पर्ने केही जानकारी बटुल्नुपर्‍यो भने मेरो त्यही किताब पढ्नुहोला ।’

उनले यति भन्न नपाउँदै रेलले सिटी बजायो । धूवाँको मुस्लो उडाउँदै गुड्न पनि थाल्यो । मैले उनीसित थप वार्तालाप गर्न पाइनँ ।

गोरखपुर अनि नरकटियागन्ज हुँदै हामी रक्सौल पुग्यौं । मैले सोचेको थिएँ, रक्सौल पुगेपछि केहीबेरमै वीरगन्ज पुगिहालिन्छ । तर, यो त इतिहास पो थियो । मैले छोडेर आएको भविष्यजस्तो छरितो कहाँ थियो र यो इतिहास † इतिहासको वीरगन्जको सीमामा पस्नु त्यति सहज रहेनछ । भेडिया नदीमा स्नान नगरी वीरगन्ज पस्नै नपाइने नियम रहेछ । हामीले नदीमा नुहायौं । अनि मात्र वीरगन्ज प्रवेश गर्न पायौं ।

०००

इतिहासको वीरगन्जमा केही दिन चन्द्रकिशोरजीसित घुमघाम गरेपछि मेरो काठमाडांै जाने समय आयो । चन्द्रकिशोरजी पनि सँगै जाने भए । तर, त्यसका लागि हामीले पहिला अस्पतालबाट पास लिनुपर्ने रहेछ । अस्पतालमा प्लेग लागेको छैन भन्ने प्रमाणसहितको सिफारिसवाला पास पाएपछि मात्र काठमाडांै जान पाइने रहेछ । तर, अप्रिय कुरा के भयो भने, चन्द्रकिशोरजीले पास पाउने सम्भावना भएन । किनभने मेरो नाडी जाँचेर प्लेग नलागेको यकिन भएपछि अस्पतालका डाक्टर बाबुले नै भने, ‘पास तपाईं नेपालीको मात्र बन्छ, यो मदिसे चन्द्रकिशोरको बन्दैन । मदिसेले नेपाल जाने राहदानी पाउँदैनन् । यिनीहरू शिवरात्रिमा मात्र नेपाल जान पाउँछन् । जानु नै छ भने कोही वारेस चाहिन्छ ।’

वारेस या जमानी राखी–राखी ‘नेपाल’ जान चन्द्रकिशोरजीको स्वाभिमानले दिएन । उनको अनुहारमा आवेश देखियो । तर, आवेशलाई नियन्त्रित गर्दै मसित भने, ‘तपाईं जानुस् । म भविष्यमा आउनेछु ।’

‘कहिले आउनुहुन्छ ?’, मैले रुन्चे स्वरमा सोधें ।

‘भविष्यमा मधेस आन्दोलन हुनेछ । त्यसपछि गणतन्त्र आउनेछ । नयाँ संविधान जारी हुनेछ । त्यतिबेलासम्म त यो ‘नेपाल’ मेरो पनि होला नि । त्यतिबेला मदेसी भनेर हेपिनु नपर्ला । पास लिएर आउनु नपर्ला,’ उनले आश्वस्त पारे मलाई ।

मैले अस्पतालबाट पास लिएँ । पासमा लेखिएको थियो–

‘उप्रान्त नेपालसम्म जान भनी लेखक नयनराज शर्मा पाण्डेयलाई जाँचदा प्लेग रोगको र शंकासमेत देखियेन ।’

त्यो पास देखाएपछि वीरगन्ज गोश्वाराले मलाई निम्न व्यहोराको राहदानी दियो–

‘स्वस्ति श्री वीरगन्ज गोश्वारा कचहरी कस्य चीसापानी गढीका हाकिम कारिन्दा के पुर्जी । उप्रान्त बाँके बजारबाट रक्सौल हुँदै वीरगन्ज आएर आफ्ना घर नेपालस्थित टोखासम्म जान भनी लेखक नयनराज शर्मा पाण्डेय जना १ तेस तर्फको बाटो गरी आयाका छन् । आफ्ना नाउँमा भयाका सवाल सनद बमोजिम गरने काम गर ।

तपसिल

निज लेखक नयनराज शर्मा पाण्डेय जवान १ वर्ष ५६ वर्ण गहुँगोरो

इतिसंवत् १९७१ कार्तिक ९ गते रोज १ शुभम् ।’

०००

यही राहदानीको नक्कल निस्सा सिमराको झाडीबीचको चौकीमा बुझाएँ । त्यसपछि भीक्षाखोरी र चुरेमा पनि बुझाएँ । अनि सुपारीटार, भैंसे र चिसापानी गढीमा पनि यही राहदानी देखाएँ ।

चिसापानी गढीमा भएको बटुक भैरवको मन्दिरमा भीडभाड थियो । भीडभित्र छिरेपछि मैले देखें, मन्दिर परिसरमा एकजना महिला र गोरुको लास अलपत्र रहेछ । गाउँलेहरू खासखुस गर्दै थिए, ‘यो मन्दिरमा आइमाई र गोरुलाई पस्न निषेध छ । पसे भने मृत्यु निश्चित छ । खै, राति कसरी हो, यो आइमाई गोरु लिएर पसिछ । भैरव साह्रै रिसाएछन् क्यार † बिहान हेर्दा त दुवै रगतपच्छे भएर मरिरहेका रहेछन् ।’

के विक्रम संवत् २०७९ मा पनि महिलाहरूलाई यो मन्दिरमा यसैगरी प्रवेश निषेध गरिनेछ ? मनमा आफैंसित यस्तै–यस्तै प्रश्नहरू सोध्दै म ‘नेपाल’ अर्थात् काठमाडौं आइपुगें । गुरुप्रसाद मैनालीको पाण्डुलिपिसहित ।

बीचमा गढी घुम्दै गर्दा एकछिन मेरो आँखाअगाडि झ्याप्प अँध्यारो त भएको थियो । तर, त्यतिबेला मलाई के थाहा, म विक्रम संवत् २०७९ को कालखण्ड पुग्ने–पुग्ने बेलामा फेरि आधा–आधीमै कतै अल्मलिनेछु ।

मनमा संशय भएपछि मैले एक जना बटुवासित सोधें, ‘दाजु, आज कुन मिति हो ?’

उनले भने, ‘२०२८ साल जेठ ५ गते । बुधबार ।’

मैले आफ्नो हातैमा भएको पाण्डुलिपितिर हेरें र सोचें, ‘यसको पहिलो संस्करण छापिएको पनि आठ वर्ष भैसकेछ । फाइनप्रिन्ट र बुकहिलका प्रकाशकहरू त अझै यस धरतीमा जन्मिएका पनि छैनन् । म यो पाण्डुलिपिको बोझ अब धेरै कालसम्म कसरी बोकिरहनु सकुँला र ?’

अन्तत: मैले त्यो पाण्डुलिपि गुरुप्रसाद मैनालीलाई नै फिर्ता दिने निर्णय गरें । सोचें, उनी अहिले ७०–७१ वर्षका भए होलान् । वृद्ध भएकोले हिँडडुल खासै छैन होला । त्यसैले यतिबेला आफ्नै घरमा आराम गरिरहेको अवस्थामा भेटिएलान् ।

अनेक व्यक्तिहरूसित सोध्दैसोध्दै म पुगें गुरुप्रसाद मैनालीको घर । सात घुम्ती । पकनाजोल ।

तर, त्यहाँ पुगेपछि थाहा पाएँ, केही वर्षदेखि मधुमेह र उच्च रक्तचापका कारण उनको मिर्गौलाले काम गर्न छाडेको रहेछ । सिकिस्त अवस्थामा पुगेपछि तीन दिनअघि मात्र घाटे वैद्यको सल्लाहमा उनलाई आर्यघाट लगिएको रहेछ ।

उनकै आफन्त कसैले मलाई जानकारी दिए, ‘उहाँलाई अहिले ब्रह्मनालमा राखिएको छ । जुनसुकै बेला पनि उहाँको प्राणपखेरु उड्न सक्छ ।’

०००

म आत्तिँदै आर्यघाट पुगें । ‘नासो’ का स्रष्टा गुरुप्रसाद मैनालीलाई ब्रह्मनालमा अचेतावस्थामा मृत्यु कुरिरहेको देखें । मैले पुग्नासाथ अत्यन्त श्रद्धापूर्वक उनको पाऊ समातें । कालजयी कथाहरू लेख्ने उनका औंलाहरूलाई स्पर्श गर्न मन लाग्यो मलाई । उनको दाहिने हत्केलालाई आफ्नो हातमा लिएर बडो स्नेहले सुम्सुम्याएँ । उनले बिस्तारै आँखा खोले र मतिर हेरे । सम्भवत: उनले जीवनकालमा देखेको अन्तिम दृश्य यही थियो, जसमा उनको आँखाको आयतनमा मेरो दु:खी र मलिन अनुहार पनि अटाएको थियो । तर, उनको हेराइमा मप्रति गहिरो वितृष्णाको भाव थियो । उनले मसित केही बोल्न खोजे । मैले उनको मुखैनिर कान थापें ।

‘मैले त्यति दु:खकष्ट गरेर अतीतमा हराएको तँलाई आफूले लेख्नै बाँकी ‘नासो’ को पाण्डुलिपि दिएको थिएँ । नयाँ संस्करण, नयाँ आवरणमा फाइनप्रिन्ट या बुकहिलजस्ता प्रकाशकले छाप्लान् भनेर नै मैले त्यो पाण्डुलिपि तँलाई दिएको थिएँ । केही दिनअघि मात्र म २०७९ साललाई एक फन्को लगाएर आएँ । त्यो मेरा लागि बहुतै कष्टकर यात्रा रह्यो । त्यतिबेला मैले देखें, धेरैजसो कथाकार भनाउँदाले मेरै कथाहरूलाई अनेक जलप लगाएर आफ्नो नाममा छापिरहेका रहेछन् ।’

गुरुप्रसाद मैनालीजीका कुरा सुनेर म चकित परिरहेको थिएँ । उनले घृणामिश्रित कमजोर आवाजमा खुसुक्क सोधे, ‘भन् केटा, तैंले मेरो पाण्डुलिपिबाट कतिवटा कथा चोरिस् ?’

मैले केही जवाफ दिनै सकिनँ । म नाजवाफ ब्रह्मनालनिर उभिइरहें । ठीक गुरुप्रसाद मैनालीको प्राणपखेरु उड्नै लागेको बेलामा मैले देखें, केही अग्रज, केही मेरा समकालीन र केही मेरा भाइबैनीपुस्ताका कथाकारहरू अतिशय तीव्र गतिमा दौडँ्दै मतिरै आउँदै थिए । उनीहरूको दृष्टि भने मतिर थिएन । मेरो काखीमा च्यापिएको ‘नासो’ को पाण्डुलिपिमा थियो । उनीहरू अत्ताल्लिँदै अतीतको राजमार्ग हुँदै विक्रम संवत् २०७९ सालबाट २०२८ सालमा आएका थिए । मनिर आउनासाथ ती सबैले एकसाथ मेरो हातको पाण्डुलिपि खोसेर फेरि विक्रम संवत् २०७९ तिरै भागे । म स्तब्ध थिएँ । मैले हेर्दाहेर्दै मेरो हातबाट ‘नासो’ अलप भएको थियो ।

०००

अतीतबाट फेरि विसं २०७९ सालमा फर्किएपछि पो मैले गजबको कुरा थाहा पाएँ । उतिबेला ब्रह्मनालबाट हराएको ‘नासो’ आजका मितिमा पनि अनेक लेखकका नामले प्रकाशित भइरहेका छन् । म चकित परिरहेकै बेलामा कविद्वय गोपालप्रसाद रिमाल र भूपि शेरचन आ–आफ्ना पाण्डुलिपि च्यापेर मनिर आए र बडो त्रस्तभावमा सोधे, ‘भाइ, कथाको त यस्तो पारा रैछ अचेल पनि । नेपाली कविताको हालचाहिँ के कस्तो छ कुन्नि ?’

प्रकाशित : आश्विन १५, २०७९ १०:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×