अफ्रिकाबाहिर ब्राजिल र स्पेनमा मंकीपक्सबाट पहिलो पटक मृत्यु- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

अफ्रिकाबाहिर ब्राजिल र स्पेनमा मंकीपक्सबाट पहिलो पटक मृत्यु

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ब्राजिल र स्पेनमा पहिलो पटक मंकीपक्स संक्रमितको मृत्यु भएको छ । ब्राजिलमा ४१ वर्षीय पुरुषको मृत्यु नै अफ्रिकाबाहिर मंकीपक्सबाट भएको पहिलो मृत्यु हो । त्यस्तै स्पेनमा पनि पहिलो पटक मंकीपक्सबाट मृत्यु भएको छ, जुन युरोपमै मंकीपक्सबाट भएको पहिलो मृत्यु हो ।

गत हप्ता मात्र विश्व स्वास्थ्य संगठन(डब्लूएचओ) ले मंकीपक्स संक्रमणलाई विश्वव्यापी स्वास्थ्य आपत्काल घोषणा गरेको थियो । ब्राजिलको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार संक्रमित लिम्फोमा र कम प्रतिरोधी क्षमताको समस्याबाट ग्रसित थिए । ब्राजिलमा अहिलेसम्म १ हजार ६६ जनामा स‌ंक्रमण पुष्टि भएको छ भने ५१३ जनामा संक्रमणको आशंका गरिएको छ । ब्राजिली स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार संक्रमण पुष्टि भएकामध्ये ९८ प्रतिशत पुरुषलाई पुरुषसँगको यौनसम्पर्कबाट संक्रमण भएको हो ।

त्यस्तै स्पेनमा अहिलेसम्म ३ हजार ७ सय ५० जनामा संक्रमण भएको छ । त्यसमध्ये ३.२ प्रतिशत अर्थात १२० जना अस्पताल भर्ना भएका छन् । अमेरिकाको सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सनका अनुसार अहिलेसम्म विश्वभर २१ हजार १ सय ४८ जनामा म‌ंकीपक्सको संक्रमण पुष्टि भएको छ । यसअघि मध्य र पश्चिम अफ्रिकी मुलुकमा मंकीपक्स संक्रमण देखिने गरेको थियो । तर यसपटक भने विश्वका ७५ भन्दा बढी मुलुकका मंकीपक्स देखिएको छ । छिमेकी मुलुक भारतमा पनि ४ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार मंकीपक्स संक्रमणको उच्च जोखिममा समलिंगी तथा बाइसेक्सुअल पुरुषहरू रहेका छन् ।

मंकीपक्स भाइरस सन् १९५८ मा पहिलोपटक खोरमा राखिएको बाँदरमा पाइएको थियो । त्यही भएर यो रोगलाई मंकीपक्स नाम दिइएको हो । त्यसपछि अफ्रिकामा विभिन्न प्रकारका लोखर्के, मुसा, न्याउरी मुसा र विभिन्न प्रजातिका बाँदरमा संक्रमण पाइयो । मान्छेमा भने पहिलोपटक सन् १९७० मा अफ्रिकी मुलुक कंगोमा ९ महिने बालकमा संक्रमण पुष्टि भएको थियो । त्यसताका यो संक्रमण कंगो र मध्य एवं पश्चिम अफ्रिकालगायतका मुलुकमा देखिइसकेको छ ।

हालसम्म मंकीपक्सविरुद्ध खोप पत्ता लागेको छैन । तर, मंकीपक्स बिफर (स्मल पक्स) परिवारकै एक भाइरस भएकाले बिफरविरुद्धको खोपले केही हदसम्म जोगाउने डब्लूएचओले जनाएको छ ।

डब्लूएचओका अनुसार यो भाइरस संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कबाट अर्को व्यक्तिमा सर्छ । श्वासप्रश्वास, थुक, र्‍याल, संक्रमित व्यक्तिको छालाको घाउ वा शरीरबाट निस्किने तरल पदार्थबाट सर्ने जोखिम रहन्छ । बालबालिका, गर्भवती र रोग प्रतिरोधक क्षमता कम भएकामा यसको गम्भीर संक्रमण देखिने गरेको छ । संक्रमण भएदेखि सामान्यतया ६ देखि १३ दिन शरीरमा लक्षण देखिन सक्छ । कहिलेकाहीं यो समय ५ दिनदेखि २१ दिनसम्म पनि हुने विज्ञ बताउँछन् ।

यसको प्रारम्भिक लक्षण मौसमी रुघाखोकी (फ्लु) जस्तै हुन्छ । मंकीपक्स संक्रमण देखिएका बिरामीमा ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, मांसपेशी दुख्ने, कम्मर दुख्ने, जीउ काम्ने र थकाइ लाग्ने लक्षण देखा पर्छन् । त्यसपछि बिफरमा जस्तै पीप भएको खटिरा आउँछ र त्यो शरीरभरि फैलिएर केही दिनमा सुक्छ । खटिरा सुके पनि बिफरमा जस्तै दाग बस्ने विज्ञहरूको भनाइ छ । संक्रमण जटिल बनेको खण्डमा मस्तिष्क ज्वर, आँखाको दृष्टि गुम्ने, निमोनियाजस्ता थप जटिलता देखिन सक्छन् । हालसम्म मंकीपक्सको संक्रमणको मृत्युदर सामान्य जनसंख्यामा ० देखि ११ प्रतिशतसम्म छ ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७९ १४:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बालबालिकामा एडिनो भाइरस, चिकित्सक भन्छन्– ‘आत्तिनु पर्दैन’

बुनु थारु

काठमाडौँ — केही दिनअघि कान्ति बाल अस्पतालको ओपीडीमा ज्वरो आउने, आँखा पाकेर रातो हुने, खोकी लाग्ने लक्षण भएकी ११ महिनाकी बालिकालाई जाँचका लागि ल्याइयो । उनका लक्षण एडिनो भाइरसको लक्षणसँग मिल्दाजुल्दा थिए ।

बालबालिकाहरुमा यस्तै प्रकारका लक्षण देखिएमा ती एडिनो भाइरसको लक्षण हुन सक्ने बताउँछन् अस्पतालका पेडियाट्रिक पल्मोनोलोजिस्ट डा. जगत जीवन घिमिरे । 'यो भाइरस नयाँ भाइरस भने होइन,' उनले भने,‘यो भाइरस अहिले धेरैजसो बालबालिकामा देखिन थालेको छ । अभिभावकहरु यो नयाँ बिराम आयो भनेर आत्तिएका पनि छन् तर त्यो होइन । यो समस्या देखिँदै आइरहेको हो ।अहिले भने अलि धेरै देखिएको हो ।’

करिब दुई हप्तादेखि कान्ति बाल अस्पतालमा यो भाइरसको लक्षण लिएर बालबालिकाको संख्या बढ्दो छ । अस्पतालले यो भाइरसको आशंका गर्दै साउन ५ गते राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा १३ वटा स्वाबहरु परीक्षणका लागि पठाएको थियो जसमा १२ वटामा यो भाइरस पुष्टि भएको थियो ।

डा. घिमिरेका अनुसार यो भाइरसको संक्रमण सबै उमेर समूहमा हुन सक्ने भएपनि ६ महिनादेखि ५ वर्ष उमेर समूहका बालबालिकामा बढी देखिन्छ ।

के हो एडिनो भाइरस ?

एडिनो भाइरस एक भाइरसको समूह हो जसले आँखा, फोक्सो नली, आन्द्रा, पिसाब नली, स्नायु प्रणाली आदिमा संक्रमण गराउन सक्छ ।

यो संक्रमण सबैलाई हुन सक्ने भएपनि बालबालिकामा बढी देखिन्छ । १० वर्ष उमेर अघि नै कम्तिमा यो भाइरसको कुनै एक लक्षण देखिइसकेको हुन्छ । यो भाइरसको यही नै मौसममा सर्ने भन्ने हुँदैन । यो संक्रमणमा सामान्य लक्षणहरु आउँछन् र केही दिनमा निको भएर पनि जान्छन् । तर रोगप्रतिरोधी क्षमता कम भएका बालबालिकामा यो जटिल हुन सक्छ ।

यो भाइरस समूहमा हुने बालबालिकामा छिटो सर्न सक्छ जस्तै डे–केयर सेन्टर, विद्यालय आदिमा भाइरस छिटो सर्न सक्ने हुन्छ । यो भाइरस संक्रमण भएका कसैले खोकेमा वा हाँच्छयु गरेमा सजिलै सर्न सक्छ । भाइरस सरेको खेलौना वा अरु केही वस्तु बच्चाले छोएमा यो सर्न सक्छ । बालबालिकाहरुले आफ्ना हात मुख र आँखामा लगिरहने हुनाले पनि छिट्टै सर्ने सक्ने सम्भावना हुन्छ । ज्वरो, खोकी, घाँटी दुखाइ, झाडापखाला र आँखा रातो हुने प्रमुख लक्षणहरु हुन् ।

के के हुन सक्छन् लक्षण ?

  • ज्वरो आउनु,
  • आँखा दुख्नु र रातो हुनु
  • नाकबाट पानी बग्नु
  • खोकी लाग्नु
  • कान दुख्नु
  • झाडापखाला हुनु
  • टाउको तथा पेट दुख्नु
  • उल्टी(बान्ता) हुनु
  • घरीघरी पिसाब लाग्नु
  • पिसाब पोल्नु र पिसाबमा रगत देखिनु
  • निमोनिया हुनु आदि ।

किड्स हेल्थ डटकमका अनुसार यो भाइरसको संक्रमण देखिएपछि दुई दिन वा दुई हप्तासम्म लक्षण रहन सक्छ । चिकित्सकका अनुसार यदि लक्षण देखिएमा घरमै स्याहार गर्ने र जटिल अवस्था देखिए तुरुन्त विशेषज्ञलाई भेट्नुपर्छ । यदि बच्चालाई सास फेर्न गाह्रो भएमा, आँखा वरिपरि सुन्निएमा, ज्वरो नघटेमा तुरुन्त अस्पताल लगिहाल्नुपर्छ ।

बच्चाहरुमा यो संक्रमण देखिए केही दिनमै निको हुन सक्छ । केही लक्षण जस्तै आँखा रातो हुने, निमोनिया हप्ता वा हप्तादिन भन्दा बढी पनि लाग्न सक्छ ।अधिकांश घरमै निको हुन सक्ने भएपनि रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएका बालबालिकाहरुलाई अस्पतालमा उपचार गराउने आवश्यकता पनि आउँछ ।

डा. घिमिरे भन्छन्, ‘यो भाइरसको संक्रमण भएपछि बच्चाहरुलाई ज्वरो अलि बढी आउने, निको हुन समय लाग्ने, खोकी लाग्ने, खोकी पनि २ देखि ३ हप्तासम्म घ्यारघ्यार हुने हुन सक्छ।’ उनका अनुसार समस्या देखिएमा झोल कुरा दिने, प्रशस्त पानी खुवाउने, ज्वरोको औषधि दिने गर्नुपर्छ । ‘जटिल भए सिभियर निमोनिया हुन सक्छ । मुटुरोग, छातीरोग, बोन म्यारो ट्रान्सप्लान्ट गराएका, क्यान्सर लागेका रोग प्रतिरोधी क्षमता भएका बालबालिकालाई यसले जटिल बनाउन सक्छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७९ १४:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×