शुक्लाफाँटामा पुतलीका १११ प्रजाति- समाचार - कान्तिपुर समाचार

शुक्लाफाँटामा पुतलीका १११ प्रजाति

तीन वर्षको अध्ययनपछि तस्बिरहरूसहितको पुस्तक प्रकाशित
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा १ सय ११ प्रजातिका पुतली भेटिएका छन् । निकुञ्ज र राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका प्राविधिकहरूले तीन वर्षसम्म गरेको अध्ययनमा विगतको तुलनामा निकै बढी प्रजातिका पुतली भेटिएका हुन् । निकुञ्जका विभिन्न क्षेत्रमा २०१८ देखि २०२१ सम्म गरिएको अध्ययनपछि १ सय ११ प्रजातिका पुतलीको तस्बिरसहितको पुस्तक प्रकाशित गरिएको छ ।

निकुञ्जभित्र गस्तीमा गएका बेला र वन्यजन्तुको अनुगमनमा गएका बेला भेटिएका पुतलीहरूको तस्बिर संकलन गरिएको हो । यसरी तीन वर्षसम्म गरिएको अध्ययनपश्चात् शुक्लाफाँटाका पुतलीको जानकारी दिने पुस्तक प्रकाशित भएको हो । ‘सिस्टमेटिक हिसाबले अध्ययन गरिएको होइन तर निकुञ्जका सबै क्षेत्रमा पुगेर देखिएका पुतलीको तस्बिर संकलन गरिएको छ,’ तीन वर्षअघि पुतलीको अध्ययन सुरु गर्दा निकुञ्जका तत्कालीन प्रमुख संरक्षण अधिकृत लक्ष्मणप्रसाद पौड्यालले भने, ‘अरू काम गर्दागर्दै पुतलीको अध्ययन गरिएको हो ।’ निकुञ्जमा यसअघि ३५ प्रजातिको पुतली रहेको तथ्यांक छ । तर कुन–कुन प्रजाति हुन् भन्ने विषयमा कुनै अभिलेख छैन ।

तत्कालीन प्रमुख संरक्षण अधिकृत पौड्यालसँगै रेञ्जरहरू यम रावत र धर्मजित साउद तथा राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको शुक्लाफाँटा संरक्षण कार्यक्रमका प्राविधिक देवराज जोशीले पुतलीको अध्ययनसँगै तस्बिर संकलन गरेका थिए । ‘शुक्लाफाँटामा पुतलीका प्रजातिबारे पुरानो तथ्यांकमात्रै थियो तर त्यसको कुनै अभिलेख थिएन,’ राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका प्राविधिक जोशीले भने, ‘अहिले त्यसभन्दा धेरै बढी प्रजाति भेटिएका छन्, तिनका अभिलेख पनि राखियो ।’

रेञ्जर रावतले नै पुतलीको तस्बिर संकलनको सुरुवात गरेका हुन् । सुरुमा अध्ययन गरेर अभिलेख राख्ने योजना भए पनि अध्ययन गर्दै जाँदा धेरै प्रजाति भेटिएपछि पुस्तक नै प्रकाशित गरिएको हो । निकुञ्जको प्रवेशद्वार रहेको मजगाउँ, पिपरिया, महाकाली नदीकिनार र शुक्लाफाँटा घाँसे मैदान क्षेत्रमा बढी मात्रामा पुतली भेटिएका छन् ।

निकुञ्ज प्रशासनले यसअघि यहाँ पाइने चरा र स्तनधारी जनावरको तस्बिरसहितको पुस्तक प्रकाशित गरेको छ । निकुञ्जभित्र रहेका सर्पलगायत घस्रिने प्रजातिको जीवहरूको समेत अध्ययन गरिएको छ । ‘शुक्लाफाँटाको पर्यटन प्रवद्र्धनसँगै अध्ययन अनुसन्धान गर्ने विद्यार्थीहरूका लागि यो निकै ठूलो उपलब्धि हो,’ पौड्यालले भने, ‘विगतमा हामी यति प्रजातिका चरा, पुतली र वन्यजन्तु भन्थ्यौं, अब फोटो नै देखाएर पर्यटक लोभ्याउन सक्छौं ।’

पुतलीको अध्ययनका लागि सामान्यतया एक वर्ष लाग्छ । अध्ययन गर्ने स्थललाई विभिन्न प्लटमा विभाजन गरिन्छ । बाह्रै महिना हरेक सिजनमा सबै प्लटमा पुगेर पुतलीको तस्बिर संकलन गर्ने गरिन्छ । तस्बिर संकलन गर्न नसकिने अवस्थामा मिस्ट नेट (झुल जस्तै सामग्री) को प्रयोगले पुतली समातेर राम्ररी अवलोकनसँगै तस्बिर संकलन गरिन्छ । यसरी एक वर्ष नियमित अध्ययनपश्चात् एउटा निष्कर्षमा पुग्न सकिन्छ । तर यहाँ पुतलीको अध्ययन गर्दा त्यो विधि अपनाइएको होइन ।

तीन वर्ष लगाएर निकुञ्जका सबै क्षेत्रमा पुगेर दोहोर्‍याइतेहर्‍याइ तस्बिर संकलन गरिएको हो । ती तस्बिरहरू अध्ययन गरेर प्रजाति छुट्याइएको छ । प्रविधि अपनाएर अध्ययन गरेमा पुतलीको संख्या अझै बढ्न सक्ने राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको शुक्लाफाँटा संरक्षण कार्यक्रम प्रमुख लक्ष्मीराज जोशीले बताए ।

प्रकाशित : पुस १७, २०७८ १९:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अब अनलाइन नै पत्रकारिताको मूलधार : सञ्चारमन्त्री कार्की

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले अब अनलाइन सञ्चारमाध्यम नै पत्रकारिताको मूलधार बनेको बताएका छन् । शनिबार अनलाइन पत्रकार संघको ११ औं वार्षिक साधारण सभालाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री कार्कीले यस्तो बताएका हुन् ।

'पत्रकारिताको मूलधार नै अनलाइन पत्रकारिता भइसक्यो, त्यसैले यसमा कुनै समस्या भए सरकार सहजीकरण र सहयोग गर्न तयार नै छ,' उनले भनेका छन्, 'यसलाई थप व्यवस्थित बनाउन आवश्यक कानुन निर्माण र संशोधन गर्नुपरे पनि सरकार तयार छ ।'

मन्त्री कार्कीले अन्य सञ्चारमाध्यम झैं अनलाइन सञ्चारमाध्यमलाईसमेत समानुपातिक विज्ञापन उपलब्ध गराउन कार्यविधी बनिरहेको भन्दै वर्तमान सरकार प्रेस स्वतन्त्रतामा अवरोध हुने कुनै गतिविधीबारे सोच्नसमेत नसक्ने बताए ।

संघले आफ्नो साधारण सभाको अवसरमा पत्रकार केपी ढु‌ंगानालाई पुरस्कृत गरेको छ । संघले पत्रकार ढुंगानालाई पहिलो 'अनलाइन जर्नलिज्म अवार्ड' प्रदान गरेको हो ।

इञ्जिनियर विनोद ढकालले ५ लाख रुपैयाँको अक्षय कोष राखेर स्थापना गरेको पुरस्कार पहिलोपटक प्रदान गरिएको हो। पुरस्कारको राशि ५० हजार रहेको छ।

सञ्चारमन्त्री कार्की, नेपाल पत्रकार महासंघका अध्यक्ष विपुल पोखरेल र प्रेस काउन्सिल नेपालका अध्यक्ष बालकृष्ण बस्नेतले ढुंगानालाई पुरस्कार प्रदान गरेका थिए।

अक्षयकोषबाट आएको रकमबाट संघले अब हरेक दुई वर्षमा आफ्ना सदस्यहरूमध्येबाट उत्कृष्टलाई पुरस्कार दिने संघका अध्यक्ष शिवप्रसाद सत्यालले बताए।

डेढ दशकदेखि पत्रकारितामा संलग्न ढुंगाना संघका पूर्वअध्यक्ष समेत हुन् । उनी अन्तरदेशीय अपराध सम्बन्धी पुस्तक 'ओपन सेक्रेट'का लेखक हुन्।

स‌ंघको ११ औँ अधिवेशनले शनिबार डिल्लीप्रसाद सापकोटाको नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति समेत चयन गरेको छ। समितिको उपाध्यक्षमा गोविन्द अधिकारी, सचिवमा गोविन्द मरासिनी, कोषाध्यक्ष निर्दोष घोरसाइने र सदस्यहरूमा रविराज बराल, प्रजु पन्त र अमृत पौडेल चयन गरेको छ।

प्रकाशित : पुस १७, २०७८ १९:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×