शंखरापुरको चुनावी माग वन्यजन्तु व्यवस्थापन- उपत्यका - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

शंखरापुरको चुनावी माग वन्यजन्तु व्यवस्थापन

दीपेन्द्र विष्ट

शंखरापुर, काठमाडौँ — काठमाडौंको पूर्वउत्तर नगरपालिका शंखरापुरका मतदाताले वन्यजन्तुले दु:ख दिएको भन्दै व्यवस्थापन गर्नुपर्ने माग मेयरका उम्मेदवारसमक्ष राखेका छन् । शिवपुरी राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जोडिएको उक्त नगरपालिकाका मतदाताले अन्नबाली वन्यजन्तुले खाएर दु:ख दिएको भन्दै व्यवस्थापनका लागि माग गरेका हुन् ।

‘लामो समयदेखि खेतबारी बाँझो छ, लगाएको अन्नबाली वन्यजन्तुले खाइदिन्छ भनेर जनताले गुनासो गरेका छन्, जता गए पनि उस्तै माग छ,’ एमालेका मेयर उम्मेदवार कृष्णलाल बजगाईंले भने, ‘निर्वाचन जित्यो भने यो बारेमा सोच्नु नै पर्ने हुन्छ, जनजीविकासँग जोडिएको माग हो, गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन गर्छौं ।’

वडा नम्बर १, २, ३ र ४ नम्बरका जनताको पहिलो माग नै यही रहेको उनले बताए । यसअघि पनि एमालेले जितेको नगरपालिका भएको भन्दै उनले अबको थप जिम्मेवारी अपूरा विकास निर्माणका कामलाई निरन्तरता दिने र नयाँ काम गर्ने बताए । शंखरापुर क्षेत्र पर्यटकीय क्षेत्र नगरकोटसँग जोडिएको भन्दै उनले शंखरापुरको झुले लगायतको क्षेत्रमा पर्यटन विकास गर्न सकिने बताए । वातावरणीय हिसाबले उत्तिकै सम्भावना भएको क्षेत्र भएको भन्दै उनले व्यावसायिक कृषि आधुनिक तरिकाले अघि बढाउन सकिने बताए ।

‘साँखुमा चिसो हुन्छ, पटापमा गर्मी हुन्छ, जहरसिंहपौवामा चिसो हुन्छ,’ उनले भने, ‘तरकारी खेतीका लागि उत्तिकै उपयुक्त छ, कृषकलाई बीउबिजनलगायत नि:शुल्क कृषि सामग्री दिएर आधुनिक कृषि गर्न सकिन्छ ।’

एकीकृत समाजवादीका एलपी श्रेष्ठले पनि वन्यजन्तुको व्यवस्थापन मतदाताको पहिलो समस्या भएको बताए । ‘अधिकांश माथिल्लो क्षेत्र राष्ट्रिय निकुन्जसँग जोडिएको छ, त्यहाँ बँदेलको समस्या छ’ उनले भने, ‘किसानको खेतीपाती राति आएर सबै सखाप पारिदिन्छ, मैले जिते भने पहिलो प्राथमिकतामा बँदेलको निराकरण रहन्छ ।’ कृषिमा लागेका जनतालाई प्रोत्साहन गर्नु पर्ने भन्दै उनले वन्यजन्तुको व्यवस्थापन गर्नु पर्ने बताए ।

‘निकुञ्ज नजिकका जनताको बालीनालीको कसरी संरक्षण गर्न सकिन्छ भनेर योजना बनाउँदैछौं, किनभने, अब कसैले पनि गफ दिएर जनता पत्याउँदैनन् ।’ घरदैलो अभियानमा जाँदा जनताले रोजगारीको अवसर सिर्जना गरि दिन पनि अनुरोध गरिराखेको उनले बताए ।

‘अन्य विकास त विस्तारै हुंँदै गर्छ, हामीलाई रोजगारी दिनुपर्‍यो भन्छन्, त्यसकारण रोजगारीको वातावरण कसरी सिर्जना गर्नुपर्‍यो भनेर छलफल गरि राखेका छौं’ उनले भने, ‘पर्यटनको प्रचुर सम्भवना भएको क्षेत्र हो’ । नगरकोट–कातिके–झुले–चिसापानी– सुन्दरीजल हाइकिङ रुटको रुपमा विकास गर्न सके यसबाट पनि रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्न सकिने उनले बताए ।

शंखरापुर ऐतिहासिक नगर भएकाले पनि धार्मिक, सांस्कतिक र पर्यटनको रुपमा विकास गर्न सकिने उनले बताए । शंखरापुर क्षेत्रलाई एजुकेशन हवको रुपमा विकास गर्न सकिने भन्दै उनले निर्वाचित भएपछि त्यसलाई तत्काल अघि बढाउने बताए । ‘काठमाडौं सहरबाट नजिकको सहर हो, हावापानी राम्रो छ’ उनले भने, ‘लगानीको वातावरण बनाइ दिनुपर्छ, शैक्षिक पूर्वाधारमा लगानी गर्ने मान्छे आउँछन्, त्यो वातावरण हामी बनाउँछौं ।’

माओवादी केन्द्रका मेयरका उम्मेदवार निरज केसीले पनि वन्यजन्तुको व्यवस्थापनको माग मतदाताले गरेको बताए । ‘राष्ट्रिय निकुन्जसँग जोडिएको छ’ उनले भने, ‘कसरी व्यवस्थापन गर्ने निकै समस्या छ ?, निर्वाचित भए भने त्यो जसरी पनि सम्बोधन गर्छौं’ । युवालाई रोजगारीका अवसर अघि बढाउने आफ्नो पहिलो प्राथमिकता रहेको उनले बताए । २३ हजार मतदाता रहेको शंखरापुरमा अघिल्लो निर्वाचनमा एमालेका सूर्वण श्रेष्ठले कांग्रेसका शंकर तिवारीलाई पराजित गरेका थिए ।

यसपटक कांग्रेस र एकीकृत समाजवादीबीच गठबन्धन भएको छ । मेयर एकीकृत समाजवादी र उपमेयर कांग्रेसको भागमा परेको छ । तीनै उम्मेदवारबीच त्रिपक्षीय भिडन्त रहेको कालिकाशरण माविका शिक्षक राजकुमार केसीले बताए । ‘यसै भन्न सकिने अवस्था छैन’ उनले भने, ‘तीन पक्षको उत्तिकै प्रतिस्पर्धा छ ।’

विशेषगरि साँखुको बजार क्षेत्रमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको पनि प्रभाव रहेको उनले बताए । ‘जनजीविका सवाल कुरा जनताका प्रमुख विषयवस्तु हुन्, जुन पार्टीले आकर्षक नारा दिन सक्छ, त्यसको नै जीत हुन्छ’ उनले भने, ‘विकास भन्ने निरन्तर चलिरहने प्रक्रिया हो, जुन उम्मेदवारले जिते पनि विकास गर्नैपर्छ ।’

प्रकाशित : वैशाख २३, २०७९ २०:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मेलम्चीको मुख्य बाँधस्थलसम्मको सडक बनाउन सेनालाई दिइने

असार पहिलो साता आएको बाढीले ठूलो क्षति पुर्‍याएकाले काठमाडौंमा मेलम्चीको पानी आउने मिति अनिश्चित
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — सरकारले बाढीग्रस्त मेलम्ची आयोजनाको हेडवर्क्स (मुख्य बाँधस्थल) सम्म पुग्ने बाटो खोल्ने जिम्मेवारी नेपाली सेनालाई दिने तयारी गरेको छ । आयोजना प्रमुख वासुदेव पौडेलले मेलम्ची बजारदेखि हेडवर्क्ससम्मको २२ मध्ये ८ किमि सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएकाले ट्र्याक खोल्ने जिम्मा सेनालाई दिन छलफल भइरहेको बताए ।

‘सेनालाई जिम्मा नदिए ट्र्याक खोल्न तत्काल सम्भव छैन,’ उनले भने, ‘प्रधानमन्त्रीज्यूलाई जानकारी गराएर निर्णय लिन्छौं ।’ तत्काल निर्णय नलिए उपत्यकामा पानी ल्याउन ढिलाइ हुने उनले बताए ।

हेलम्बुको किउल क्षेत्रमा निर्माण भइरहेको करिब ८ किमि सडक पछिल्लो पटक आएको बाढीले क्षतिग्रस्त बनाएपछि आयोजना सम्पन्न हुनेमै अन्योल सिर्जना भएको प्रमुख पौडेलले बताए । ‘आयोजनालाई त खास क्षति पुर्‍याएको छैन’ उनले भने, ‘विभिन्न निकायसँग समन्वय गरेर बाटो सडक बनाउने काम तत्काल सुचारु गर्छौं, अब वर्षात्पछि मात्र काम सञ्चालन गर्ने कि भन्ने सोचाइमा पुगेका छौं, नत्र बाढीले बगाउने, बनाउने मात्र काम हुने भयो ।’

हेडवर्क्स निर्माण गर्दै आएको निर्माण व्यवसायीले मेलम्चीको बहाव घट्नेबित्तिकै नदीको किनारै किनार निर्माण सामग्रीलगायत ठूला मेसिन अम्बाथान पुर्‍याउन तयार रहेको उनले बताए । ‘माघसम्म पानी ल्याउन हामीले कार्ययोजना बनाएका थियौं, तर अब त्यो पनि पूरा नहुने भयो’ उनले भने, ‘किनभने निरन्तर भइरहेको वर्षातले बाढी आउँदा संरचना भत्काउँछ, पैसा मात्र खर्च हुने भयो, अब असोजबाट मात्र काम अघि बढाउनपर्छ भन्ने सोचाइमा छौं ।’

असार १ देखि भदौ अन्तिमसम्म आयोजनाका भौतिक संरचना मर्मत गर्ने भन्दै यसअघि आयोजनाले सुरुङमा पानी पथान्तरण नगर्ने निर्णय गरेको थियो । आयोजनाले असोज ७ गतेभित्र पहुँचमार्गको कार्य प्रारम्भ गर्ने, असोज १५ गतेभित्र हेडवर्क्स क्षेत्रको ढुंगा, गिट्टी, बालुवा र माटो हटाउने, कार्तिक १५ भित्र अम्बाथान पोर्टल खुल्ला टनेलको निरीक्षण गर्ने र पुसभित्र कफर ड्याम बनाएर माघ ७ भित्र पानी पथान्तरण गर्ने कार्ययोजना सरकारलाई बुझाएको थियो । तर, गत असारमा मेलम्ची क्षेत्रमा आएको ठूलो बाढीका कारण कार्ययोजना प्रभावित भएको छ । दुईपटकको बाढीले २ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको आयोजनाले जनाएको छ ।

‘हेडवर्क्सलार्ई बाढीको बालुवा, गिट्टीले छोपेको छ । मुहान क्षेत्रको सडक र अम्बाथानका दुइटा बेलिब्रिज, तिम्बु र हल्देका मोटरेबल पुल बगाएको छ,’ पौडेलले भने, ‘अडिट सुरुङसम्म पुग्न पनि गाह्रो भइराखेको छ ।’ केही ठाउँमा जाने बाटोसमेत नभएको भन्दै उनले मुहान पुग्नसम्म पुग्ने ८ किमिमा गोरेटो बाटोसमेत नभएको बताए । ‘केही स्थानमा त सडक नाम निसानासमेत छैन, पूरै बगाएको छ’ उनले भने, ‘सरकारले तत्काल सडक बनाउन करिब ३० करोड रुपैयाँ दिए सुरुङमा पानी हाल्न सकिन्थ्यो, सधैं बाढी आयो भने कसरी गर्ने भन्नेबारे छलफल गरिराखेको छौं ।’

बाढीले मुहान नजिकैको इन्जिनियरिङ क्याम्प र सुरक्षा पोस्ट बाढीले बगाएको थियो । क्याम्प बगाउँदा आयोजना निर्माणमा संलग्न ठेकेदार कम्पनीका एक जना चिनियाँ र दुई जना भारतीयको मृत्यु भएको थियो । दुई नेपालीसहित ५ जना विदेशी अझै बेपत्ता छन् । सडकमार्गबाटै हेडवर्क्ससम्म सामग्री पुर्‍याउन मेलम्चीको पानीको सतह नघटेसम्म समस्या हुने भन्दै उनले कामदार पठाउनसमेत समस्या रहेको बताए । ‘त्यो क्षेत्रमा कामदारलाई कहाँ राख्ने भन्नेसमेत टुंगो लगाउन गाह्रो छ,’ उनले भने, ‘पहिलेका संरचना कुनै बाँकी छैनन्, अझै बाढी आउने हो कि भन्ने आशंका उत्तिकै छ ।’ कामदारलाई बास बस्ने स्थान नभएकाले त्यसको खोजी भइरहेको उनले बताए ।

बगाएको हेडवर्क्स संरचना निर्माण गरेर पानी सुरुङमा पथान्तरण गर्न लागि सडक संरचना निर्माण गर्नुपर्ने उनले बताए । सम्पन्नको चरणमा रहेको हेडवर्क्स बाढीले बगाएपछि झनै अन्योल छाएको उनले बताए । वैकल्पिक रूपमा पानी पथान्तरण गर्न निर्माण गरिएको कफर ड्याम पूर्ण रूपमा क्षति भएको उनले बताए । नदीको किनारैकिनार अस्थायी सडक निर्माण गरेर हेडवर्क्ससम्म सामग्री पुर्‍याउने सोचाइ रहेको भन्दै उनले पानीको बहाव नघटेसम्म त्यो पनि सम्भव नहुने बताए । तर, मुख्य सुरुङभित्र बाढीले कुनै क्षति नपुर्‍याएकाले पानी पथान्तरण गर्न खास समस्या नहुने उनले बताए । ‘झन्डै सुरुङ र अन्य संरचना मर्मतका लागि हेडवर्क्सको वैकल्पिक सुरुङ बन्द गरिसकेको अवस्थामा बाढी आयो र सुरुङमा क्षति भएन,’ उनले भने, ‘बाढी सुरुङभित्र पसेको भए ठूलो क्षति हुन्थ्यो ।’

क्षति बढी भएकाले आयोजनाको पहलले मात्र नभएर राष्ट्रिय गौरव आयोजनासमेत भएकाले राष्ट्रियस्तरबाट सोच्नुपर्ने प्रमुख पौडेलको भनाइ छ । ‘आयोजना क्षेत्रमा जाने/आउनेबाहेक अन्य काम सरकारले निर्णय नगरेसम्म गाह्रो भएको छ,’ उनले भने । यसअघि आयोजनाले मुख्य बाँधको मुखमा अस्थायी सुरुङ बनाई पानी पठाउने तयारी गरेको थियो । उक्त क्षतिकै कारण मेलम्चीको पानी कहिलेसम्म काठमाडौं आउला भन्नेमा आयोजनाका अधिकारीहरू नै अन्योलमा छन् । ‘हेडवर्क्स (मुख्य बाँधस्थल), सडक, पुललगायत मुहानको संरचना क्षतविक्षत अवस्थामा छन् ’ एक अधिकारीले भने, ‘सडक निर्माण भए एउटा खाका तयार हुन्थ्यो ।’

प्रकाशित : आश्विन ४, २०७८ ०९:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×