जनकपुरका सडकमा महिलाको उपस्थिति किन कम छ ?- मधेश मन्थन - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जनकपुरका सडकमा महिलाको उपस्थिति किन कम छ ?

रेखा झा

जनकपुर — जनकपुरको पुनर्जागरण र वैभव फर्काउने कुरा भइरहँदा यहाँका सडकमा महिला किन छैनन् भन्ने कुरा पनि जोडिएर आउँछ । महिलालाई संविधानले समानुपातिक समावेशिताको अधिकार दिएको छ, संघीय र प्रदेश व्यवस्थापिकामा ३३ प्रतिशत स्थान दिने भनिएको छ । तर, व्यवहारमा त्यो लागू भएको छैन ।

कुनै आन्दोलन गर्नुपर्‍यो भने चाहिँ महिलालाई अगाडिको पंक्तिमा उभ्याउँछन् । गोली तिमी खाऊ, लठ्ठी तिमी खाऊ तर पद दिने बेला महिला योग्य हुँदैनन्, सक्षम हुँदैनन् भनेर पर सार्छन् ।

हाम्रो प्रदेशका मुख्यमन्त्री, मुख्य न्यायाधिवक्ताले महिलालाई ५० प्रतिशत आरक्षण दिने भन्नु भएको छ । तर, कानुन बनाउने मन्त्रिपरिषद्ले किन महिलालाई दिल खोलेर स्थान दिन सकेन ? त्यहाँ स्थान दिनुहुन्न भने महिलाहरू सडकमा त्यत्तिकै किन हिँड्छन् ?

हामी जनकपुर र जानकीको कुरा गर्छौं । प्राचीन कालमा महिलालाई स्थान दिइएको थियो । मध्यकालीन युगमा महिलाले आफ्नो स्थान गुमाए । अहिले जुन जागरणको कुरा भएको छ, त्यसमा कानुनले त महिलालाई अधिकार दिएको छ । तर, त्यो अधिकार महिलाले पाएका छैनन् । अर्को कुरा, सुरक्षाको हो । मधेशमा दिनका दिन विभिन्न घटना भइरहेका छन् । यस्ता घटना पूरा देशमै भइरहेका छन् । तर, मधेशमा अलि बढी भइरहेका छन् । खेती, गृहस्थी, घाँसदाउरा गर्दा महिलाहरुमाथि (आपराधिक) घटना भइरहेका छन् ।

महिलाहरू सडकमा निस्किनलाई त्यहीअनुसारको वातावरण हुनुपर्छ । यहाँ त बिहान विद्यालय जाने छात्रालाई समेत असुरक्षा छ । सडकमा निस्किन शान्तिपूर्ण अवस्था हुनुपर्छ । यसका साथै धार्मिक सुधारको पनि आवश्यकता छ । यहाँ राजदेवी मन्दिर छ, त्यहा महिलाको पूजा हुन्छ । उनलाई हामी माता भन्छौं । तर, मातालाई माताले नै भेट्न पाउने अवस्था छैन । हामीलाई मन्दिरमा प्रवेश निषेध हुन्छ । पुरुषलाई चाहिँ प्रवेश निषेध छैन ।

न्यायिक समितिमा एउटा महिला हुनेगर्थ्यो । उपमेयरको सिटमा पनि महिला हुन्थे । तर, अहिलेको गठबन्धनले त्यो महिलाको सिट खाइदियो । संविधानले तोकेको सिट पनि महिलालाई दिइरहेका छैनन् ।

–कानुन व्यवसायी रेखा झाले ‘मधेश मन्थन’ मा राखेको विचारको सम्पादित अंश

प्रकाशित : असार २८, २०७९ १२:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जनकपुरलाई धार्मिक-पर्यटकीय केन्द्रका रूपमा स्थापित गरौँ

रामआशीष यादव

जनकपुर — जनकपुरको विकासलाई दुईवटा दृष्टिकोणले हेर्नुपर्छ । आत्मदृष्टि र चरणदृष्टि । हामीले चरणदृष्टिले हेर्‍यौं भने जनकपुरमा विकास भएको देखिन्छ । यहाँ स्वर्गद्वारको निर्माण भएको छ, महागंगा आरती सुरु भएको छ, सडकको विस्तार भएको छ, विमानस्थलको स्तरोन्नति भएको छ, ब्रोड गेजको रेल सञ्चालनमा आएको छ, निजी स्तरमा शैक्षिक संस्थाको वृद्धि भएको छ ।

पहिले–पहिले उपचारका लागि दरभंगा जानुपर्थ्यो । अहिले स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि सुधार भएको छ । यो सबै आँखाले देखिने विकास हो ।

तर, हामीले आत्मदृष्टिले हेर्‍यौं भने जनकपुरमा धेरै काम गर्न बाँकी छ । अमेरिका, जापान, नेदरल्यान्ड्स्, फिनल्यान्डजस्ता विकसित देशमा मधेश र मिथिलाको संस्कृति बिक्री भइरहेका छन् । त्यहाँ चर्चा–परिचर्चा पनि हुन्छ । अब हामीले हाम्रो संस्कृतिलाई अझै प्रवर्द्धन कसरी गर्ने, कसी जोगाउने भन्ने विषयमा सोच्नुपर्छ । हाम्रो भाषालाई अझै मजबुत कसरी बनाउने ? राजनीतिक दर्शनमा हामी कसरी अघि बढ्ने ? यसमा मन्थन हुनुपर्छ ।

जनकपुर अष्टवक्रको भूमि हो । यसको पुनर्जागरण जनकपुर एक्लैले गर्न सक्दैन । यसको उत्थानमा संघीय सरकारले इमान्दारितापूर्वक साथ दिनुपर्छ । संघले पहिले नै साथ दिएको भए जनकपुरमा यति ढिलोगरी विकास हुने थिएन । हाम्रो सरकारले जति काम गर्नु पर्थ्यो, त्यति गर्न सकेको छैन । हामीले गर्न बाँकी काम धेरै छन् ।

जनकपुरधामलाई कस्तो बनाउने, कुन रूपमा विकास गर्ने ? निर्माणकर्तामाझ यो स्पष्ट भएको छैन । आधुनिक जनकपुर निर्माण त गर्ने तर कुन हिसाबले गर्ने ? हरिद्वारजस्तो गर्ने कि नन्दगाउँ जस्तो गर्ने कि भारतका अन्य तीर्थस्थलहरूजस्तो गर्ने ? जनकपुरधामको विकास धार्मिक–पर्यटकीय केन्द्रका रूपमा गर्दाखेरी त्यसको प्रभाव राम्रो हुन्छ । जनकपुरधाममा भारत र अन्य देशका मानिसहरू किन आउँछन् ? यहाँका ठूला–ठूला भवन हेर्न आउँदैनन् ।

जनकपुरबाट गएकालाई भारतमा जनक महाराजको वंशज मानेर पुज्न खोज्छन् । तसर्थ, जनकपुरलाई धार्मिक–पर्यटकीय केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्नु उचित हुन्छ । जनकपुर भनेको जनकपुरधाममात्रै होइन, धनुषाधाम, सतोषरधाम, जलेश्वर, मठीयानी पनि हो । बृहत् जनकपुरको अवधारणा जुन छ, त्यस हिसाबले यसको विकास गर्नुपर्छ । यसमा स्थानीय र प्रदेश सरकारको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । जनकपुरलाई कुन रूपमा विकास गर्ने भन्नेबारे हामीले गुरुयोजना बनाउनुपथ्र्यो । त्यो बनेको भए त्यसलाई अवलम्बन गर्न हुन्थ्यो । अहिले पनि गुरुयोजना बनाउन सकिन्छ ।

जनकपुरधाममा स्थल मार्ग र हवाई मार्गबाट पर्यटक आउने क्रम निकै बढेको छ । यहाँ होटल र लजको संख्या वृद्धि गर्नुपर्ने भएको छ । दूधमति करिडोरलाई प्रदेश सरकारले फेरि विकास गर्ने भनेको छ, त्यहाँ हामीले कपिल आश्रम, करात आश्रम गार्गी, जनक, अष्टावक्र र याज्ञवल्क्य आश्रम बनाऔं । ती आश्रम बनाउन सक्यौं भने हरिद्वारजस्तो यहाँ पर्यटकको घुँइचो हुन्छ । जनकपुर सामान्य भूमि हुँदै होइन, यो त तपोभूमि हो ।

मधेश प्रदेशको राजधानी जनकपुर हुनेमा खासै विवाद थिएन । जति पनि विवाद थियो, त्यो राजनीतिक कारणले थियो । वीरगञ्जका साथीहरूले राजीतिक कारणले बोल्नु भएको थियो । तर, अब जनकपुरधाम राजधानी भइसकेको छ । हामीले दायित्वबोध गरेर यसको विकास गर्नुपर्छ । संघीयताको अभ्यास भएपछि प्रदेशवासीले अहिले यसको अनुभव गर्दैछन् ।

–सामाजिक अभियन्ता एवं प्रदेशसभा सदस्य रामआशीष यादवले ‘मधेश मन्थन’ मा राखेको विचारको सम्पादित अंश

प्रकाशित : असार २८, २०७९ १२:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×