मार्टिनेजको ‘माइन्ड गेम’- विश्वकप फुटबल २०२२ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मार्टिनेजको ‘माइन्ड गेम’

बीबीसी

लन्डन — अर्जेन्टिना र फ्रान्सबीच आइतबारको विश्वकप फाइनलअगाडि सबैले लियोनल मेसी र केलियन एमबाप्पेबारे मात्र कुरा गरिरहेका थिए । तर खेलपछि एक अर्को नाम थपिएको छ । त्यो हो, इमिलियानो मार्टिनेज । रोमाञ्चक, उतारचढावपूर्ण र भावनात्मक १ सय २० मिनेटको खेलपछि पनि स्थिति ३–३ कै बराबरीमा थियो । यस्तोमा विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो उपाधिको निर्णयका लागि आवश्यक थियो टाइब्रकेर ।

यसमा अर्जेन्टिनाका चारै खेलाडीले गोल गरेर आफ्नो काम गरे । मार्टिनेजले भने अर्को काम गरे फ्रान्सेली मुटुलाई छियाछिया पार्ने । निर्धारित र अतिरिक्त समयको खेलमै एमबाप्पेले पेनाल्टीबाट गोल गरिसकेका थिए । त्यसैले कसैलाई शंका थिएन, उनले फेरि पनि गोल गर्नेछन् भनेर । तर त्यसपछि भने पेनाल्टी सुटआउटको केन्द्रविन्दुमा रहे यिनै एस्टन भिल्लाका गोलरक्षक । सबैभन्दा पहिले उनले किंग्सले कोमनको प्रहार रोके ।

त्यसपछि उनले खेले, ‘माइन्ड गेम’ । यसको मदतमा उनले फ्रान्सेली खेलाडीलाई थप दबाबमा राखे । भएको के थियोभन्दा जति बेला अरू लियोन चोहमेनी पेनाल्टी प्रहारका लागि अगाडि बढेका थिए, त्यही बेला उनी ठूलै दबाबमा थियो । उनीमाथि फ्रान्सेली विश्वासको भार थियो । यही मौका छोपेर मार्टिनेजलले बल यसरी अगाडि बढाए कि ती रियल म्याड्रिड मिडफिल्डरलाई त्यही बल लिन केही पाइला चाल्नुपरेको थियो । जसले थप दबाब सिर्जना गरेको थियो ।

त्यसपछि मार्टिनेजले त्यस्तो केही शब्द बोले, जुन यहाँ उल्लेख गर्न मिल्दैन । तर, यसको प्रभाव भने लोहमेनीमा परिहाल्यो । यस्तोमा २२ वर्षीय युवा खेलाडीको प्रहार पोस्टको केही दुरीबाट बाहिरियो । यही प्रहारले अर्जेन्टिनालाई सन् १९८६ यता पहिलोपल्ट साँच्चै विश्वकप उपाधिको निकै नजिक पुर्‍याएको थियो । लगत्तै कोलो मुनीले गोल गरे, तर अर्जेन्टिनालाई खुसी मनाउनबाट रोक्ने केही सेकेन्डको चालमात्रै साबित भयो ।

अर्जेन्टिनाका लागि सब्स्टिच्युट खेलाडी गोन्जालो मोन्टियलले निर्णायक विजयी प्रहारलाई गोलमा परिणत गरिहाले । अर्जेन्टिनाका प्रशिक्षक लियोनल स्कालोनी भन्छन्, ‘मार्टिनेज निकै सकारात्मक पाराका खेलाडी हुन् । टाइब्रेकर अगाडि नै उनले आफ्ना साथीहरूलाई भनिसकेका थिए, आफूले केही प्रहार रोक्ने भनेर ।’ फाइनल हेरेका लगभग सबै फुटबल पण्डित यो तथ्यमा सहमत छन् कि टाइब्रेकरमा मार्टिनेजले साँच्चै निर्णायक ‘माइन्ड गेम’ खेले ।

अझ मुख्य कुरा त के भने मार्टिनेजले अतिरिक्त समयको अन्त्यतिर वास्तवमै उत्कृष्ट बचाउ नगरेको भए यो टाइब्रेकर पनि आवश्वयक पर्ने थिएन । लिभरपुल डिफेन्डर इब्राहिम मोनाटेले निकालेको बलमा मुनीले यसरी अगाडि बढाए कि मार्टिनेजले बहादुरीपूर्वक अगाडि बढेर साहसिक बचाउ गरे । कतारमा उनले गोलरक्षकका रूपमा गरेको यो उत्कृष्ट बचाउमध्ये एक रह्यो । त्यसैले त उनी विश्वकपकै ‘गोल्डेन ग्लोभ्स अवार्ड’ का विजेता पनि रहे ।

पूरा विश्वकपमा उनले तीन खेलमा ‘क्लिन सिट’ राखे । मार्टिनेजलले अर्जेन्टिनाका लागि खेलेको धेरै भएको छैन । जति खेलेका छन्, त्यसमा छाप छाडेका छन् । गत वर्ष अर्जेन्टिनाका लागि डेब्यु गरेयता उनले आफ्नो देशलाई कोपा अमेरिका जित्न मदत गरे । अहिले उनकै निर्णायक खेल मदतमा अर्जेन्टिनाले विश्वकप जितेको छ । आर्सनलमा आठ वर्ष बिताएका मार्टिनेजको त्यहाँको अनुभव खासै उल्लेखनीय रहेन । उनले त्यसक्रममा छपल्ट लोनबाट अर्को क्लबबाट खेले ।

यसबीचमा उनले आर्सनलका लागि जम्मा ११ पल्ट लिगमा खेले । दुई वर्षअगाडि उनले भिल्लासँग अनुबन्ध गरेका थिए । यिनै पछिल्ला दुई वर्षमा भने उनी एकाएक परिपक्व गोलरक्षक बनेका छन् । आफ्नो खेलजीवनमा उनी निकै संयमित रहेका छन् । पेनाल्टी सुटआउटबारे उनी भन्छन्, ‘त्यति बेला के भयो, म त्यो शब्दमा बयान गर्न सक्दिनँ । तर पूरा अवधिमा म तनावबाट भने मुक्त थिएँ । टाइब्रेकर पनि त्यसरी नै अगाडि बढ्यो, जसरी हामीले चाहेका थियौं ।’

प्रकाशित : पुस ५, २०७९ ०७:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मेसीको करिअर पूर्ण

म्याराडोना र पेलेसँग तुलना गर्न पनि पहिला विश्वकप जित्नुपर्ने तर्क अगाडि सारिन्थ्यो, पाँचौं प्रयासमा विश्वविजेता बनेसँगै मेसीले आलोचकको मुख बन्द गरिदिएका छन् 
राजु घिसिङ

दोहा — लियोनल मेसीलाई डिएगो म्याराडोनाको उत्तराधिकारी भनिन्छ । म्याराडोना मेसीलाई खुबै माया गर्थे । म्याराडोना अर्जेन्टिनाको प्रशिक्षक छँदा मेसीले विश्वकप २०१० खेलेका थिए । विश्वकपमा मेसीको सबैभन्दा खराब प्रदर्शन त्यही बन्यो । म्याराडोनाको उत्कृष्ट प्रदर्शनमा अर्जेन्टिनाले सन् १९८६ को विश्वकप जितेको थियो । त्यसलाई म्याराडोना एक्लैले जिताएको उपाधिका रूपमा पनि लिइन्छ । त्यसैले म्याराडोनालाई अर्जेन्टिनामा भगवान्कै रूपमा पुज्ने गरिन्छ ।


मेसी करिअर सुरु गरेको १७ वर्षपछि विश्वकप २०२२ च्याम्पियन हुँदै म्याराडोनाको असल उत्तराधिकारी साबित भएका छन् । म्याराडोनाले अर्जेन्टिनालाई विश्वविजेता बनाएको ३६ वर्षपछि उस्तै गरी लगभग एक्लो प्रदर्शनमै मेसीले दक्षिण अमेरिकी च्याम्पियनलाई ६.१७५ किलोग्राम सुनको ३६.८ सेन्टिमिटर अग्लो ट्रफी दिलाएका हुन् । उनको दुई गोल सहयोगमा दोहास्थित लुसेल रंगशालामा आइतबार फ्रान्सविरुद्ध ३–३ को बराबरीपछि टाइब्रेकरमा ४–२ को जित निकाल्दै अर्जेन्टिना तेस्रोपल्ट विश्वकप च्याम्पियन भयो ।

सन् २००५ डेब्यु गरेदेखि नै निरन्तर उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै आएका मेसीले प्रतीक्षा गरेको सबैभन्दा ठूलो उपाधि विश्वकप नै थियो । त्यसैले हुन सक्छ, उनले कतारी राजाबाट विशेष पोसाक पहिरिएपछि व्यग्रताका साथ ट्रफीमा नजर लगाउँदै दुई हातले मुसारे । माराकाना (ब्राजिल) मा ८ वर्षअघि फाइनलमा हार्दा भने उनी उत्कृष्ट खेलाडीको गोल्डेन बल अवार्ड लिएर विजेतालाई दिइने ट्रफीतर्फ हेर्दा पनि नहेरी मञ्चबाट बाहिरिएका थिए । फुटबलमा सम्भव सबै प्रतियोगिता जित्ने क्रममा कतारमा आएर पूर्णता दिएपछि उनले भव्य खुसियाली मनाएका छन् । उनले परिवार, साथीभाइ, टिमका सहकर्मीसँग मञ्च, मैदान र गोलपोस्टमा झुन्डिँदै खुसी साटासाट गरे ।

करिअरको अन्तिम विश्वकपमा सहभागी भएको बताएका ३५ वर्षीय मेसी निर्विवाद रूपमै फुटबलका सर्वकालीन महान् खेलाडी हुन् । जम्मा ५ फिट ७ इन्च अग्ला उनको जादुयी प्रदर्शन, गोलका तथ्यांक र जितेका उपाधिले त्यसलाई पुष्टि गर्छन् । यसलाई विश्वकपको उपाधिले पूर्णता दिएको छ । उनले जित्न नसकेको उपाधि विश्वकप मात्रै थियो । उनलाई म्याराडोना र ब्राजिली लिजेन्ड पेलेसँग तुलना गर्न पनि पहिला विश्वकप जित्नुपर्ने तर्क अगाडि सारिन्थ्यो । पाँचौं प्रयासमा विश्वविजेता बनेपछि मेसीले सबै आलोचकको मुख बन्द गरिदिएका छन् । इंग्ल्यान्डबाट खेल्दै विश्वकप १९८६ का सर्वाधिक गोलकर्ता बनेका ग्यारी लिनेकरले भने, ‘मेरो जीवनको सबैभन्दा उत्कृष्ट खेलाडी मेसी नै हुन् । उनको तुलना अरूसँग हुनै सक्दैन । विश्वकप च्याम्पियन पनि भएका छन् । अब उनलाई प्रश्न गर्ने कुनै ठाउँ छैन ।’

मेसी पछ्याउँदै फाइनल हेर्न लुसेल आइपुगेका झापाका अनुशील थापाले भने, ‘मेसी संसारकै सर्वोत्कृष्ट खेलाडी हुन् । उनको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धिमा प्रत्यक्षदर्शी हुन पाउँदा निकै खुसी लागेको छ ।’ फाइनल हेर्न नेपालबाट अरू पनि थुप्रै दर्शक आएका थिए । सेवास्टिन भेरोन, कार्लोस टेभेज, जाभियर मास्केरानो, सर्जियो अगुइरोजस्ता उत्कृष्ट खेलाडीको साथ नभए पनि मेसीको नेतृत्वमा औसत टिम विश्वविजेता बन्यो । यसक्रममा ७ गोल गरेका उनी गोल्डेन बुटको होडमा फाइनलमा ह्याट्रिक गरेका फ्रान्सका फरवार्ड केलियन एमबाप्पेभन्दा एक गोलले पछाडि रहे । तीन असिस्ट पनि गरेका मेसीले उत्कृष्ट खेलाडीको गोल्डेन बल अवार्ड दोस्रोपल्ट हात पारे । म्याराडोनापछि प्रतियोगितामा २० भन्दा बढी गोलका अवसर सिर्जना गर्ने पहिलो खेलाडी भएका उनी पाँच संस्करणमा असिस्ट (गोलका लागि फाइनल पास) गर्ने पहिलो हुन् ।

मेसी विश्वकपमा २१ गोल (१३ गोल र ८ असिस्ट) मा संलग्न हुने पहिलो खेलाडी बने । विश्वकपमा सबैभन्दा बढी २६ खेल खेलेको रेकर्ड पनि मेसीकै नाममा भयो । मेसीले करिअरमा एउटै वर्ष (२०२२) सबैभन्दा बढी १८ गोल गरेको पनि यसैपालि हो । यसमा उनले १० खेलमात्रै खेलेका छन् । यसअघि उनले एउटै वर्ष १२ गोल (सन् २०१२) भन्दा बढी गरेका थिएनन् । एउटै संस्करणको सबै तह (समूह चरण, अन्तिम १६, क्वाटरफाइनल, सेमिफाइनल र फाइनल) मा गोल गर्ने एक्लो खेलाडी पनि भए । उनले सातमध्ये ४ गोल पेनाल्टीमा गरे । पोल्यान्डविरुद्ध उनको पेनाल्टी गोलकिपर स्कुजनीले रोकेका थिए । खासमा दोस्रो खेलमा मेक्सिकोविरुद्ध उनले गरेको लोभलाग्दो गोल नै प्रतियोगितामा अर्जेन्टिनाको पुनरागमन थियो ।

वर्षका उत्कृष्ट खेलाडीको अवार्ड बालोन डी’अर कीर्तिमानी सातपल्ट जितेका मेसीले क्लब फुटबलमा के मात्रै जितेका छैनन् ? यूईएफए च्याम्पियन्स लिग चारपल्ट, ला लिगा १० पल्ट, फ्रान्सको लिग वान एकपल्ट, क्लब विश्वकप तीनपल्ट जितेका छन् । राष्ट्रिय टिमबाट पहिलो उपाधिका रूपमा गत वर्ष कोपा अमेरिका जितेका थिए । उनको करिअरको ४२ औं उपाधि हो विश्वकप । सबैभन्दा बढी उपाधि जित्नेमा उनी ब्राजिलका डानी अल्भेस (४३ उपाधि) को नजिक पुगेका छन् ।

सन् १९७८ देखि नियमित रूपमा विश्वकपमा सहभागी अर्जेन्टिनी पत्रकार एजेक्वेल मुरले भने, ‘फुटबल निकै लोकप्रिय थियो र त्यसै बेला हामीले पहिलोपल्ट विश्वकप (१९७८) जितेका थियौं । देशमा निरंकुश शासन रहेका बेला हात पारेको भिन्न उपलब्धि थियो त्यो । तर, सबै सामान्य रह्यो । १९८६ मा विश्वकप जित्दा प्रजातन्त्र आइसकेको थियो । त्यतिबला टिमभन्दा ठूलो नाम म्याराडोना थियो । उपाधि नजितेको भए इंग्ल्यान्डविरुद्ध हातले गरेको गोलको पनि खास चर्चा हुने थिएन । यो (२०२२) सबैभन्दा बढी खुसियाली मनाइएको विश्वकप हो । मेसीप्रतिको माया हो । मेसी फुटबलका प्रतीक हुन् । ३६ वर्षपछि जितेको विश्वकपलाई निकै मन पराइएको छ, सबै शान्त भएका छन् । टिम सबैको प्यारो भएको छ । एउटाका लागि जितेको हो र सबैका लागि जितेको पनि हो ।’

मेसी–रोनाल्डो

अर्जेन्टिनी टिमका कप्तान लियोनल मेसीभन्दा दुई वर्ष जेठा हुन् पोर्चुगलका क्रिस्टियानो रोनाल्डो । यी दुईबीच मैदानमा प्रतिस्पर्धा चर्को छ । खेलाडी आफैंले एकअर्कालाई नराम्रो भनेका छैनन् । तर, को उत्कृष्ट खेलाडी भन्नेमा समर्थकमाझ ठूलै बहस हुन्छ, भर्चुअल रूपमै भए पनि झगडा नै पर्छ । झन्डै १५ वर्षयता फुटबलमा यिनै दुई खेलाडीको खुबै चर्चा छ ।

कसले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्‍यो ? कसले बढी गोल गर्‍यो ? कसले उपाधि जित्यो ? कसले धेरै ट्रफी चुम्यो ? क्लब फुटबलमा त स्पेनको ला लिगा फरक क्लबबाट खेल्थे– रोनाल्डो रियल म्याड्रिड र मेसी बार्सिलोनामा । तर, एकअर्काको टिमबीच भेट नै नहुने प्रतियोगितालाई लिएर पनि मेसी र रोनाल्डोको तुलना गरिन्छ । रोनाल्डोको कप्तानीमा पोर्चुगलले युरोपियन च्याम्पियनसिप (सन् २०१६) जित्यो । उनले मैत्रीपूर्ण खेल विस्थापित गर्न ल्याइएको यूईएफए नेसन्स लिग (२०१९) को उपाधि पनि हात पारे । त्यसैले मेसीमाथि प्रश्न उठ्न थालेको थियो– अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा के गरे त ? उनलाई बार्सिलोनाका लागि मात्रै खेल्ने गरेको भन्दै अर्जेन्टिनाका लागि खेल्नै नचाहेको आरोप पनि लाग्न थाल्यो ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा निर्णायक तहमा मेसी चुकिरहे । ब्राजिलमा सन् २०१४ मा भएको विश्वकपमा उनले उत्कृष्ट खेलाडीको गोल्डेन बल अवार्ड जिते पनि फाइनलमा अर्जेन्टिनालाई हराएर जर्मनी च्याम्पियन भयो । मेसीको टिमले कोपा अमेरिका (दक्षिण अमेरिकी च्याम्पियनसिप) मा तीनपल्ट (सन् २००७, २०१५ र २०१६) फाइनल हार्‍यो । कोपा २०१९ मा ब्राजिललाई च्यापेको भन्दै रेफ्रीको आलोचना गरेपछि मेसी तीन महिना प्रतिबन्धमै परे । दोस्रोपल्ट रातो कार्ड पनि बेहोरे । त्यसैले कतै मेसी ठूला खेलका खेलाडी होइनन् कि भन्ने शंका बढ्न थाल्यो । गत वर्ष कोपा अमेरिका जितेपछि मेसी पनि युरो विजेता रोनाल्डोको दाँजोमा उभिए । आलोचना केही मत्थर भयो ।

मेसीको कप्तानीमा रहेको अर्जेन्टिना विश्व फुटबलको महाकुम्भको २२ औं संस्करणमा उपाधिको बलियो दाबेदार थिएन । ब्राजिल, फ्रान्स, इंग्ल्यान्ड र स्पेनलाई नै दाबेदार मानिएको थियो । कथा त्यस्तै रह्यो पनि । पहिलो खेलमै अर्जेन्टिनालाई साउदी अरेबियाले २–१ ले हराइदियो । तीन वर्षयता पहिलो हार बेहोरेपछि समूह चरणबाटै घर फर्किने डर बढ्यो । तर, मेसीको टिम त्यही हारबाट माथि उठ्यो । त्यसपछि प्रत्येक खेलमा सुधारिएको प्रदर्शन गर्दै मेक्सिको, पोल्यान्ड, अस्ट्रेलिया, नेदरल्यान्ड्स, क्रोएसिया र फ्रान्सको चुनौती पन्छाएर विश्वविजेता बन्यो । यसले रोनाल्डोमाथि पक्कै पनि दबाब बढाएको छ । ब्रुनो फर्नान्डेज, जाओ फेलिक्स, पेपे, बर्नाडो सिल्भा, रुबेन डायससहितको उत्कृष्ट टिम हुँदाहँॅदै पनि पोर्चुगलको कतार यात्रा क्वाटरफाइनलमै टुंगिएको थियो ।


मेसीले विश्वकपका पाँच संस्करणमध्ये सन् २०१० (दक्षिण अफ्रिका) मा मात्रै गोल गर्न सकेनन् । त्यही टिमका मुख्य प्रशिक्षक थिए म्याराडोना । त्यसको चार वर्षअघि जर्मनीमा विश्वकप खेलेको टिमका डिफेन्डर हुन् लियोनल स्कालोनी । उनी प्रायः बेन्चमै हुन्थे । चार वर्षअघिको विश्वकपमा जोर्गे साम्पाओलीको सहायक रहेका उनी कार्यवाहक हुँदै मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त भएका हुन् । पहिलोपल्ट टिम सम्हालेका उनले नै मेसी केन्द्रित टिमलाई शक्तिशाली बनाएका हुन् । उनको आगमनपछि नै मेसीले राष्ट्रिय गीत गाउन थालेका हुन् । स्कालोनीले पाब्लो आइमर, रोबर्टो आयला, वाल्टर सामुयलजस्ता चलेका खेलाडीलाई सहायक प्रशिक्षकका रूपमा टिममा भित्र्याए । त्यसैले पनि अर्जेन्टिनी टिम बलियो बन्यो । २८ वर्षपछि कोपा अमेरिका विजेता बन्यो । ३६ वर्षपछि विश्वकप च्याम्पियन भयो । मेसीको करिअरले पनि पूर्णता पायो । उनले च्याम्पियनका रूपमा अझै खेल्न चाहेको बताएका छन् ।

प्रकाशित : पुस ५, २०७९ ०७:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×