कृष्ण आचार्य

कृष्ण आचार्यका लेखहरु :

आर्थिक वृद्धि चौथो पटक ऋणात्मक

लकडाउनकै समय र त्यसपछिका दिनमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसहित सरकारी अधिकारीहरूको भनाइ पत्याउने हो भने मुलुकको अर्थतन्त्र ‘खासै खराब भएको छैन’ । कतिसम्म भने गत वर्षको आर्थिक वृद्धिसमेत ऋणात्मक (माइनस)  नहुने उनीहरूको दाबी थियो तर केन्द्रीय तथ्यांक विभागले बिहीबार ‘राष्ट्रिय लेखा तथ्यांक’ सार्वजनिक गर्दै २०७६/७७ को आर्थिक वृद्धि ऋणात्मक भएको जनाएको छ ।

ऐनका दफा निलम्बन गरेर खोप किनिँदै

सरकारले रकम भुक्तानी, बैंक ग्यारेन्टी र धरौटीसम्बन्धी सार्वजनिक खरिद ऐन–२०६३ का व्यवस्था लागू नहुने (निलम्बन) निर्णय गर्दै सिरम इन्स्टिच्युट अफ इन्डियाबाट कोरोनाविरुद्धको खोप खरिद गर्ने तयारी गरेको छ ।

सवा दुई अर्ब रेमिट्यान्स नल्याएपछि प्रभु मनी ट्रान्सफरलाई कारबाही

विदेशमा संकलित रेमिट्यान्स नेपाल नल्याएर उतै राखेको भन्दै राष्ट्र बैंकले प्रभु मनी ट्रान्सफरलाई कारबाही गरेको छ । आफैं सहायक कम्पनीलाई कर्जा दिएको विषयमा प्रभु बैंकमाथि अनुसन्धान जारी राखेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । राष्ट्र बैंक सञ्चालक समिति बैठकले बुधबार प्रभु मनी ट्रान्सफरलाई कारबाही गर्ने निर्णय गरेको हो ।

खोपको सहज पहुँच कहिले ?

भारतले कोभिड–१९ को प्रतिरोधात्मक खोप उपलब्ध गराएसँगै ‘प्रारम्भिक खुसी’ सञ्चार भए पनि आम सर्वसाधारणको ध्यान ‘आफूले खोप कहिले लगाउन पाइएला ?’ भन्नेमा केन्द्रित भएको छ । सबैको सहज पहुँचका लागि केवल दुई विकल्प देखिएका छन्– सरकारले नै आवश्यक मात्रामा खरिद गर्नुपर्छ वा निजी क्षेत्रलाई पनि खोप आयात र बिक्री गर्न दिनुपर्छ ।

कृषिमा विदेशी लगानी खुला

सरकारले कृषि क्षेत्रमा पनि विदेशीले लगानी गर्न पाउने निर्णय गरेको छ । विदेशी लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन–२०७५ मा कृषिमा विदेशी लगानी निषेध गर्ने व्यवस्था भए पनि मन्त्रिपरिषद्ले सर्त राखेर प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) खुला गर्ने निर्णय गरेको हो ।

अनपेक्षित राजनीतिक घटनाक्रम : निर्वाचनलाई कहाँबाट खर्च जुटाउने ?

पछिल्लो समय आर्थिक गतिविधिमा सुधार आई राजस्व संकलन बढ्न थालेपछि अर्थ मन्त्रालयलाई नियमित खर्चको स्रोत कसरी जुटाउने भन्ने दबाबमा केही राहत मिलेको थियो । राजस्वबाटै नियमित खर्च धान्ने अवस्था आएसँगै कोभिड–१९ को भ्याक्सिनका लागि आवश्यक रकम जोहो गर्ने ध्याउन्न अर्थको थियो ।

उपलब्धि उल्टिने जोखिम

मानव विकास सूचकांकमा सुधार भए पनि नेपालको स्थान माथि उक्लन नसकेको अध्ययन प्रतिवेदनले देखाएको छ । मानव विकासमा अन्य देशले गरिरहेको प्रगतिअनुसार गति बढाउन नसक्दा नेपाल दक्षिण एसियाली र विश्वभरका मुलुकमा पुछारतिरै परेको छ ।

दुरवस्था लुकाउँदै सरकार

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली भाषणहरूमा देशमा विकास भइरहेको र अर्थतन्त्र धेरै खराब अवस्थामा नरहेको भन्न छुटाउँदैनन् । कतिपय काममा कोभिड–१९ को संक्रमणले केही असर गरे पनि ‘सन्तुष्टि मान्नुपर्ने’ उनको स्पष्टोक्ति हुने गरेको छ ।

दर्जनभन्दा बढी क्षेत्रमा सरकारी खर्च निषेध

मन्त्रिपरिषद्ले यसै साता स्वीकृत गरेको ‘सार्वजनिक खर्चमा मितव्ययिता कायम गर्नेसम्बन्धी मापदण्ड’ ले झन्डै दर्जन क्षेत्रमा खर्च गर्नै नपाइने व्यवस्था गरेको छ । अन्य दर्जनभन्दा बढी क्षेत्रमा पनि खर्च गर्न नपाइने तर आवश्यक परे अर्थ मन्त्रालयको सहमति र मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय गराउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

महासंघमा चुनाव होला कि सहमति ?

राजनीतिक दलहरूमा गुट–उपगुटबीच भइरहेका शृंखलाबद्ध बैठक जस्तै क्रियाकलाप निजी क्षेत्रमा पनि जारी छन् । आगामी मंसिर ११–१३ मा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको वरिष्ठ उपाध्यक्ष पदलाई मुख्य मानी निर्वाचन हुने भएपछि गुटबन्दी मात्रै होइन, कोरोनाको पर्वाह नै नगरी दैनिकजसो भेला भइरहेका छन् । वरिष्ठ उपाध्यक्षमा उम्मेदवारी दिएका वर्तमान उपाध्यक्षद्वय चन्द्र ढकाल र किशोर प्रधान यति बेला जिल्ला दौडाहामा छन् ।