बढेन पुनर्निर्माणको गति

भूकम्पपीडित हिउँद र वर्षा बारीको कान्लाको टहरामा बिताउँदै 
प्रतीक्षा काफ्ले

स्याङ्जा — महाभूकम्पको करिब चार वर्ष पुग्यो । भूकम्पबाट स्याङ्जामा मानवीय क्षति नभए पनि भौतिक क्षति भएको थियो । भूकम्प गएपश्चात् पुनर्निर्माणका लागि जुटेको यतिका समय बितिसक्दा पनि कामले गति भने लिन सकेको छैन ।

भूकम्पको क्षेत्रमा काम गर्नका लागि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण, जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ समिति गठन भए पनि काम ढिला भएको छ ।

घर भत्किएपश्चात् टहरा हालेर बस्दै आएका पीडितको समय फेरिए पनि अवस्था भने फेरिएको छैन । हिउँद र वर्षा बारीको कान्लामा बनाइएको टहरामा बिताएका छन् । घर बनाउनका लागि सरकारले अनुदानको व्यवस्था गरे पनि वास्तविक पीडित भने अनुदानबाट पिछडिएका छन् । नक्कली पीडितले पुराना र बस्न छाडिएका घर देखाएर सहयोग लिएका छन् ।

भूकम्प गएको लामो समयपछाडि पुनर्निर्माण प्राधिकरणको कार्यालय खुल्नु र समयमा प्राविधिक जिल्ला नआउनु नै प्रमुख कारण देखाइएको छ । इकाइ समितिका प्रमुख प्रवीण ढकाल भन्छन्, ‘जिल्लामा प्राविधिकको संख्या अझै कमी छ । पर्याप्त प्राविधिक नआउँदा सोचेअनुरूप काम गर्न सकिएको छैन । कामको गति बढाउन चाहे पनि कहिले के मिल्दैन कहिले के ।’ उनले भूकम्पबाट कम प्रभावित जिल्ला भएकाले पनि काम सुस्त गतिमा गएको बताए । ‘कम प्रभावित जिल्ला भएकाले नै कार्यालय ढिला स्थापना भएको हो’ उनले थपे, ‘जिल्लाका एघारवटा स्थानीय तहमा प्राविधिक अझै पुगेका छैनन् । गल्याङ नगरपालिका र हरिनास गाउँपालिकाले अझै पनि प्राविधिक माग गरिरहेका छन् । अन्य स्थानीय तहमा पनि केही काम चलाउन मात्र छन् ।’ उनले भूकम्प पीडितले राहतका लागि गर्नुपर्ने प्रक्रिया झन्झटिलो हुँदा पनि काम ढिला भएको बताए ।

कार्यालयका अनुसार पहिलो किस्ता लिनेहरू अझै बाँकी छन् । तेस्रो किस्ता भने बल्ल लैजान सुरु गरिएको छ । हालसम्म ८ जनाले मात्र तेस्रो किस्ता लगे । तीन लाख रुपैयाँ लिनयोग्य भूकम्पपीडितमध्ये जिल्लामा ८ हजार तीन सय ६५ जनाले लगे । दुई हजार एकसय ५ जनाले दोस्रो किस्ता लगेका छन् । प्रवलीकरणमा रहेका ५ सय ६७ मध्ये प्रथमले चारसय ७९ ले अनुदान रकम लगेका छन् । पहिलो किस्ता लैजानेको लागि समयसीमा खुलेको कार्यालयले बतायो ।

जिल्लामा कति भूकम्पतपीडितको घर निर्माण भए भन्ने इकाइ समितिमा कुनै अभिलेख छैन । कार्यालय प्रमुख ढकालका अनुसार तेस्रो किस्ता नलगेसम्म र प्राविधिकले एकिन डाटा नदिएसम्म कति घर निर्माण भए भन्नेबारे भन्न सकिँदैन ।

‘हाम्रो कार्यालयको अनुमान अनुसार तीन हजारको हाराहारीमा घर निर्माणाधीन अवस्थामा छन्’ उनले दोहोर्‍याए, ‘दुई हजार २५ सय घरको निर्माण कार्य सम्पन्न भएका छन् ।
लाभग्राही सूचीमा परेर सम्झौता गर्न बाँकी लाभग्राहीले स्थानीय तहमा सम्झौता गरी प्रथम किस्ताका लागि समयसीमा खुला गरिएको छ । दोस्रो किस्ताका लागि पुस मसान्तसम्म समयसीमा खुलेको थियो ।’ लाभग्राहीबाट बारम्बार गुनासो आउने क्रम अझै पनि जारी छ । वास्तविक भूकम्पपीडित भएर पनि छुटेकाहरूको हकमा फारम भर्ने र सर्वेक्षण गर्ने कार्य सुरु भएको कार्यालयले जनाएको छ । लाभग्राहीको सूचीमा नाम समावेश भएर वैदेशिक रोजगारीका लागि जानेको संख्या थुप्रै छ । कार्यालयका अनुसार कतिपय लाभग्राहीको मुत्यु भएको छ । कतिलाई जानकारी नै छैन भने पुरानो घरमा बसोबास गर्दै आएकाहरू नयाँ घर बनाउनतर्फ आकर्षित भएका छैनन् ।

स्याङ्जामा ८ हजार ७ सय ६६ पीडित ३ लाख रुपैयाँ पाउनयोग्य छन् । प्रबलीकरणको सूचीमा ५ सय ६७ जना रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । लाभग्राही सूचीमा नपरेको भन्दै ४९ सय ३९ जनाले गुनासो फारम भरेका छन । संकलित गुनासो फारम केन्द्रमा सिफारिस गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।

पहिलो किस्ता ५० हजार रुपैयाँ बुझेपछि लाभग्राहीले घर बनाउन थाल्ने, ढोका र झ्याल राखेपछि दोस्रो किस्ताबापतको १ लाख ५० हजार पाउने र अन्त्यमा छानो छाएपछि अन्तिम किस्ता १ लाख रुपैयाँ पाउने प्रावधान रहेको छ । त्यति मात्र होइन उनीहरूले क्षतिग्रस्त घर अनिवार्य रूपमा भत्काएको हुनुपर्छ ।

प्रकाशित : पुस ११, २०७५ १२:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जलस्तर घटेपछि त्रिशूलीमा पुल

तनहुँको घुमाउनेघाटमा त्रिशूली नदीमाथि पक्की पुलको निर्माण सुरु जलस्तर घटेपछि मात्रै
प्रताप रानामगर

दमौली — तनहुँको घुमाउनेघाटमा त्रिशूली नदीमाथि मोटरेबल पुल निर्माण हुने भएको छ । उक्त पुल बनेपछि नारायणगढ–पोखराको दूरी २४ किमि घट्छ । दमौलीबाट बुद्धसिंह मार्ग हुँदै चितवन जोड्ने सडकको ट्रयाक खुलिसकेको छ ।

पुल निर्माणका लागि ठेक्का लागेको योजना यतिबेला त्रिशूली नदीको जलस्तर घट्ने दिन पर्खिरहेको छ ।

पाँच वर्षअघि निर्माण सुरु हुने भनिएको घुमाउनेको पुलका लागि तनहुँतर्फ जग खन्ने काम भएयता योजना अघि बढेको छैन । नयाँ प्रविधिको पुल हुने भएकाले डिजाइन फाइनल गर्न ढिलाइ हुँदै योजनामा असर परेको सडक डिभिजन कार्यालय दमौलीले जनाएको छ ।

‘आर्क ब्रिज पुल बन्ने हो,’ डिभिजनका सूचना अधिकारी कर्ण केसीले भने, ‘डिजाइन फाइनल गर्न चार वर्ष लाग्यो ।’ डिजाइन पारित भएर योजना ठेक्का लागे पनि त्रिशूली नदीको जलस्तर बढेकाले काम सुरु हुन नसकेको उनले बताए । ‘गएको वर्ष मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्ड निर्माणको काम भइरहेकाले यो योजना अगाडि बढाउन सकिएन,’ उनले भने, ‘अब त्यो खण्डमा त्रिशूली नदीमाथि सडकका टेवा पर्खाल बनेको छ ।

यसले पनि पुल कसरी बन्छ भन्नेमा अझै प्राविधिकहरू छलफल गरिरहेका छन् ।’ मुग्लिन–नारायणगढ सडक योजनालाई बाधा नपुग्नेगरी योजना अगाडि बढाउनुपर्छ भन्नेमा विभाग रहेको उनले बताए । ‘त्रिशूलीको बहाव घट्नासाथ काम सुरु हुन्छ,’ उनले भने । नदी वारिपारि फाउन्डेसन बनाउन सुरु गरेपछि मात्रै योजनाको अवस्था भन्न सकिने उनले बताए । पुल निर्माणका लागि तनहुँतर्फ जग खनिए पनि चितवनतर्फ खन्ने काम भएको छैन ।

घुमाउनेघाटमा १ सय ५ मिटर लम्बाइ र फुटपाथसहित ११ मिटर चौडाइ रहने ‘आर्क ब्रिज’ सडक विभागको पुल महाशाखाले ८ करोड २६ लाख रुपैयाँको लागतमा निर्माण गर्ने योजना हो । विभागले पुल निर्माणको ठेक्का हेटौंडाको मृत सञ्जीवनी निर्माण कम्पनीलाई दिइसकेको छ । दोहोरो लेनको पुलमा ७.५ मिटर गाडी हिँड्ने भाग रहने डिजाइनमा छ ।
मोटरेवल पुल नहुँदा घुमाउनेघाट वारिपारिका बासिन्दालाई आउजाउमा समस्या छ ।

गाडी आउजाउ गर्ने पुल नबन्दा मालसामान भरियालाई बोकाएर ओसारपसार गर्नु परिरहेको आँबुखैरेनी–५ का वडाध्यक्ष पञ्चबहादुर गुरुङले बताए । ‘घुमाउनेमा झोलुंगे पुल छ,’ उनले भने, ‘मान्छेलाई आउजाउ गर्न सजिलो छ तर, मालसामन ल्याउन समस्या छ ।’ मुग्लिन–नारायणगढ सडकबाट गाउँमा ३० केजीको चामल ल्याउन भरियालाई २ सय ५० रुपैयाँ भाडा तिर्नुपरेको उनले बताए ।

दमौलीबाट घुमाउनेसम्म सडक छ । पुल नभएकाले गाडी त्रिशूली वारिसम्म पुगेर फर्कन्छन् । पुल निर्माण भए पोखरादेखि नारायणगढ दूरी छोट्टिन्छ । पुलको निर्माणपछि नारायणगढ जान पोखरा, बागलुङ, पर्वत, बेनी, स्याङ्जा र दमौलीका बासिन्दाले डुम्रे, आँबुखैरेनी र मुग्लिनसम्मको सडक प्रयोग गर्नु पर्दैन ।

पोखराबाट दमौली, डुम्रे, मुग्लिन हुँदै नारायणगढभन्दा पोखरा–दमौली–बुद्धसिंह मार्ग हुँदै नारायगढ २४ किमिले दूरी छोट्टिन्छ । अहिले पनि दमौलीबाट घुमाउनेघाटसम्म नियमित रूपमा साना सवारीसधान चलेका छन् । दमौलीदेखि घुमाउनेसम्म ३२ किमि दूरी छ । सामान्य ग्राभेल अवस्थामा रहेको यो मार्ग स्तरोन्नतिको काम भइरहेको छ ।

प्रकाशित : पुस ११, २०७५ १२:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्