मनाङेको शपथको विपक्षीद्वारा विरोध

कानुनी राजको खिल्ली उडाइयो
लालप्रसाद शर्मा

पोखरा — गण्डकी प्रदेशसभाको मंगलबारको बैठकमा विपक्षी दलहरूले मनाङ (ख) बाट निर्वाचित प्रदेशसभा सदस्य दीपक मनाङे भनिने राजीव गुरुङको शपथको विरोध गरेका छन् । शपथ प्रक्रिया विपरीत भएको भन्दै यसले कानुनी राजको धज्जी उडाएको, लज्जित घृणित बनाएको प्रतिक्रिया उनीहरूको थियो । 

गण्डकी प्रदेशसभाको मंगलबारको बैठकमा सहभागी सांसद ।तस्बिर : लालप्रसाद/कान्तिपुर

नयाँ शक्तिका हरिशरण आचार्यले पाटन उच्च अदालतले ५ वर्षको जेल सजायको फैसला गरेकोमा फैसलालाई धज्जी उडाउँदै, संविधान र कानुनी राजलाई धोती लगाएर शपथ खुवाउँदा नेपालको इतिहासलाई खुम्चाएको बताए । ‘यसले हामीलाई लज्जित र घृणित बनाएको छ’ उनले भने, ‘दुश्कर्म चरित्रहरूलाई मुकुन्डो लगाइदिएको छ । अनि खुसी र प्रफुल्ल कसरी हुने सभामुख ज्यू ?’


अदालतको फैसलालाई धज्जी उडाएर, मानौं नेपालमा अर्को शान्ति प्रक्रियाको नाटक मञ्चन गर्दैै खुसियाली मनाइनु विडम्बना रहेको भन्दै उनले प्रदेशको गौरवशाली इतिहास रच्ने बेलामा कानुनी राजको खिल्ली उडेको भन्दै शपथप्रति आफ्नो असहमति व्यक्त गरे ।


हरेक कानुनी निर्णय गर्दा कसको पालामा के भएको थियो भन्ने नजिर रहने, सही र गलत के थियो भन्ने कुरा वर्षौंसम्म बहसको विषय बन्ने उनको भनाइ थियो ।


प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेस संसदीय दलका नेता कृष्णचन्द्र नेपालीले एक वर्षको अवधिमा प्रदेशसभाको कारबाही र प्रक्रियामा सत्ता र प्रतिपक्ष नभनी समन्वयात्मक रूपमा अघि बढेका बेला सभामुखले शपथ गराएकोमा पार्टीको ध्यानाकर्षण भएको बताए । सभामुख नेत्रनाथ अधिकारी अहिलेसम्म तटस्थ र निष्पक्षतापूर्वक काम गरेकोमा गौरवान्वित गरिरहेकामा सबै प्रतिपक्षी दललाई कुनै जानकारी नगराई शपथ खुवाएको प्रति उनले आपत्ति जनाए ।


‘सोमबारको प्रदेशसभा बैठक सकिएपछि गुरुङको शपथबारे मिडियाबाट थाहा पाउँदा आश्चर्य लाग्यो,’ उनले भने, ‘प्रमुख प्रतिपक्षी र अन्य प्रतिपक्षी दलसहितको सदन हो । औपचारिक कार्यक्रम भइरहँदा सबै दलले थाहा पाउनु अधिकार हो । तर वञ्चित गरियो ।’


गुरुङसँगको आफ्नो सम्बन्ध पुरानो रहेको, जनमतप्राप्त व्यक्ति पनि भएकाले शपथसँग नभई सभामुखको प्रक्रियासँग असहमति रहेको भन्दै नेपाली सभामुखप्रति बढी आक्रोशित भए ।


‘प्रतिनिधिसभामा जस्तो यहाँ सभामुख सरकारको दबाबमा पर्दैनन्, नियमकानुन, कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको सुझाव र सरकारको कानुनी सल्लाहकारको सल्लाहबाहिर जाँदैनन् भन्ने लागेको थियो’ उनले भने, ‘तर, हामी चिन्तित छौं, सभामुखलाई कहाँबाट दबाब आयो, विवेकलाई थिच्ने शक्ति कहाँबाट आयो र निर्णय गर्नुभयो ।’ शपथ खुवाउने–नखुवाउने निर्णयको अधिकार सभामुखलाई भए पनि नियम कानुनले ठाउँ दिए मात्र निर्णय गरेको भए हुन्थ्यो भन्ने

उनले बताए ।


फैसला गरेर मात्र हुँदैन इन्साफ पनि चाहिन्छ भन्दै उनले निर्णय गर्दा विवेक प्रयोग गर्नुपर्नेमा त्यो सभामुखले नगरेको जनाए । ‘शपथको प्रक्रियाप्रति कांग्रेसको असहमति छ,’ उनले भने, ‘बूढी मरी भन्ने नभई काल पल्क्यो भन्ने चिन्ता हो । यो कुरालाई वैधानिक ढंगबाट टुंगाउनु पथ्र्यो ।


अदालतबाट निरुपण गर्नुपथ्र्यो भन्ने मान्यता हो ।’ राष्ट्रिय जनमोर्चाका कृष्ण थापाले शपथ युक्तिसंगत र न्यायसंगत नभएको भन्दै असहमति जनाए । ‘जनप्रतिनिधि धोएको मुलाजस्तो सेतो हुनुपर्छ । नैतिकवान् हुनपर्ने नजिर कामय राख्नुपर्छ,’ उनले भने ।


प्रदेशसभाको पहिलो बैठकमा आफूले मनाङेको शपथ किन भएन नेपाली जनताको चिन्ताको विषय हो भनेको स्मरण गर्दै उनले दोस्रो पटक पनि मनाङ ‘ख’ मा निर्वाचनको माग गरेको तर अहिले शपथ खुवाएकोप्रति असहमति जनाए । उनले अब चौथो पटक त्यही निर्वाचन क्षेत्रका विषयमा बोल्न नपरोस् भन्ने उनको

भनाइ थियो ।


नेकपाका विनोद केसीले भने शपथको स्वागत गरे । आफ्नो शपथप्रति विपक्षी दलबाट असहमति जनाइरहेको मनाङेले सुनिरहेका थिए । उनी सत्तापक्ष नेकपाका प्रदेशसभा सदस्य बस्ने घेराको अन्तिम लाइनको कुर्चीमा बसेका थिए । निर्वाचित भएको करिब एक वर्षपछि गुरुङलाई गण्डकी प्रदेशसभा सदस्यका रूपमा सोमबार शपथ खुवाइएको थियो ।


मनाङ ‘ख’ बाट स्वतन्त्र उम्मेदवारमा निर्वाचित गुरुङलाई सभामुख नेत्रनाथ अधिकारीले प्रदेशसभा सचिवालयमा शपथ खुवाएका थिए ।


सभामा कांग्रेसका कुमार

खड्का र डोबाटे विश्वकर्माले जीपी कोइराला श्वासप्रश्वास केन्द्रलाई केन्द्रीय अस्पतालमा समावेश गर्नुपर्ने माग गरे भने कांग्रेसकै मणिभद्र शर्माले पोखरा–बागलुङ (मध्यपहाडी राजमार्ग) सडक निर्माणको काम युद्धस्तरमा गर्न माग राखे । नेकपाका इन्द्रलाल सापकोटाले हिमपातले बागलुङका विभिन्न ग्रामीण बस्तीमा पुर्‍याएको क्षति, विद्युत् सेवा अवरुद्धलगायत अँध्यारो भएर प्रभावित भएकोतर्फ प्रदेश सरकारको ध्यानाकर्षण गराए । नेकपाकै जुनादेवी नेपाली पनि ग्रामीण विद्युतीकरणमा आएको समस्याप्रति ध्यानाकर्षण गराइन् ।


भारतीय गाडीमा प्रदेशसभा

निर्वाचित भएको करिब १४ महिनापछि सोमबार मात्र प्रदेशसभा सदस्यको शपथ लिएका दीपक मनाङे भनिने राजीव गुरुङ पहिलोपटक प्रदेशसभा बैठकमा सहभागी हुन भारतीय नम्बर प्लेटको गाडी चढेर आएका थिए । बीआर०६पीडी ७५२९ नम्बरको स्कोरपियो गाडी लिएर मंगलबार उनी प्रदेशसभामा पुगेका थिए । मनाङले भारतको सहयोग लिन हुने तर गाडी चढेर आउन नहुने भन्ने सञ्चारकर्मीलाई प्रतिक्रिया दिए ।


आफ्नो गाडीको क्लिरियन्स राम्रो नभएकाले भाइहरूको गाडी चढेर आएको र यो कुनै ठूलो कुरा नभएको उनले बताए । गण्डकी प्रदेशसभाका आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री हरिबहादुर चुमानले भारतीय गाडी प्रयोग गर्न पाउने–नपाउनेबारे कानुनी कार्यविधि हेरेर मात्र बताउने बताए ।


प्रकाशित : माघ १७, २०७५ ११:३९

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘मोडेल भिलेज’ बन्दै मौजा

दीपक परियार

लेखनाथ — सोलार बत्तीले झलमल्ल गाउँ । घर–घरमा पानीको धारो । सर्लक्क ढुंगा छापेको बाटो । गाउँका सबै साक्षर । सबै निरोगी । गाउँमाथि पर्यटकीय पार्क र भ्यु प्वाइन्ट । पर्यटक राख्न घर–घरमा होमस्टे ।

कास्कीको मौजा गाउँ पुगेका आन्तरिक पर्यटकलाई स्वागत गर्दै स्थानीय ।तस्बिर : कान्तिपुर

महानगरमै रहेर पनि ओझेलमा परेको मौजा गाउँ अब ‘मोडेल भिलेज’ बन्ने भएको छ । पोखराको २० नम्बर वडामा पर्ने साविकको मौजा गाविसलाई रोटरी क्लब अफ पोखरा न्यूरोडले नमूना गाउँ बनाउने भएको हो ।

क्लबले आगामी पाँच वर्षभित्र नमूना गाउँ बनाउन काम थालिसकेको छ । सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा घोषणा गरेको एक सय गन्तव्यभित्र पर्ने मौजालाई ग्रामीण पर्यटनको आकर्षण बनाउने क्लबको योजना छ । क्लबले आधारभूत शिक्षा तथा साक्षरता, शुद्ध पिउने पानी तथा सरसफाइ, रोग निवारण, शान्ति तथा द्वन्द्व व्यवस्थापन, मातृ शिशु स्वास्थ्य र आर्थिक तथा सामुदायिक विकासको अवधारणा अघि सारेको छ । गत जेठदेखि क्लबले उक्त अवधारणामा विविध कार्यक्रम गर्दै आएको छ ।

पोखराबाट १४ किलोमिटर कच्ची बाटोले मौजा जोडेको छ । मौजा गाउँमा चार टोल छन् । मौजा, आँटीघर, मोहरिया र लामडाँडामा गरी १सय७५ घर छन् । जनसंख्या७ सय २३ छ । गुरुङ जातिको बाहुल्य रहेको मौजामा दलित, ब्राह्मण र भुजेल जातिको पनि बसोबास छ । चार वर्षभित्र मौजालाई पूर्ण साक्षर गाउँ बनाउने क्लबको लक्ष्य छ । गाउँमा शिक्षाबाट वञ्चित स्थानीयको तथ्यांक लिन चारै टोलमा बाल क्लब गठन भएका छन् ।

बालक्लबले निरक्षरको तथ्यांक लिई हरेक हप्ताको चार दिन पढाउने छन् । उक्त कार्यको लागि बाल क्लबलाई बिउ पुँजी उपलब्ध गराइएको छ । नेतृत्व विकासका लागि बाल क्लबले विविध अतिरिक्त क्रियाकलाप समेतगर्न सुरु गरेका छन् । मौजावासीलाई शुद्ध पिउने पानी उपलब्ध गराउन ‘एक घर एक धारा’ कार्यक्रम ल्याइएको छ ।हाल सञ्चालन भइरहेको सार्वजनिक धारालाई व्यवस्थित गरेर घरघरमा धारा पुर्‍याउने क्लबको योजना छ ।मोडल भिलेज बनाउनकै लागि मौजामा होमस्टे सुरु भएको छ ।

गाउँका १२ घरमा होमस्टे छन् । होमस्टे सञ्चालनको लागि आवश्यक तालिम क्लबले प्रदान गरेको छ । होमस्टे व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष उत्तम गुरुङले साझेदारीमा सञ्चालन हुने होमस्टेलाई बढाएर ३० घरमा पुर्‍याइने बताए । ‘हामी अहिले नै पाहुनालाई सत्कार गर्न तयारी अवस्था छौं,’ उनले भने, ‘विस्तारै क्षमता वृद्धि गर्दै जाँदा पाहुनाको आगमन बढ्ने विश्वास छ ।’

संग्रहालय, कोसेली घर, पुस्तकालय र तालिम कक्ष सहितको बहुउद्देश्यीय पर्यटकीय सूचना केन्द्र गाउँमा बन्ने छ । आँटीघर र मौजामा भ्यू प्वाइन्ट सहितको पार्क निर्माण हुने छ । पर्यटन शिक्षा कार्यक्रमअन्तर्गत अतिथि सत्कार तथा होमस्टे व्यवस्थापन र पर्यटन तथा वातावरण संरक्षण तालिम बेलाबेलामा क्लबले प्रदान गर्ने छ ।

ढुंगाले बनाइएका पर्खाल र बाटो मर्मत गर्ने, आँटीघर र लामडाँडामा दुई स्वागत गेट निर्माण गर्ने कार्य हुने छ । पूर्ण सरसफाइअन्तर्गत सचेतना अभियान, फोहरमैला व्यवस्थापन, धँुवारहित चुलो निर्माण, गोठ सुधार, डस्टवीन निर्माण तथा वितरण, च्याम्बरर निर्माण लगायत कार्य हुनेछन् ।

पूर्ण साक्षर गाउँ घोषणा गर्न प्रौढ शिक्षा, बाल शिक्षा, विद्यालय भर्ना अभियान चलाइने छ । साइनेज, होर्डिङबोर्ड, किताब, ब्रोसर, लिफलेट, स्टिकर, वृत्तचित्र, वेवसाइट मार्फत गाउँको प्रवद्र्धनात्मक कार्य क्लबले गर्ने छ । कृषि, खेलकूद र संस्कृतिलाई एकीकृत गरी मौजा पर्यटन महोत्सव सञ्चालन हुने छ । मौलिक गीत, नाच तथा वाद्यवादन सम्बन्धी तालिम पनि स्थानीयले पाउनेछन् । गाउँमै क्होइबो तथा गुम्बा निर्माण हुने छ ।

वडाध्यक्ष सिम गुरुङले गाउँका प्रचलित पदमार्गलाई सुधार गरिने बताए । उनका अनुसार पोखरा–अर्मला–आँटीघर–सिक्लेस–दुधपोखरी–मनाङ पदमार्गको मौजा खण्डलाई आवश्यक मर्मत गरिने छ । पोखरादेखि मौजासम्मको सडक हाललाई स्तरोन्नती गर्ने र भविष्यमा कालोपत्रे गर्ने योजना उनले सुनाए । ‘मौजा–आँटीघर गाउँ सिक्सेल पदमार्गको प्रमुख द्वार हो,’ उनले भने, ‘पदयात्रा पर्यटनलाई पुनर्जागृत गरिने छ ।’

बाल, यूवा तथा महिला सशक्तिकरणका लागि नेतृत्व विकास, उद्घोषण, लेखा प्रणाली, बजारीकरणसम्बन्धी तालिम स्थानीयले पाउनेछन् । कृषि तथा पशुपक्षी पालनअन्तर्गत बाख्रा, लोकल कुखुरा, मौरी, तरकारी तथा पुष्प खेती गरी आयआर्जन गर्न सहयोग पूग्ने छ । कूचो, गुन्द्री, चकटी, टोप, छत्री, स्याखु, डोको लगायत घरायसी सामग्री उत्पादन गरी विक्री वितरण गर्न क्लबले सहयोग गर्नेछ ।

पर्यटन तथा संस्कृति सम्बन्धी स्थानीय पाठ्यक्रम निर्माणगरी विद्यालयहरूमा अध्ययन अध्यापन गराउने क्लबको योजना छ । पार्क सहित टोयाढाप खेलकुद मैदान निर्माण, गाउँको मुख्य मुख्य स्थलमा सोलार वत्ति जडान, कोइरी स्यों झरनासम्म जाने ट्रेल र पोखरा निर्माण, सामुदायिक भवन मर्मत, समग्र मौजा होमस्टे क्षेत्रको एकीकृत पर्यटन विकास तथा व्यवस्थापन योजना निर्माण कार्य पाँच वर्षभित्र हुनेछन् ।

मोडेल भिलेज कार्यक्रम संयोजक सुवास सिग्देलले गाउँको ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक एवं प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण गरी पर्यटन तथा कृषि गतिविधिका माध्यमबाट सामाजिक सद्भाव तथा आर्थिक रुपले समृद्ध गाउँ निर्माण गर्ने लक्ष्य रहेको बताए । उनले मोडल भिलेज बनाउन पाँच वर्षभित्र अनुमानित ६ करोड रुपैयाँ खर्च हुने जनाए ।

‘प्रस्तावित बजेटका लागि संघ र प्रदेश सरकारका विभिन्न कार्यालयसँग समन्वय हुने छ,’ उनले भने । उनका अनुसार विभिन्न योजनामा संघको पर्यटन मन्त्रालय, शिक्षा मन्त्रालय, स्वास्थ्य मन्त्रालय प्रदेश पर्यटन मन्त्रालय, पर्यटन बोर्ड, पोखरा महानगरपालिका, खानेपानी डिभिजन कार्यालय, शिक्षा, घरेलु, कृषि, वन, पशु सेवा कार्यालय, तमु धिं, प्ये ल्हु संघ, पोखरा उद्योग वाणिज्य संघ, ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसियसन अफ नेपाल (टान), युनिसेफ, रोटरी इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२९२ नेपाल–भुटान लगायत स्थानीय संघसंस्थासँग क्लबले सहकार्य गर्ने छ ।

क्लबका अध्यक्ष पुष्पकमल पौडेलले मोडेल भिलेज बनेपछि गाउँवासीको आम्दानीमा वृद्धि भई समग्र गाउँको शिक्षा, स्वास्थ्य, सञ्चार, सुरक्षा लगायत जीवनशैलीमा सुधार आइ गरिबी निवारणमा सहयोग पुग्ने बताए । ‘निर्वाहमुखी कृषि पेशामा व्यवसायिकरण हुन्छ,’ उनी भन्छन्, ‘तरकारी तथा पशुपालनको उत्पादन र उपभोगमा वृद्धिगरी विपन्न वर्गको आम्दानी र स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन सकिन्छ ।’ शिक्षा, स्वास्थ्य, सञ्चार र सुरक्षाको गुणात्मक सुधारका साथै आय आर्जनका अवसरको सिर्जनागरी बसाइसराइको क्रमलाई रोक्न सकिने उनी बताउँछन् ।

व्यवसायिक कृषि तथा पर्यटनका माध्यमबाट रोजगारका अवसर सिर्जना गरी युवा विदेश पलायन हुनबाट रोक्ने पनि कार्यक्रमको उद्देश्य रहेको उनले सुनाए । भने, ‘छिमेकी गाउँ तथा भेगका जनताले मौजा गाउँको असल कार्यको सिको गर्नेछन् ।’

प्रकाशित : माघ १७, २०७५ ११:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×