त्रिविको जग्गामा बसपार्क- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

त्रिविको जग्गामा बसपार्क

प्राध्यापक संघलाई शैक्षिक गतिविधि गर्न दिइएको जग्गा भाडामा लगाएर दुरुपयोग गरेको विद्यार्थीको गुनासो
सुदीप कैनी

काठमाडौँ — त्रिभुवन विश्वविद्यालयले भोगचलन गर्न दिएको जग्गा त्रिवि प्राध्यापक संघले बसपार्क बनाउन भाडामा दिएको छ । बल्खुस्थित जनप्रशासन क्याम्पस र विश्वविद्यालयको केन्द्रीय परिसरसँग जोडिएको जग्गा बल्खु–कुलेखानी हुँदै चल्ने टाटासुमो पार्किङ गर्न मासिक २ लाखमा भाडामा दिइएको हो ।

बल्खुस्थित जनप्रशासन क्याम्पसनजिकै त्रिवि प्राध्यापक संघले भाडामा दिएको जग्गामा पार्किङ गरिएका गाडी । तस्बिर : कान्तिपुर

उक्त जग्गा पाँच वर्षलाई भाडामा दिइएको संघले यातायात व्यवसायीसँग गरेको सम्झौतामा उल्लेख छ । विद्यार्थी र प्राध्यापकले शैक्षिक एवं प्राज्ञिक प्रयोगमा लगाउनुपर्ने जग्गा जग्गा विश्वविद्यालयलाई पत्तै नदिई भाडामा दिइएको भन्दै विरोध जनाएका छन् । उनीहरूले प्रतिनिधिसभाको शिक्षा तथा स्वास्थ्य समिति र विश्वविद्यालयलका पदाधिकारीसमक्ष उजुरीसमेत गरेका छन् । ‘कुनै समय विश्वविद्यालयले प्राध्यापक संघलाई जग्गा प्रयोग गर्न दिएको रहेछ,’ विद्यार्थी उमेशभक्त जोशीले भने, ‘अहिले कोरोना महामारीका बेला प्राध्यापक संघले आफूखुसी बसपार्क बनाउन दिने सम्झौता गरिसकेछ ।’

बसपार्क सञ्चालन गर्न दिएपछि विश्वविद्यालयको शैक्षिक वातावरण बिग्रिएको जोशीले गुनासो गरे । ‘क्याम्पस परिसरमा बसपार्क खोलेर धूवाँधूलो उडाएका छन, होटल लज सञ्चालन गरेर मदिरा, सुर्ती चुरोट बेच्न राखेका छन्,’ उनले भने ।

संघका सभापति वसन्त ढकाललगायत पदाधिकारी जग्गाको दुरुपयोग गरेर कमाउ धन्दामा लागेको विद्यार्थीहरूको आरोप छ । ढकालले भने संघलाई आफ्ना गतिविधि र आयआर्जन गर्न १५ वर्षअघि नै विश्वविद्यालयले जग्गा दिएको बताए । ‘पहिले पनि भाडामा लगाएर संघले आम्दानी गर्दै आएको थियो, यसपटक पनि टेन्डर गरेर सवारी साधन पार्किङ गर्न दिएका हौं,’ उनले भने ।

प्राध्यापक संघले उत्कृष्ट नतिजा ल्याउने विद्यार्थीहरूलाई स्वर्ण पदक वितरण गर्ने गर्छ । त्यसका लागि खर्च आवश्यक पर्ने हुँदा कमाइ गर्न जग्गा भाडामा लगाएको संघको जिकिर छ । ‘त्यो जग्गा हाम्रो पनि होइन, त्रिविको नाममा छ, हामीलाई खासै काम पनि छैन,’ उनले भने, ‘सधैं खाली बस्ने जग्गा प्रयोग हुने, संघलाई आम्दानी पनि हुने भएकाले भाडामा दिने निर्णय गरेका हौं ।’

विश्वविद्यालय परिसरको जग्गा भएकाले आचारसंहिता तोकेर भाडामा दिने सम्झौता गरिएको संघले जनाएको छ । उनका अनुसार उक्त क्षेत्रमा हर्न बजाउन नपाउने, धुम्रपान–मध्यपान निषेध गर्नुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख गरिएको छ । जग्गा भाडामा दिँदा विश्वविद्यालयको पठनपाठनमा असर पुग्ने भए सम्झौता रद्द गर्न सकिने ढकालले बताए ।

विद्यार्थी र संघबीच जग्गा भाडामा दिनेबारेको सम्झौता रद्द गर्ने विषयमा छलफल चलिरहेको छ । संसदीय समितिले संघलाई सम्झौता उपलब्ध गराउन पत्राचार गरेको छ । विश्वविद्यालयले आफ्नो जग्गा संरक्षण गर्न नसक्दा कतिपय संस्थाले आफूखुसी संरचना बनाइसकेका छन् । लायन्स आँखा अस्पताल, मेलम्ची खानेपानी, बीपी कोइराला प्लानेटोरियम, गणतन्त्र स्तम्भ, ल्याब स्कुल, सडक विस्तार, प्रहरी चौकी, आयुर्वेद अस्पताल, ब्लड बैंकका लागि त्रिविका पूर्वपदाधिकारीले विभिन्न समयमा सयौं रोपनी जग्गा बाँडिसकेका छन् । सडक विस्तार र अन्य पूर्वाधार खडा हुँदा विश्वविद्यालयको शैक्षिक गतिविधिमा असर पुगेको प्राध्यापक–विद्यार्थीको गुनासो छ ।

त्रिविका रजिस्ट्रार पेशल दाहालले विद्यार्थीको गुनासोपछि प्राध्यापक संघसँग जग्गाका विषयमा जानकारी माग्दै छलफल गरिएको जनाए । ‘६ रोपनी जग्गा वर्षौंअघि प्राध्यापक संघलाई प्रयोग गर्न दिएका थियौं, अहिले बसपार्क बनाउन भाडामा दिएपछि संसद्मा समेत उजुरी परेको रहेछ,’ उनले भने, ‘त्यही सिलसिलामा छलफल गरिरहेका छौं ।’

प्रकाशित : मंसिर २४, २०७७ १३:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोनाको डरले औल झरेनन् घुन्सावासी

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — फक्ताङलुङ गाउँपालिका–७ घुन्साका सोनाम शेर्पाको परिवार यो वर्ष औल नझर्ने भएको छ । जाडो छल्न औल झर्नेको गणना भइरहँदा शेर्पाले आफू र आफ्नो परिवार नझर्ने टुंगोमा पुगेको बताए । ‘खास त आर्थिक मन्दी छ, काठमाडौंमा घर र डेरा हुनेहरू गए,’ सोनामले भने, ‘खर्च नहुनेहरूले यहीँ बस्नुपर्ने भएको छ ।’ सहरी क्षेत्रमा कोरोनाको जोखिम धेरै भएकाले पनि बेँसी नझर्ने निर्णय गरेको उनले बताए ।

ताप्लेजुङको फक्ताङलुङ गाउँपालिका-६ लेलेपको घुन्सा गाउँ । ‍ तस्बिर : आनन्द गौतम/कान्तिपुर


पेम्बाफुटी शेर्पाको परिवार पनि यो वर्ष औल झर्ने छैनन् । झन्डै एक वर्षको अवधिमा कुनै आर्थिक कारोबार नभएका कारण औल झर्ने अवस्था नभएको उनले बताइन् । ‘टुरिस्ट आएनन्, याक, चौंरी पनि बिक्री भएन,’ पेम्बाफुटीले भनिन्, ‘घिउ, छुर्पी पनि चलेन, केका खर्चले औल झर्नु सकिन्छ र ।’ चिसामा आफ्नै गाउँमा आगो तापेर बस्ने उनले सुनाइन् ।

घुन्साको गुम्बाका प्रमुख लामा पेम्बा छेम्वेल लामा भने काठमाडौं पुगिसकेका छन् । पारिवारिक काम पनि भएकाले उनी चाँडै काठमाडौं गएका हुन । पाँच जनाको उनको परिवारले काठमाडौं बौद्धमा कोठा भाडामा लिएका छन् । मासिक १८ हजार बुझाउने गरी वार्षिक भाडामा लिएको कोठामा तीन/चार महिना बस्छन् र बाँकी समय ताला लगाएर राख्छन् । ‘अब माघ अन्तिमतिर फर्किन्छु होला,’ लामाले भने, ‘यो वर्ष जाडो कस्तो हुन्छ, गाउँमा दाजु मात्रै एक जना हुनुहुन्छ त्यसैले म अलिक चाँडो फर्किनुपर्ने भएको छ ।’ उनका दाजुले भने यो वर्ष गाउँमै बस्ने निधो गरेका छन् ।

चार वर्ष अघिसम्म घुन्सा गाउँमा पुस पहिलो सातादेखि पूरै ताला लाग्थ्यो । हुनेखानेहरू काठमाडौं, दार्जिलिङ र ताप्लेजुङ सदरमुकाम फुङलिङमा झरेर बस्थे । कम आयस्रोत भएकाहरू नजिकैको बस्ती फलेमा झर्थे । घुन्सामा रहेको सीमा प्रहरी कार्यालयका प्रहरी कर्मचारी हिउँदमा पनि त्यही चौकीमा बस्न थालेपछि स्थानीयले पनि अभ्यास गर्न थाले ।

गत वर्ष पनि १२ परिवार घुन्सामै बसेका थिए । यो वर्ष त्यो संख्या बढेर ३०/३२ हुने सम्भावना रहेको कञ्चनजंघा संरक्षण क्षेत्रका कर्मचारी टाँसी शेर्पा बताउँछन् । ‘अहिलेसम्म चार/पाँच घर गइसक्यो, अब तीन/चार घर जाने तयारीमा छ,’ उनले भने, ‘कति परिवार रहने हो भन्ने चाहिँ पुसको पहिलो सातामा मात्रै निश्चित हुन्छ तर ७५ प्रतिशत त यही गाउँमै बस्छन् ।’

घुन्सामा ४६ परिवारको बसोबास रहेको टाँसीले बताए । खम्बाछेन, लोनाम, सेलेलेका बासिन्दा भने घुन्सा झरिसकेका छन् । घुन्साको न्यूनतम तापक्रम कति हुन्छ यकिन छैन । तापक्रम नाप्ने उपकरण नभएका कारण स्थानीयले आफू कति चिसोमा बसेको छु भन्ने जानकारी नपाएका हुन् । यो वर्ष भने घुन्सा फाउन्डेसनका अध्यक्ष याङजोम शेर्पाले घुन्सा र ओलाङचुङगोलामा तापक्रम नाप्ने उपकरण पठाइदिएकी छन् ।

कञ्चनजंघाको आधार शिविर घुन्सा ३१ सय मिटर उचाइमा छ । घुन्सा खोलाको किनारमा रहेको यो बस्ती वरिपरि पहाडले घेरेको छ । उपत्यकाका बीचमा भएकाले बिहान ढिलो घाम उदाउँछ र बेलुका चाँडै अस्ताउँछ । खाल्टामा भएकाले हिउँ पनि प्रशस्तै थुप्रिन्छ । अहिले नै पनि बिहान पानी जम्ने भएकाले बेलुकै भरेर भाँडामा राख्ने र बिहान भाँडो तताएर पानी झार्ने गरेका छन् ।

त्यसैले, यहाँको तुलनामा पारिलो र भिरालो क्षेत्रमा रहेको फलेमा यहाँका बासिन्दा झर्ने गरेका थिए । यो सिजनमा त्यहाँ जाडो पनि छल्ने र आलु रोप्न माटो पनि बनाउने गरेका थिए । आलुको उत्पादन राम्रो नभएपछि विगत तीन/चार वर्षदेखि नै आलु रोप्न छोडेको सोनामले बताए । फले र घुन्साको उचाइ भने दुई सय मिटर मात्रै अन्तर छ । फले २९ सय मिटर उचाइमा छ ।

कञ्चनजंघाको पूर्वी र उत्तरी दुवै मोहडा जानका लागि घुन्सा भएरै जानुपर्ने भएकाले यहाँका बासिन्दाको मुख्य आम्दानी पर्यटन व्यवसाय हो । अधिकांशका घर होमस्टे हुन् भने होटल खुल्ने क्रम पनि जारी छ । पर्यटन व्यवसायमा आबद्ध नभएकाहरू चौंरी, याकलगायत पशुपालनमा छन् ।

प्रकाशित : मंसिर २४, २०७७ १३:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×