बलात्कार लुकाउन एक तोला सुनको ‘तमसुक’- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बलात्कार लुकाउन एक तोला सुनको ‘तमसुक’

स्थानीय अगुवाकै संलग्नतामा बनाइएको तमसुकको म्यादभित्र सुन नदिई पीडकले उल्टै धम्की दिन थालेपछि बाहिरियो घटना
तृप्ति शाही

काठमाडौँ — सिगास गाउँपालिकामा एक किशोरीलाई बलात्कारपछि गर्भपतन गराएको घटना एक तोला सुन दिने ‘तमसुक’ बनाएर मिलाएको खुलेको छ । घटनाको सात महिनापछि पीडित किशोरी न्याय माग्दै जिल्ला प्रहरी कार्यालय पुगेकी छन् । बिहीबार ती किशोरी आफ्नी दिदी र नन्दसँग प्रहरी कार्यालय गएकी हुन् ।

सिगासकी १८ वर्षीया ती किशोरीले गत जेठ २३ मा गाउँकै २२ वर्षीय युवकबाट आफू बलात्कृत भएको बताएकी छन् । ११ कक्षा पढिरहेकी उनी बिहान ४ बजे घरबाट करिब एक घण्टा टाढाको कुवामा पानी भर्न गएका बेला छिमेकी दीपक धामीबाट बलात्कृत भएको ती किशोरीको आरोप छ । ‘कुवाबाट ४० लिटरको जर्किनमा पानी भरेर फर्किन लागेकी थिएँ, घर नजिकै बाटो ढुकेर बसेको रहेछ, एक्कासि शरीरमा हाम फाल्यो,’ बिहीबार जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा ती किशोरीले भनिन्, ‘सुनसान ठाउँमा एक्लै भएकाले मेरै सलले मुख छोपेर १५ मिनेट पर जंगलमा लगेर बलात्कार गर्‍यो ।’

घटनापछि अर्धबेहोस अवस्थामै मूल बाटामा निस्किएर जसोतसो घर पुगेको उनले बताइन् । ती युवकले हल्ला गरे वा कसैलाई भने मारिदिने धम्की दिएकाले कसैलाई भन्न नसकेको उनको भनाइ छ ।

जबर्जस्ती करणीबाट गर्भवती भएकी किशोरीले औषधि खाएर गर्भपतन गराएपछि परिवार र गाउँलेले थाहा पाएका थिए । गाउँमा सबैलाई थाहा भएपछि स्थानीय अगुवाले युवकबाट एक तोला सुन भराउने तमसुक बनाएर घटना सामसुम पारेका थिए । महिनावारी रोकिएको परिवार र गाउँमा थाहा भएपछि ती युवकले नै गर्भपतन गराउने औषधि ल्याएर दिएको उनले बताइन् । ‘बलात्कार गर्ने केटाले दिएको औषधि असार ८ गते खाएपछि धेरै रगत बग्दा घरमा परिवार र छिमेकी सबैले थाहा पाए,’ ती किशोरीले भनिन्, ‘अनि केटासँगै उसलाई सहयोग गर्ने गाउँकै शिक्षक, गाउँपालिकामा कार्यरत कर्मचारी र गाउँकै नेताले मिल्नुपर्छ भनेर एक तोला सुन दिने कागज बनाए ।’

तमसुकमा उल्लेख गरिएको म्यादसम्म सुन नदिएपछि घटना बाहिरिएको हो । ‘अरूलाई भने मारिदिन्छु भनेकाले प्रहरीलाई भन्न सकिनँ तर अहिलेसम्म न सुन दियो न केही, उल्टै डर र धम्की दिन्छ,’ ती किशोरीले भनिन् ।

गत असार १४ गते गाउँलेसँगै वडा कार्यालयबाट केही व्यक्ति आएर तमसुक बनाएको किशोरीले बताइन् । उनीहरूले बलात्कारमा संलग्न युवक र किशोरीको औंठाछापसहितको तमसुक बनाएका छन् । कात्तिक ३० गतेभित्र एक तोला सुन दिने भनेर बनाएको तमसुकमा झगडा भएको भनेर लेखिएको छ । ‘बलात्कार भनेर खुलाए गाह्रो हुन्छ भनेर झगडा भनिएको हो, आजसम्म सुन पनि दिएन, उल्टै मलाई धम्की दिने र बाआमालाई पनि गालीगलौज गर्छन्,’ ती किशोरीले भनिन् । उक्त तमसुकमा दीपकले कात्तिक ३० भित्र एक तोला सुन दिन नसके मनोज र अम्मरले दिने उल्लेख छ । छोरीलाई किन यस्तो गरेको भन्दा ६५ वर्षीय बुबालाई पनि ती युवकले कुटपिट गरेको उनको आरोप छ । ‘बाहिर कुरा ल्यायो भने मलाई र मेरो परिवारलाई मार्छु भन्यो अनि कसैलाई नभनेर सुनमा मिलेका हौं,’ उनले भनिन् । सुन नदिएको, उल्टै धम्की मात्र दिएकाले उजुरी गर्न जिल्ला सदरमुकाम आएको उनले बताइन् ।

घटना मिलाउने र तमसुक बनाउने काममा गाउँकै अम्मरसिंह धामी, मनोजसिंह धामी, नरेन्द्रसिंह धामी र राजेन्द्रसिंह धामीको संलग्नता रहेको किशोरीसँगै आएकी उनकी दिदीले बताइन् । तमसुकमा साक्षीमा किशोरीका दाइको नाम पनि उल्लेख छ । ‘दाइलाई पनि कुटपिट गरेर तमसुकमा मिलापत्र गराउनेमा नाम लेखाए,’ उनकी ३५ वर्षीया दिदीले भनिन्, ‘जे हुनु भइहाल्यो । सुन दिन्छौं, पढाउँछौं, भविष्य हेरौंला भनेर मिलाए ।’ घटनामा संलग्न युवकलाई केही दिनअघि उनीहरूले नै भारततिर भगाएको उनले जानकारी दिइन् । राजेन्द्र गाउँपालिकामा रोजगार संयोजक पदमा कार्यरत छन् । नरेन्द्र र मनोज शिक्षक हुन् भने अम्मर स्थानीय नेता हुन् ।

‘घरमा बोल्न सक्ने कोही छैनन्, बुबाको मानसिक अवस्था राम्रो छैन, दाइलाई पनि केही थाहा हुँदैन, सानो भाइ १५ वर्षको छ,’ पीडित किशोरीकी दिदीले भनिन्, ‘परिवार कमजोर भएर यस्तो भयो । बहिनी घरकी न घाटकी भई । अब के गरौं, कसो गरौं भएको छ ।’

न्याय माग्न दिदी र एक नन्द नाता पर्नेसहित तीन महिला बुधबार अबेर सदरमुकाम पुगेका थिए । इलाका प्रहरी कार्यालय पाटनमा आएका उनीहरूलाई जिल्ला प्रहरी प्रमुख डीएसपी नारायणप्रसाद अधिकारीले आफैं केस हेर्ने भनेर जिल्ला बोलाएका हुन् । सदरमुकामको एक होटलमा बसेका उनीहरूलाई खानबस्नसमेत समस्या भएको छ । ल्याएको खर्च बाटामै सकिएको र प्रहरीले सबै सहयोग गर्छौं भनेकाले केही आशा पलाएको ती किशोरीकी दिदीले बताइन् ।

डीएसपी अधिकारीले बिहीबारै मुद्दा दर्ता भइसकेको बताए । उनका अनुसार प्रारम्भिक अनुसन्धानमा घटना भएको देखिएको र मुद्दाको प्रक्रिया अघि बढेकाले संलग्न सबैलाई कानुनी दायरामा ल्याउने बताए । पीडित किशोरीलाई सुरक्षा र स्वास्थ्यका हिसाबले जिल्ला अस्पतालमा रहेको एकद्वार संकट व्यवस्थापन केन्द्रमा राख्ने तयारी भएको पनि डीएसपी अधिकारीले जनाए ।

यसअघि गत भदौमा पनि सिगासकै १७ वर्षीया किशोरीको बिहे भएको ६ महिनामै छोरा जन्मिएपछि बलात्कार घटना बाहिर आएको थियो । उक्त घटनाका आरोपित स्थानीय एक शिक्षक, एक गाउँपालिका कर्मचारीसहित पाँच जना पुर्पक्षका लागि कारागारमा छन् ।

प्रकाशित : मंसिर १२, २०७७ ०८:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रत्नपार्क, रानीपोखरी र टुँडिखेल

कान्तिपुरको सभ्यता, संस्कृति, पुरातात्त्विक स्थलको संरक्षण र नामकरणमा महानगर नेतृत्वले एकदमै सतही, गैरजिम्मेवार, अनुत्तरदायी, खेलबाडे र अदूरदर्शी व्यवहार देखाइरहेको छ ।
दिव्यमणि राजभण्डारी

रत्नपार्क अहिले फेरि विवादमा तानिएको छ । सञ्चारमाध्यम, सामाजिक सञ्जाल र कतिपय साामाजिक कार्यक्रमहरूमा विरोध घन्किरहेको छ । आफू स्वयंले राष्ट्रिय विभूति शंखधर साख्वःलाई आदर्श व्यक्तित्व मान्दै र ‘शंखधरकृत नेपाल संवत्’ को हरेक नयाँ वर्ष (न्हुँ द) का उपलक्ष्यमा आफ्नै आयोजनामा स्वागत समारोह तथा अन्य कार्यक्रम गर्दै आएको हैसियतले मैले यसबारे सुझाव दिनु आवश्यक ठानेको छु ।

अहिलेको विवाद, सर्वविदितै छ, राष्ट्रिय विभूति शंखधरलाई जोडेर रत्नपार्कको नयाँ नामकरण गर्ने विषयले उब्जेको हो । शंखधरले उतिबेला राज्यका सबै किसानलाई ऋणमुक्त गर्ने असाधारण योगदान गरेका थिए । त्यही कारण सयौं वर्षपछि पनि उनलाई हामी गौरवका साथ सम्झिरहेका छौं र उनको योगदानलाई सम्झाइरहने नेपाल संवत्‌ले राष्ट्रिय मान्यता पाइसकेको छ । त्यसैले उनको स्मारक काठमाडौंमा मात्र सीमित नगरी देशैभरि बनाउनुपर्छ । रत्नपार्कलाई ताक्नु जरुरी छैन । काठमाडौंकै धुम्बाराहीमा रहेको शंखपार्कलाई शंखधर पार्क नामकरण गरे भइहाल्छ ! ‘रत्नपार्क’ भनी अर्काले गरेको नामकरणमाथि शंखधरलाई जोड्नु यी राष्ट्रिय विभूतिको अपमान हो । काठमाडौं महानगरपालिकाले यहाँ गम्भीर गल्ती गरेको छ । र, यो गल्ती आकस्मिक र भूलवश भएको होइन; सांस्कृतिक धरोहर र पहिचानमाथि विगतदेखि हुँदै आएको आक्रमणकै निरन्तरता हो ।

राष्ट्रिय गौरव शंखधरका नाममा जति संरचना वा स्मारक निर्माण गरे पनि कमै हुन्छ । यसका लागि पार्क मात्र होइन; पुस्तकालय, अस्पताल, विद्यालय, अनुसन्धान वा आविष्कार वा बालबालिकाको व्यक्तित्व विकाससम्बन्धी केन्द्र, किसानहरूका कल्याणकारी कार्यक्रम, सडक, पुल, सभागृहजस्ता निर्माण र नामकरण गर्न सकिन्छ । २०५६ सालमा नेपाली कांग्रेस नेतृत्वको सरकारले शंखधरलाई राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरेको हो । त्यसअघि नै प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका सर्वोच्च नेता गणेशमान सिंहको सालिक रत्नपार्कमै स्थापित गरिएको थियो । चाहेको भए नेपाली कांग्रेसले उसै बेला रत्नपार्कको नाम परिवर्तन गरेर गणेशमानजी वा कसैको नाममा राख्न सक्थ्यो । तर कांग्रेसले सत्ता सम्हालेका बेला कतै पनि नाम फेर्ने गल्ती गरेन ।

कान्तिपुरको सभ्यता, संस्कृति, पुरातात्त्विक महत्त्वका स्थल र त्यस्ता संरचनाको संरक्षण, स्याहार–सम्भार र नामकरणको काममा बुद्धिमत्तापूर्ण निर्णय लिनुपर्नेमा महानगर नेतृत्वले एकदमै हेलचेक्र्याइँ गरिरहेको छ; सतही, गैरजिम्मेवार, अनुत्तरदायी, खेलबाडे र अदूरदर्शी व्यवहार देखाइरहेको छ । रत्नपार्कको नाम फेर्नुअघि महानगर नेतृत्वले सरोकारवाला नगरवासीहरूको राय–सल्लाह लिने कामसम्म गरेन । मैले जानकारी पाएसम्म शंखधरलाई आदर्श मान्ने कोही पनि रत्नपार्कको नाम फेर्ने योजनाबाट सन्तुष्ट छैनन्, यसबाट बरु ती महान् विभूतिको अवमूल्यन भएको गुनासो गरिरहेका छन् ।

२०७२ सालको भुइँचालोले भत्काएको रानीपोखरीको पुनर्निर्माणमा पनि महानगर नेतृत्वले एकदमै गैरजिम्मेवार व्यवहार देखाएको थियो । उसले यसको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्त्वलाई लत्त्याउँदै कंक्रिटको निर्माण गर्न थाल्यो । यसको ऐतिहासिक वास्तुकला, सांस्कृतिक र पुरातात्त्विक महत्त्व बचाएर मल्लकालीन शैलीमा बनाउन स्थानीय सम्पदाप्रेमी र जनताले दबाब दिएपछि मात्र रानीपोखरीले अहिलेको स्वरूप पाएको हो । नत्र महानगरले इतिहास र संस्कृतिलाई बिर्सेर रानीपोखरीको नाममा स्विमिङ पुलजस्तो एउटा पोखरी बनाउन लागेको थियो । रानीपोखरी, सिंहदरबार वैद्यखाना र गाईजात्रा पर्व प्रताप मल्लको पालामा युवराजको मृत्यु र रानीको शोकका कारण एकसाथ जन्मेर इतिहास बोकेका सांस्कृतिक धरोहर भएको हामीले भुल्नु हुँदैन ।

यसै क्रममा अर्को गम्भीर गल्ती गरिएको छ । नेपाल भाषा, नेपाल संवत्, मानव अधिकार, संस्कृति संरक्षणजस्ता धेरै काममा आजीवन ठूलो योगदान पुर्‍याएका पद्मरत्न तुलाधरको सालिक रत्नपार्कमा स्थापित गर्ने निर्णयलाई पनि स्थानीय जनताले रुचाएका छैनन् । त्यसैले ‘महारानी रत्नको ठाउँमा पद्मरत्न’ जस्ता व्यंग्यात्मक प्रतिक्रिया आउने नै भए । पद्मरत्नजीका नाममा कहीँ पनि अलग्गै पार्क वा अर्को संरचना बनाउन सक्दैन महानगरले ? रत्नपार्कको नयाँ नामकरणमा नचाहिँदो उत्साह हेर्दा महानगरले नयाँ निर्माण गर्न सक्ला भन्ने लाग्दैन । गत वर्ष चिनियाँ राष्ट्रपति आउने बेला महानगरले तीनकुनेमा पचासौं लाख खर्चेर गरेको सजावट दुई–चार महिना पनि टिकाउन सकेन । अनैतिक क्रियाकलाप र दुर्व्यसनीको अखडा भइरहेको रत्नपार्कबाट ती विषयलाई हटाउन नसकेर नयाँ नामको साइनबोर्ड झुन्ड्याइदिएपछि आफ्नो कर्तव्य पूरा भएको ठान्नु नालायकी हो ।

काठमाडौं उपत्यकाभित्र सत्र नगरपालिका छन् । राष्ट्रिय विभूति शंखधर वा पद्मरत्नजी सबैका साझा हुन् । उनीहरूका नाममा संरचना निर्माण गर्न अरू नगरपालिकालाई पनि तातो लाग्नुपर्छ । काठमाडौं महानगरले यसमा आवश्यकताअनुसार संयोजन वा समन्वय गर्न सक्नुपर्छ । तर केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्मका सरकार गठन गरेका कम्युनिस्टहरूबाट बारम्बार संस्कृतिमाथि अतिक्रमण, सांस्कृतिक पहिचान मेटाउने षड्यन्त्र र राष्ट्रिय विभूति वा व्यक्तित्वको अवमूल्यन हुँदै आएको छ । जुन जनताको विश्वास लिएर उनीहरूले निर्वाचन जिते र सरकार बनाए, सत्तामा बसेपछि तिनैमाथि विश्वासघात गर्ने काम भएको छ । उनीहरूकै आस्थामाथि कैयौंपटक कुठाराघात भइसकेको छ । महानगरको रत्नपार्कको नाम फेर्ने निर्णयबाट कथित राजावादीहरूलाई पनि गतिलो सन्देश गएको छ ।

‘काठमाडौंको फोक्सो’ मानिएको टुँडिखेलले पनि लामो इतिहास, सांस्कृतिक गरिमा र महत्त्व बोकेको छ । लिच्छविकालदेखि मल्लकाल हुँदै विभिन्न समयमा विकसित भएको नेवार सभ्यता, परम्परा, संस्कृति र रीतिथितिसँग टुँडिखेल क्षेत्रको सोझो सरोकार रहँदै आएको छ । टुँडिखेल आफैं इतिहास हो र संस्कृति मञ्चन हुने डबली हो । गुरुमापा राक्षसका किंवदन्ती र घोडेजात्राको उत्पत्ति, पाहाँचह्रे पर्व, अजिमाको मूर्तिको सवारी अनुष्ठान, द्येपूजा, नेपाली सेनाको स्थापना दिवसमा हुने शिवरात्रिको बढाइँसहित दसैंको फूलपाती बढाइँजस्ता अनेकौं सांस्कृतिक महत्त्व टुँडिखेलसँग सम्बन्धित छन् । सरकारी प्रश्रय पाएका भूमाफियाबाट टुँडिखेल क्षेत्रलाई जोगाउन गत वर्ष कात्तिक–मंसिरमा स्थानीय बासिन्दाहरूले ‘अक्युपाइड टुँडिखेल’ अभियान चलाउनुपर्‍यो ।

वर्तमान सरकारकै पालामा ल्याइएको आपत्तिजनक र विवादास्पद गुठी विधेयकले जीवन–मरणको सवाल खडा गरेपछि त्यसलाई खारेज गर्न काठमाडौंका जनता जाग्नुपर्‍यो । सरकारका प्रवक्ताले गुठीलाई ‘सामन्तवादको स्वरूप’ भनिदिएपछि समाज झन् आक्रोशित बन्ने नै भयो । नेकपालाई सरकार बनाउने भोट दिएका काठमाडौं उपत्यकाका बहुसंख्यक मतदाता त्यही पार्टीको सरकारविरुद्ध क्रुद्ध हुँदै सडकमा आउनुपर्‍यो । त्यो आपत्तिजनक विधेयक सरकारले दाबी गरेजस्तो ‘गुठीको एकीकृत विकास’ का लागि थिएन, गुठी व्यवस्था स्वाहा पारेर आफ्नो स्वार्थपूर्ति गर्ने असफल प्रयास थियो । कम्युनिस्ट सरकारकै कारण, युनेस्कोको विश्वसम्पदा सूचीमा खुला संग्रहालयका रूपमा रहेका पुरातात्त्विक सम्पदासहित ६९ जिल्लामा लगभग साढे २ हजार राजगुठीको मातहतमा रहेका ७१७ मन्दिर, ६४७ पौवा वा गुठीघर, १९२ फूलबारी, १५९ पोखरी, १०५७ अमानत गुठी, ५००० भन्दा बढी निजी गुठी खतरामा परेका थिए, जसलाई जनदबाबले जोगाएको थियो ।

उपर्युक्त कुराहरूबाट प्रस्टै छ, अहिलेका सत्ताधारीहरूलाई जिताएका अधिकांश मतदाता पश्चात्तापमा छन् । राष्ट्रिय विभूतिको अपमान र अवमूल्यनका साथै पहिचान र संस्कृतिमाथि नियोजित रूपमा गरिएको अतिक्रणलाई जनताले कुनै हालतमा सहँदैनन् ।

(राजभण्डारी प्रतिनिधिसभा सदस्य हुन् ।)

प्रकाशित : मंसिर १२, २०७७ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×