रोकियो लीला : आएनन् राम–सीता- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

रोकियो लीला : आएनन् राम–सीता

रामलीला मञ्चनका लागि दुलहीझैं सिंगारिने नेपालगन्जको रामलीला मैदानको मञ्च अहिले खाली छ
ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — रामलीला मञ्चनका लागि राम, सीता, लक्ष्मण, हनुमान र रावणलगायतको टोली घटस्थापनाको अघिल्लो दिनै मथुराबाट नेपालगन्ज आइपुग्थ्यो । त्यसअघि नै यहाँ चहलपहल सुरु भइसकेको हुन्थ्यो । घटस्थापनाका दिन रामको टोलीलाई नेपालगन्जमा शोभा यात्रा गराइन्थ्यो ।

तर, यस वर्षको दसैंमा नेपालगन्जमा न राम आए, न उनकी धर्मपत्नी सीता माइती भूमिमा आइन् । नेपालगन्जवासीले घटस्थापनाका दिन रामसँगै भाइहरू भरत, लक्ष्मण र शत्रुघन तथा सीता अपहरणकारी रावण नै देख्न पाएनन् ।

लामो इतिहास बोकेको रामलीलामा पहिलोपल्ट ब्रेक लागेको हो । रामलीला मञ्चनका लागि दुलहीझैं सिंगारिने नेपालगन्जको रामलीला मैदानको मञ्च अहिले खाली छ । ‘म सानो छँदा कुनै–कुनै वर्ष हावाहुरी र पानीका कारण एक/दुई दिन रामलीला रोकिएको देखेको छु । तर, यसरी पूर्ण रूपमै रोकिएको पहिलोपल्ट हो,’ रामलीला सञ्चालन समिति नेपालगन्जका प्रचार महामन्त्री विष्णु कुमालले भने, ‘रामलीला हेर्न भीड हुने र कोरोनाको महामारी झन् फैलिन सक्ने भएकाले यस वर्ष रोकियो ।’ दसैंको पहिलो दिन घटस्थापनाबाट रामलीला सुरु गर्ने परम्परा छ । यो क्रम रावण बधसम्म चल्छ । अवधि संस्कृतिको अभिन्न अंग बनिसकेको रामलीला मञ्चनका लागि कलाकार भारतबाट ल्याउने गरिएको थियो । घटस्थापनाका दिन रामको टोलीले नेपालगन्जमा शोभा यात्रा गर्दा स्थानीयले भव्य स्वागत गर्ने चलन छ । गत वर्ष भारतको वृन्द्रावनबाट कलाकारको टोली आएको थियो ।

भारतको सीमासँग जोडिएकाले नेपालगन्जमा सन् १६४० बाट रामलीला मञ्चन सुरु भएको जानकारहरू बताउँछन् । रामलीला मञ्चन भारतीय सीमा सहरबाट नेपालगन्ज प्रवेश गरेको हो । बाँके बगियाको खुला चौरलाई रामलीला मैदान नामकरण गरी मञ्चनका लागि मञ्च निर्माण गरिएको छ । कोरोनाका कारण रोकिएपछि रामलीला सञ्चालन समितिले स्थानीय टेलिभिजनबाट राति ८ देखि १२ बजेसम्म रामायण हेर्न मिल्ने व्यवस्था मिलाएको छ । तर, प्रत्यक्ष रूपमा लीला हेर्न बानी परेको नेपालगन्जवासीलाई भने घरमै टीभी हेरेर रामायण हेर्नुपर्नेछ । ‘लाइभ हेर्नुको मजा बेग्लै हुन्थ्यो,’ त्रिभुवन चोकका स्थानीय गोपाल गुप्ताले भने, ‘कोरोनाले नेपालगन्ज सुनसान हुने भो ।’

रामलीला सञ्चालनका लागि स्थानीयले वार्षिक १५ लाखभन्दा बढी रुपैयाँ आफैं जम्मा गरेर खर्च गर्दै आएका थिए । ‘पुर्खाले जोगाएर राखेको संस्कारका लागि चन्दा मागेर भए पनि रामलीला गराउँदै आएका थियौं । तर, यो दसैंमा गर्न सकिएन,’ रामलीला सञ्चालक समितिका अध्यक्षमा हालै मनोनीत सुरेश कनौडियाले भने, ‘रामलीला संस्कृतिमात्रै होइन, इतिहास बनिसक्यो ।’

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७७ ०९:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बलात्कार घटना खुल्नै सकस

यस्तो छ कारण– आफूमाथि अपराध भएको भनेर छुट्याउन नसक्नु, घटना बाहिर आए समाजमा अपहेलित हुने डरले प्रहरीकहाँ पुग्नै ढिलाइ हुनु ।
तृप्ति शाही

बैतडी — बैतडीको सिगास गाउँपालिकाकी १७ वर्षीया किशोरीले पालिकाकै एक युवकसँग भागी बिहे गरिन् । विवाहको ६ महिनामै बच्चा जन्मिएपछि घरपरिवारसँगै गाउँघरमा होहल्ला भयो । गाउँमा बस्नै नसकिने अवस्था भएपछि प्रहरीले किशोरी आमा र नवजात छोरीको उद्धार गरेर सदरमुकाम पुर्‍यायो ।

प्रहरीले उद्धार गर्दा उनकी छोरी महिना दिनकी भइसकेकी थिइन् । उद्धारपछि मात्र किशोरी सामूहिक बलात्कारमा परेको खुल्यो । उनलाई पढाउने शिक्षक, गाउँपालिकामा कार्यरत कर्मचारीलगायत अन्य तीन जना स्थानीयसमेत ५ जनाले उनीमाथि पटक–पटक बलात्कार गरेको खुलेको छ । २०७६ को कात्तिकको यो घटना २०७७ भदौमा मात्र बाहिर आएको हो ।

यस्तै बैतडीकै पञ्चेश्वर गाउँपालिकाकी १० वर्षीया बालिका ७ वर्षको उमेरदेखि बुवाबाट यौनजन्य हिंसाको सिकार भए पनि लामो समयपछि मात्र घटना बाहिर आयो । छिमेकीले बालिकाको अवस्थाबारे शंका गरेपछि गाउँपालिकाकी उपाध्यक्षलाई खबर गरे । उनले प्रहरीलाई घटनाबारे जानकारी गराएपछि प्रहरी अनुसन्धानबाट बालिकामाथि बलात्कार हुने गरेको खुल्यो । पछिल्लो पटक असारमा बालिकामाथि बलात्कार भए पनि साउनमा मात्रै प्रहरीमा पुगेपछि घटना सार्वजनिक भयो ।

यसरी ढिलो गरी प्रहरीकहाँ पुग्ने गरेका यी केही चर्चित घटना हुन् । जिल्लाका विभिन्न भेकमा हुने गरेका यौनहिंसा, बलात्कार र घरेलु हिंसाका घटना सकभर त गाउँमै मिलापत्र गराएर सामसुम पारिन्छ, केही गरी प्रहरीसम्म पुगे पनि निकै ढिलो गरी घटनाको उजुरी दर्ता भई कारबाही प्रक्रिया सुरु हुने गरेको छ । मेलौली नगरपालिकाकी एक महिला पनि जेठमा बलात्कृत भइन् । असोज १० गते मात्र उनी प्रहरीमा न्याय खोज्दै पुगेकी छन् । गर्भमा बच्चा बसेपछि मात्र उनी प्रहरीकहाँ आएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बैतडीका प्रहरी प्रमुख डीएसपी नारायणप्रसाद अधिकारीले बताए ।

‘जिल्लामा महिला हिंसाका घटनाहरू पहिलेदेखि बढी नै भइरहेका छन्,’ उनले भने, ‘बलात्कारका घटना पनि ढिलो मात्र जानकारी हुने गरेका छन् ।’ डीएसपी अधिकारीका अनुसार आफूमाथि अपराध भएको भनेर छुट्याउन नसक्नु, घटना बाहिर आए समाजमा अपहेलित हुने डरले भित्रभित्रै मिलाउने चाहना राख्नुले महिला हिंसा र बलात्कारजस्ता जघन्य अपराधका घटना ढिलो गरी प्रहरीकहाँ पुग्ने गरेका छन् । जबर्जस्ती करणीका घटनामा गर्भवती भएपछि समस्या हुने भएकाले मात्र कानुनी उपचारको बाटो खोज्ने गरेको पाइएको उनले बताए ।

दुर्गम भेकमा चेतनाको कमीका कारण बलात्कार जस्ता जघन्य अपराधहरू पनि ढिलो गरी न्यायिक निकायमा पुग्ने गरेको पञ्चेश्वर गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष बिना भट्ट बताउँछिन् । ‘कानुन र कारबाहीबारे पनि नागरिकहरू सचेत छैनन् । त्यसैले पनि अन्तिम अवस्थामा निकै ढिलो गरी खुल्ने गरेका छन् । महिलाहरूलाई घरपरिवार र सामाजिकलगायत कारणले पनि आफ्ना पीडाबारे खुल्न गाह्रो हुने गरेको छ,’ उनले भनिन् ।

चालु आर्थिक वर्षका तीन महिनामा जिल्ला प्रहरीमा जबर्जस्ती करणीका ८ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । तीमध्ये ३ वटा मुद्दा धेरै ढिलो गरी प्रहरीमा आएका छन् । अन्य मुद्दाहरू पनि घटना भएको केही दिनपछि नै आएका छन् । उक्त अवधिमा जबर्जस्ती करणी उद्योगका दुईवटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । गत आर्थिक वर्षमा जबर्जस्ती करणीका ९ र करणी उद्योगका दुईवटा गरी ११ मुद्दा दर्ता भएका थिए । यीमध्ये चालु आर्थिक वर्ष र गत वर्ष तीन/तीन घटनामा आफन्तकै संलग्नता पाइएको डीएसपी अधिकारीले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७७ ०९:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×