लकडाउनले बनायो मजदुरलाई ‘माग्‍ने’- समाचार - कान्तिपुर समाचार

लकडाउनले बनायो मजदुरलाई ‘माग्‍ने’

नियमित काम हुँदा मासिक ३० हजारभन्दा बढी कमाउने मजदुरहरू लकडाउन लम्बिएसँगै सडकमा मागेर जीवन धानिरहेका छन् । कोठा हुनेहरू बिहान जुरुक्क उठेर खाना बाँड्ने ठाउँमा पुग्छन्, दिनभर जसले जे दियो त्यही खान्छन् अनि साँझ उही कोठा फर्कन्छन् । कोठा नहुनेहरू सडकमै खान्छन्, सडकमै सुत्छन् ।
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — सोमबार बिहानको साढे १० बजे, रत्नपार्क र वीर अस्तपाल गेट हुँदै गुड्ने सवारीसाधन बाक्लै छन् । न्युरोड गेटअगाडि त जाम नै छ । एउटा/एउटा गाडीमात्रै छिर्ने गरी प्रहरीले बार लगाएकाले सवारीसाधनको लाइन सुन्धारासम्म पुगेको छ । यता खुलामञ्चमा पनि मान्छेको बाक्लै उपस्थिति देखिन्छ । त्यहाँको भीडचाहिँ कुनै आन्दोलनमा सहभागी हुन थिएन । उनीहरू भोको पेट भर्न आइपुगेका हुन् ।

११ बजे एउटा टाटा मोबाइल आइपुग्यो । छरिएर बसेकाहरू पनि गाडीतिरै दौडिए । बालाजुका युवाहरूले नियमित यही गाडीमा खाना ल्याउने भएकाले खुलामञ्चमा यो गाडी छिर्नेबित्तिकै सबै जना त्यतै झुम्मिन्छन् । सोमबार पनि उक्त गाडी आउनेबित्तिकै उनीहरू बसपार्कका लागि पिच गरेको भुइँमा लाइन लाग्दै बसे । यसमध्येका एक थिए पोखराका राम गुरुङ । खाना आउनुअघिसम्म उनी वीर अस्पताल अगाडिको रेलिङमा झोला भिरेर बसिरहेका थिए । खाना आएपछि उनी पनि खुलामञ्चतिरै लम्किए । झोलाबाट पिच गरेको सडकमा ओछ्याउन गत्ता झिके । पर्यटकको भरियाका रूपमा कहिले हिमाल त पहाड हिँडिरहने उनी अहिले सडकमा खाना मागेर खानुपर्ने अवस्थामा पुगेका छन् । बिहान उज्यालो हुनेबित्तिकै काठमाडौंको ठहिटीबाट हिँड्दै उनी खुलामञ्चस्थित बसपार्क आउँछन् । साँझको खाना खाएर फर्कन्छन् । खर्च नभएपछि यसरी मागेर खानुपर्ने बाध्यता आएको उनले बताए । ‘लकडाउनले सडकमा खाना खोज्नुपर्ने बनायो,’ उनले दुखेसो पोखे ।

खानाको पर्खाइमा बस्ने अधिकांशले झोला भिरेका छन् । सुरक्षित रहन भन्दै केहीले मास्क पनि लगाएका छन् । उनीहरूलाई खाना खुवाउन आउने युवाहरू भने पीपीई लगाएर आएका छन् । उनीहरू क्रमैसँगै त्यहाँ उपस्थित सबैलाई भात, तरकारी र अचार खुवाउँछन् । दोलखा जिरीका सुवास तामाङ पनि यहाँ नियमित खाना खान्छन् । उनले काठमाडौं जैसीदेवलमा एउटा कोठा भाडामा लिएका थिए । साथमा थिइन् श्रीमती निशा । दिनभर घर बनाउने ज्यामी काम गर्थे । बेलुका आराम गर्न कोठामा पुग्थे । छोराछोरीलाई गाउँमै छाडेर काम खोज्न एक वर्षअघि उनीहरू काठमाडौं छिरेका हुन् । उनले दिनमा ११ सयदेखि १२ सय रुपैयाँसम्म कमाउँथे । निशालाई भने ठेकेदारले दिनको ९ सय रुपैयाँ दिन्थे । गाउँमा छोराछोरी पनि पढिरहेका थिए । कमाएको रकमले गाउँमा छँदा लागेको ऋण तिरिरहेका थिए । कोरोनाको संक्रमण बढेसँगै सरकारले चैत ११ मा लकडाउन गर्‍यो । त्यसपछि भने उनीहरूको दु:खका दिन सुरु भए ।

काम पाइन छाडेपछि उनीहरूसँग खाने खर्च पनि भएन । अनि हिँड्दै खुलामञ्च पुग्न थाले । त्यहाँ भोक मेट्न आउने उनीजस्तै अरू पनि भेटे । त्यसपछि भने उनी यो समयमा नियमितजस्तै यतै धाउँछन् । खानाको गर्जो जसोतसो चलेकै थियो, यत्तिकैमा अर्को आपत् आइलाग्यो । लकडाउनका बेला घर बाहिर गएको भन्दै उनलाई घरधनीले निकालिदिए । उनीहरूको सम्पत्तिको नाममा केही भाँडाकुँडा र ओढ्ने, ओछ्याउनेबाहेक केही थिएन । अन्तत: त्यही सामान पोका पारे र सडकमा निस्किए । ‘घरबेटीले निकालेपछि सामान कहाँ लैजानु ?,’ सुवासले भने, ‘घर जाउँm गाडी चल्दैन । काठमाडौंमा आफन्त छैनन् । जहाँ भात खान पाइन्थ्यो त्यो सामान बोकेर त्यहीं जान थालें ।’ त्यस दिनदेखि उनीहरू सडकमै खान्छन्, सडकमै सुत्छन् । ‘कामदारबाट मगन्ते भएँ,’ उनले भने ।

रत्नपार्कमा उनी जस्तै खानाको पर्खाइमा बस्ने करिब दुई सयको हाराहारीमा छन् । ‘कुन बेला कसले खानेकुरा ल्याउला भनेर कुरेर बसेका हुन्छौं,’ सुवासले भने । कोठा छाडेको केही दिनमा उनको मोबाइल पनि हरायो । छोराछोरीसँग कुरा नहुँदा केही दिन विरक्तिए । ‘यहाँ त आँखा झिमिक्क गर्दासाथ भएको सामान हराउँछ,’ उनले भने, ‘खल्तीमा भएको मोबाइल कुन बेला कसले निकाल्यो, थाहै भएन ।’ अहिले उनले गाउँमा छोरीछोरी घरमै बसेकाले उनीहरूको चिन्ता गर्न छाडिसके किनभने उनीहरू आफैंको सडकमा बास छ । ‘अब त सडकको बसाइमा बानी परिसक्यो,’ उनले भने ।

यसरी लकडाउनअघिसम्म कामदार रहेका तर अहिले सडकमा मागेरै पेट भर्ने अर्को समूह तिलगंगा आँखा अस्पतालअगाडि भेटिन्छ । सोमबार बिहान १० बजे त्यहाँ पनि ५० जना जति खानाको पर्खाइमा थिए । सवा १० बजे एउटा मनकारी समूहले प्लास्टिकमा पोका पारेको भुजा र पानी वितरण गरे । भोक मेट्न भुजा लिने लाइनमा बसेका थिए सर्लाहीका हरि गौतम ।

घर बनाउने मिस्त्री उनको चाबहिलमा कोठा छ । रत्नपार्कमा भेला भएका मजदुरजस्तै उनी पनि लकडाउनअघिसम्म दिनमा एक हजार रुपैयाँसम्म कमाउँथे । ‘अहिले काम चलेकै छैन । ठेकेदारसँग नियमित सम्पर्कमै छु । ३४ दिन काम गरेको पैसा पनि दिएका छैनन्, माग्दा आज/भोलि भन्दै टारिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘पैसा नभएपछि एक महिनादेखि मागेर खाइरहेको छु ।’ कोठामा खाद्यान्न र ग्यास दुवै सकिएको र किन्ने पैसा नभएकाले सकडमा माग्दै ज्यान धानिरहेको उनको भनाइ छ । उनीसँगै काम गर्ने ५ जना यहीं मागेर खाइरहेका छन् । बेलुका ७ बजेसम्म जसले जे खुवाउँछन् खान्छन्, अनि कोठा फर्कन्छन् ।

मैतीदेवीमा कोठा भएका मोहन सुवेदी पनि घर बनाउने मिस्त्री हुन् । उनी मासिक ४० हजारभन्दा बढी कमाउँथे । ‘तर अहिले चामल किन्ने पैसा पनि छैन,’ उनले भने, ‘माग्ने नै बनायो ।’ यहाँ उनीजस्तै दैनिक एक सयभन्दा बढी मजदुर खाना खोज्दै आउने गरेका छन् ।

लकडाउन भएदेखि नै मजदुरहरू खाना खोज्दै पशुपति क्षेत्र, रत्नपार्क, लगनखेललगायतका स्थानतिर भौंतारिन थालेका हुन् । उनीहरू काम गर्न चाहन्छन् तर काम सञ्चालनमा छैन । पेट भर्न बिहान उठ्नेबित्तिकै खाना बाँड्ने ठाउँमा पुग्छन् । दिनभर बाँडेको खाना थापेर खान्छन् अनि केही सडकमै सुत्छन्, केही कोठामा ओत लाग्न पुग्छन् । ‘बस्ने गरी कतै काम पाए गर्ने थिएँ,’ सुवासले भने, ‘यसरी मागेर कति दिन खानु ? हात, पाखुरा चल्छ, अरुको मागेर खानु परेको त अहिले बाध्यताले हो ।’

तिलगंगामा भेटिएका मोहनले लकडाउनमा लागेको ऋण तिर्न पनि कामको खोजी गरेको तर नपाएको सुनाए । ‘लकडाउनअघि आफू जुन अवस्थामा थिएँ, त्यस्तै हुन पनि कामको खोजी गरें तर लकडाउनले केही गर्न सकिएन,’ उनले भने, ‘बन्द खुलेदेखि सुरक्षित भएर काम गर्न हुन्थ्यो ।’ सडकमा मागेर खाइरहेका उनीहरू आफैं काम गरेर रोजीरोटी चलाउन चाहन्छन् तर लकडाउनले साथ नदिएको उनीहरू बताउँछन् । ‘मजदुरलाई माग्ने नबनाइयोस् । दुई महिना त मगन्ते नै भइयो, अब हामी काम गरेर खान चाहन्छौं,’ सर्लाहीका हरिले भने ।

प्रकाशित : जेष्ठ २०, २०७७ ०९:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रंगमञ्चमा ‘कालो पर्दा’

रंगकर्मीको साझा दुखेसो : ‘पहिले नाटक गरेर आम्दानी गर्न सकिन्न्थ्यो, अब नाटक नै गर्न नसकिने भयो’
गोकर्ण गौतम

काठमाडौँ — रंगमञ्चमा पर्दा खुल्न र बन्द हुनु स्वाभाविक हो । पर्दा खुल्दा र बन्द हुँदा पात्रहरु चलायमान हुन्थे । ती पात्रहरुको गतिमा उनीहरुको आम्दानी पनि जोडिएको थियो । कोरोना भाइरसको त्रासले यतिबेला रंगमञ्चमा कालो पर्दा खसेको छ । पात्रहरु पनि चलायमान छैनन् अर्थात् लकडाउनमा छन् । रंगमञ्चको आम्दानी पनि ‘लक्ड’ छ ।

शैली नाट्य समूह स्थापना भयो, २०६४ सालमा । आफ्नै नाटकघर खोल्ने सपना साकार पार्न समूहका सदस्यले ११ वर्ष संघर्ष गर्नुपर्‍यो । मंसिर २०७५ मा रातोपुलमा नाटकघर खोल्न सफल भए । तर, नयाँ ठाउँमा नयाँ नाटकघर भएकाले दर्शक तान्नै धौ–धौ । तैपनि नियमित नाटक गरिरहे । बल्ल दर्शक बाक्लिँदै थिए, त्यहीबेला कोरोनाको कहर सुरु भयो । नयाँ नाटकको रिहर्सल बिचैमा रोक्नुपर्‍यो । आफ्नै नाटकघरमा सिर्जनशील कर्म गर्न आतुर समूहका सदस्यको उत्साह निराशामा बदलिएको छ । बिजुली, पानी, नाटकघरको भाडा, कर्मचारीको खर्चको चिन्ता त छँदै छ । शैलीका अध्यक्ष नवराज बुढाथोकी भन्छन्, ‘बल्लतल्ल नाटकघर खोल्यौं, खोल्नासाथ यस्तो बज्रपात आइलाग्यो । बिलखबन्दमा परेका छौं । के गर्ने, सोच्नै सकेका छैनौं ।’

कला नगरी पोखराको पोखरा थिएटरको हालत उस्तै छ । पोखरामा रंगकर्मी र रंगप्रेमी बढ्दै थिए तर नाटक गर्ने व्यवस्थित हल थिएन । यही अभाव पूर्ति गरेका थिए, केही जुझारु रंगकर्मीले । नाटकसहित अन्य कलात्मक गतिविधि गर्दै २ वर्ष बित्यो । थिएटरका अध्यक्ष तथा कला निर्देशक परिवर्तन कार्कीका अनुसार स्थानीय स्कुलसँगको सहकार्यले नाटकघर चलाउन सहज भएको थियो, तलब दिएर फुलटाइम कलाकार राख्ने योजना बन्दै थियो । तर, लकडाउनले सबै डामाडोल भयो । ‘अब टिमलाई जोगाउनै हम्मेहम्मे पर्ने भयो,’ बुढाथोकी दुखेसो पोख्छन्, ‘पहिलेभन्दा अब उठ्न सकस पर्छ ।’ उनीहरुले रिहर्सल भएको नाटक ‘कोही किन बर्बाद होस्’ समेत मञ्चन गर्न पाएनन् ।

रंगकर्मी मात्र होइन, नाटकलाई माया गर्ने जोकोहीलाई थाहा छ– नेपालमा नाटक गरेर जीवन धान्ने अवस्था बनिसकेको छैन । नाटकघर बढेका छन् तर सोही अनुपातमा नाटकको व्यावसायिक पाटो मजबुत हुन सकेको छैन । यद्यपि पछिल्लो प्रहरमा केही सुखद लक्षण देखा पर्दै थिए । नयाँ पुस्ताको आकर्षण थपिएको थियो, नाटक हेर्न संस्कारको विकास हुँदै थियो, राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय महोत्सव भइरहेका थिए, नाटकमा नवीन प्रयोग हुन थालेको थियो । महाव्याधि कोभिड–१९ ले नेपाली रंगमञ्चलाई थिलथिलो बनाएको छ । रंगकर्मीको साझा दुखेसो छ– ‘पहिले नाटक गरेर आम्दानी गर्न सकिन्थ्यो, अब नाटक नै गर्न नसकिने भयो ।’

रंगकर्मी त कामविहिन भएकै छन्, नाटकघर सञ्चालन गरिरहेकालाई आर्थिक बोझ थपिएको छ । देशभर नियमित नाटक हुने १० नाटकघर छन् । सिनेमा हलजस्तो व्यावसायिक कम्पनी वा व्यक्तिले लगानी गरेको नभइ रंगकर्मीकै प्रयासमा नाटकघर खुल्ने र चल्ने गरेका छन् । कीर्तिपुरस्थित थिएटर मलका कला निर्देशक केदार श्रेष्ठ भन्छन्, ‘हामीलाई पहिले पनि टिक्न समस्या थियो, अब झन् पछाडि धकेलिएका छौं । नाटकघर र नाट्यकर्मी बचाईराख्नु मुख्य चुनौती हो ।’

श्रेष्ठको समूहले २०७१ सालमा सुन्धारास्थित काठमाडौं मलमा नाटकघर खोल्यो । तीन वर्ष जसोतसो चलाएपछि बन्द गर्नुपर्‍यो । १८ महिना भौंतारिएपछि फागुन २०७५ मा कीर्तिपुरको छुँगाउमा नाटकघर पुन: सञ्चालन गर्न सफल भए । तर, कीर्तिपुरका लागि नाटकघर नौलो थियो, दर्शक जुटाउनै मुस्किल । नाटकसँगै महोत्सव, कार्यशाला र अन्य कलात्मक गतिविधि गरेर त्यहाँका स्थानीयलाई नाटकघरसम्म आउने बानी पार्दै थिए, थिएटर मलका रंगकर्मीहरु । ‘अब नाटक गर्दाचाहिँ दर्शकको अभाव हुन्न भन्ने आत्मविश्वास आएको थियो,’ श्रेष्ठले दु:ख पोखे, ‘अब फेरि हामी शून्य अवस्थामै पुग्यौं । जीविकोपार्जनकै चिन्ता छ ।’ थिएटर मलमा २१ रंगकर्मी जोडिएका छन् । नाटक देखाएरै आम्दानी नभए पनि कार्यशालाबाट आर्थिक राहत हुने गथ्र्यो ।

चैत ११ बाट सुरु भएको लकडाउन सरकारले निरन्तर लम्ब्याउँदै जेठ ३२ पुर्‍याएको छ । लकडाउन खुलिहाले पनि नाट्य गतिविधि तत्काल भइहाल्ने सम्भावना छैन । नाटक समूहमा मिलेर उत्पादन गर्नुपर्ने र समूहमै बसेर हेर्नुपर्ने कलाको विधा हो । यसमा ‘भौतिक दूरी’ को गुन्जायस छैन । त्यसमाथि नाटक अहिलेसम्म मनोरञ्जन उद्योगमै राखिएको छ । त्यसैले लकडाउनपछि पनि यसले कम प्राथमिकता पाउँछ । यही स्थिति देखेर हुनुपर्छ, रंगकर्मीहरुले दसैंसम्म कुनै नाटक गर्न पाइएला भनेर आस मारिसकेका छन् । अनामनगरस्थित मण्डला थिएटरका संस्थापकमध्ये सोमनाथ खनाल भन्छन्, ‘दसैंसम्म केही गर्न मिल्दैन भनेर मानसिक रूपमा तयार छौं । त्यतिबेलासम्म धान्नै संकट पर्छ, त्यसपछि पनि के गर्ने, पत्तो छैन ।’ मण्डलामा पूर्वनिर्धारित तीन नाटक र कर्णालीको कार्यशाला रोकिएको छ ।

आरोहण गुरुकुल बन्द भएपछि ‘मृतप्राय:’ बनेको नेपाली रंगमञ्च मण्डलाको उदयसँगै जुर्मुरायो । दयाहाङ राई, राजन खतिवडा, बुद्धि तामाङ, सिर्जना सुब्बा, विजय बरालजस्ता गिनेचुनेका प्रतिभाहरुको संक्रियताले मण्डला नाट्यकर्मको केन्द्र बन्यो । दर्शकको चाप हुने नाटकघर यही हो, मण्डलाबाट प्रशिक्षित धेरै कलाकार नेपाली सिनेमामा चम्किएका छन्, नाटकबाहेक अन्य कलात्मक क्रियाकलापका लागि पनि मण्डला चिनिएको छ । तर, स्थापनाको आठ वर्षसम्म ऋणमुक्त हुन नसकेको खनालले दुखेसो पोखे । ‘हाम्रो यहाँ (अनामनगर) अब दुई वर्षको सम्झौता बाँकी छ, यहाँबाट सर्नुपरे पनि कसैको टाउकोमा ऋण नहोस् भनेर आयमूलक काम गर्ने योजना बनाएका थियौं,’ उनी भन्छन्, ‘तर, अब चौपट भइहाल्यो । धान्न सकिएला जस्तो छैन ।’ नाटक मञ्चन नहुँदा पनि मासिक २ लाख खर्च हुने खनालले बताए । सबैभन्दा व्यस्त नाटकघरकै यो हालत छ, अरुकाको के होला ? कोरोनाकै कारण सिनामंगलमा नयाँ नाटकघर ‘पुरानो घर’ सुचारु हुन सकेको छैन ।

नाटक खर्चिलो विधा हो । अपवादलाई छाड्ने भने दर्शकलाई टिकट बेचेर नाटकको लगानी उठ्दैन । एउटा नाटक तयार पार्न निर्देशकले घटीमा तीन महिना समय दिनुपर्छ, कलाकार र प्राविधिकले दुई महिना । रिहर्सलमै एक महिना लाग्छ । मञ्चमा ४–५ कलाकार मात्र देखिएका छन् भने पनि पृष्ठभूमिमा कम्तीमा १५ जनाले काम गरिरहेका हुन्छन् । भिन्न नाट्य समूहका सदस्यसँगको कुराकानीमा आधारमा एउटा नाटक बनाउन औसत ६ लाख रुपैयाँ खर्च हुने गर्छ । यो रकममा कलाकारको पारिश्रमिक जोडिएको छैन । दुई महिना नाटकमा खटेको कलाकारले १५ हजार पाउँदा दंग हुनुपर्ने अवस्था छ । कति त खाजाकै भरमा अभिनय गर्न बाध्य हुन्छन् ।

कालिकास्थानस्थित सर्वनाम थिएटरका कला–निर्देशक राज शाह भन्छन्, ‘कोरोनाले नाट्यकर्मीको घाउमा नुनचुक छर्केको छ । हिजोसम्म दत्तचित्त भएर रंगकर्ममा लाग्नेहरुसमेत अन्तै ‘डाइभर्ट’ हुने भय छ ।’ लकडाउन लगत्तै नाटक बनाउन थाले पनि चार महिनापछि मात्र देखाउन सकिने उनले बताए । कोरोनाकै कारण सर्वनामको अन्तर्राष्ट्रिय वर्कसप रोकियो । फ्रान्स र जर्मनीबाट आएका रंगकर्मीलाई बिचमै फर्किए । नयाँ नाटक ‘कस्तुरी’ पनि मञ्चन हुन सकेन ।

टेकुस्थित कौसी थिएटरकी संस्थापक आकांक्षा कार्की पनि नाटक देखाएर आम्दानी गर्ने सम्भावना पटक्कै देख्दिनन् । उनको बुझाइमा नाटकघर र नाट्यकर्मीलाई कोरोनाले थप कमजोर बनाएको छ । उनले आफ्नै घरमा नाटकघर चलाएकी छन् । खासगरी महिला अधिकारसँग जोडिएका नाटकहरु मञ्चन गर्न चिनिएको छ, कौसी । उनीहरु नयाँ नाटक ‘एनिमल फार्म’ को रिहर्सल गर्दै थिए, नाटकमा चाहिने ‘प्रब्स’ बनाउन पैसा दिइसकेको थियो तर लकडाउनको दुई दिन अगाडि नै रिहर्सल रोक्नुपर्‍यो । कार्की भन्छिन्, ‘मलाई त अब एक वर्षसम्म नाटकघरमा दर्शक बोलाएर नाटक देखाउन सकिन्छजस्तो लाग्दैन । दर्शक पनि मनोवैज्ञानिक रूपमा तयार भएका हुँदैनन्, भाइरसको अन्त्य नभएसम्म हामी पनि जिम्मेवार बन्नुपर्छ ।’

विकल्पको खोजी

लकडाउनपछि थिएटर मलका श्रेष्ठको अगुवाइमा क्वारेन्टाइन अभियान नाट्य उत्सव सम्पन्न भयो । पहिल्यै मञ्चन भइसकेका नाटकको भिडियोलाई फेसबुकमा लाइभ स्ट्रिमिङ गरियो । १६ दिनमा नेपालसहित भारत र डेनमार्कका २० नाटक देखाइएको थियो । यसको औचित्यबारे श्रेष्ठ भन्छन्, ‘नाटक भर्चुअल मिडियम होइन तर अहिले स्टेजमा नाटक देखाउन सकिन्न, नाटक सधैं आममान्छेको साथमा हुने इतिहास छ । त्यसैले घरको बसाइ सहज होस् भनेर भर्चुअल उत्सव गरिएको हो ।’ नाटक देखाउने क्रममा भएका अन्तरक्रियाले भोलि स्टेज सोमा पनि फाइदा पुग्ने उनको विश्वास छ ।

अब केही समय नाटक हेर्न दर्शकलाई नाटकघरसम्म बोलाउने होइन की नाटक लिएरै दर्शक भएसम्म पुग्नुपर्ने आवश्यकता देख्छन्, मण्डलाका सोमनाथ खनाल पनि । यसका लागि उनले भूकम्पपछिको अनुभव सुनाए । त्यतिबेला ‘मनचिन्ते फिरन्ते’ नाटक लिएर मण्डलाको टिम गाउँगाउँ पुगेको थियो । ‘अब रंगकर्मी आफैं समुदायमा जानुपर्छ, मान्छेहरुसँग कुरा गरेर कथा बनाउनुपर्छ,’ खनाल भन्छन्, ‘संकटपछि भौतिक आवश्यकता मात्र पूरा गरेर हुन्न, भावनात्मक रूपमा मान्छेहरुलाई जोड्नुपर्छ । आत्मबल बढाउनुपर्छ । त्यसका लागि नाटक प्रभावकारी बन्न सक्छ ।’ यस्तो कार्यक्रममा राज्यको साथ चाहिने र त्यसका लागि रंगकर्मीले संयुक्त दबाब दिनुपर्ने उनको भनाइ छ । कौसीकी कार्कीले अन्त नाटकघर जोगाइराखेको बताइन् । उनले आफ्नै अनुभव सुनाइन्, ‘म सुशीला आर्ट एकेडेमीमा पढाउँछु, त्यहाँको कमाइले नाटकघरको खर्च धान्छु ।’

संसारमा त्यस्तो देश छैन, जहाँ सरकारको प्रत्यक्ष लगानी र सहभागीताबिना रंगमञ्चको विकास भएको होस् । विडम्बना ! हामीकहाँ अहिलेसम्म सरकारी बेवास्ताको सिकार भएको छ, रंगमञ्च । कोरोनाका कारण थङथिलो हुने रंगमञ्चलाई पुनर्जीवन दिन राज्यले केही गर्ला भन्ने आश रंगकर्मीलाई छैन । यही कारण हुनुपर्छ, फेसबुकमा प्राय: आक्रोश नपोख्ने रंगकर्मी/अभिनेता दयाहाङ राईले लेखे:

पानी जहाजभन्दा देशमा गतिलो नाटकघर चाहियो सरकार

जहाँभित्र हामीले हामीलाई खोज्न, बुझ्न र देख्न पाऊ


प्रकाशित : जेष्ठ २०, २०७७ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×