सरकारसँग नेता पौडेलको आग्रह, 'आमसहमतिमा नागरिकका समस्या समाधान गरौं'

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कांग्रेसका वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलले आमसहमति जुटाएर नागरिकका समस्या समाधान गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन् । कोरोना भाइरस (कोभिड १९) ले विश्‍वव्यापी महामारीको रुप लिइरहेको बेला बिहीबार एक सन्देश जारी गर्दै नेता पौडेलले सरकारका निर्णय कार्यान्वयनका लागि पनि आमसहमति आवश्यक रहेकोमा जोड दिए ।

नेता पौडेलले मुलुकमा आइपरेको समस्यासँग जुध्‍न सहमतिको सरकार बनाउने संसारमा प्रचलन रहेको समेत सुझाएका छन् ।


'सरकारलाई आग्रह गर्न चाहन्छु, यस्तो बेलामा आमसहमति जुटाएर नागरिकका समस्या समाधान गरिनुपर्छ । यस्तो बेलामा आम सहमति आवश्यक हुन्छ । जसका कारणले सरकारका निर्णय कार्यान्वयनमा समस्या नहोस्', नेता पौडेलले सन्देशमा भनेका छन्, 'यस्तो बेलामा आवश्यक पर्‍यो भने सहमतिको सरकार पनि बनाउन सक्नुपर्छ । दुनियाँमा यस्तो प्रचलन पनि छ ।'


मुलुक जोगाउनका लागि लकडाउनको समयमा घर घरमा बसेर चिन्तन गर्न आवश्यक रहेको भन्दै उनले विपन्‍न नेपालीका लागि तत्काल राहतको घोषणा गर्न सरकासँग माग गरे ।


नेता पौडेलको सन्देश


संकटको अवस्थामा अहिले नै वर्तमान र भविश्यका चिन्तन थालौ !


विश्वभर फैलिएको कोरोना भाइसरको संक्रमण रोक्नका लागि सरकार लडाउन आह्वान गरेको छ । यो एकसाताका लागि लकडाउनका लागि गरेको घोषणा नेपालको स्वास्थ्यका लागि, संक्रमणबाट जोगिनका लागि अपनाएको हो लकडाउन । यसले आर्थिक सामाजिक तथा राजनीति क्षेत्रमा प्रधाव पार्ने छ । सवैभन्दा बढि स्वास्थ्यको क्षेत्रमा यसको प्रभाव देखिनेछ । स्वास्थ्यको क्षेत्रका चुनौती पनि आइलागेको छ । खास गरि चिकित्सक, नर्स तथा स्वास्थ्यकर्मीले सुरक्षाको विषय नागरिकको सुरक्षासंगै चुनौतीपूर्ण बनेको छ । स्वास्थ्यकर्मीले उपचारमा संलग्न हुँदा सुरक्षा कवज लगाउनुपर्ने छ ।


स्वास्थ्यकर्मीका लागि आवश्यक पीपीईको कमी देखिएको छ । हाम्रो देशमा संक्रमण देखिसकेको छ । यस्तो अवस्था सवैभन्दा पहिले स्वास्थ्य क्षेत्र सुरक्षित हुन आवश्यक छ । अस्पताल चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मी पहिले सुरक्षित हुन आवश्यक छ । आइसोलेसन वार्ड, आइसियु बढि भन्दा बढि आवश्यक छ । यसका लागि अहिले पीपीईको कमी भएको सुनिदै छ । सरकारले चीन लगायतका देशबाट पीपीई ल्याउन लागेको पनि जानकारी आएको छ । स्वास्थ्य क्षेत्रको सुरक्षाको व्यावस्थामा सरकार सवैभन्दा पहिले ध्यान दिन जरुरी छ ।


आज लकडाउनको अवस्थामा मुलुक छ । अहिले कोरोनाको आंतक छ । यो आंतक मेची महाकालीको सिमामा मात्र सोचेर हुनेवाला छैन् । यो समस्या विश्वको समस्या भएको छ । नेपाली भएर मात्र सोच्ने हो भने पनि नेपाली विश्वमा छरिएर बसेका छन् । हामीले ती सवै नेपालीको सुरक्षाका बारेमा सोच्नुपरेको छ । विदेशमा रहेका ४० ५० लाख जनताको अवस्थाका बारेमा खोजी गर्नुपर्छ । आधुनिक राज्य भनेको मुलुकसंग जोडिएका सवैलाई हेर्ने हो । कल्याणकारी राज्य भनेको नै यही हो । विदेशमा रहेर रेमिट्यान्स मार्फत मुलुकको अर्थतन्त्र धान्ने नागरिकका बारेमा पनि लोककल्याणकारी राज्यले तत्काल सोच्नपर्छ ।


नेपालको आर्थिक अवस्थाका बारेमा पनि सोच्नुपर्ने अवस्था आएको छ । अहिले काम गरेर खाने मान्छेका लागि न काम न मामको अवस्था सृजना भएको छ । काम गरेर खाने मान्छेका लागि जीविकोपार्जनका बारेमा पनि हामीले अहिले देखि नै सोच्न जरुरी छ । भारतमा ८० करोड जनतालाई सितैमा खान दिनका लागि राहत घोषणा गरेको छ । भारतले जनतालाई बचाउनका लागि ठूलो राहत घोषणा गरेको छ । हामीले पनि हाम्रा जनतालाई बचाउनका लागि राहतका प्याकेज ल्याउन जरुरी छ । सरकारले औपचारिक भन्दा पनि अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकका बारेमा सोच्न जरुरी छ । अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिक जस्को न कार्यालय न नियम डिउटी भएका विहान काम गर्ने बेलुका खाने नागरिकका लागि सरकारले तत्काल सोच्न जरुरी छ । म सरकारले आग्रह गर्न चाहान्छु । सरकार चाहिने भनेको अहिले नै हो ।


म सरकारलाई आग्रह गर्न चाहान्छु । यस्तो बेलामा सरकारलाई आग्रह गर्न चाहान्छु, यस्तो बेलामा आम सहमति जुटाएर नागरिकका समस्या समाधान गरिनुपर्छ । यस्तो बेलामा आम सहमति आवश्यक हुन्छ । जसका कारणले सरकारका निर्णय कार्यान्वयनमा समस्या नहोस । यस्तो बेलामा आवश्यक पर्यो भने सहमतिको सरकार पनि बनाउन सक्नुपर्छ । दुनियामा यस्तो प्रचलन पनि छ ।


आर्थिक क्षेत्रमा अझ ठूलो समस्या आउदै छ । हाम्रो भोलीको आर्थिक अवस्था के हुने हो । अब हाम्रा विकासका योजनाहरु के हुने हुन् । अहिले सरकारले लकडाउनको अवस्था के हुने हो । एकसाताको लकडाउनले संक्रमण नियन्त्रण हुन सक्छ कि सक्दैन् । भारतले २१ दिनको लकडाउनको घोषणा गरेको छ हामीले त्यो अवस्था हेर्नुपर्छ कि पर्दैन । यो पनि सरकारले विश्लेषण गर्नुपर्छ । मुलुकको भावि अर्थतन्त्रका लागि मित्र मुलुकहरुसंगको सम्बन्ध कस्तो रहने मित्र मुलुकहरुमा पनि संकट छ । ती मुलुकहरुले हामीलाई कस्तो सहयोग गर्न सक्छन भन्ने पनि सोच्न जरुरी छ । अहिलेको संक्रमणले मानव सभ्यता माथि नै प्रहार गरेको छ । यो महामारीले दुनियालाई कस्तो क्षति पुर्याउने हो । अबको मान सभ्याता पनि कस्तो हुने हो ।


त्यसतर्फ पनि हामीले ध्यान दिन जरुरी छ । यो महामारीका कारण बर्तमान कस्तो हुने हो भविश्य कस्तो हुने हो वुद्धिजीवीहरुले पनि अहिले विश्लेषण गर्न जरुरी छ । आजको आवश्यकता भनेको बर्तमान जोगाउदै भविश्यको निक्र्यौल गर्ने हो । अहिले सरकारले जिम्मेवारी बोध गरोस । राजनीतिक दलहरु सामाजिक संस्था बुद्धिजीवी तथा दाताहरुले कस्तो सहयोग गर्ने हो । सवैले सहयोग गर्नुपर्छ । लकडाउन छ । तर मुलुक जोगाउनका लागि घर घरमा बसेर चिन्तन गर्न आवश्यक छ । सरकारले विपन्न नेपालीका लागि तत्काल राहतको घोषणा गरोस । जय नेपाल


प्रकाशित : चैत्र १३, २०७६ २०:१९

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

लकडाउनले डायलासिस र किमो लिनुपर्ने बिरामी मर्कामा

बुनु थारु

काठमाडौँ — ५८ वर्षिय श्याम लामा (नाम परिवर्तन) मिर्गौलापीडित हुन् । पेप्सिकोला बस्ने उनलाई हप्तामा ३ पटक नियमित डायलासिस गराउनुपर्ने हुन्छ । उनी डायलासिसका लागि निदान अस्पतालमा रहेको आरोग्य फाउन्डेशनको मिर्गौला डायलासिस सेन्टर जाने गर्छन् । तर लकडाउनले उनलाई समस्या थपिदिएको छ ।

डायलासिस गराइरहेका मिर्गौला रोगीहरू । फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

जन्मजात नै किड्नी समस्या रहेका उनले यसअघि मेडिसिटीमा डायलासिस गराउँदै आएका थिए। मंसिरबाट उनी त्यहाँ जान थालेका हुन्। लकडाउनले गर्दा उनलाई आवतजावतमा समस्या त भएको छ नै हप्तामा ३ पटक डायलासिस गराउँदै आएका अहिले सेन्टरले २ पटकमा घटाएको छ। त्यसमाथि ४ घण्टा गर्नुपर्ने डायलासिस २ घण्टामा झारिएको छ।

बुधबार डायलासिस गराउने क्रममा कान्तिपुरसँगको कुराकानीमा उनले भने, ‘अस्ति ट्याक्सीमा आएको आज एम्बुलेन्समा आएँ। अब त हप्ताको २ पटक मात्र गर्ने र? बाँच्न पनि गाह्रो हुने। सरकारले केही गर्नुपर्ने हो।’

श्यामजस्ता सयौँ मिर्गौलाका बिरामीहरु अहिले निकै समस्यामा रहेका छन्। नेपाल मिर्गौलापिडित संघका अनुसार देशभर अहिलेसम्म ५ हजार ३०० जना मिर्गौलाका बिरामी रहेका छन् भने १८०० जनाको प्रत्यारोपण भएको छ।

मिर्गौला पीडित सरोकार समाजका अध्यक्ष बलराम सुवेदीका अनुसार देशभर ५७ वटा डायलासिस सेन्टर रहेका छन्। उनलाई अहिले धेरै साथीहरुले कसैले डायलासिस पाउँदै नपाएको, पाएपनि समय हेरफेर गरिएको र आवतजावतमा समस्या थपिएको दुःखेसो पोख्ने गर्छन्।

बलराम भन्छन्– ‘कतिपय डायलासिस सेन्टरले त सेवा नै रोकिसकेका रहेछन्, कसैले हप्ताको २ चोटी मात्र बनाएका छन्, कसैले समय नै घटाएका छन्। बिरामीलाई आउन पनि अप्ठेरो भइरहेको छ।’

‘हप्तामा १२ घण्टा डायलासिस गर्नुपर्ने मान्छेलाई ६ घण्टाले मात्र पुग्छ? आधा पेट खानाले पुग्छ?’ बलराम आक्रोशित सुनिए। कोरोना भाइरसको जोखिम त्यसमाथि लकडाउनको समस्याले झन् समस्या थपिदिएको छ मिर्गौला पीडितहरुलाई।

राष्ट्रिय मिर्गौला सेन्टरमा दैनिक १०० जनाको मिर्गौला डायलासिस हुन्छ। देशका विभिन्न ठाउँमा रहेको यसको शाखाबाट २५० जनाले डायलासिसको सुविधा लिने गरेका छन्। तर अहिलेको यो अवस्थामा अस्पतालका कर्मचारी, स्रोत साधनको व्यवस्थापनले पनि सेन्टरलाई असर गरिरहेको व्यवस्थापक बिमल बराल बताउँछन्।

‘टाढाटाढाबाट आउने बिरामीहरुलाई आवतजावतको निकै समस्या भइरहेको छ,’ बिमल भन्छन्, ‘हामीले पहिलेभन्दा सिफ्ट घटाउन बाध्य पनि भएका छौँ। ४ घण्टामा गर्नुपर्ने डायलासिस ३ देखि २ घण्टामा झारेका छौँ। उनीहरुलाई केही फरक त पर्ला तर, अलिअलि भएपनि राहत हुन्छ भन्ने हो।’

भक्तपुरको शहीद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रमा ढोका निरै सूचना टाँसिएको छ– ‘कोभिड–१९ को संक्रमण फैलिने जोखिम र सरकारले लकडाउनको आदेश गरेकाले ३ चोटी डायलासिस गर्ने बिरामीहरुलाई २ पटक डायलासिस दिइनेछ।’

यो सूचना पढेपछि बिरामीपनि निराश हुन्छन्। केन्द्रमा दैनिक १०० जनाको डायलासिस हुन्छ। केन्द्रका निर्देशक डा. पुकार श्रेष्ठका अनुसार उनीहरुलाई कोरोनाको अलि बढी जोखिम हुन्छ, भिडभाड हुन्छ बिरामीहरुको त्यसैले यस्तो सूचना गरिएको हो। ‘हाललाई डायलासिसमा प्रयोग हुने सामानहरु कमी नहोस् भन्ने नै हो,’ उनले भने।

मिर्गौला रोग विशेषज्ञ डा. अनिल बराल सरकारले यस्ता बिरामीका लागि केही योजना नै नबनाएकोमा दुखेसो पोख्छन्। ‘अरु रोगका बिरामीहरुलाई भाइबर, फोनबाट सेवा दिँदै आएका छौँ तर यस्ता बिरामीहरुलाई अझ झन् यो स्थितिमा गाह्रो भइरहेको छ,’ उनले भने।

मिर्गौलाको कार्यक्षमतामा कमी आएपछि मिर्गौलामा भएको विकार वस्तु मेसिनको सहायताले निकालेर सफा गर्ने पद्धतिलाई डायलासिस भनिन्छ। डायलासिस ज्यान बचाउने विधि हो। थुप्रै बिरामीहरु डायलासिसको भरमा बाँचिरहेका हुन्छन्।

‘हप्तामा ३ चोटी अनि ४ घण्टा गराउनुपर्ने डायलासिसको विश्वव्यापी मान्यता हो। समय केही कम हुने बित्तिकै उनीहरुको स्वास्थ्यमा गम्भिर असर परि नै हाल्छ,’ डा. बराल भन्छन्।

डा. बरालका अनुसार छोटो समयमा डायलासिसले सफा गर्नुपर्ने शरीरमा रहेको विषाक्त पदार्थहरु पूर्ण रुपमा सफा हुन सक्दैन। डायलासिसमा शरीरबाट पानी पनि निकाल्नुपर्ने हुन्छ। पिसाव नहुने तथा अलिअलि खाएको झोल पदार्थहरुबाट शरीरमा पानी जम्ने हुन्छ। डायलासिसले जमेको पानी निकाल्नुपर्छ। त्यो पानी ४ घण्टामा निकाल्नुपर्नेमा २ घण्टामा निकाल्नु पर्दा शरीरलाई झन् गाह्रो हुन्छ।

यसरी रुटिनमा हेरफेर हुँदा बिरामीको रक्तचाप कम हुने, हातखुट्टा बाउँडिने, साँस फेर्न गाह्रो हुने , बेहोससैसम्म हुने पनि हुनसक्छ। कालान्तरमा डायलासिसको मात्रा नपुग्ने हुनाले बिरामीको स्वास्थ्यमा प्रतिकुल असर पर्ने चिकित्सकहरु बताउँछन्।

डायलासिसमा शुद्ध पानी अत्यधिक प्रयोग हुन्छ, औषधिहरु समयमा सप्लाइ भएन भने बन्द गनुपर्ने पनि हुनसक्ने डा. बराल बताउँछन्।
सामान्य मान्छेलाई पनि कोरोनाको जोखिम बढेपछि डायलासिस चाहिन सक्ने अवस्था पनि आउन सक्छ। ‘मल्टी अर्गन फेलियर’ पनि हुनसक्छ। निमोनिया बिग्रेर शरीरका सबै अंगमा थेरापी दिनु पर्ने पनि हुनसक्ने चिकित्सकहरुको भनाइ छ।

क्यान्सरका बिरामीलाई पनि उस्तै सास्ती
कान्ति अस्पतालका पेडियाट्रिक्स अंकोलोजिस्ट डा. विष्णुरथ गिरीका अनुसार ब्लड क्यान्सर भएका बालबालिकाहरुलाई एक डेढ महिनामा आएर इन्जेक्सन लाउनुपर्ने हुन्छ। ६ देखि ८ महिनाको मुख्य उपचार पछि विशेष सुई लाउनुपर्ने हुन्छ। त्यो ३ वर्षसम्म लाउनुपर्ने हुन्छ।
डा. गिरी भन्छन्, ‘बिरामीहरु धेरैजसो बाहिरका छन्, आउन समस्या छ। सबै ठाउँमा फेरि यो सुई लगाइँदैन।’

उनले नयाँ जाँचमा समस्या हुनुका साथै औषधि र रगत पनि अभाव रहेको बताए।
सिभिल अस्पतालका क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा. सुवास पण्डित क्यान्सरका बिरामीहरुमा रोग प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर हुने भएकोले कोरोनाको जोखिम हुने बताउँछन्। जोखिम न्युनिकरण गर्न अहिले अस्पतालमा निको पार्ने खालको केमो नरोकेको उनले जानकारी दिए।

उनका अनुसार केमो दुई खालको हुन्छ एउटा क्युरेटिभ (निको पार्ने) अनि अर्को प्यालिएटिभ (रोकथाम) गर्ने।

अहिलेको अवस्थामा क्यान्सर फैलिसकेको छ र केमोको त्यति फाइदा छैन भने बिरामीसँग सल्लाह गरेर केमो रोक्ने र केमो गर्नुपर्ने समय पछि पनि धकेलेका उनी बताउँछन्। प्राय केमो ३ हप्तामा १ चोटी गराउनुपर्ने हुन्छ।

भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालका निर्देशक डा. ऋषिकेश नारायण श्रेष्ठले लकडाउनले बिरामीलाई निकै समस्या भइरहेको बताउँछन्। ‘पासको समस्या छ। आवतजावतमा गाह्रो भएर बिरामी नै घटेका छन्। एकदमै कम बिरामी आएका छन्,’ उनले भने।
हालको अवस्थामा नयाँ बिरामीलाई केमा नदिएको उनले बताए।

प्रकाशित : चैत्र १३, २०७६ २०:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×