‘देशभर एक लाख ३० हजार अट्ने क्‍वारेन्टाइन’

‘अब क्वारेन्टाइनको अवस्था बदलिएको छ । भोलि कुनै बाक्लो बस्तीमा या कुनै कारखानामा कुनै व्यक्ति कोरोना संक्रमित देखिए त्यसबाट अरू पनि प्रभावित हुने सम्भावना रहन्छ । त्यसो हुँदा त्यो बस्ती नै उठाउनुपर्ने र अलग ठाउँमा राख्ने स्थिति आउन सक्छ ।’
बिनु सुवेदी

काठमाडौँ — सरकारले देशभर १ लाख ३० हजारलाई राख्न सकिने क्षमतासहितको क्वारेन्टाइन बनाउने तयारी गरेको छ । सरकारले बनाएको क्वारेन्टाइन व्यवस्थापन कार्यदलका संयोजक एवं संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराईले भविष्यमा आउन सक्ने संकटलाई मध्यनजर गर्दै क्वारेन्टाइन बनाउन लागिएको बताए । उनले अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुरूपका क्वारेन्टाइन जतिसक्दो छिटो बनाउने तयारीमा आफूहरू रहेको बताए ।

उनका अनुसार केन्द्रीय सरकारले ५ हजार अट्ने गरी क्वारेन्टाइन बनाउनेछ । कोभिड–१९ रोग संक्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रण उच्चस्तरीय समन्वय समितिले गत सोमबार पारित गरेको कार्यविधिअनुसार सबै प्रदेश सरकार, महानगरपालिकाहरू र तराई मधेसका जिल्लाले दुई/दुई हजार, उपमहानगरपालिकाले एक हजार र हिमाली तथा पहाडी जिल्लाले पाँच/पाँच सय अट्ने क्वारेन्टाइन बनाउनेछन् ।


क्वारेन्टाइन बनाउन भक्तपुर नगरकोटका होटलमा रहेका २ हजारमध्ये ५ सय कोठा प्रयोग गरिने मन्त्री भट्टराईले बताए । यस्तै भक्तपुरको दुवाकोटमा रहेको काठमाडौं मेडिकल कलेजको ४ सय ५० बेडलाई क्वारेन्टाइन र ५ वटा वार्डलाई आइसोलेसनका लागि तयार पारिएको छ । पशुपति क्षेत्रमा रहेको धर्मशालामा ७० जनाका लागि क्वारेन्टाइन बनाउने तयारी सरकारले गरेको छ ।


क्वारेन्टाइन निर्माणको सरकारी तयारी र मापदण्डबारे संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराईसँग गरिएको कुराकानी :


क्वारेन्टाइन निर्माणको तयारी कस्तो छ ?

क्वारेन्टाइनको आवश्यकता अहिले अलिकति बदलिएको छ । सुरुमा विदेशबाट हवाई यात्राबाट आउने मानिसलाई आवश्यक पर्‍यो भने सामूहिक क्वारेन्टाइनमा राख्ने भन्ने हाम्रो सुरुको कन्सेप्ट हो । त्यही कन्सेप्टका आधारमा वुहानबाट विद्यार्थी ल्यायौं र राख्यौं । त्यस्तै सडकको माध्यमबाट आउनेको पनि स्थिति के हुन्छ भन्न सकिँदैन । त्यसैले केही निश्चित समयका लागि क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्छ भन्ने एउटा अवस्था थियो । अहिले सबै बन्द छ । अब क्वारेन्टाइनको अवस्था बदलिएको छ । भोलि कुनै बाक्लो बस्तीमा या कुनै कारखानामा कुनै व्यक्ति कोरोना संक्रमित देखिए त्यसबाट अरू पनि प्रभावित हुने सम्भावना रहन्छ । त्यसो हुँदा त्यो बस्ती नै उठाउनुपर्ने र अलग ठाउँमा राख्ने स्थिति आउन सक्छ । त्यस्तो अवस्थाका लागि अब क्वारेन्टाइन व्यवस्था गर्नुपर्छ । त्यसका लागि कति संख्यामा राख्नुपर्छ अहिले नै भन्न सकिँदैन । त्यसको पूर्वतयारी होस् भन्नका लागि संघीय, प्रदेश र स्थानीय सरकार र सबै जिल्लाले गरेर करिब १ लाख ३० हजार मान्छे अट्ने गरी क्वारेन्टाइन बनाउने हिसाबले काम गरिरहेका छौं ।


उच्चस्तरीय समितिले पास गरेको मापदण्डलाई सबैले अनुशरण गर्नुपर्छ । अब बन्ने क्वारेन्टाइन मापदण्डमा आधारित भएर बनाउनुपर्छ भनेर हामीले सबैतिर सकुर्लर पठाउँदै छौं । ती क्वारेन्टाइन अति आवश्यक ठाउँबाट मान्छेलाई निकालेर ल्याउनका लागि प्रयोग गर्ने हो । अन्यथा सेल्फ क्वारेन्टाइनमा बसेका छौं, त्यसलाई हामीले प्रभावकारी बनाउनुपर्छ । आवश्यक कामबाहेक घरबाट कोही पनि बाहिर निस्किन हुन्न । घरमा बस्नुजस्तो राम्रो क्वारेन्टाइन कुनै पनि हुँदैन ।


क्वारेन्टाइनहरू अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डको हुने भनेर कार्यविधि पारित गर्नुभएको छ । त्यो मापदण्डभित्र के–के कुरा पर्छ ?

क्वारेन्टाइन स्थल मानवीय आधारभूत आवश्यकता पूरा हुन सक्ने हुनुपर्छ । बस्तीभन्दा अलि टाढा हुनुपर्छ । यातायातको सुविधा हुनुपर्छ, सञ्चार र खानेपानीको सुविधा हुनुपर्छ । सरसरफाइ हुनुपर्छ । कसैलाई संक्रमणको लक्षण देखियो भने तुरुन्तै अस्पताल लान सक्ने गरी एम्बुलेन्सलगायतको आवश्यक सुविधा हुनुपर्छ । बसेका मान्छेहरूलाई सकारात्मक काउन्सिलिङ हुनुपर्छ ।


कोरोनाको संक्रमण देखिएका दुवै जना व्यक्ति विदेशबाट आएका हुन् । उनीहरूसँगै आएकालाई खोज्ने र ल्याएर क्वारेन्टाइनमा राख्ने विषयमा यहाँहरूको केही तयारी छ ?

पहिलो कुरा त त्यो फ्लाइटमा आउने मान्छेहरूले स्वस्फूर्त स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्‍यो । आफूलाई जँचाउनुपर्‍यो । सामान्य भए आफ्नो घरमा बस्दा भयो । केही लक्षण देखिएको छ भने डेडिकेटेड अस्पतालमा जानुपर्‍यो । अथवा सरकारले हटलाइन नम्बरहरू दिएको छ, त्यसमा फोन गरेर एम्बुलेन्सलगायतको सहायता माग्नुपर्‍यो । सरकारले सहयोग गर्छ । ती मानिसहरू आएको प्लेनका मानिसको ट्र्याकिङ गर्ने काम पनि सुरु भएको छ । उनीहरू रहेको स्थानीय तहमा उनीहरूको लिस्ट पनि हामीले पठाउँछौं ।


कति नेपाली विदेशमा अलपत्रै छन्, बुधबार मात्रै दुई सयजति नेपाली दिल्लीमा अलपत्र छन् भन्ने खबर पनि आएको छ । उनीहरूका बारेमा के सोच्नुभएको छ ?

उनीहरूका बारेमा छलफल भएको छ । अहिलेको अवस्थामा जो–जो मानिस जहाँजहाँ छन् त्यहाँ सुरक्षित बस्नुपर्छ भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता नै हो । अर्को कुरा, कुनै विदेशी नागरिक त्यो देशमा छन् र अलपत्र छन् भने सम्बन्धित देशले उनीहरूको पनि सुरक्षा गर्नुपर्‍यो । जस्तो नेपालमा पनि थुप्रै विदेशी छन् । उनीहरूलाई सुरक्षित राख्ने दायित्व नेपाल सरकारको हो, त्यो हामीले गरिरहेका छौं ।


कोही आपत्‌विपत्‌मा हुनुहुन्छ भने सम्बन्धित दूतावास या च्यानलमार्फत हामीलाई खबर गरे हुन्छ, हामी उहाँहरूलाई उद्धार पनि गर्छौं र सुरक्षित ढंगले गर्छौं । त्यो दायित्व हाम्रो हो । त्यस्तै विदेशमा रहेका हाम्रा नेपालीहरू पनि व्यक्तिगत हिसाबले सुरक्षित ढंगले बस्नुपर्‍यो । दोस्रो कुरा, उहाँहरूलाई कुनै समस्या छ भने त्यो देशको कूटनीतिक च्यानलमार्फत त्यो देशका अधिकारीसम्म उहाँहरू जानुपर्‍यो र नेपालीलाई सम्बन्धित देशले सुरक्षाका साथ राख्नुपर्छ ।


अर्को कुरा अत्यन्तै जोखिम र संकटपूर्ण अवस्थामा नेपालीहरू कहीं रहेछन् भने त्यसको आकलन परराष्ट्र मन्त्रालयले गर्छ । त्यस्तो अवस्थामा उहाँहरूलाई कसरी उद्धार गर्ने भन्ने सरकारको दायित्वभित्र पर्छ । त्यस्तो अवस्थामा हामी कुनै उपाय अवलम्बन गर्छौं ।


अहिलेचाहिँ जो जहाँ छन्, त्यहीं बसुन् भन्ने नै हो ?

यो हाम्रो मात्र होइन, विश्वव्यापी कुरा नै हो ।


दक्षिणी नाकाबाट नेपालीहरू लगालग नेपाल आए, उनीहरूलाई क्वारेन्टाइनमा राख्ने त भनियो तर क्वारेन्टाइन व्यवस्थित छैनन् । कति त भागेका पनि छन् । उनीहरूलाई क्वारेन्टाइनमा राख्ने परीक्षण गर्ने कुरा पनि त होला नि ?

पहिलो त ती क्वारेन्टाइनहरू व्यवस्थित हुनुपर्छ । यसको मापदण्ड हामी पठाउँछौं । उहाँहरूले मापदण्डअनुसार बनाउनै पर्छ । अर्को भारत र तेस्रो मुलुकबाट आएका नागरिकको स्वास्थ्य विवरणसहितको रिपोर्ट अद्यावधिक गर्न स्थानीय सरकारलाई भनिसकिएको छ ।


तर यहाँहरूले भनेजस्तो जनशक्तिलाई तालिम दिने, आचारसंहिता सिकाउने भन्ने कुरा अहिलेको अहिल्यै कसरी व्यवस्थापन गर्नुहुन्छ ?

अहिले महामारीबाट विश्व नै संकटमा छ । अति महाशक्ति राष्ट्रका ठूला–ठूला सहरहरू पनि अस्तव्यस्त बनेको अवस्था छ । त्यसकारण यसमा कसैले पनि सर्वोत्कृष्ट उपाय अपनाउन सकेका छैनन् । सबैले आफूले सकेको गर्ने हो । हामी पनि सकेको गर्छौं ।


सबैतिर स्वाब परीक्षणको ल्याब पनि छैन । धनगढीबाट काठमाडौंमा स्वाब पठाउन सकिएन भन्ने खबर आएको थियो । अछाममा त स्वाब पठाउने उपकरण नै भएन भन्ने पनि छ नि ?

काठमाडौं बाहिर छिट्टै ल्याबहरू सुरु हुन्छन् । भोलितिरै धरानमा सुरु हुन्छ । नेपालगन्जमा पनि छिट्टै सुरु हुन्छ । त्यसैले काठमाडौंबाहिर ल्याबहरू सुरु नहुँदासम्म सम्बन्धित जिल्लाहरूले त्यसको कलेक्सन सेन्टरमा ल्याउने र त्यहाँबाट पर्यटन मन्त्रालयले स्वास्थ्य मन्त्रालयको मागअनुसार हवाई यातायात उपलब्ध गराउने हो । स्वास्थ्य मन्त्रालयले मागेको अवस्थामा हामीले नमुना परीक्षणका लागि हवाईजहाज पठाउँछौं ।
प्रकाशित : चैत्र १३, २०७६ ०७:२४

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

क्‍वारेन्टाइनमा राख्‍नै मुस्किल

सुदूरपश्चिम ब्युरो

धनगढी — भारतबाट पछिल्ला दिनहरूमा फर्केकालाई सम्बन्धित जिल्ला र पालिकामै क्वारेन्टाइनमा राख्ने निर्णय कार्यान्वयन गर्न मुस्किल देखिएको छ । भारतबाट गौरीफन्टा नाका हुँदै मंगलबार नेपाल भित्रिएका १ हजार १७ जनालाई प्रदेश सरकारले राति सम्बन्धित जिल्लामा पठाएको थियो ।


उनीहरूलाई जिल्ला प्रशासन कार्यालय र पालिकाले क्वारेन्टाइनमा राख्ने व्यवस्था मिलाउन भनिएकामा अधिकांशले बस्नै नमानेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयहरूले जनाएका छन् । सशस्त्र प्रहरीको धनगढीस्थित ३४ नम्बर गणका अनुसार चैत ६ देखि ११ सम्म भारतका विभिन्न सहरबाट कैलालीका विभिन्न नाका हुँदै ५२ हजार ५ सय ८७ जना नेपाल भित्रिएका छन् ।

कतिपयले क्वारेन्टाइनमा बस्न नमानेको खबर आएको सुदूरपश्चिम प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयका स्वास्थ्य महाशाखा प्रमुख नरेन्द्रसिंह कार्कीले बताए । ‘सबै पालिकालाई अनिवार्य रूपमा क्वारेन्टाइन बनाउन भनेका छौं,’ उनले भने, ‘तर धेरैजसोले क्वारेन्टाइनमा बस्नै नचाहेको जानकारी आएको छ । त्यस्तो अवस्थामा सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरेर भए पनि उनीहरूलाई त्यहाँ राख्नुपर्छ भनेर सर्कुलर गरेका छौं ।’

‘भारतबाट पालिकामा आएकाको संख्या कति हो भन्ने यकिन हुन सकेन,’ बाजुराको बूढीगंगा नगरपालिका प्रमुख दीपकविक्रम शाहले भने, ‘संख्या यकिन भएपछि क्वारेन्टाइन तयार गर्ने कुरा त छ । तर हामीलाई जानकारी भएका कतिपय भने क्वारेन्टाइनमा बस्न मानिरहेका छैनन् ।’

बैतडीमा दुई दिनमा भारतबाट ९० जना भित्रिएका छन् । जिल्लाको मुख्य झुलाघाट नाका बन्द भए पनि, मेलौली नगरपालिका, पञ्चेश्वर र शिवनाथ गाउँपालिकामा महाकाली नदी तरेर उनीहरू आएका हुन् । ट्युबबाट तरेर आएका उनीहरूमध्ये अहिलेसम्म ३५ जनालाई मात्रै क्वारेन्टाइनमा राखिएको छ । अन्यको तथ्यांक संकलन गरेर सम्बन्धित पालिकाको जिम्मा लगाउने काम भइरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता प्रहरी निरीक्षक किसन चन्दले बताए । उनका अनुसार २२ जनाभन्दा बढीलाई जिल्ला सदरमुकामको जगन्नाथ बहुमुखी क्याम्पसमा बनाएको क्वारेन्टाइनमा राखिएको छ ।

पञ्चेश्वर गाउँपालिकाले पनि भारतबाट फर्केर पालिएकामा आएका ३ जनालाई एक विद्यालयमा निर्माण गरिएको क्वारेन्टाइनका राखिएको जनाएको छ । गत सातासम्म भारतबाट आएका २ हजार ३ सय ६ जना भने आफ्नै घर गएका छन् ।

केही दिनअघि धनगढीबाट आएकी दशरथचन्द नगरपालिकाकी एक महिलालाई उच्च ज्वरो देखिएपछि अस्पतालको आइसोलेसनमा राखिएको छ । मंगलबार महाकालीमा ट्युब तरेर आएका ५ जनामध्ये एकमा उच्च ज्वरो देखिएको बैतडी अस्पताल प्रमुख डाक्टर वसन्तराज जोशीले बताए । जिल्लाबाट दुई जनाको नमुना जाँचका लागि काठमाडौं पठाइएको छ । रिपोर्ट नआउँदासम्म उनीहरूलाई स्वास्थ्यकर्मीको निगरानीमा राखिने जोशीले बताए ।

डोटीका ९ वटै स्थानीय तहहरूले क्वारेन्टाइनको व्यवस्था मिलाएका छन् । जनप्रतिनिधि, प्रशासन र नागरिक समाजको लामो प्रयासपछि भारतबाट फर्किएकाहरूलाइ क्वारेन्टाइनमा राखिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी टेकनारायण पौडेलले बताए । बुधबार घर आइपुगेकाहरूलाई स्थानीय तहले ओढ्ने ओछ्याउने व्यवस्था गरे पनि खाना र शौचालयको प्रबन्ध मिलाउन कठिनाइ भइरहेको केआईसिंह गाउँपालिका अध्यक्ष लोकेन्द्र शाहीले बताए ।

दिपायल राजपुरस्थित डोटी सभाहलमा बुधबार केआईसिंह गाउँपालिकाका ११ र दिपायल सिलगढी नगरपालिकाका २२ गरी ३३ जनालाई राखिएको छ । राजपुरमा निर्माणधीन डोटी सभाहलको भुइँतलामा दिपायल सिलगढी नगरपालिकाका, माथिल्लो तलामा केआईसिंह गाउँपालिकालाई छुट्टाछुट्टै राखिएको छ । उनीहरूलाई सम्बन्धित स्थानीय तहले बाहिरबाट नै खाना पकाएर सभाहलमै खुवाउने व्यवस्था गरेका छन् ।

शिखर नगरपालिकामा ७२ जना आइपुगेका छन् । उनीहरूलाई स्थानीय विद्यालयमा राखिएको नगरप्रमुख सीताराम जोशीले बताए । आदर्श गाउँपालिकाका ५६ जनालाई वडामै क्वारेन्टाइन व्यवस्था गर्न बुधबार दुईवटा बसमा लगिएको छ । मंगलबार आइपुगेका ११ जनालाई पनि क्वारेन्टाइनमा राखिएको छ । बोगटान गाउँपालिकाका ३३ जनालाई दिपायलको बसपार्कमा राखिएको छ । ‘महिला र बालबालिका रहेकाले उनीहरूलाई खाना खुवाएर बसपार्कमै राखिएको हो,’ गाउँपालिका अध्यक्ष कमल गड्सिलाले भने, ‘उहाँहरूलाई गाडीको प्रबन्ध गरी सम्बन्धित वडाको क्वारेन्टाइनमा पुर्‍याइनेछ ।’ बोगटान गाउँपालिकाका १६ जना बड्डीकेदार पुगेका थिए । उनीलाई त्यहाँबाट फिर्ता गरिन लागेको छ ।

सायल गाउँपालिकाका–५, पूर्वीचौकीमा २ र जोरायलमा एक जना भारतबाट आइपुगेका छन् । उनीहरूलाई वडा कार्यालयमा राखिने भएको छ । बुधबार पुगेकाले क्वारेन्टाइनमा बस्न आनाकानी गर्दै आइरहेका छन् । उनीहरूहरू आफू संक्रमित नभएको दाबी गर्दै आएका छन् । क्वारेन्टाइनमा बस्दा कोही संक्रमित भए सबैलाई सर्ने डर भएकाले आफूहरूलाई घरमै सुरक्षित राख्ने व्यवस्था मिलाइदिन आग्रह गरिरहेका छन् ।

अछाममा सीमामा अलपत्र भएपछि गृह जिल्ला पठाइएका ३९ जना यात्रुलाई मंगलसेनस्थित साविकको कृषि विकास कार्यालय भवनको क्वारेन्टाइनमा राखिने भएको छ । लकडाउनपछि भारतबाट अछाम आएकालाई मंगलसैनमा नै राख्ने व्यवस्था गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी पुण्यविक्रम पौडेलले बताए । ‘सम्बन्धित स्थानीय तहको जिम्मा लगाउँदा बीच बाटोबाटै हराउने सम्भावना भएकाले मंगलसैनमा नै राख्ने व्यवस्था गर्दै छौं,’ उनले भने, ‘धेरैपछि घर फर्केकाहरू गाउँमा जान चाहने भएकाले भेटभाट गर्ने, चहलपहल बढेर भीडभाड गर्ने सम्भावना धेरै हुन्छ ।’

चैत ५ देखि १० सम्म चौखुट्टे, बेलखेत र साँफेबगर एयरपोर्टबाट आएका ३ हजार ८ सय ९१ मध्ये ४२ जनालाई ज्वरो देखिएको स्वास्थ्य प्रमुख झनक ढुंगानाले बताए । उनीहरूमध्ये धेरै जनासँग सम्पर्क नम्बर नभएकाले पछिल्लो अवस्थाबारे जानकारी लिन कठिन भएको उनले बताए । ‘भारतबाट आएका अधिकांशको फोन नम्बर नभएकाले समस्या भएको छ । ज्वरो देखिएका यात्रुहरू ठेगाना सबै राखेर सम्बन्धित तहका स्वास्थ्य संयोजकलाई जानकारी गराएका छौं,’ उनले भने, ‘जनचेतनाका गतिविधि बढाउन स्थानीय तहलाई आग्रह गरेका छौं ।’ पछिल्लो साता मात्रै भारतबाट १५ हजार जनाभन्दा बढी अछाम भित्रिएका छन् ।

मंगलबार साँझ घर फर्केका बझाङका १ सय ८३ जनालाई जिल्लाका विभिन्न स्थानीय तहले क्वारेन्टाइनमा राख्ने व्यवस्था मिलाएका छन् । बझाडका प्रमुख जिल्ला अधिकारी उमेश पाण्डेका अनुसार प्रदेश सरकारबाट क्वारेन्टाइन व्यवस्थापनका लागि प्रत्येक पालिकालाई ५/५ लाख पठाइने भएको छ । ‘सोही रकमबाट स्थानीय तहले क्वारेन्टाइनको व्यवस्थापन गरिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘मंगलबार सीमामा अलपत्र परी घर फर्केकाहरूलाई बझाङका स्थानीय तहले उनीहरूकै गाउँको विद्यालयमा क्यारेन्टाइनको व्यवस्था गरेको हो । उनका अनुसार वित्थड चिर गाउँपालिकाले भने स्वास्थ्य संस्थाको निर्माणाधीन भवन प्रयोग गर्ने भएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र १३, २०७६ ०७:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×