एक्लो हेरालुको भरमा गाउँ

कुरुवा रायसिंह ऐतवाललाई गाउँपालिकाले दिन्छ मासिक १० हजार तलब
मनोज बडू

दार्चुला — ‘विगतमा यहाँका बासिन्दाले प्रत्येक घरबाट अन्न उठाएर हेरालुलाई दिने गर्थे । यो वर्षबाट वडा कार्यालयले गाउँ हेरालुका लागि बजेट छुट्याएकोछ,’ छाङरुका बासिन्दा वासुदेव ऐतवालले भने, ‘यो वर्षदेखि गाउँपालिकाले दिएको बजेटबाट तलब दिने व्यवस्था मिलाइएको हो ।’ ऐतवाललाई मंसिर १५ देखि चैत १५ सम्मका लागि हेरालु राखिएको हो । 

ZenTravel

उनका अनुसार हेरालुले गाउँको सामान्य रेखदेख र निगरानी गर्नुपर्छ । ऐतवालका अनुसार धेरै हिमपात हुँदा भने घरमै बसेर पनि सानो गाउँ नियाल्न सकिन्छ । ‘खान र बस्न समस्या नभए हिउँ पग्लेको समयमा गाउँमा घुम्न सकिन्छ,’ उनले भने, ‘हिउँ नपग्ले घरको छतबाटै गाउँ हेर्न सकिन्छ ।’ छाङरुमा सयभन्दा बढी परिवारको बसोबास छ ।

हेरालुका लागि यो वर्ष ५० हजार बजेट छुट्याइएको व्यास गाउँपालिका–१ का वडाध्यक्ष अशोकसिंह बोहराले बताए । वडा कार्यालयले छाङरु बस्ती टोल हेरालु शीर्षकमा ५० हजार रुपैयाँ विनियोजन गरेको हो । वडाका छाङरु र तिंकर गाउँमा बस्ती छन् । बोहराका अनुसार विगत वर्षमा चोरीको समस्या देखिएपछि छाङरुका बासिन्दाले हेरालु राख्न थालेका हुन् । उनका अनुसार गत वर्षसम्म व्यक्तिगत रकम उठाएर हेरालुलाई दिने गरिएको भए पनि केहीले अटेर गर्न थालेपछि वडाबाटै बजेट विनियोजन गरिएको हो ।

तलबसँगै गाउँ हेरालुलाई खाद्यान्न र दाउराको व्यवस्था भने स्थानीय र आफन्तले गर्ने गरेका ऐतवालले बताए । व्यास गाउँपालिका–१ को दोस्रो बस्ती तिंकरमा भने करिब एक दशकयता हेरालु राख्न छाडिएको छ । सुरुमा गाउँलेले अन्न उठाएर हेरालु राख्ने गरेका थिए । तर पछिल्लो समय कुनै घरमा चोरी भए हेरालुलाई नै दोष लगाउन थालिएपछि गाउँ कुर्ने मान्छे पाउन छाडिएको तिंकरका दानसिंह तिंकरीले बताए । छाङरुभन्दा तिंकरमा धेरै हिउँ जम्ने हुँदा चैतयता कोही गाउँमा जान सक्दैन । उनले भने, ‘चैतपछि एक/दुई जनालाई खर्च उठाएर गाउँ हेर्न पठाउने गरेका छौं ।’

मंसिरको दोस्रो साता व्यासको बस्ती बेंसी सरेको थियो । त्योभन्दा करिब दुई साताअघि नै व्यासको प्रहरी चौकी तल झरेको स्थानीयले बताए । तिंकरको सीमा प्रहरी चौकी भने कात्तिक ५ मै तल झरेको थियो । व्यास–१ सितापुलमा रहेको प्रहरी चौकी अहिले व्यास गाउँपालिका–२ दुम्लिङमा बसेको छ । स्थानीयका अनुसार सीमावर्ती भारतीय क्षेत्रमा भने हिउँदमा केही परिवार सुरक्षाकर्मीसँगै बस्ने गरेका छन् । नेपाली भूभागमा भने सुरक्षाकर्मीलाई हिउँदमा बस्ने बस्दोबस्तीको सामान उपलब्ध नगराइएकाले बेंसी झर्ने बाध्यता छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७६ ०७:१९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कुवेतमा नेपालीको मृत्यु घटना : खाडलमा झारिएका घाइतेले भने, ‘बाहिर निस्कने भर्‍याङ नै थिएन’

होम कार्की

काठमाडौँ — कुवेतको ‘साउथ अल–मुत्ला सिटी’ मा २८ हजार ६६३ वटा घर बनिरहेका छन् । देशकै सबैभन्दा ठूलो आवासीय सहर निर्माणका क्रममा पाइप बिछ्याउन भुइँ सम्याउने काम भइरहेको थियो । झन्डै ५ मिटर गहिरो खाडलमा जाने बाटो नभएपछि सर्लाहीका मनोरथ मण्डलसहित आठ जना नेपालीलाई पालैपालो एक्स्काभेटरको बकेटमा चढाएर खाडलमा झारियो । त्यतिखेर कुवेतमा दिउँसोको २ बजेको थियो ।

पाइप बिछ्याउने खाडल लामै थियो । युनिभर्सल लिडर्स एन्ड जेनेरल कन्स्ट्रक्टिङ कम्पनीमार्फत् सहर निर्माणमा खटिएका कामदारहरू सावेल लिएर भुइँ सम्याउँदै थिए । नेपाली कामदार खाडलमा छिरेको एक घण्टा पनि भएको थिएन, एक्कासि माथिको भित्ता चर्कियो । ‘टाउको उठाएर यसो माथि के हेरेको थिएँ । माटो झर्न थालिहाल्यो,’ मण्डलले कान्तिपुरलाई फोनमा भने, ‘दायाँ–बायाँ निस्केर भाग्ने ठाउँ थिएन । साथीहरू सबै आत्तिए । चल्नै पाइएन । गर्लम्मै परसम्म माटो खस्यो ।’

घाँटीसम्म माटोले पुरिएका मण्डलले बाँच्ने आशा गुमाइसकेका थिए । ‘मैले टाउकोलाई कतै चलाउनै सकिनँ । मलाई माटोबाट निकाल्न दुई घण्टा जति लाग्यो होला । कसो भगवान्ले बचाए,’ उनले भने, ‘दुवै हात फ्याक्चर भएकाले प्लास्टर लगाइएको छ ।’ आफूलाई अस्पतालबाट राति २ बजे कम्पनीको क्याम्पमा ल्याएर छाडिएको उनले बताए । मण्डलले क्याम्पमा आएपछि मात्रै आफूसँगै काम गर्ने ६ जना नेपालीको ज्यान गएको थाहा पाए । ‘हामीसँग काम गर्ने साथीहरू अर्को क्याम्पमा बस्ने पनि थिए । उनीहरू सबै नेपाली हुन्,’ उनले भने ।

कुवेतस्थित नेपाली दूतावासले मृत्यु भएकामध्ये ६ जना नेपाली रहेका पुष्टि गरेको छ । घटनामा पाल्पाका एकबहादुर गाहा, सिरहाका गंगाराम चौधरी, ताप्लेजुङका वसन्त गुरुङ, दाङका श्यामनारायण चौधरीको मृत्यु भएको हो । दुई जना मृतकको भने पहिचान भएको छैन । धर्मेन्द्रकुमार शाहको भने कुवेतस्थित अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ ।

‘हामी कम्पनी र कुवेती अधिकारीसँग थप बुझ्ने प्रयास गरिरहेका छौं,’ कुवेतका लागि नेपाली राजदूत दुर्गाबहादुर भण्डारीले कान्तिपुरलाई भने । बुधबार दिउँसो भएको घटनाबारे बिहीबार दिनभरि पनि कम्पनीले कामदारलाई आधिकारिक जानकारी दिएको थिएन । उनीहरूले दिउँसो नेपालीको अवस्थाबारे जानकारी गराउन माग गर्दै धर्ना गरे । खाल्डोमा पुरिएका नेपालीको आईडी नम्बर खोज्दै कम्पनीका अधिकारीहरू क्याम्प पुगेका थिए । ‘मेरो कोठाको साथी आएको छैन भन्दै खोज्न थालेका छन्,’ एक नेपाली कामदारले भने, ‘को–को साथीहरू परे भनेर पत्ता लगाउन सकिएको छैन ।’

‘हामीलाई काममा लगाउने फोरम्यान माथि नै थियो । उसले सबै देखिरहेको थियो । माटोले पुर्नासाथ तुरुन्तै उद्धार गरिएको भए साथीहरू बच्थे होलान् ?’ उनले भने, ‘सेफ्टी गार्डहरूले कसैलाई जान दिएन । सरकारी उद्धार टोली आइपुग्दा ढिलो भइसकेको थियो ।’


खाल्डोबाट उद्धार गरी जीवन जोगिएका सर्लाहीका मनोरथ मण्डल ।

कामदारहरूका अनुसार पहिले खनिएको छेउमा अर्को खाल्डो तयार गर्दा माटो ढलेको हो । ‘अर्को छेउमा पनि ठूलो खाल्डो खनिएको थियो । त्यो प्राविधिक हिसाबले गलत भयो भन्दै फेरि थोरै पर अर्को खाल्डो खनियो,’ एक कामदारले भने, ‘दुईतिर ठूलो खाल्डो भएपछि माटो कामदारहरू भएतिर पल्टियो ।’ उनीहरूले बिनासुरक्षा जबर्जस्ती खाल्डोमा पठाइएको बताए । ‘सुपरभाइजर र फोरम्यान अधिकतर चाइनिज छन् । उनीहरूले पोलेर काममा लगाउँछन् । नत्र पिट्नेसमेत गरेका छन्,’ अर्का नेपाली कामदारले भने, ‘काम गरेन भने दुई महिनासम्म सुताएर नेपाल पठाइदिने गरेको छ ।’

कम्पनीमा झन्डै दुई हजार नेपाली कार्यरत छन् । उनीहरूलाई काम गर्ने साइटमै राखिंदै आएको छ । ‘हामीलाई ११० केडी तलब दिने भनिएको थियो । जसमा ३० केडी त खानामै काट्छ,’ ती नेपालीले भने, ‘खाना पनि राम्रो खुवाउँदैन ।’ कम्पनीमा लुलु इन्टरनेसनल, एसओएस र समत म्यानपावरबाट कामदार पठाइएको हो ।

घटनास्थल कुवेत सिटीबाट ४० किमि टाढा पर्छ । ‘साउथ अल मुत्ला सिटी’ २० अर्ब डलरको परियोजना हो । घटनाबारे छानबिन गर्न कुवेत सरकारले समिति गठन गरिएको जनाएको छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७६ ०७:१६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×