सल्टियो कांग्रेसको विवाद : केन्द्रीय महाधिवेशन यथावत्

तल्ला तहको अधिवेशनको तालिका परिमार्जन हुने 
कुलचन्द्र न्यौपाने

काठमाडौँ — कांग्रेसको महाधिवेशन केन्द्रित विवाद तत्कालका लागि सल्टिएको छ । सभापति शेरबहादुर देउवाको निवास बूढानीलकण्ठमा शुक्रबार भएको ६ घण्टा लामो छलफलमा महाधिवेशन कार्यतालिका र विधानका दफा निलम्बन गर्ने केन्द्रीय कार्यसमितिको निर्णय परिमार्जन गर्ने सहमति भएको छ । सहमतिअनुसारको प्रस्ताव अनुमोदन गराउन देउवाले माघ १३ गते केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक डाकेका छन् ।

ZenTravel

केन्द्रीय महाधिवेशनको तालिका यथावत् राखेर तल्ला तहका अधिवेशनको तिथि र विधानका दफा निलम्बनसम्बन्धी निर्णयलाई परिमार्जन गर्ने गरी विवाद हल गरिएको उपसभापति विमलेन्द्र निधिले जानकारी दिए । ‘डेढ महिनादेखि सिर्जित विवाद अन्त्य भएको छ,’ निधिले भने, ‘महाधिवेशन र पार्टीका संरचनाका विषयमा समेत अब सहमतिअनुसार नै निर्णय हुन्छ ।’

Meroghar


कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य मीनेन्द्र रिजालले सैद्धान्तिक रूपमा विवाद हल भएको बताए । ‘महाधिवेशनको कार्यतालिकासहित भ्रातृसंस्थाहरूका विषयमा सैद्धान्तिक रूपमा मात्रै समझदारी बनेको हो,’ उनले भने, ‘माघ १३ गतेको बैठकमा सहमति हुने/नहुने टुंगो लाग्छ ।’ केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा पेस गर्नका लागि परिमार्जन सहितको प्रस्ताव तयार पार्न संस्थापन पक्षबाट महामन्त्री पूर्णबहादुर खड्का, केन्द्रीय सदस्य रमेश लेखक र इतरपक्षबाट महामन्त्री शशांक कोइराला र केन्द्रीय सदस्य रिजाललाई जिम्मेवारी दिइएको छ ।

सभापति देउवा, वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल, पूर्वमहामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलासहित नेता सहभागी बैठकले क्रियाशील सदस्यता छानबिन समिति बनाउने र त्यसमा १३ औं महाधिवेशनकै क्षेत्राधिकार लागू गर्ने समझदारी गरेको छ । केन्द्रीय विभाग, नेविसंघ, केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति गठनलगायत तरुण दलको कार्यसमिति विस्तारका विषयमा समेत शुक्रबार छलफल भएको थियो ।

यीमध्ये मुख्य विवाद बन्दै आएको नेविसंघ गठनमा दुई पक्षबीच समझदारी बनेको छ । स्रोतका अनुसार पौडेल र सिटौला पक्षलाई एकमुष्ट साठी प्रतिशतभन्दा केही बढी दिन सभापति देउवा तयार भएका छन् । यसअघि भागबन्डामै कुरा मिलेको थिएन । नेविसंघको १२ औं महाधिवेशन गर्नका लागि तयारी समिति गठन गर्ने, त्यस्तो समितिमा रहेकाहरू १२ औं महाधिवेशनमा उम्मेदवार हुन नपाउने, तत्कालीन अध्यक्ष नैनसिंह महरले राजीनामा दिएको दिनसम्म ३२ वर्ष उमेर ननाघेकाले प्रतिस्पर्धा गर्न पाउने गरी समझदारी जुटाइएको उपसभापति निधिले बताए ।

महाधिवेशन तयारीका लागि गठन हुने तदर्थ समितिमा भने विधान अनुसारको उमेर हद नलाग्ने समझदारीसमेत दुई पक्षबीच भएको छ । विधानमा ३२ वर्ष उमेर ननाघेकाले मात्रै प्रतिस्पर्धा गर्न पाउने उल्लेख छ । विभाग र तरुण दलमा भने सहमति जुटिसकेको छैन । ‘केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकसम्म सबै विषयमा विवाद मिलाउने प्रयास जारी रहन्छ,’ केन्द्रीय सदस्य रिजालले भने ।

वरिष्ठ नेता पौडेल र पूर्वमहामन्त्री सिटौला पक्ष अनुपस्थित रहेको पुस ११ को बैठकले केन्द्रीय महाधिवेशन ०७७ फागुन ७–१० गते गर्ने निर्णय गरेको थियो । त्यस्तै मंसिर ११ मा गाउँ, मंसिर १५ मा प्रदेशसभामा क्षेत्रीय, मंसिर १७ गते प्रतिनिधिसभा क्षेत्रीय, मंसिर २५ गते जिल्ला र पुस १५ गते प्रदेश अधिवेशन तोकिएको थियो । त्यही बैठकले महाधिवेशनलाई लक्षित गरी क्रियाशील सदस्यता खुला गर्न विधानका दफाहरू निलम्बन गर्ने, विभागका संख्या बढाउने, केन्द्रीय कार्यसमिति र तरुण दलको कार्यकाल क्रमश: एक वर्ष र ६ महिना थप्ने निर्णयसमेत गरेको थियो । यिनै निर्णयलाई लिएर कांग्रेसमा संस्थापन र इतरपक्षबीच ध्रुवीकरण बढेको थियो ।

इतरपक्षीय नेताहरूले उक्त निर्णयले पार्टी महाधिवेशनको विश्वनीयतामाथि नै प्रश्न उठाएको भन्दै सच्याउन माग गर्दै आएका थिए । महाधिवेशनको कार्यतालिका र कार्यविधिमा इतिहासमै पहिलोपल्ट एकपक्षीय रूपमा निर्णय गरिएको भन्दै पौडेल र सिटौला पक्ष आक्रोशित बनेका थिए । संस्थापन इतरपक्षले मंसिर २६ देखि नै केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक बहिष्कार गर्दै आएको थियो । पहिला महाधिवेशनको कार्यतालिका नल्याएकामा र पछि एकपक्षीय रूपमा निर्णय भएको भन्दै इतरपक्ष बैठक बहिष्कार गर्दै आएको हो । उसले सभापति देउवाका गलत निर्णय रोक्न भन्दै राजधानीमा सभापतिहरूको भेलासमेत बोलाएको थियो ।

प्रकाशित : माघ ११, २०७६ ०८:५०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

जग नहाँसोस्, भ्रमण वर्षमा

कालीप्रसाद रिजाल

अन्य मुलुकमा सवारी दुर्घटनालाई यदाकदा हुने असामान्य घटनाका रूपमा लिइन्छ । तर हाम्रो राजधानी र अन्य सहरहरूमा सडक दुर्घटना दिनानुदिन हुने नियमित घटना बन्न पुगेको छ । अन्य मुलुकमा सडक दुर्घटना घट्ने क्रममा रहेको पाइन्छ । हामीकहाँ दुर्घटना घट्नु सट्टा प्रत्येक वर्ष बढ्दै गइरहेको छ । विचारणीय कुरा त अधिकांश दुर्घटना पैदल यात्रीका लागि बाटो काट्ने प्रयोजनका लागि निर्धारित जेब्राक्रसिङमै हुने गरेका छन् ।

हालैको एक समाचार अनुसार सडक दुर्घटनामा परेर गम्भीर घाइते भएकी चेली तामाङ विगत ३ वर्षदेखि ट्रमा सेन्टरको बेड नं. ५१४ मा बसेर उपचार गराइरहेकी छिन् । जेब्राक्रसिङबाट बाटो काटिरहेको बेला तेजरफ्तारमा आएको मोटरले धक्का दिएपछि उनी सख्त घाइते भएकी थिइन् । अहिलेसम्ममा उनले उपचारमा ८० लाख खर्च गरिसकिन् । अझ कति लाग्ने हो, थाहा छैन । तथ्यांक अनुसार यही मंसिर महिनामा मात्रै ११ जना पदयात्रीले ज्यान गुमाएका छन् । दुर्घटना कम गर्ने प्रयास भइरहेको पढ्न–सुन्न पाइन्छ । तर दुर्घटना भने दिन–प्रतिदिन बढ्ने क्रममा छ ।

सरसर्ती हेर्दा यसको पहिलो कारण बाटो र फुटपाथको दुरवस्था नै हो । सडक निर्माण गर्ने र सडकको स्थितिको अनुगमन गरेर मर्मत–स्याहार गर्ने निकाय नभएका होइनन् । तर खाल्डाखुल्डीले भरिएका अधिकांश सडकहरू सडक भन्नलायक छैनन् । धुलाम्मे, हिलाम्मे सडकले वर्षैभरि राजधानीलाई गिज्याइरहेको जस्तो लाग्छ । स्थानीय बासिन्दाले कतिपटक सडकमै धान रोपाइँ गरेर विरोध प्रदर्शन गरे पनि यसतर्फ सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षित भएको पाइँदैन । हुन त कुनै उच्चपदस्थ विदेशी नेताको आगमनको बेला हाम्रा यिनै निकायले एकरातमा कालोपत्रे गरेर आफ्नो कार्यकुशलता देखाइदिएका दृष्टान्त धेरै छन् । तर निकै ठूलो खर्च गरेर हतार–हतार बनाइएका त्यस्ता सडक पाहुना फर्कन नपाउँदै पुन: पहिलेकै दुरवस्थामा पुगेका उदाहरण पाइन्छ ।

उता सडक विस्तारका क्रममा फुटपाथ साँघुरिंँदै गइरहेका छन् । त्यसमा पनि निर्माण सामग्री थुपार्ने कामका साथै फुटपाथमा पसल थापेर व्यापार गर्नेगर्दा पदयात्रीलाई हिँंड्न सकस भइरहेको हुन्छ । यस्तो अवस्थामा पदयात्रीहरू फुटपाथबाट सडकमा उत्रिएर यात्रा गर्न बाध्य भइरहेका हुन्छन् । यसरी विचार गर्दा सडकको अवस्थालाई मात्र दुर्घटनाको कारण भन्न सकिन्न । सडक व्यवस्थापन सम्बन्धी हाम्रो मानसिकता र प्राथमिकताको धारणा पनि उत्तिकै जिम्मेदार छ । विकसित मुलुकहरूमा पैदलयात्री त्यसमा पनि बालवृद्धहरूलाई सर्वाधिक प्राथमिकता दिने गरिन्छ । पैदलयात्रीले जेब्रा क्रसिङमा टेक्ने बित्तिकै वाहनहरू तत्काल रोकिन्छन् । सवारी चालकले नै पैदलयात्रीहरूलाई सडकपार गर्नुस् भनेर इसारा गर्छन् । तर हामीकहाँ पैदलयात्रीभन्दा पनि गाडीहरूलाई प्राथमिकता दिएर ट्राफिक सञ्चालन गरिन्छ । उनीहरूको मुख्य प्राथमिकता नै गाडीहरूलाई छिटोभन्दा छिटो हिँडाएर ट्राफिक जाम हुन नदिनेतर्फ केन्द्रित भइरहेको हुन्छ । फेरि ट्राफिकको इसारा पाउने बित्तिकै दोबाटो, चौबाटोमा पनि कसले उछिनेर पहिले पार गर्ने भनेर गाडीहरूको म्याराथन दौड सुरु हुन्छ ।

अब यो गोलीको पर्रा छुटेको जस्तो वाहनको तँछाड–मछाडमा पैदलयात्रीहरूको लागि चुपचाप रमिता हेर्नुको विकल्प हुँदैन । सडक पार गर्नका लागि पैदलयात्रीहरूको पालो कहिले पनि आउँदैन । कोही अत्यावश्यक कामले हतार परेकाहरू यस्तैमा पनि ज्यान हत्केलामा लिएर सडक पार गर्न तम्सिन्छन् । र गाडी र मोटरसाइकलहरूको चेपाचेपमा परेर ज्यान गुमाउन पुग्छन् । त्यसो त राजधानीको नयाँबानेश्वर, त्रिपुरेश्वर जस्ता कति ठाउँमा ट्राफिक व्यवस्थापन गर्दा पैदलयात्रीका लागि पनि बाटो पार गर्ने अवसर प्रदान गर्ने गरिएका उदाहरण छन् । तर यही व्यवस्था अन्यत्र किन हुन नसकेको बुझ्न सकिन्न । यही प्रसंगमा एउटा कुरा विचारणीय हुन आउँछ, हामीकहाँ मान्छेले गरेको भन्दा ट्राफिक बत्तीले गरेको सडक व्यवस्थापन बढी प्रभावकारी र सुरक्षित सिद्ध भएको छ ।

अर्को कुरा, हामीकहाँ चालक इजाजतपत्र पाउन अत्यन्त कठिन र लामो समयसम्म कुर्नुपर्ने अवस्था छ । चालकको व्यावहारिक एवं सैद्धान्तिक ज्ञान र दक्षताको राम्रो जाँच परीक्षा गरेर प्रमाणपत्र दिने कुरा उपयुक्त हो । तर दुर्घटनाको प्रकृति र अवस्थालाई हेर्दा चालकहरूबाट साधारण गल्ती र लापरबाही नै धेरै हुने गरेको पाइन्छ । दुर्घटनाको प्रकृति र अवस्थालाई विचार गर्दा कुनै अदक्ष सिकारुले मनपरी गाडी चलाएको जस्तो प्रतीत हुन्छ । लामो जाँच पडताल र परीक्षापछि दक्ष र योग्य ठहरिएकालाई चालक प्रमाणपत्र दिने गरिएको अवस्थामा यस्तो त्रुटि कसरी हुने गर्छ ? यो कुरा विचारणीय छ ।

यसका साथै हाम्रोजस्तो भौगोलिक विविधता र विकटता भएको मुलुकमा नियमित रूपमा गाडीचालक र गाडीको जाँच एवं अनुगमन आवश्यक हुन्छ । तर यसतर्फ पर्याप्त ध्यान दिन सकिएको पाइँदैन । दुर्घटनाका मुख्य कारणमध्ये लामो यात्रा गर्दा चालक थाकेर उँग्न पुगेको, मादक पदार्थ सेवन गरेको, आवेश र उत्तेजनामा गाडी चलाएको, अप्ठेरो ठाउँमा गाडी ओभरटेक गर्न पुगेको जस्ता मानवीय कारणका साथै गाडीको ब्रेक, गेयर, स्टेरिङजस्ता उपकरणले काम नगरेको आदि पाइन्छ । हाम्रो जस्तो भौगोलिक विविधता भएको मुलुकमा यस्ता विषयको नियमित जाँच अनुगमन गरेर आवश्यक कारबाही गर्ने परम्परा स्थापित गर्नसके दुर्घटना धेरै हदसम्म कम गराउन सकिन्छ ।

दुर्घटनाको अर्को महत्त्वपूर्ण कारण क्षमताभन्दा बढी यात्रु कोच्ने प्रचलन हो । हाम्रा वाहनहरूको क्षमता असीमित देखिन्छ । भित्र गाडीमा कोचाकोच गरिएका यात्रु उकुस–मुकुस भएर छट्पटाइरहेका हुन्छन् । तर खलासी भने ठूलो स्वरमा सिट खाली छ भनेर चिच्याइरहेको हुन्छ । अर्को विकल्प नभएकोले त्यस्तै उकुस–मुकुसको कोचाकोचमा यात्रा गर्न यात्रुहरू विवश हुन्छन् । दुर्भाग्यवश, दुर्घटना भएमा ठूलो ज्यानधनको क्षति हुने गर्छ ।

सार्वजनिक यातायातको यस्तो हालत छ भने सार्वजनिक शौचालयको अवस्था झनै दयनीय छ । खुला दिसामुक्त भनेर घोषणा गरे पनि सहर–बजारमा शौचालयको दुरवस्था बयान गरेर साध्य छैन । एकाध ठाउँमा भएका शौचालयको अवस्था हेर्दा भित्र प्रवेश गर्नसमेत गाह्रो हुने स्थिति छ । सार्वजनिक यातायात, सार्वजनिक शौचालय, सार्वजनिक स्वास्थ्यसेवा, सार्वजनिक आवास र सार्वजनिक खानपिनका स्थलहरूलाई आधारभूत आवश्यकताको रूपमा लिने गरिन्छ । तर यसतर्फ कुनै ठोस व्यवस्था र नियमन गर्नेतर्फ हाम्रो ध्यान जानसकेको छैन । यस्तो स्थितिमा हामी नेपाल भ्रमणवर्ष मनाउने तरखर गरिरहेका छौं । झन्डै २० लाख पर्यटक भित्र्याउने महत्त्वाकांक्षाका साथ प्रचार–प्रसारमा जुटेका छौं । यति ठूलो संख्यामा पर्यटक भित्र्याउनका लागि के कस्ता आधारभूत सुविधा र साधनस्रोत जुटाउनपर्ने हुन्छ । हाल भएका पूर्वाधार र साधन सुविधाको अवस्था कस्तो छ भन्नेतर्फ समुचित ध्यान गइरहेको देखिंदैन ।

हाम्रो जस्तो प्राकृतिक सौन्दर्य, भौगोलिक एवं सांस्कृतिक विविधता, ऐतिहासिक सम्पदा र साहसिक मनोरञ्जनका साधन भएको मुलुकका लागि २० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य त्यति कठिन देखिँंदैन । तर पर्यटकहरूको बसाइलाई सकेसम्म लम्ब्याएर सुखदपूर्ण बनाउन सकिएन भने यसबाट पर्याप्त लाभ हासिल गर्न कठिन पर्ने कुरा पनि त्यत्तिकै सान्दर्भिक छ । हामीले ठूलो महत्त्वाकांक्षा राखेका छौं । तर आत्मसमीक्षा गर्नु जरुरी छ । के हाम्रा तयारीहरू लक्ष्य अनुरुप छन् ? अन्यथा जगहँसाइ हुन बेर छैन । पर्यटकहरूले खाल्डाखुल्डी सडक, अव्यवस्थित सार्वजनिक यातायात, आधारभूत सार्वजनिक सुविधाको अभाव, फोहोर–मैलाको डंगुर, अस्वस्थकर खाद्य पदार्थ, बाटा–बाटामा घेरेर माग्ने र सामान बेच्नेहरूको दुर्व्यवहार र यस्तै दु:खदपूर्ण बसाइको नमिठो अनुभव लिएर फर्कनुपर्‍यो भने भ्रमणवर्ष कतिसम्म सार्थक होला ? बेलैमा ध्यान दिनु उचित होला । भ्रमणवर्ष त सुरु नै भइसक्यो । अब पनि नताते कहिले तात्ने !

प्रकाशित : माघ ११, २०७६ ०८:३५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×