४१ विमानस्थल घाटामा, काठमाडौंसहित नाफामा ८ वटामात्रै

सुरज कुँवर

काठमाडौँ — हवाई यातायातबाट राज्यले अधिकतम फाइदा लिने उद्धेश्यले देशभर डेढ खर्ब हाराहारी लगानी गरेर स्थापना गरेको उड्डयन क्षेत्र अन्तर्गतका ४९ वटा विमानस्थलमध्ये ४१ वटा घाटामा संचालन भइरहेका छन् । जसमध्ये १६ वटा विमानस्थल यात्रु र जहाजको अभावमा बन्द छन् भने नाफामा ८ वटामात्रै देखिएका छन् ।

फाइल तस्बिर ।

नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अनुसार, हालै सम्पन्न आर्थिक वर्ष ०७५/७६ मा ८ वटा विमानस्थलमात्रै नाफामा देखिए । ‘विमानस्थलको आम्दानी र प्राधिकरणले व्यहोर्ने संचालन खर्चका आधारमा गत वर्ष ४१ वटा विमानस्थल घाटामा गए’ प्राधिकरणको अर्थ विभाग निर्देशक गोविन्द दाहालले कान्तिपुरसँग भने, ‘संचालन खर्च तथा आम्दानीका आधारलाई मात्रै मापदण्ड बनाउदा ८ वटा विमानस्थलमात्रै नाफा आर्जन गरे ।’

प्राधिकरणका अध्यक्ष रहेका संस्कृती पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराइले भदौं १९ गते स्विृकत गरेको ०७६/७७ को नीति, बजेट तथा कार्यक्रम अनुसार, नाफामा रहेका विमानस्थलमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलपछी तराईमा रहेका भैरहवा, नेपालगंज, बिराटनगर, सिमरा, भरतपुर, र धनगढी विमानस्थल छन । त्यस्तै अत्याधिक पर्यटक चल्ने पोखरा, लुक्ला, जोमसोम र सिमिकोट पनि नाफामा देखिए ।

गत वर्ष सर्वाधिक आम्दानी गर्नेमा काठमाडौं विमानस्थल परेको छ । यसले ८ अर्ब ११ करोड आम्दानी गरेको थियो । काठमाडौंपछी पोखरा विमानस्थलले ९ करोड ३९ लाख, विराटनगरले ८ करोड ८० लाख, भैरहवा विमानस्थलले ७ करोड ६७ लाख, नेपालगंजले ७ करोड ५७ लाख, धनगढीले २ करोड ७६ लाख, भरतपुरले २ करोड ३० लाख, लुक्लाले २ करोड, सिमराले १ करोड ८३ लाख र सिमिकोट विमानस्थलले १ करोड ३१ लाख रुपैया आम्दानी गरेका थिए ।

विमानस्थलहरुको मुख्य आयस्रोतमा जहाज उडानमा उपलब्ध गराउने संचार तथा उड्डयन सहायक सेवा, अवतरण, पार्किङ, भूमिस्थ प्रवन्ध, गृह आश्रृय लगायतका कम्तीमा पनि दुई दर्जन हाराहारी सेवाबाट शुल्क, भाडा, दस्तुर रोयल्टीलगायत पर्छन् ।

हाल बन्द रहेका विमानस्थलमा दार्चुला, बैतडी, बझाङ, ढोरपाटन, डोटी, जिरी, कांगेलडाँडा, लाङटाङ, महेन्द्रनगर, मनाङ, मसिनेचौर (डोल्पा), पालुङ, रोल्पा, मेघौली, स्याङबोचे र टिकापुर विमानस्थल छन् । प्राधिकरणले हाल ६ वटा आन्तरिक विमानस्थल (अर्घाखाची, गुल्मी, इलाम, कालिकोट, कमलबजार र खिजिचण्डेश्वरी) तथा तीनवटा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमध्ये पोखरा र गौतमबुद्ध–भैरहवा) निर्माण भइरहेका छन् भने निजगढ निर्माण हुने प्रक्रियामा छ ।

संचालनमा रहेका ४९ मध्ये ३२ वटा कालोपत्रे धावनमार्ग भएका विमानस्थल हुन । चालीस वर्षपछि बैतडी, बझाङ, डोल्पा मसिनेचौर, डोटी, कालिकोट र लामीडाडा विमास्थल कालोपत्रे हुदैछन् । हाल चालु अवस्थामा रहेका ४९ मध्ये ४१ वटा विमानस्थलमा रात्री उडान सुविधा छैन । रात्री उडान गर्न सकिनेमा काठमाडौंबाहेक बिराटनगर, चन्द्रगढी, धनगढी, गौतमबुद्ध भैरहवा, नेपालगंज र सिमरामा मात्रै हुन ।

प्राधिकरणले एक वर्षअघि परामर्शदातामार्फत गराएको सम्पत्ती मूल्यांकन प्रतिवेदन अनुसार, देशभरका सबै विमानस्थल, पुर्वाधार, भवन, धावनमार्ग लगायतमा सरकारको लगानी कम्तीमा १ खर्ब ३७ अर्ब ६४ करोड रुपैया सम्पत्ति पुगेको छ । यी सबै विमानस्थलको तालुक निकाय प्राधिकरणको माषिक आम्दानी ६० करोड हाराहारी रहेको छ ।

प्राधिकरणका सूचना अधिकारी त्रिलोचन पौड्यालका अनुसार, चालु वर्ष प्राधिकरणले ४६ अर्ब ९६ करोड रुपैया बराबरको बजेट ल्याएको छ । जसमा ८ अर्ब ३३ करोड रुपैया बराबरको एरोनटीकल र ननएरोनटीकल आय प्रक्षेपित गरेको छ ।

गत वर्ष प्राधिकरणले ७ अर्ब १५ करोड आम्दानी गरेको थियो । प्राधिकरणको कुल बजेट ४६ अर्बमा २९ अर्ब प्राधिकरणको स्रोत रहेको छ भने बाँकी १७ अर्ब नेपाल सरकारले उपलब्ध गराउने शेयर, ऋण र अनुदानको हिस्सा रहेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७६ १६:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कतार एयरवेजको विमान ३ घण्टाभन्दा बढी होल्डमा किन ?

सुरज कुँवर

काठमाडौँ — कतारबाट स्थानीयसमयअनुसार ३ बजेर २५ मिनेट उडेको विमान काठमाडौंमा ४ घण्टा ३० मिनेटमा अवतरण गर्छ । अर्थात् नेपालीसमयअनुसार १० बजेर २५ मिनेटमा अवतरण गर्छ । कतारको समय नेपालको भन्दा २ घण्टा ४५ मिनेट ढिलो छ । तर, बिहीबार फ्लाइट नम्बर ६५२ को एयरबस ३३०-३०२ कतार एयरवेज काठमाडौं विमानस्थलमा अवतरण गर्न ७ घण्टा भन्दा बढी समय लाग्यो । 

कतार एयरको उक्त जहाज ३ घण्टा १२ मिनेटसम्म नेपाली आकाशमा होल्डमा पर्‍यो। यति लामो समयसम्म होल्डमा परेको कमै रकेर्ड छ नेपाली आकाशमा। तर बिहीबार ३ घण्टा भन्दा बढी हेटौंड माथि होल्डमा पर्दा यात्रुहरुले हैरानी व्यहोर्नु पर्‍यो। त्यतिमात्रै होइन अवतरण भइसकेपछि पनि यात्रुहरु विमानबाट ओर्लन पाएनन्। ट्यक्सी वेमा नै जहाज रोकियो। करिव ८ घण्टासम्म जहाज भित्रै बस्न बाध्य भए यात्रुहरु।

किन भयो यस्तो?

देशको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भएकाले प्रायजसो विमान चढ्ने यात्रुहरुले हैरानी व्यहोरिरहनु पर्छ। नेपालमा यो सामान्य भइसक्यो। विमानस्थलमा सानो केही गढवढ भइहाले पनि विमान कि त होल्डमा बस्नुपर्छ कि त डाइभर्ट गर्नुपर्छ। बिहीबार पनि त्यस्तै भयो, दूरी मापन गर्ने उपकरण (डीएमई) तथा भीएचएफ ओम्नीडाइरेक्सनल रेडियो रेन्ज (भीओआर) मा समस्या देखिएपछि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ठूला जहाजको अवतरण प्रभावित भए। उक्त उपकरणले विमानस्थल र जहाजबीचको दूरी र जहाज रहेको दिशा पत्ता लगाउने काम गर्छ। करिव २ घण्टासम्म उक्त उपरकणले काम नगर्दा अन्तर्राष्ट्रिय रउडानका ७ जहाजहरु होल्ड भए।

त्रिभुवन विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार क्षत्रीका अनुसार भीओआर र डीएमई उपकरण १० बजेर ४८ मिनेटमा बिग्रिएको थियो। साढे १२ बजेतिर यसको मर्मत सकिएको थियो। त्यसपछि होल्डमा रहेका जहाज विमानस्थलमा अवतरण हुन थाले। तर पनि कतार एयरवेज चाहिँ होल्डमा नै पर्‍यो।

क्षत्रीका अनुसार कतारले उक्त फ्लाइटमा एयसबस ३३० सिरिज जहाज उडाएको थियो। उक्त विमान विमानस्थलको जुनसुकै पार्किङ वेमा पार्क हुन सक्दैन। कतारको लागि चाहिने पार्किङ वे खाली थिएन। क्षत्रीका अनुसार १ नम्बर पार्किङ वे मर्मत भइरहेकोले खाली थिएन भने २ नम्बर पार्किङमा बुधबार राति हङकङबाट आएको क्याथे ड्र्यागनको जहाज बिग्रिएर ठाउँ ओगटेको थियो। जसले गर्दा कतार होल्ड हुन पुग्यो। उनले भने, 'हामीकहाँ ठूला जहाज गर्ने पार्किङ ठाउँ सीमित छ। त्यसैले समस्या परिहरहन्छ। डिएमआइ र भिओआर पनि बिग्रनु अनि पार्किङ वे पनि खानी नहुँदा आज कतार लामो समय होल्डमा बस्यो।'

प्रकाशित : आश्विन २, २०७६ १४:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्