स्याउ ढुवानीमा अनुदान

संगीता तिमिल्सेना 

बाजुरा — बाजुराको पूर्वोत्तर क्षेत्रमा फलेका स्याउ नजिकको बजारमा अनुदानमा ढुवानी हुने भएका छन् । गाउँमा बिक्री हुन नसकेर बारीमै कुहिने अवस्था आएपछि कृषि ज्ञान केन्द्र बाजुराले ६ सय क्विन्टल ढुवानीका लागि अनुदान दिने भएको हो ।

केन्द्रले ढुवानी गर्न अनुदान दिने प्रक्रिया सुरु गरिएको जनाएको छ । किसान आफैंले बिक्री गर्नेगरी केन्द्रले स्याउ बारीबाट बजारसम्म ढुवानी गराइदिन थालेको कृषि प्रसार अधिकृत मीनप्रसाद जैसीले बताए ।

जगन्नाथ र जुकोटबाट पिलुचौरसम्म प्रतिकिलो १८ रुपैयाँ ७५ पैसा ढुवानी अनुदान निर्धारण गरेको जानकारी उनले दिए । कोल्टीदेखि मार्तडीसम्म १८ रुपैयाँ ९० पैसा र पाण्डुसेनदेखि मार्तडीसम्म १३ रुपैयाँ ५० पैसा निर्धारण गरिएको छ । केन्द्रको बाजुरा कार्यालयको तथ्यांकअनुसार जिल्लामा २ सय ३० हेक्टर क्षेत्रफलमा स्याउ खेती छ । बाजुरामा १ हजार ५० मेट्रिक टन उत्पादन हुने जैसी बताउँछन् ।

सदरमुकाम मार्तडीमा प्रतिकिलो १ सय ४० भन्दा बढी मूल्य छ । तर, पाण्डुसेन र जुकोटका गाउँमा भने १५ रुपैयाँमा किनबेच भइरहेको छ । स्याउ भण्डारका रूपमा रहेको स्वामीकार्तिक गाउँपालिकाले गाउँमा एक किलोको मूल्य १५ रुपैयाँ निर्धारण गरेको छ । ‘यो वर्ष फल बढी छ तर, बजार टाढा भएकाले बारीमै कुहिने अवस्था छ,’ जुकोटका गोविन्दबहादुर शाहीले भने, ‘बारीमा एक रुपैयाँको एक दाना दिने गरेका छौं ।’ त्यही पनि बिक्री नहुने समस्या रहेको उनले बताए । ‘सडक यातायातको सुविधा छैन । जुकोटबाट बोकेर कोल्टी, पिलुचौर पुर्‍याउँदा भरियाले मनपरी भाडा माग्छन्,’ उनले भने, ‘किसानले बेच्न नपाएर थुप्रै बारीमै कुहिएर जान्छ कि भन्ने चिन्तामा छन् ।’ सडक विस्तार हुन सके किसानले फाइदा पाउने उनले बताए ।

जुकोटमा दुई सयभन्दा बढी परिवारले स्याउ खेती गरेका छन् । तर, बजार नपाउँदा उनीहरूले अपेक्षित फाइदा उठाउन सकेका छैनन् । गाउँपालिकाले पनि परीक्षणका लागि एकै वर्षमा फल्ने स्याउको बिरुवा दिएको थियो । ती बिरुवामा योपल्ट फल लटरम्म छन् । बजारसम्म स्याउ पुयाउनका लागि कृषि ज्ञान केन्द्रसँग समन्वय गरिरहेको गाउँपालिकाका अध्यक्ष चिरञ्जीवी शाहीले बताए । ‘त्यति सजिलै हुन सके किसानले फाइदा पाउँछन्,’ उनले भने, ‘ढुवानीमा अनुदानको सुविधाले थोरै भए पनि राहत मिल्छ ।’

पाण्डुसेन, घोडाकोट, जुकोट, जगन्नाथ, कोटिलालगायतका ठाउँमा यो वर्ष उत्पादन राम्रो छ । ‘हाँगा नै भाँच्चिने गरी फल लागेको छ,’ जुकोटका उमेशजंग शाहीले भने, ‘बेस्सरी फलेका बेला स्याउले राम्रो बजार पाउन सक्यो भने यहाँका किसानको जीवनस्तर चाँडै माथि उठ्ने थियो ।’ प्रतिदाना एक रुपैयाँमा बेच्नुपर्दा किसान मर्कामा परेको उनले बताए । बाजुरा खाद्यान्न संकट हुने जिल्ला हो ।

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७६ ०७:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जहाँ पुल माथिबाटै बग्छ नदीको भेल

विकल्प नभएपछि जोखिमयुक्त पुलबाट ओहोरदोहोर गर्न स्थानीय बासिन्दा बाध्य छन् । 
संगीता तिमिल्सेना 

बाजुरा — जब बुढीगंगा नदीमा पानीका बहाव बढ्छ, ताप्रिसेरामा झोलुंगे पुल डुब्छ । आवतजावत असहज हुन्छ । विकल्प नभएपछि त्यही जोखिमयुक्त पुलबाट ओहोरदोहोर गर्न स्थानीय बासिन्दा बाध्य छन् ।  

ताप्रिसेराको पुलले त्रिवेणी नगरपालिकाको बागापाटा क्षेत्रलाई बुढीगंगा नगरपालिकासहित सडक सञ्जाललाई जोड्छ। बुढीगंगाकै अक्कोट क्षेत्रमा पारि त्रिवेणीको पैमाक्षेत्रबाट ठूलो पहिरो नदीमा खसेको छ। त्यही पहिरोकै कारण ताप्रिसेरा लगायतका क्षेत्रमा नदीको सतह बढेको छ। ‘माथिको पहिरोले सतह बढेर झोलुंगे पुल डुबेको हो,’ पैमा गाउँका भानुभक्त पाध्यायले भने, ‘नजिकमा अर्को पुल छैन।’

त्रिवेणी क्षेत्रका किसान हरेक बिहान दूध, दही, तरकारी लिएर आउने गर्छन्। त्रिवेणी नगरपालिकाले पुल जोखिममा परेपछि त्यहाँबाट आवतजावत गर्न बन्देज लगाएको छ। तर स्थानीय बासिन्दा घुमाउरो बाटो हिँड्न कठिनाइ मानेर त्यहींबाट जोखिम मोल्ने गरेको नगर प्रमुख रामसिंह रावलले बताए। उनले भने, ‘बुढीगंगा नगरपालिकाको ताप्रिसेरा र त्रिवेणीको राँजामा पर्ने सो पुलभन्दा केहीमाथि बल्देमा अर्को झोलुंगे पुल छ। अर्को विकल्प नहुँदासम्म बल्देबाटै ओहोरदोहोर गर्न भनेका छौं।’

नगरपालिकाले तत्काल अर्को पुल निर्माण गर्न नसक्ने भएकाले सहयोग एकाइ नेपालगन्जलाई पुलको अवस्था देखाएर सर्वेक्षण गराएको बुढीगंगा नगरपालिकाका नगर प्रमुख दीपकविक्रम शाहले बताए। सहयोग एकाइले विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार गरिसकेको जनाएको उनले बताए।

बुढीगंगा नदीकै कारण द्वारीदेखि बल्देसम्मको सडक ठाउँठाउँमा भासिएको छ। अम्कोटमा करिब २० मिटर सडक बुढीगंगा नदीको पहिरोमा परेपछि तत्कालका लागि वैकल्पिक मार्ग खोलिएको बडिमालिका नगरपालिका प्रमुख पदम बडुवालले बताए।

अर्कोतिर पैमाबाट वर्षौंअघि खस्न सुरु भएको पहिरोले बुढीगंगा नदी थुनिने त्रास पनि बढदो क्रममा छ। हाल विस्तारै खस्दै गरेको पैमाको पहिरो अलि ठूलो मात्रामा एकैपटक खस्यो भने बुढीगंगा नदी थुनिने प्राविधिक बताउँछन्। त्यस अवस्थामा बुढीगंगा नदी आसपासमा पर्ने तटीय क्षेत्रका बस्तीसहित अछामको साँफेबगरलाई क्षति पुग्ने खतरा छ।

हरेक वर्ष बुढीगंगा नदीले खेतीयोग्य जमिन कटान गर्ने गरेको छ। सेराका खेतीयोग्य फाँट बगरमा परिणत भएका छन्। अमकोटका स्थानीय हंशराज पाध्याय भन्छन्, ‘मेरै पनि थुप्रै जग्गा बगर बन्यो।’ कतिपयको त उठीबास भएको उनले बताए। नदीको सतह बढेपछि खेतीयोग्य जमिन कटान हुने गरेको उनको बताए।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ २१:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्